Το Ευχέλαιο στο Bristol και τα παιδιά

 
Το βράδυ της Μεγάλης Τετάρτης, μέσα στο κατανυκτικό κλίμα της Αγίας και Μεγάλης Εβδομάδας, τελέσαμε στην εκκλησία μας στο Bristol το ιερό Μυστήριο του Ευχελαίου, όπως ορίζει η λειτουργική παράδοση της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Στο μέσον αυτής της πορείας προς το Πάθος και την Ανάσταση του Κυρίου, η Εκκλησία μάς καλεί να προσέλθουμε με πίστη, ζητώντας τη θεραπεία της ψυχής και του σώματος, μέσα από τη χάρη του Αγίου Ελαίου και τις ευχές των Ιερέων. Ήταν μια στιγμή προσευχής, σιωπής και εσωτερικής περισυλλογής, που μας υπενθύμισε τη φιλάνθρωπη αγάπη του Θεού και την ανάγκη της πνευματικής μας ανακαίνισης.
 

Ιδιαίτερη συγκίνηση προκαλεί η παρουσία των παιδιών στην τέλεση των ιερών Μυστηρίων. Στη φωτογραφία, τρία παιδιά παρακολουθούν με προσοχή και κατάνυξη τον Ιερέα, γινόμενα σιωπηλοί μάρτυρες της ιερής αυτής στιγμής. Η συμμετοχή τους δεν είναι απλώς μια παρουσία, αλλά μια ζωντανή μαθητεία στην πίστη και την παράδοση της Εκκλησίας. Μέσα από τέτοιες εμπειρίες, τα παιδιά διδάσκονται βιωματικά το νόημα της προσευχής, της ευλάβειας και της σχέσης με τον Θεό, αποτελώντας την ελπίδα και τη συνέχεια της εκκλησιαστικής ζωής.

Καρδιακή προσευχή

 
Καρδιακή είναι η προσευχή, όταν τον νουν τον καταπίνει κυριολεκτικά η καρδιά. Εκεί βόμβες να πέφτουν, το σπίτι να καίεται, ο νους, δεν εννοεί να βγει από την καρδιά, έστω κι αν κινδυνεύει να καεί…
 

Αυτή είναι η πραγματική προσευχή που κεραυνώνει τον ουρανόν και φθάνει στον θρόνον του Θεού. 

Ο Μωϋσής, χωρίς καν ν’ ανοίξει το στόμα του, άκουσε τον Θεόν να του λέγει: “Τι βοάς προς με;”. Σημαίνει ότι έβγαζε από μέσα κραυγή, σημαίνει ότι εκεραύνωνε τον ουρανόν με την καρδιά του.
 
Η Χαναναία, όταν παρακαλούσε τον Χριστό για το παιδί της, έλεγε με το στόμα “ελέησόν με”, αλλά εκ βαθέων ψυχής. Αυτή ήταν καρδιακή προσευχή.
 
Παπα Χαράλαμπος Διονυσιάτης

Προδοσία: Από τον Ιούδα στο σήμερα

 
Ένας από τους κύριους παράγοντες της θεοστυγούς συμπαιγνίας  στο έγκλημα της δίκης  και της καταδίκης του Ιησού Χριστού ήταν «ο δούλος (στα πάθη του) και δόλιος μαθητής Του Ιούδας ο Ισκαριώτης», ο προδότης κατά τον Οίκο (τροπάριο) της Εσπέρας της Μεγάλης Τετάρτης. Στην υμνολογία της ίδιας ημέρας σε άλλο τροπάριο γράφεται, (σε μεταφορά στην ομιλούμενη γλώσσα μας από τον μακαριστό π. Επιφάνιο Θεοδωρόπουλο): «Κύριε ο απαίσιος Ιούδας ο Ισκαριώτης περιφρόνησε τον αιώνιο νόμο της φιλίας (ο οποίος δεν επιτρέπει να πράττουμε κακά κατ’ εκείνου που μας αγαπά και ευεργετεί) και μηχανεύθηκε δόλια και φοβερά σχέδια εναντίον Σου». Με ένα φιλί τον παρέδωσε, τον πούλησε ορθότερα τριάντα αργύρια στους διώκτες Του, για να δικαστεί και να θανατωθεί.
 

