Κατακόμβες και αγιάσματα στην Κωνσταντινούπολη

 

Στη σειρά «Οι κρυπτοχριστιανοί στη σύγχρονη Τουρκία»

 

Α΄  ΜΕΡΟΣ

 
Το αεροπλάνο πλησιάζει να προσγειωθεί στην Κωνσταντινούπολη. Βλέποντας από ψηλά την πόλη αναστέναξα. Γύρισε και με κοίταξε απορημένος ο π. Κύριλλος.
 
-         Θυμήθηκα πάτερ μου αυτό που γράφει ο μεγάλος μας λογοτέχνης Αλέξανδρος Μωραϊτίδης σε άρθρο του. Αν θυμάμαι καλά δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα  «Ακρόπολις» το 1892.
-         Πού το θυμήθηκες;...  
-         Μούχε κάνει εντύπωση. Έγραψε για τη δόξα που γνώρισε η Βασιλεύουσα για περίπου 1100 χρόνια, αλλά ήρθαν χρόνοι ασεβείας και καθώς ο παλαιός Ισραήλ τιμωρήθηκε για τις παραβάσεις του, καταδικάσθηκε επανειλημμένως σε ζυγό δουλείας και έχασε το ναό του, του Σολομώντα, και την Ιερά του πόλη, την Ιερουσαλήμ, έτσι και ο νέος Ισραήλ, για την απιστία του, καταδικάστηκε σε πολυετή αιχμαλωσία και έχασε τον θείο ναό του, την Αγιά Σοφιά και την ιερά του Πόλη...
 
Στην έξοδο του αεροδρομίου  πήραμε ταξί, που μας πήγε σε ένα συμπαθές ολίγων δωματίων ξενοδοχείο, παλιού ρυθμού, αλλά με όλα τα χρειώδη μιας σύγχρονης φιλοξενίας. Ήταν σε ένα σοκάκι κοντά στο κέντρο της Πόλης. Ήταν ακόμη αρκετά πρωί και είπαμε να κερδίσουμε τη μέρα μας. Πρώτη επίσκεψη στο Φανάρι και στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Μας καλοδέχτηκαν. Πήγαμε και προσκυνήσαμε στον πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου. Ο π. Κύριλλος πήγε και στα γραφεία, όπου είχε γνωστούς κληρικούς. Ο Πατριάρχης έλειπε. Όταν ήρθε στην είσοδο που τον περίμενα μου είπε:
 
-         Δεν θέλησα να ενοχλήσω μιλώντας για τους κρυπτοχριστιανούς στην Πόλη. Όμως είμαι βέβαιος ότι είναι πολλοί. Θα πάμε να επισκεφθούμε έναν γέροντα ιερέα, που είναι εφημέριος και φύλακας ενός προσκυνήματος της Πόλης. Τον είχα επισκεφθεί και παλιότερα, αλλά δεν μιλήσαμε τότε για κρυπτοχριστιανούς. Ζει μέσα σε περιμανδρωμένο χώρο. Πλάι στο ναό υπάρχει ένας παλιός ισόγειος οικίσκος. Εκεί μένει με την γερόντισσα πρεσβυτέρα του. Μπορεί κάτι να μας πει...
 
Πράγματι πήραμε ταξί και πήγαμε να τον δούμε. Η πόρτα του προσκυνήματος ήταν βαριά, σιδερένια. Κτυπήσαμε το κουδούνι. Μας μίλησαν στα τούρκικα. Είπαμε πως είμαστε Έλληνες και πως πήγαμε για προσκύνημα. Άνοιξε πρώτα ένα παραθυράκι, που φάνηκε ο ιερέας, μια αγνή λεπτή φυσιογνωμία. Είδε τον π. Κύριλλο, που του χαμογέλασε και αυτό ήταν το εισιτήριο της εισόδου μας...
 
Μπαίνοντας εντύπωση μας έκανε η αυλή. Ένας απαστράπτων λουλουδιασμένος χώρος. Όλα με την φροντίδα της παπαδιάς. Πήγαμε πρώτα και προσκυνήσαμε στο Ναό και ήπιαμε από το Αγίασμα, καθώς διψούσαμε κιόλας.
 
Αφού ανανέωσε τη γνωριμία, ο π. Κύριλλος του μίλησε για τους κρυπτοχριστιανούς που είχαμε συναντήσει στον Πόντο, στην Ιωνία και στην Καππαδοκία.
 
-         Πάτερ μου, δεν μπορεί, θα υπάρχουν και στην Πόλη, του είπε ο π. Κύριλλος.
-         Τι τα ψάχνετε, του απάντησε ο γέροντας ιερέας, κουνώντας το κεφάλι του. Ασφαλώς και υπάρχουν, αλλά μόνο ο Θεός τους ξέρει και ελάχιστοι εχέμυθοι χριστιανοί, κληρικοί και λαϊκοί.
-         Εσύ πάτερ μου γνωρίζεις κάποιους; Τον ρώτησε ο π. Κύριλλος.
-         Ασφαλώς και γνωρίζω, αλλά δεν θα σας πω για να μη φέρω σε δυσκολία το Πατριαρχείο.
 
Σεβαστήκαμε την άποψή του. Αλλάξαμε συζήτηση και αφού ήπιαμε τον καφέ που μας προσέφερε η παπαδιά βγήκαμε στη δημοσιά και περιμέναμε ταξί.
 