Στη δίκη του Ιησού Χριστού οι Εβραίοι δικαστές είχαν μίσος και προκατάληψη σε βάρος του Θεανθρώπου και για να εξυπηρετήσουν την προειλημμένη απόφασή τους παρέβησαν βασικές αρχές της ιουδαϊκής δικονομίας. Συγκεκριμένα αγνόησαν τις αρχές της δημοσιότητας των συζητήσεων, το δικαίωμα του κατηγορουμένου προς υπεράσπισή του, το ανεπίτρεπτο της ψευδορκίας και το απαραίτητο της μαρτυρικής καταθέσεως προς στήριξη της κατηγορίας (Βλ. σχ. μακ. Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κυρού Χριστοδούλου, «Μία θεοστυγής συμπαιγνία - Η δίκη του Ιησού και αι κατ’ αυτήν δικονομικαί παραβάσεις», Εκδ. Μητρ. Κερκύρας, 2024, σελ. 28).
 
Αν για τους χριστιανούς η προσωποποίηση της προδοσίας είναι ο Ιούδας, για τους αρχαίους Έλληνες ήταν ο Εφιάλτης και για τους επαναστατημένους Έλληνες του 1821 ο Πήλιος Γούσης και ο Δημήτρης Νενέκος. Κατά το μέγα λεξικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσης των Λίντελ και Σκοτ «προδίδω» σημαίνει και ότι «παραδίδω τον ευεργέτη μου στον εχθρό». Ευεργέτης μπορεί να είναι ένα πρόσωπο, ένας οργανισμός, η Πατρίδα, η Εκκλησία. Κίνητρα του προδότη ο πλουτισμός και γενικά το συμφέρον, το μίσος. Ιδεολογία του ο κυνισμός, ο μηδενισμός και ο αμοραλισμός.
 
Κατά το χρηστικό λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας της Ακαδημίας Αθηνών προδοσία είναι η παράβαση αρχών ή/και ηθικών αξιών και ειδικότερα η πρόκληση βλάβης εθνικής, ιστορικής, πολιτικής, θρησκευτικής. Η προδοσία είναι ένας πειρασμός πολύ δύσκολα αντιμετωπίσιμος για τον άνθρωπο της κάθε εποχής, από τον Αδάμ έως τις ημέρες μας, και εμφανίζεται υπό διάφορες μορφές.
 
Σε προσωπικό επίπεδο συχνά ισχύει το «ουδείς επικινδυνότερος εχθρός του ευεργετηθέντος αχαρίστου». Ο αείμνηστος Αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ είχε αυτό το γνωμικό σε περίοπτη θέση του γραφείου του. Είναι σύνηθες ανθρωπάρια να προσκολλώνται σε προσωπικότητες και με τις δαιμονικής ευφυίας  κολακείες και γαλιφιές τους να ανέρχονται κοινωνικά, πολιτικά, εκκλησιαστικά. Όταν οι συγκεκριμένες προσωπικότητες εξέλθουν του προσκηνίου, τότε τα ανθρωπάρια προσκολλώνται σε άλλον ισχυρό του κόσμου τούτου, που μπορεί να ήταν και εχθρός του προηγουμένου ευεργέτου και προστάτου τους... Για αυτά δεν έχει σημασία. Το παν είναι το συμφέρον τους, η διατήρηση ή και η αύξηση των οφικίων τους. Τα υπόλοιπα αιρέτωσαν: ευεργεσίες, αγάπες, φιλίες, ύβρεις κατά του αντιπάλου, που ανενδοίαστα πλέον υπηρετούν…
 
Σε εθνικό επίπεδο είναι ηθικά απαράδεκτο  κάποιος βουλευτής  να ψηφίζεται με βάση το πρόγραμμα ενός Κόμματός και μετά, χωρίς αναστολές, να μεταπηδά σε άλλο Κόμμα, το οποίο έχει  πρόγραμμα αντίθετο από αυτό στο οποίο, υποτίθεται ότι πίστευε και εξελέγη... Το ατόπημα καθίσταται σοβαρότερο όταν περιφρονώντας τους ψηφοφόρους του και  την στοιχειώδη ηθική γίνεται αποστάτης εν όψει ψηφοφορίας επί μείζονος εθνικού ζητήματος, με σκοπό να συμβάλει στο να προκύψει πλειοψηφία και αυτός να λάβει πλούσια ανταλλάγματα.
 