-         Πεινάς; Με ρώτησε ο π. Κύριλλος.
-         Όχι καθόλου, του απάντησα.
-         Πρέπει η Αγιά Σοφιά να είναι ακόμη ανοικτή. Πάμε;
 
Το ταξί μας πήγε στο ναό Σύμβολο της Χριστιανοσύνης*. Έλεγχος, ακριβούτσικο εισιτήριο, αλλά όλα εξουδετερώνονται μετά την είσοδο στον Ναό. Ο πιστός μεταρσιώνεται, ιδίως όταν βλέπει τα διασωθέντα ψηφιδωτά και πιο συγκεκριμένα όταν θεάται την Δέηση και τα πρόσωπα του Κυρίου Ιησού Χριστού, της Υπεραγίας Θεοτόκου και του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου. Γυρίσαμε στο ξενοδοχείο κατάκοποι, αλλά χαρούμενοι, που αξιωθήκαμε για μιαν ακόμη φορά να επισκεφθούμε και νοερά να προσκυνήσουμε την Αγιά Σοφιά.
 
Τσιμπήσαμε κάτι σε ένα κοντινό στο ξενοδοχείο εστιατόριο. Την ώρα εκείνη είχε λίγο κόσμο και κοντά μας δεν καθόταν κανένας.
 
-         Αδελφέ, μου είπε ο π. Κύριλλος, ο Αχμέτ στον Πόντο, πριν φύγω μου έδωσε τις διευθύνσεις και τα τηλέφωνα των θυγατέρων του, που μένουν εδώ, στην Κωνσταντινούπολη. Μου είπε να τους τηλεφωνήσω και να τους πω ότι είδα τον πατέρα τους και ότι περιμένει να πάνε να τον δουν πριν πεθάνει....Τί λες να τους τηλεφωνήσω;
-         Και δεν τους τηλεφωνάς... Σαν ανθρώπινο χρέος το βλέπω, του απάντησα...
-         Άσε, το κάνω το πρωί πριν πάμε στη Μονή της Χώρας...
 
Πράγματι το πρωί, πριν από το πρόγευμα, ο π. Κύριλλος με έβαλε να τηλεφωνήσω στην Τζαμίλα, την ιατρό. Μιλήσαμε στα αγγλικά. Της είπα ποιοι είμαστε και ότι μεταφέρουμε ένα μήνυμα από τον πατέρα της σε εκείνη και στην αδελφή της και αν μπορούμε να τις δούμε. Μας εξήγησε ότι της είναι πολύ δύσκολο. Εργασία, σπίτι, σύζυγος, παιδιά... Τα ίδια ισχύουν και για την αδελφή της, την Αμάλ, που ήταν σπουδαγμένη νοσοκόμα. Της έδωσα τον αριθμό του τηλεφώνου μου, της είπα πόσες μέρες θα μείνουμε και θα χαρούμε να τις δούμε, αν τα καταφέρουν.
 
Μετά την συνδιάλεξη ο π. Κύριλλος με ρώτησε πώς μου φάνηκε η συζήτηση.
 
-         Μια κανονική συζήτηση μιας σύγχρονης Τουρκάλας με πολλές υποχρεώσεις, του απάντησα.
 
Καθώς παίρναμε το πρωινό είπα στον π. Κύριλλο:
 
-         Όλο το βράδυ πάτερ μου σκεφτόμουν τους σημερινούς κρυπτοχριστιανούς. Γνωστός μου δημοσιογράφος έγραψε πριν από λίγα χρόνια ότι ο ίδιος είχε γνωρίσει δυο κρυπτοχριστιανούς στην Κωνσταντινούπολη. Ο ένας δούλευε γκαρσόνι και ο άλλος υπάλληλος. Και όπως σημείωσε για εκείνον ήταν μια εμπειρία πολύτιμη, γιατί του αποκάλυψε την πύρινη πίστη, που και σήμερα κρυφοκαίει  και μαρτυρικά συντηρείται σε ένα σωρό απίθανες γωνιές της Τουρκίας.       
 
*Αυτά συνέβησαν στη δεκαετία του 1990 και επομένως πριν από την βεβήλωση του Ναού από τον Ερντογάν. Ο Ερντογάν στο θέμα της Αγίας Σοφίας αποδεικνύεται βαρβαρότερος του Κεμάλ, του πρώτου διδάξαντος την γενοκτονία κατά τον 20ό αιώνα, με όλα όσα διέπραξε σε βάρος του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας. Ο Κεμάλ από τζαμί την μετέτρεψε σε Μουσείο, αντίθετα από τον Ερντογάν...    
 
 

ΜΕΡΟΣ Β΄

Η έκπληξη με την Τζαμίλα και την Αμάλ

Η ημέρα κυλούσε βλέποντας ό, τι έχει απομείνει από την αρχοντιά των Ρωμιών της Πόλης και από τον βεβηλωμένο πολιτισμό τους. Κατά το μεσημέρι η ευχάριστη έκπληξη ήταν ότι μας τηλεφώνησε η Τζαμίλα και μας είπε νωρίς το απόγευμα να συναντηθούμε στο ξενοδοχείο μας. Θα είναι μαζί με την Αμάλ. Καταλάβαμε ότι θα είναι η ώρα που τελειώνουν τη βάρδια τους και πηγαίνουν προς τα σπίτια τους...
 