Είναι επίσης απαράδεκτο από ηθικής και δικαιικής πλευράς πολιτικός ή ισχυρός οικονομικός παράγοντας, έχων εξουσία ή επηρεάζων την εξουσία να κάνει ρουσφέτια υπέρ του εαυτού του και «δικών» του ανθρώπων σε βάρος της αξιοκρατίας και της προόδου της Πατρίδας. Είναι ανέντιμο εξουσιαστής και το περιβάλλον του να πλουτίζουν σε βάρος του Δημόσιου κορβανά και του αδύνατου συμπολίτη  τους. Είναι προσβλητικά για την εικόνα του λαού μας τα τραγικά που αποκαλύπτονται στη διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων στον ΟΠΕΚΕΠΕ. Δικαίως το 97% των ερωτηθέντων σε δημοσκόπηση του Σεπτεμβρίου 2025 θεωρεί αρκετά έως πολύ διαδεδομένη τη διαφθορά στη χώρα μας.
 
Σοβαρό εθνικό ατόπημα αποτελεί και η υποχώρηση σε σοβαρά θέματα που αφορούν εθνικά μας ζητήματα. Όταν εορτάζουμε την Επανάσταση του 1821, που οι λίγοι Έλληνες νίκησαν μιαν αυτοκρατορία και το υπό τον Μέτερνιχ ευρωπαϊκό κατεστημένο, δεν έχουμε δικαίωμα να υποχωρούμε σε οσηδήποτε πίεση οποιουδήποτε καταπιεστή. Προτιμότερη η γενναία και ηρωική έξοδος από μια ταπεινωτική συνθηκολόγηση. Προτιμότερο το Μανιάκι από τα καλοπιάσματα στον Ιμπραήμ του Νενέκου. Το πρόσφατο παράδειγμα της Ισπανίας και άλλων Ευρωπαϊκών χωρών, που δεν επέτρεψαν στις ΗΠΑ τη χρήση του εδάφους τους  για πολεμικές επιχειρήσεις, για τις οποίες δεν ρωτήθηκαν αν συμφωνούν, είναι ένα παράδειγμα προς μίμηση. Αξιοπρεπής και γενναία είναι και η στάση των ολιγάριθμων Γροιλανδών στην εκφρασθείσα επιθυμία των ΗΠΑ να  προσαρτήσουν το νησί τους.
 
Ως λαός επιζούμε για 2000 χρόνια με την Πίστη μας και τις θυσίες των προγόνων μας. Πάντοτε υπήρχαν ισχυροί εχθροί μας και κάποιοι ευλύγιστοι στη συνείδηση Έλληνες. Αρκετές φορές ήταν ισχυρότατη η πίεση και δελεαστικό το δέλεαρ να καταστούμε «δυτικοί - προοδευτικοί». Παλαιότερα κινδυνεύσαμε να καταντήσουμε γραικύλοι, υποτασσόμενοι στον τρόπο ζωής των Ρωμαίων. Αργότερα βρεθήκαμε στη δυσχερή θέση να υποταγούμε στον Πάπα, ακολουθώντας στην προδοσία και στην κατάργηση της ιδιοπροσωπίας μας τον πριν Ορθόδοξο Επίσκοπο και μετά καρδινάλιο Βησσαρίωνα. Αργότερα και έως σήμερα ισχυρή είναι η πίεση να «εκδυτικισθούμε», δηλαδή να προσχωρήσουμε στην «προοδευτική» άθεη λογική των Βολταίρου και Ντιντερό, στον ολοκληρωτισμό και στην τρομοκρατία του Ροβιεσπέρου, στον ηδονισμό και στον σαδισμό του Μαρκησίου ντε Σαντ. Αντισταθήκαμε και επιζήσαμε ως Έλληνες χάρη στην Εκκλησία  και στους αγίους της. Στα  τετρακόσια χρόνια οθωμανικής καταπίεσης δεχόμασταν κατά κύματα πιέσεις και διωγμούς. Παράλληλα προτάσεις για προνόμια, προκειμένου να γίνουμε μουσουλμάνοι. Και εδώ η Εκκλησία αντιστάθηκε και πέτυχε να μείνουμε σχεδόν αλώβητοι. Αυτά  έως πριν λίγα χρόνια...
 
Τώρα ο σοβαρός κίνδυνος είναι εμείς, κληρικοί και λαϊκοί, οι απόγονοι των Ελλήνων, που αντιστάθηκαν και που μας παρέδωσαν σχεδόν αλώβητο τον Ελληνισμό, να προδώσουμε την Πίστη και την Πατρίδα μας και να «εκδυτικισθούμε», που στην ουσία είναι να  εκβαρβαρισθούμε και να υποταγούμε στην ισχυρή πίεση που δεχόμαστε από ισχυρές δυνάμεις στο εξωτερικό και στο  εσωτερικό της χώρας μας. Είναι ηθικά εγκληματικό να προδώσουμε τις όποιες αρετές μας δίδαξαν με τη ζωή τους οι πρόγονοί μας, να προσβάλλουμε τη μνήμη τους προδίδοντας τον πολιτισμό που δημιούργησαν και θαυμάζει όλος ο κόσμος και να καταντήσουμε αρνητικό παράδειγμα μιμητισμού καταστρεπτικών οθνείων παρορμήσεων. Μη γένοιτο.
 
Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Ο Νυμφίος στο Bristol

 
Με ιδιαίτερη κατάνυξη και πνευματική συγκίνηση τελέσαμε το βράδυ της Κυριακής των Βαΐων την πρώτη Ακολουθία του Νυμφίου στο Bristol, στον Ελληνορθόδοξο Ιερό Ναό των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου. Οι πιστοί προσήλθαν με ευλάβεια, εγκαινιάζοντας έτσι την είσοδο στη Μεγάλη Εβδομάδα.
 

Κατά τη διάρκεια της ακολουθίας, λιτανεύσαμε την ιερή εικόνα του Νυμφίου μέσα σε κλίμα βαθιάς προσευχής και σεβασμού. Η σιωπηλή συμμετοχή όλων ανέδειξε το μυστήριο και τη σημασία της στιγμής, καθώς η Εκκλησία μάς καλεί σε εγρήγορση και πνευματική προετοιμασία.
 

Ο Ιερατικώς Προϊστάμενος Πρωτοπρ. Αναστάσιος Δ. Σαλαπάτας απηύθυνε στο εκκλησίασμα λόγο αγαθό, αναλύοντας την έννοια του Νυμφίου ως συμβόλου του Χριστού, που έρχεται «εν τω μέσω της νυκτός». Τόνισε την ανάγκη της εσωτερικής εγρήγορσης και της μετάνοιας, στοιχεία απαραίτητα για τη σωστή βίωση των ημερών αυτών.

 
Παράλληλα, έγινε ιδιαίτερη αναφορά στη σημασία της Μεγάλης Εβδομάδας ως πορείας προς το Πάθος και την Ανάσταση, καλώντας όλους να συμμετάσχουν ενεργά και συνειδητά. Η ακολουθία έκλεισε μέσα σε ατμόσφαιρα γαλήνης, αφήνοντας στις καρδιές των πιστών ένα αίσθημα ελπίδας και προσμονής.

Άρωμα μετανοίας

 
Πόσα ευχαριστώ να στείλουμε στον Κύριο για τον πατέρα Στέφανο; Για εκείνον που κατέβασε τον Ουρανό, και τον χώρεσε σε σελίδες που λάμπουν Φως υπερκόσμιο και μοσχοβολάνε Παράδεισο!
 

Η πρώτη λέξη που μας ήρθε στο άκουσμα της κοιμήσεώς του, ήταν η λέξη εμπειρία! Όχι με την έννοια της πολύχρονης και ακάματης διακονίας του, αλλά με εκείνη της συνεχούς μέθεξης με τον Ζωντανό Θεό! Και ας μη βιαστεί κανείς να  μας αποδόσει… βιασύνη, αλλά εδώ έχουμε να κάνουμε με έναν μεγάλο Άγιο των ημερών μας. Με εμπειρίες και γνώση στις πιο συγκλονιστικές στιγμές αυτού του προσκαίρου. Τις στιγμές του Θεοποιητικού μυστηρίου των μυστηρίων! Ό,τι συνταρακτικά υπέρλογο κατέθετε, βέβαια το απέδιδε σε άλλους. Εκείνος υποτίθεται ότι απλά και μόνο γινόταν δέκτης-συλλέκτης και διαβιβαστής εμπειριών. Όσοι βρέθηκαν όμως δίπλα του στο πανίερο Θυσιαστήριο, έχουν και εκείνοι να καταθέσουν αμέτρητα θαύματα και θαυμάσια από τον πατέρα Στέφανο, που σαν μωρό παιδί με καρδιά χρυσάφι, είχε προσηλωμένα τα μάτια της μονίμως στον Ουρανό. Εκεί κοιτούσε και όλο αναστέναζε! Ένας χερουβικός ύμνος η ζωή του! Επίγειος άγγελος! Δεν αναπαριστούσε! Αναβίωνε μυστικά των χερουβίμ την αιώνια αποστολή. Να δορυφορούν τον Άγιο Ζωοποιό εν Τριάδι Θεό και να φρουρούν ως διαπιστευμένοι πυλωροί την είσοδο του Παραδείσου. Αυτό έκανε ο πατήρ Στέφανος με κάθε ικμάδα της ύπαρξής του. Κάθε του λέξη, γραμμένη στις αναρίθμητες σελίδες του ή ειπωμένη στα χιλιάδες του κηρύγματα, από αυτήν την μυστική του αποστολή εκπορευόταν. Έτσι κατήχησε το λογικό ποίμνιο του αγαπημένου Χριστού, δίχως να παύσει ούτε ελάχιστα, ακόμα και όταν των δοκιμασιών οι κλύδωνες γύρευαν να τον καταπιούν, ακόμα και όταν τα χρόνια βάρυναν τόσο το σαρκίο του.
 
Με την αχώριστη ευχή του Αγίου Γέροντά του Εφραίμ, σε όλην του τη ζωή  και ως την τελευταία του ακόμα στιγμή, αναζητούσε λόγια-σπόρους Αλήθειας και Ελπίδας να σκορπίσει σε ψυχές εύφορες, να αναστήσει και άλλες απονεκρωμένες. Ένα βίωμα  αληθινής μετάνοιας, μια επιστροφή στο πατρικό σπίτι, των αρετών η θεραπευτική, των δακρύων ο εξαγνισμός, του πόνου η μαθητεία, του Παραδείσου η άληκτη ευφροσύνη. Έκοψε κάθε αποκάλυψη, που ο Κύριος του εμπιστεύτηκε  σε άπειρα κομμάτια και τα μοίρασε αντίδωρο με τα ευλογημένα του χέρια. Όλοι όσοι τον ακολούθησαν αυτά τα χρόνια του επιγείου του περάσματος (όπως έλεγε και μια ευλογημένη ψυχή)  πήραν Θεό με το τσουβάλι! Δεν βαρυγκόμησε ποτέ του ο παπά Στέφανος συνεχώς να το κουβαλάει, για να μοιράζει σε φτωχούς και πένητες από του Ουρανού τα πλούτια και τους θησαυρούς. Έτσι θα παρουσιαστεί στην πύλη και τώρα! Κρατώντας αυτόν τον τορβά με τα χιλιάδες χαρτιά των κηρυγμάτων του και των ψυχών  που μνημόνευε δίχως σταματημό. Κάποιος ευλογημένος άνθρωπος του Θεού, πρόσφατα έδωσε μια πανώρια ευχή σε μια ψυχή αγαπώσα τον Χριστό και τους Αγίους Του. Αυτόν μιμούμενοι, ευχόμαστε σήμερα και εμείς μέσα στην χαρμολύπη της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής και της κοίμησης ενός γνησίου φίλου του Χριστού, σε όσους τον αγάπησαν και σήμερα αποχαιρετούν αυτόν τον μεγάλο πατέρα και Άγιο Γέροντα των ημερών μας ! Να σας περιμένει ο πατήρ Στέφανος στην πύλη και αυτός να σας ξεναγήσει στον Παράδεισο…, που βίωσε όσο λίγοι από εδώ…
 
Νώντας Σκοπετέας
 
Στην ιερή μνήμη του μακαριστού π. Στεφάνου Αναγνωστοπούλου.
 
To βίντεο είναι εδώ

Messolonghi 1826

 

200 Years Since the Exodus

 

The Embassy of Greece in London invites you to visit the exhibition “Messolonghi 1826: 200 Years Since the Exodus”, presented at the Hellenic Residence to mark the bicentenary of one of the most powerful and defining moments of the Greek War of Independence.

📍 Hellenic Residence, London
 
📅 Weekdays, 30 March - 6 April 2026
 
🕒 12:00-14:00 & 17:00-19:00
 
🎟️ Admission is free (advance registration required)
https://www.eventbrite.com/e/messolonghi-1826-200-years-since-the-exodus-tickets-1986033577894?aff=oddtdtcreator
 
A centrepiece of the exhibition is a rare surviving copy of the first Greek-language edition of the Hymn to Liberty by Dionysios Solomos, printed in besieged Messolonghi in 1825 and presented for the first time outside Greece.
 
Featuring historical artefacts, objects, and artworks, the exhibition explores the siege and Exodus of Messolonghi, its place within the Greek War of Independence, and the role of the Philhellenes -among them many Britons- highlighting the enduring legacy of the Exodus as a symbol of sacrifice and the struggle for freedom.

New Book on St. Tabitha

 
I am very pleased to present here my latest Book on “St. Tabitha the Merciful and St. Tabitha Ladies Auxiliary Society, Bristol”.
 

It is a Book mainly dedicated to St. Tabitha, a special kind of biblical personality, with an enormous contribution towards the life of the Early Church and in particular towards the people in need of her time.