Φροντίσαμε εγκαίρως να είμαστε στο λόμπι του μικρού ξενοδοχείου και ήρθαν οι δυο κοπέλες χαμογελαστές. Ήσαν χαριτωμένες και σα να ήσαν ευρωπαίες. Ντυμένες σα μουσουλμάνες, αλλά κομψά και χωρίς μαντήλα. Σηκωθήκαμε, τις καλωσορίσαμε και αφού τις συστηθήκαμε, αρχίσαμε να μιλάμε για τον Πόντο και για την γνωριμία μας με τον πατέρα τους. Τους είπαμε ότι του λείπουν, όπως και ο αδελφός τους που ζει στη Γαλλία και τους έχει ξεχάσει... Δεν είπαμε φυσικά τίποτε για τον πατέρα τους, ότι είναι κρυπτοχριστιανός...
 
Από τις δυο κοπέλες η Τζαμίλα ήταν πιο ομιλητική, πιο αλέγρα. Η Αμάλ ντροπαλή και διστακτική, με  λίγα λόγια.
 
-         Και σε μας λείπουν οι γονείς, μας  είπε η Τζαμίλα. Δεν έχομε τίποτε μαζί τους, απλώς είναι πολλές οι υποχρεώσεις μας και στις διακοπές μας  κοιτάμε να δούμε λίγο πάρα πάνω τους συζύγους μας και τα παιδιά μας...
-         Έστω ένα τηλεφώνημα, πέντε λεπτά κάθε βδομάδα.
-         Και γι’ αυτό ξεχνιόμαστε...
 
Και ενώ κουβεντιάζαμε έτσι η Αμάλ, με κατεβασμένο το κεφάλι, μας είπε χαμηλόφωνα:
 
-         Σας είπε ότι είναι κρυπτοχριστιανός;
 
Τα χάσαμε. Δεν περιμέναμε τέτοια ερώτηση. Ο πατέρας τους μας είχε πει ότι δεν γνωρίζουν τίποτε... Δεν τολμήσαμε να ρωτήσουμε από πού το ξέρουν, αλλά μόνες τους μας το εξήγησαν. Πήρε το λόγο η Τζαμίλα.
 
-         Όταν ήμασταν μικρά παιδιά φυσικά και δεν καταλάβαμε τίποτε. Μεγαλώνοντας όμως και με την αγάπη που του έχουμε, αρχίσαμε να νιώθουμε ότι η συμπεριφορά του και οι ευαισθησίες του δεν ταίριαζαν σε μουσουλμάνο. Δεν του είπαμε ποτέ τίποτε, ούτε θα του πούμε, αν και θα θέλαμε να του αποκαλύψουμε πως και εμείς γινήκαμε κρυπτοχριστιανές. Δεν ξέρουμε αν θα τον ευχαριστούσαμε ή θα άρχιζε να αγωνιά για εμάς...
-         Ξέρετε την ιστορία του πατέρα σας; Τις ρωτήσαμε.
-         Όχι ποτέ με κανέναν δεν μιλήσαμε για αυτό. Όμως πιστεύουμε ότι ήταν Έλληνας Πόντιος...
-         Καλά, και εσείς πώς γινήκατε; Οι άντρες σας, τα παιδιά σας είναι τούρκοι. Πώς τα καταφέρνετε; Τις ρωτήσαμε.
-         Το πώς γινήκαμε είναι ένα θαύμα. Το ίδιο και το πώς ζούμε...
Σπουδάζοντας στην Πόλη συζητούσαμε το θέμα με την αδελφή μου. Δεν ξέραμε τίποτε για τον χριστιανισμό, εκτός από τα αρνητικά, που μάθαμε στο σχολείο... Είχαμε μια Ρωμιά φίλη, που σπούδαζε και αυτή ιατρική. Της ζητήσαμε να μας πει δυο λόγια για την Ορθοδοξία... Δεν ήξερε πολλά. Όμως μας είπε ότι θα μας απαντήσει την επόμενη ημέρα για κάποιον, που ξέρει περισσότερα από εκείνην... Κοιταχτήκαμε με την Αμάλ. «Φοβάται» της είπα, «μήπως κατηγορηθεί για προσηλυτισμό». «Θα πάει να ρωτήσει τον παπά της και αύριο θα μας φέρει τα νέα του». Πράγματι έτσι και έγινε. Έτσι αρχίσαμε να βλέπουμε τον γέροντα και εκείνος μας ετοίμασε για την βάπτισή μας. Σε ένα εκκλησάκι, στο υπόγειο σπιτιού, που είχε κτιστή κολυμπήθρα, που την κατέβαινε κανείς με σκαλοπάτια και προοριζόταν για τους  ενήλικες. Συνταρακτικές στιγμές ζήσαμε. Σα να είχε κατέβει ο ίδιος ο Χριστός και να μας ευλόγησε. Νοιώσαμε εκείνη την ώρα σα να ήμασταν στον Παράδεισο και δεν θέλαμε να βγούμε από την κολυμπήθρα. Ξεσπάσαμε σε λυγμούς από αγαλλίαση. Γινήκαμε άλλοι άνθρωποι και θα έπρεπε να κρύβουμε την αλλαγή μας...
-         Οι δικοί σας ασφαλώς δεν ξέρουν τίποτε... Τους είπαμε.
-         Ναι, δεν κατάλαβαν και δεν ξέρουν τίποτε ούτε οι άντρες μας, ούτε τα παιδιά μας. Αν μαθευτεί μπορούν να μας χωρίσουν και να μας πάρουν τα παιδιά μας. Μπορεί να απολυθούμε από τη δουλειά μας στο δημόσιο νοσοκομείο και να καταντήσουμε να ζούμε μόνες και με τη ρετσινιά της προδοσίας να μας χαρακτηρίζει...
-         Αφού έχει τόσα αρνητικά, γιατί το κάνατε; Ρωτήσαμε εντυπωσιασμένοι.
-         Τα θέματα της Πίστεως δεν έχουν λογική. Νιώθουμε ότι έχουμε την ευχή του πατέρα μας και ας μην ξέρει τίποτε... Και αυτό που νιώσαμε την ώρα της βάπτισης είναι μοναδικό και ανεπανάληπτο...
-         Και πηγαίνετε κανονικά στο τζαμί και συμπεριφέρεστε ως Μουσουλμάνες, παρατηρήσαμε....
-         Φυσικά. Οι άντρες μας είναι γιατροί και δεν είναι πολύ φανατικοί, αλλά είναι μουσουλμάνοι, με ό,τι αυτό σημαίνει για τις γυναίκες τους...
-         Και ο αδελφός σας, στη Γαλλία; Από εκείνον έχετε νέα; Γιατί δεν επικοινωνεί με τους γονείς του; Έτσι μας είπε ο πατέρας σας..
-         Ναι, εμείς επικοινωνούμε μαζί του. Ο Γιουσούφ προσπαθεί να γίνει γάλλος και να ξεχάσει το παρελθόν του. Παντρεύτηκε Γαλλίδα, σπούδασε, έχει καλή δουλειά, δηλώνει άθεος. Μπερδεμένος είναι και αυτός, μας είπε η Τζαμίλα.
 
Η ώρα είχε περάσει χωρίς να το καταλάβουμε. Οι κοπέλες έπρεπε να φύγουν. Πριν να μας χαιρετήσουν μας είπαν ότι τις βοήθησε στο να ανοιχτούν στη συζήτηση το ράσο που φορούσε ο π. Κύριλλος. Κι αυτό γιατί η Τουρκία έχει επιβάλλει οι κληρικοί  να φοράνε κοστούμια...  
 
Δεν ξαναείδαμε τα κορίτσια. Δεν θελήσαμε να τις φέρουμε σε δύσκολη θέση. Με τη συζήτησή τους καταλάβαμε πολλά, Θυμήθηκα πάλι τον Αλέξανδρο Μωραϊτίδη που έγραψε ότι κατά την επίσκεψή του στην Κωνσταντινούπολη άκουσε ότι ο ιδιοκτήτης κονακίου -οθωμανός στο φανερό και στο κρυφό Χριστιανός- επιμελώς και μετά φόβου συντηρούσε ναΐσκο εις τα βαθέα του οίκου του υπόγεια. Εκεί άναβε τα κεριά και τα καντήλια, έκαιγε θυμίαμα και προσευχόταν... Θυμήθηκα ακόμη το άλλο που γράφει, πως πλούσιοι αγάδες, στο κρυφό χριστιανοί, διατηρούσαν υπόγειους βυζαντινούς ναούς, που βρέθηκαν στα θεμέλια του μεγάρου τους. Στις μεγάλες χριστιανικές εορτές φώναζαν ιερέα, που πήγαινε κοντά τους μεταμφιεσμένος σε ιμάμη και τελούσε την Θεία Λειτουργία και αυτοί κοινωνούσαν των αχράντων μυστηρίων...
 
Το ταξίδι μας στην Τουρκία τελείωσε στην Κωνσταντινούπολη. Από προσκύνημα μεταβλήθηκε σε μια ευλογημένη επίσκεψη στη γειτονική μουσουλμανική χώρα, όπου γνωρίσαμε ηρωικούς χριστιανούς, κρυπτοχριστιανούς. Οι Έλληνες στην Τουρκία είναι πλέον ελάχιστοι. Όμως η Ορθοδοξία ζει. Μπορεί και σε υπόγεια, μπορεί και σε ερείπια, μπορεί και σε βουνά και σε λαγκάδια, μπορεί και στις μεγάλες απρόσωπες πόλεις. Επιζεί σε επιστήμονες, σε κατά Χριστόν σαλούς, σε απλούς επαγγελματίες. Παράλληλα με την δοκιμαζόμενη Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης υπάρχει και η Εκκλησία των κατακομβών και πάνω από όλα υπάρχει ο Ιησούς Χριστός, που εμπνέει και φωτίζει τις αγνές ψυχές, όπου και αν βρίσκονται, σε ό,τι και αν πιστεύουν.
 
Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Να ελπίζουμε μόνο μας μένει

 
Με τη χάρη του Αγίου Θεού ξεκινά η 14η συνεχόμενη χρονιά της ραδιοσυμπόρευσής μας!
 

Καλές υπομονές σε όλους!

 ΝΑ ΕΛΠΙΖΟΥΜΕ ΜΟΝΟ ΜΑΣ ΜΕΝΕΙ

ΝΑ ΕΛΠΙΖΟΥΜΕ ΜΟΝΟ ΜΑΣ ΜΕΝΕΙ MediaFire is a simple to use free service that lets you put all your photos, documents, music, and video in a si...