 
It is important to note that the Ladies of St. Peter and St. Paul Greek Orthodox Community in Bristol acknowledge St. Tabitha as their Patron Saint. Therefore, the Book -which is dedicated to them- contains elements of the History of the Ladies Auxiliary Society.   

 
The Book consists of 100 pages. The cover pages show the new icon of St. Tabitha, offered to St. Peter and St. Paul Church by an anonymous Lady. This icon was painted by Theodoros Vogdanos.
 

Fr. Anastasios D. Salapatas

Δογματική αλλαγή Μαρτύρων Ιεχωβά

 
Στις 20 Μαρτίου 2026 ένα μέλος του κυβερνώντος σώματος των Μαρτύρων του Ιεχωβά  παρουσίασε ως «διευκρίνιση» μια αλλαγή στο θέμα του αίματος.
 
Όταν όμως συγκρίνεις τη νέα ανακοίνωση με όσα έγραφε η ίδια η οργάνωση το 1961, το 2000 και το 2021, βλέπεις κάτι πολύ πιο σοβαρό: Δεν διευκρινίζουν απλώς αλλά  αντιστρέφουν πλήρως μια προηγούμενη απόλυτη απαγόρευση.
 
Σε αυτό το βίντεο εξετάζεται το θέμα με πηγές, ημερομηνίες και επίσημα κείμενα της ίδιας της Σκοπιάς.
 
Γιατί όταν κάτι που παρουσιαζόταν ως σύγκρουση με τον νόμο του Θεού, ως αμαρτία, ως αιτία αποσυνταύτισης  γίνεται ξαφνικά «ζήτημα συνείδησης», τότε δεν μιλάμε μόνο για περισσότερο και «νέο φως» ή καλύτερη κατανόηση ενός θέματος.
 
Μιλάμε για την εξουσία κάποιων στις συνειδήσεις των μελών, μιλάμε για την ανάληψη ευθύνης για τις δογματικές αλλαγές, για την ακρίβεια τη ΜΗ ανάληψή της  και κυρίως μιλάμε για χαμένες ανθρώπινες ζωές…

MARINELLA

 
What do the late Queen Mother, Sir Cliff Richard and Dame Judi Dench have in common? In Britain, they have acquired the status ‘National Treasure’. This honorary title exists only on the public’s heart and is given to those well-known public figures who are not merely famous, but who have been ‘loved’ by the nation over many years. They represent something truly ‘British’, they ‘belong’ to us, the country would not be quite the same without them.
 

If such a category exists in the hearts of Greeks, then Marinella would be a candidate to be viewed as a ‘National Treasure’. She has recently died; on 28 March at the age of 87 after suffering a stroke on stage at the Odeon of Herodes Atticus 18 months ago.
 
For me, a British philhellene, Marinella meant something quite specific and it is somehow fitting that she has died just a few days before Cyprus National Day on 1 April. Ever since I first heard it, I listen on that day to Marinella singing ‘Voices of the Heroes’:
 
(50) Fones Iroon - YouTube
 
Her passionate interpretation of the verses of the Cypriot poet Klairi Angelidou lasts two and a half minutes – you may need to lower the volume:
 
Άνοιξα την πόρτα κι ήρθε ο ξανθόμαλλος Πέτρος
με τη σημαία και την ρομφαία,
μετρώντας βήματα ζωής και θανάτου.
Κι ήρθε της Γιαλούσας ο Παρασκευάς
κρατώντας στα χέρια την οργή και την οδύνη,
κουβαλώντας τα μυρσίνια της Ανάστασης.
Και παραπέρα ο Κυριάκος
να κρατάει βιβλία σοφίας και να ρωτά «Γιατί;»
κι ούτε που μπόρεσε κανείς από τότε να αποκριθεί.
Μονάχα ο Άγιος Γρηγόρης
φώναξε απ’ τα βουνά της Παναγιάς
«Γρηγορείτε… Ήρθε η ώρα…
Κανείς να μην μείνει πίσω…
Γρηγορείτε… Το Φως απ’ τ’ Αγιοκέρι θα σβήσει
κι αλίμονο στη γη μας,
θα ’ρθει η ανομβρία να κάψει τα σπαρτά της Λευτεριάς
κι ο αγνοούμενος δε θα ’χει σταρένιο ψωμί
κι η μαυροφόρα η Παναγιά δε θα ’χει λάδι στο καντήλι.
Γρηγορείτε… Μάρκο, Λένα, Μούσκο,
του Λιουπετριού αδέλφια,
παιδιά της Ροδαυγής.
Γρηγορείτε Μάνες της Καρπασίας,
Άννα Κυπριανού, Φλωρεντία των Καρύων,
Ελένης της απαντοχής, Μάνα του Καραολή,
ο Άγιος Πρωτόκλειτος σας περιμένει…»
Είπε και χάθηκε το παλληκάρι
και δέρνουν μας οι άνεμοι
και δέρνουν μας οι μπόρες
κι ολονυχτίς μας κουβαλούν τα ξένα καράβια αλυσίδες,
χωρίς αιδώ, χωρίς περίσκεψη.
Αχ, το αίμα έγινε ποτάμι
κι οι αγχόνες στήθηκαν ξανά.
Αγία Γιαλούσα, Αγία Αμμόχωστος
κι εσύ της Λύσης Παναγιάς
αρχίστε της ελπίδας ύμνο τον Χερουβικό.
Πολύ πονέσανε, πολύ τα κορμιά
με τις καταιγίδες της εκδίκησης.
Ο Άγιος Γρηγόρης Αυξεντίου
δέεται και καρτερεί
κι η μάνα του η Παναγιά
κοιτάζει δακρυσμένη τον αντιφωνητή του Νόστου.
 