Με αγάπη Χριστού
 
Νώντας Σκοπετέας

Η Παναγιά της Σμύρνης

 

Ακόμη μια αληθινή ιστορία για την Μικρασιατική Καταστροφή

 

Η Βασιλίτσα γεννήθηκε στη Σμύρνη, στις 26 Φεβρουαρίου του 1917. Το σπίτι τους ήταν δίπλα ή πολύ κοντά -δεν είμαι σίγουρη- στο ναό της Αγίας Φωτεινής, ο οποίος δεν υπάρχει πια… Πριν 3 περίπου χρόνια από τη γέννησή της είχε γεννηθεί ο αδελφός της. Ο μπαμπάς της, η μαμά της, ο αδελφός της και η Βασιλίτσα ήταν μια όμορφη οικογένεια. Όμως, όταν η μικρή ήταν μόλις 2 χρόνων, η μαμά έφυγε ξαφνικά για τον ουρανό. Έμεινε ο μπαμπάς χωρίς την αγαπημένη του γυναίκα και τα παιδιά χωρίς μαμά.
 
Οι αδελφές τού μπαμπά, ζήτησαν αμέσως να πάρουν η κάθε μια από ένα παιδί και να το μεγαλώσουν. Ήταν άλλωστε παντρεμένες, δεν είχαν παιδιά και έμεναν κοντά.  Αλλά ο μπαμπάς ήταν ανένδοτος: «Δεν δίνω τα παιδιά μου». Βέβαια η γιαγιά -η μητέρα του- ήταν χήρα, έμενε μαζί με το γιό της και λάτρευε τα εγγόνια της. Υπάρχει μια φωτογραφία «χαρμολύπης» λίγο μετά το θάνατο της μαμάς, με τη γιαγιά στα μαύρα, καθισμένη σε μια πολυθρόνα και δεξιά και αριστερά της από ένα παιδί. Στα ολόμαυρα κι αυτά…
 
Κάποτε, προξένεψαν στον μπαμπά μια κοπέλα που είχε έρθει στη Σμύρνη μικρή, από τη Μυτιλήνη. Παντρεύτηκαν. Το 1922 η νέα μαμά, έμεινε έγκυος. Όταν έγινε το Μεγάλο Κακό, ήταν περίπου 6 μηνών. Τον μπαμπά τον είχαν πάρει οι Τούρκοι. Η γιαγιά βρέθηκε μόνη με τα 2 παιδιά, την νύφη έγκυο και τις δυο της κόρες χωρίς άνδρες -τους είχαν πάρει φυσικά κι αυτούς οι Τούρκοι, και μάλιστα αυτοί σκοτώθηκαν εκεί.
 
Την ημέρα που έβαλαν την τεράστια φωτιά στη Σμύρνη, οι γυναίκες τρελάθηκαν.  Ώσπου να σκεφτούν τί θα κάνουν, το σπίτι πήρε φωτιά. Πρόλαβε η γιαγιά να βάλει σε μια μεγάλη πλεκτή κουβέρτα ό,τι έβρισκε μπροστά της, έκανε την κουβέρτα μπόγο για τον ώμο, πήρε τη Βασιλίτσα από το χέρι και έφυγαν μέσ’ το χαλασμό, με την μια κόρη της να κρατάει τον αδελφό της Βασιλίτσας και ένα μπόγο, και την άλλη να βοηθάει την έγκυο να πάρει και εκείνη μερικά αναγκαία πράγματα. Αναμαλλιασμένες έτρεξαν να σωθούν στην παραλία. Όλοι γνωρίζουμε τί έγινε εκεί…
 
Μετά από απίστευτη ταλαιπωρία, ίσως και ενός χρόνου, αφού βέβαια είχε γεννηθεί ένα κοριτσάκι που το βάφτισαν για ευνόητους λόγους Ελευθερία (αυτή βέβαια είναι μια άλλη ιστορία…) εγκαταστάθηκαν τελικά στο Πολύγωνο της Αττικής, όπου υπήρχαν προχειροφτιαγμένα καταλύματα για τους πρόσφυγες και κοινή τουαλέτα. Εκεί, δεν ήταν μέρα να μη κλάψουν για τους άνδρες τους, που δεν ήξεραν αν θα ξαναδούν, αλλά και επειδή ήταν αδύνατο να συγχωρήσουν στον εαυτό τους -κυρίως η γιαγιά- ότι δεν είχαν πάρει μαζί τους την εικόνα της Παναγίας, που όλοι σεβόντουσαν και τιμούσαν όχι μόνο στο σπίτι τους, αλλά και σε όλη τη γειτονιά…
 
Κάποια ημέρα, νομίζω ενάμιση χρόνο μετά την Καταστροφή, ενώ καθόντουσαν με καρέκλες έξω από το «σπίτι» στο Πολύγωνο (είχε ένα άνοιγμα ο τόπος εκεί) βλέπουν να έρχεται μέσα από το στενό δρομάκι  -ίσως και ενός μέτρου- που ήταν δίπλα τους, την αγαπημένη τους γειτόνισσα από… τη Σμύρνη! Αρχίζουν να κλαίνε και να ξεφωνίζουν όλες μαζί και όταν συνήλθαν κάπως, ανοίγει η γειτόνισσα την τσάντα της -λέω τσάντα, αλλά δεν ξέρω τί ακριβώς ήταν- βγάζει ένα δέμα και συγκινημένη το δίνει στη γιαγιά, λέγοντας: «Όταν φύγατε σε κείνο το χαμό, και είμαστε έτοιμοι να φύγουμε και εμείς, χωρίς να σκεφτώ τίποτα, μπήκα στο σπίτι σας σχεδόν μέσ’ στη φωτιά, για να πάρω την εικόνα της Παναγίας, που δεν ξέρω γιατί, ήμουν σίγουρη πως μέσα στην τρομάρα σου την είχες ξεχάσει. Έψαχνα ένα χρόνο για να σας βρω… Είναι δική σου και πάλι»!
 
Αυτή την εικόνα της Παναγίας την έχω στο Εικονοστάσι μου... Από τη μαμά μου, την αξέχαστη, την πάντα χαρούμενη Βασιλίτσα.
 
Ντέμη Παπαϊωάννου-Σταυροπούλου

Ἐπιστροφές καί πάλι…

 
Ἀνοίγεις κι ἀπόψε θύρες κλειστές. Κλειστὲς χρόνια καὶ χρόνια, ἀπὸ τότε. Ἀπὸ τὰ χρόνια τῆς νεότητας καὶ ἐξετάζεις τὸ περιεχόμενό τους μὲ προσοχή καὶ ἱερότητα, γιατὶ ὅ,τι εἶναι ἐκεῖ άφημένο, δὲν εἶναι ἄχρηστο, δὲν εἶναι γιὰ νά πολτοποιηθεῖ στὰ σκουπίδια. Ἀντίθετα, ἔχει μιὰν ἀξία μοναδικὴ καὶ πάντιμη, ἀφοῦ τὸ κάθε τί ἔχει, καὶ τὸ πλέον περιφρονημένο καὶ βουλιαγμένο στὴν ἀδιαφορία καὶ τὴ σκόνη, κάποιο μυστικό του κρατεῖ. Καὶ ἦταν ἐκεῖνο τὸ μυστικὸ κάποτε μιὰ χρήσιμη τοῦ βίου, ποὺ ἴσως νὰ μὴν τῆς δόθηκε ἡ πρέπουσα σήμασία τότε.
 

Τώρα, ὅμως, καθὼς τὰ χρόνια πέρασαν καὶ μετρημένος εἶναι ὁ ὑπόλοιπος χρόνος τῆς ζωῆς, καθὼς φανερώνονται αὐτὲς οἱ στιγμὲς τοῦ χθές, ὅπως μιὰ ἐκδρομή, ἕνα ταξίδι, μιὰ σύναξη σὲ κάποια γιορτή, ἕνα ἀνθισμένο πρωϊνό-θερινὸ ἤ ἀνοιξιάτικο μὲ τὶς εὐωδιὲς νὰ τὸ στολίζουν κ.ἄ. ἀκόμη, ὅλ’ αὐτά, λοιπόν, τὰ ἁπλᾶ πράγματα, ποὺ τότε φαίνονταν αὐτονόητα, τώρα ἀποκτοῦν μιὰν ἄλλη ἀξία, ἀφοῦ μαζί μὲ αὐτὲς τὶς στιγμὲς ἀνασταίνονται καὶ πρόσωπα, ἄλλα φευγᾶτα γιὰ πάντα, ἄλλα γερασμένα, ἄλλα ἀνήμπορα πιά.
 
Τὰ ἀνταμώνεις, λοιπόν αὐτὰ τὰ πρόσωπα κάποιες φορές, -ὅσους ἀπόμειναν δηλαδή-  καὶ ἀνασαίνεις τὸν παλιὸ τὸν καιρὸ στολισμένο τὴν ὀμορφιὰ τῆς νεότητας, ἀλλὰ καὶ τῆς γνησιότητας, ἀφοῦ τότε δὲν εἶχαν προστεθεῖ πολλὰ βάσανα καὶ ἐμπειρίες, ποὺ σφαλίζουν τὴν ψυχὴ καὶ τὴν ἀφυδατώνουν ἀπὸ τὸν ἐνθουσιασμό, τὶς φιλίες καὶ φυσικὰ τὴν εἰλικρίνεια. Γιατὶ ὅσο περνοῦν τὰ χρόνια συμμαζεύεται κανεὶς καὶ πασχίζει νὰ ζεῖ μὲ τὶς μνῆμες του καὶ τὸ βλέμμα του στραμένο στὸν Οὐρανό.
 
π. Κ.Ν. Καλλιανός

Επέτειος Εγκαινίων Ι. Ναού Bristol

 
O Ιερός Ναός της Ελληνορθόδοξης Κοινότητάς μας στο Bristol, αφιερωμένος στην ιερή μνήμη των Αγίων Ενδόξων Πανευφήμων και Πρωτοκορυφαίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, εγκαινιάσθηκε, σύμφωνα με το Τυπικό και την Παράδοση της Εκκλησίας μας την 29η Σεπτεμβρίου 1963, από τον τότε Επίσκοπο Απαμείας Ιάκωβο Βίρβο.
 

Ενθυμούμενοι το ιερό αυτό και συνάμα ιστορικό γεγονός για την Κοινότητά μας τελούμε σήμερα, Κυριακή 2 Οκτωβρίου, την ειδική Ακολουθία Επετείου των Εγκαινίων, ψάλλοντας ευλαβικά:
 
Δόξα... Ἦχος πλ. β’.
 