Κι αυτοί,
όλη τη Δόξα πήραν!
 
Although these words commemorate the struggle of Cyprus for its freedom, Marinella was thoroughly Greek. She was born in Thessaloniki in May 1938 to parents who were refugees from the Pontos. Her family were poor and the family suffered great hardship particularly during the war.
 
At 17 she joined a company of travelling actors; one night the singer fell ill and she took over the role. Soon she was singing in night clubs. The following year, Kyriaki “Kiki” Papadopoulou adopted the name Marinella and met Stelios Kazantzides. They have been described as the greatest male-female duet in the history of Greek popular music. They married in 1964 but divorced two years later.
 
Marinella released 66 studio albums, sang songs by all leading composers, represented Greece in the Eurovision Song Contest and sang at the closing ceremony of the 2004 Olympic Games. But people remember what she didn’t do, almost as much as her many achievements: she refused to sing at the wedding of Aristotle Onassis and Jackie Kennedy because it fell on her day off!
 
Yes, a National Treasure.
 
Richard Devereux

Pilgrimage and Holy Week

 
Introduction
 

As we approach the most sacred time of the year—Great and Holy Week—we are invited into something far deeper than remembrance. In the Orthodox Church, Holy Week is not simply a historical reflection on events that happened long ago. It is a living participation in the Passion, Death, and Resurrection of our Lord Jesus Christ.
 
Today, I would like to speak about two closely connected themes: first, the meaning of Holy Week itself, and second, the idea of pilgrimage - especially how Holy Week becomes a kind of spiritual pilgrimage for every Orthodox Christian.
 
Whether or not we travel to holy places like Jerusalem or Mount Athos, we are all called to make an inner journey - a journey of repentance, humility, and renewal.
 
What Is an Orthodox Pilgrimage?
 
In the Orthodox tradition, pilgrimage is not tourism. It is not about sightseeing or even primarily about learning. It is about transformation.
 
A pilgrimage is a journey toward God.
 
When Orthodox Christians travel to places such as the Church of the Holy Sepulchre, where Christ was crucified and buried, they are not simply observing history—they are entering into it spiritually.
 
But here is something very important: Holy Week itself is a pilgrimage.
 
Even if we never leave our town, if we attend the services, fast, pray, and struggle spiritually, we are walking with Christ. The Church, through her services, takes us step by step through the final days of Christ’s life.
 
So, in a sense, the Church becomes our Jerusalem. The services become our Via Dolorosa. And our hearts become the place where the Resurrection must occur.
 
The Beginning: Palm Sunday
 
Holy Week begins with Palm Sunday, when we commemorate Christ’s triumphal entry into Jerusalem.
 
The people welcomed Him with palm branches, crying out, “Hosanna! Blessed is He who comes in the name of the Lord!”
But we must remember: the same crowd that welcomed Him would soon cry, “Crucify Him!”
 
Palm Sunday is therefore both joyful and sobering. It reminds us how easily human hearts can change. We are called to ask ourselves: Do we truly welcome Christ, or do we only follow Him when it is easy?
 
Palm branches symbolize victory - but Christ’s victory will not come through power, but through suffering and sacrifice.
 
The First Three Days: Bridegroom Services (Monday–Wednesday)
 
The first three days of Holy Week are centered around the Bridegroom Matins services.
 