Τὴν μνήμην των Εγκαινίων, επιτελούντες Κύριε, σε τον του αγιασμού δοτήρα δοξάζομεν, δεόμενοι αγιασθήναι ημών, τα αισθητήρια των ψυχών, τη πρεσβεία των ενδόξων Αθλοφόρων, αγαθέ παντοδύναμε.
 
Και νυν... Ἦχος γ’.
 
Προς σεαυτόν επανάγου άνθρωπε, γενού καινός αντί παλαιού, και ψυχής εόρταζε τα εγκαίνια· έως καιρός, ο βίος εγκαινιζέσθω σοι, πάσης πολιτείας οδός· τα αρχαία παρήλθεν, ιδού γέγονε τα πάντα καινά· Τούτο τη εορτή καρποφόρησον, την καλήν αλλοίωσιν αλλοιούμενος. Ούτως εγκαινίζεται άνθρωπος· ούτω τιμάται η των Εγκαινίων ημέρα.
 
Προσευχόμαστε δε:
 
...υπέρ ελέους, ζωής, ειρήνης, υγείας, σωτηρίας, επισκέψεως, διαφυλάξεως, συγχωρήσεως και αφέσεως των αμαρτιών των δούλων του Θεού, πάντων των ευσεβών και ορθοδόξων Χριστιανών, των κτητόρων, ευεργετών, δωρητών, αφιερωτών, επιτρόπων, συνδρομητών, και προσκυνητών του αγίου Ναού τούτου και πάντων των κατοικούντων και παρεπιδημούντων εν τη πόλει και Ενορία ταύτη, μετά των οικείων αυτών...

Επιστολή προς Ερντογάν

 

Ανοιχτή επιστολή

προς τον Πρόεδρο της Τουρκικής Δημοκρατίας Ρ.Τ.  Ερντογάν

 

Αξιότιμε Κύριε Πρόεδρε,
 
Πρόσφατα έχετε καθιερώσει μια επαναλαμβανόμενη και συνεχή αναφορά  στα «σύνορα της καρδιάς των Τούρκων», όπως τα αντιλαμβάνεστε εσείς, τα οποία δεν ταυτίζονται με τα σημερινά φυσικά σύνορα της Τουρκίας προκειμένου να «χωρέσουν» σε αυτά και όλες οι νέο-οθωμανικές, επεκτατικές σας επιδιώξεις. Συχνά μάλιστα, μας πληροφορείτε πως παραδίδετε σε όλους εμάς και «μαθήματα ιστορίας».
 
Εμείς όμως γνωρίζουμε πολύ καλά πως αυτά τα «μαθήματα ιστορίας» όπως τα αποκαλείτε, αποτελούν μαθήματα επικίνδυνου λαϊκισμού σε ανιστόρητους και αμόρφωτους ανθρώπους οι οποίοι είναι φυσικό να μην γνωρίζουν όσα θα έπρεπε να γνωρίζετε εσείς!
 
Γιατί κάθε μορφωμένος άνθρωπος, Τούρκος,  Έλληνας ή από οποιαδήποτε άλλη χώρα, ασφαλώς και χαμογελάει όταν σας ακούει να αναφέρεστε στα Ελληνικά νησιά του Αιγαίου ισχυριζόμενος ότι «Σε αυτά τα νησιά έχουμε την ιστορία μας, τα μνημεία μας, τα τζαμιά μας!».
 
Όλοι οι στοιχειωδώς μορφωμένοι άνθρωποι σε ολόκληρο τον πλανήτη, γνωρίζουν πως το Αιγαίο πέλαγος, από την χαραυγή της ιστορίας ήταν και παραμένει Ελληνικό. Οι περιστασιακοί κατακτητές ποτέ δεν μπόρεσαν, ούτε πρόκειται να μπορέσουν ποτέ στο μέλλον, αυτό να το αλλάξουν.
 
Μήπως, μια και φαίνεται να σας ενδιαφέρει η ιστορία, πρέπει να σας υπενθυμίσουμε πως η λέξη Αιγαίο, σύμφωνα με την αθάνατη Ελληνική μυθολογία που μελετάει ολόκληρος ο πλανήτης εδώ και χιλιάδες χρόνια, προέρχεται από τον πατέρα του Θησέα και βασιλιά της Αθήνας Αιγέα ο οποίος έπεσε και πνίγηκε στα νερά του πελάγους από το ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο;
 
Να σας υπενθυμίσουμε πως εδώ και 3.000 τουλάχιστον χρόνια πρωτοελληνικοί λαοί όπως Ίωνες, Αχαιοί, Αιολείς και άλλοι, μετέτρεψαν την Μικρά Ασία σε χώρο πολιτικής και πολιτισμικής ανάπτυξης του Ελληνισμού; Πως τα τετελεσμένα βίας και γενοκτονίας στα οποία είναι συνηθισμένοι οι πρόγονοι σας και δυστυχώς αρκετοί σύγχρονοι σας, όπως εσείς προσωπικά, δεν αλλοιώνουν ούτε κατ ελάχιστο την πραγματική ιστορία;
 
Αν εσείς στις μέρες μας ψάχνετε απεγνωσμένα «αποδείξεις» για τον απροκάλυπτο επεκτατισμό σας στα τζαμιά που έχτισαν πρόσκαιροι κατακτητές σε ελάχιστα από τα 6.000 νησιά και βραχονησίδες που βρίσκονται στον Ελλαδικό χώρο, τι θα πρέπει να πούμε εμείς για το μνημείο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς, τον ναό της Αγίας του Θεού Σοφίας που χτίστηκε στην Πόλη του Κωνσταντίνου δέκα ολόκληρους αιώνες πριν εμφανιστούν οι κατακτητές – πρόγονοί σας;
 
Τι θα πρέπει να πούμε για τον Βυζαντινό Ναό της Αγίας Σοφίας στην Νίκαια της Βιθυνίας όπου πραγματοποιήθηκαν η πρώτη Οικουμενική Σύνοδος στις 20 Μαΐου του 325 και η όγδοη Οικουμενική Σύνοδος το έτος 787 ή για τον ναό της Αγίας Σοφίας της Τραπεζούντος, η οποία χτίστηκε μεταξύ 1238 και 1263 από τον Μανουήλ Α με ανεκτίμητη και μοναδική ψηφιδωτή και γλυπτή διακόσμηση; Τι θα πρέπει να πούμε για την Ιερά Μονή Παναγίας Σουμελά, το σύμβολο του Ποντιακού Ελληνισμού εδώ και δεκαεπτά σχεδόν αιώνες, την οποία ίδρυσαν το 386 οι Αθηναίοι μοναχοί Βαρνάβας και Σοφρώνιος σε απάτητες βουνοκορφές του Πόντου; Τι θα πρέπει να πούμε για το ιερό της Άρτεμις στην Έφεσο, ένα από τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου, τα ερείπια του οποίου θαυμάζουν σήμερα πλήθη που συρρέουν από ολόκληρο τον κόσμο ή για την Καππαδοκία η οποία από τον πρώτο αιώνα π.Χ. αποτελούσε κέντρο του Ελληνισμού;
 
Να θυμηθούμε μήπως την Νικομήδεια της αρχαίας Βιθυνίας, όπου καταγράφεται Ελληνική παρουσία από το 712 π.Χ.;  Ή μήπως την Σμύρνη, από τις αρχαιότερες πόλεις της Μεσογείου, η οποία κατοικήθηκε από Ελληνικούς πληθυσμούς εδώ και χιλιάδες χρόνια - μέχρι πρόσφατα;
 
Μήπως να θυμηθούμε την Αλικαρνασσό, την Προύσα, το Ικόνιο ή την Ανατολική Θράκη στην οποία ο Ελληνικός μύθος της Ηρώς και του Λέανδρου λαμβάνει χώρα στην αρχαία πόλη της Σηστού εδώ και χιλιάδες χρόνια;
 
Τι θα πρέπει άραγε να πούμε  για την μαρτυρική Κύπρο, το νησί της Αφροδίτης, καθαρά Ελληνικό από την εποχή του Τρωικού πολέμου; Τι θα πρέπει να πούμε για την Ίμβρο και την Τένεδο με Ελληνικό πληθυσμό που ξεπερνούσε το 90% όταν σας παραδόθηκαν σαν «δώρο» με την Συνθήκη της Λωζάνης που δεν σας αρέσει σήμερα;
 
Αξιότιμε Κύριε Πρόεδρε,
 
Πρέπει επιτέλους να κατανοήσετε πως στα σπλάχνα ολόκληρης της σημερινής Τουρκίας βρίσκονται παντού σπαρμένα αδιάψευστα τεκμήρια Ελληνικού πολιτισμού που άνθησε χιλιάδες χρόνια πριν εμφανιστούν στην περιοχή οι κατακτητές – πρόγονοι σας.
 
Για ποια ιστορία λοιπόν μας μιλάτε Κύριε Πρόεδρε; Για την ιστορία των γενοκτονιών, των σφαγών, της βίας και της απληστίας για πλιάτσικο; Γιατί αυτή ακριβώς είναι η αυθεντική σας ιστορία!
 
Ίσως θα σας ήταν χρήσιμο να μάθετε και τα σύνορα της δικής μας καρδιάς.
 
Πρώτα όμως προσπαθήστε να αντιληφθείτε, όσο δύσκολο και αν σας φαίνεται, πως τα σύνορα του διαχρονικού Ελληνισμού, από την εποχή της αρχαιότητας μέχρι σήμερα, δεν έχουν κανένα απολύτως γεωγραφικό όριο. Γιατί το Ελληνικό πνεύμα αγκάλιαζε, αγκαλιάζει και θα αγκαλιάζει πάντοτε κάθε μορφωμένο άνθρωπο, σε κάθε γωνιά του πλανήτη μας.
 
Όσον αφορά τα γεωγραφικά σύνορα του σημερινού Ελληνισμού, αν σας δίνουν την εντύπωση μιας εύκολης λείας στον απροκάλυπτο επεκτατισμό που εκδηλώνετε, ξανασκεφτείτε το καλά.
 
Γιατί θα πρέπει να γνωρίζετε πως τα σύνορα της καρδιάς των Ελλήνων πάντοτε θα φθάνουν μέχρι την Κόκκινη Μηλιά, τον τόπο που θα ξαναβρεθείτε κάποτε, γιατί όπως λένε οι παραδόσεις μας, και πάλι με χρόνους, με καιρούς, πάλι …
 
Λεωνίδας Κουμάκης
 
Νομικός, Συγγραφέας, Μέλος του International Hellenic Association (IHA), τ. Πρόεδρος Κωνσταντινουπολιτών Αθήνας
 
ΠΗΓΗ: International Hellenic Association (USA)