We hear the hymn:
 
“Behold, the Bridegroom comes at midnight,
and blessed is the servant whom He shall find watching…”
 
Christ is called the Bridegroom, and the Church is His Bride.
 
These services emphasize vigilance, repentance, and readiness. The image is clear: Christ is coming, and we must be spiritually awake.
 
The icon of the Bridegroom shows Christ wearing a crown of thorns—humble, suffering, rejected.
 
These days challenge us deeply. They ask:
 
·        Are we awake spiritually, or asleep?
·        Are we prepared to meet Christ?
·        Are we faithful, or distracted?
 
In the Gospel readings, we also hear parables about judgment, faithfulness, and the end times. The Church is calling us to examine our lives seriously.
 
Holy Wednesday: Repentance
 
On Holy Wednesday, we remember the woman who anointed Christ with costly perfume.
 
While Judas was preparing to betray Christ, this woman offered Him love, repentance, and sacrifice.
 
The contrast is powerful.
 
One disciple betrays Christ for money.
One sinful woman offers everything in love.
 
This day reminds us that repentance is always possible. No matter how far we have fallen, we can return to Christ.
 
Holy Thursday: The Mystical Supper
 
Holy Thursday is one of the most profound days of the year.
 
We commemorate the Last Supper, when Christ instituted the Holy Eucharist.
 
He gives His Body and Blood to His disciples and commands them—and us—to do this in remembrance of Him.
 
This is not symbolic. This is the very center of our life as Orthodox Christians.
 
On this day, we also remember:
 
·        The washing of the disciples’ feet, showing humility and service
·        The agony in the Garden of Gethsemane
·        The betrayal by Judas
 
In the evening service, we hear the Twelve Passion Gospels, recounting Christ’s suffering in detail.
 
As we listen, we are not distant observers. We stand there spiritually. We hear the accusations, the mockery, the cruelty.
 
And we must ask ourselves honestly: Where am I in this story?
 
Am I like Peter, who denies Christ?
Like Judas, who betrays Him?
Or like the faithful ones who remain with Him?
 
Great and Holy Friday: The Day of the Cross
 
Holy Friday is the most solemn day of the year.
 
Christ is crucified. The Son of God suffers and dies.
 
The Church enters into deep mourning.
 
We venerate the Cross, not as a symbol of defeat, but as the instrument of salvation.
 
In the afternoon, we commemorate the taking down of Christ’s body from the Cross.
 
In the evening, we participate in the procession of the Epitaphios - the icon of Christ laid in the tomb.
 
We follow it in silence, often with candles, just as the disciples and the Myrrh-bearing women followed Christ in sorrow.
 
This is one of the most moving experiences in the Orthodox Church.
 
It is a moment of stillness, grief, and reflection.
 
And yet -even here- there is hope.
 
Because we know that death will not have the final word.
 
Holy Saturday: Waiting in Hope
 
Holy Saturday is a day of quiet expectation.
 
Christ lies in the tomb—but something is happening beyond what we can see.
 
The Church teaches that Christ descends into Hades, breaking the power of death and freeing those who were held captive.
 
In the morning service, the mood begins to shift.
 
We hear the first hints of victory. Dark vestments may be replaced with brighter ones. The tomb is no longer only a place of sorrow—it becomes the place where life will emerge.
 
Holy Saturday teaches us something essential:
 
God is at work even in silence.
Even when everything seems lost, He is preparing victory.
 
Pascha: The Resurrection
 
At midnight, everything changes.
 
The church is dark. Then a single light appears—the light of Christ.
 
The priest proclaims: “Come, receive the light!”
 
The flame is passed from one person to another, until the entire church is filled with light.
 
And then we hear the proclamation that changes everything:
 
“Christ is risen from the dead,
trampling down death by death,
and upon those in the tombs bestowing life!”
 
This is the heart of our faith.
 
Death is defeated.
Sin is overcome.
Life has triumphed.
 
Pascha is not just a celebration - it is a new reality.
 
Holy Week as a Personal Pilgrimage
 
Now, returning to the idea of pilgrimage:
 
Even if we never travel to Jerusalem, Holy Week is our journey.
 
Each service is a step.
 
·        Palm Sunday: We welcome Christ
·        Monday–Wednesday: We prepare and repent
·        Thursday: We receive Him
·        Friday: We suffer with Him
·        Saturday: We wait
·        Pascha: We rise with Him
 
This is the path of every Christian life.
 
Pilgrimage teaches us that faith is not static - it is a movement. A journey. A struggle.
 
It requires effort, commitment, and sacrifice.
 
Conclusion
 
Holy Week is not something we watch - it is something we enter.
 
It is an invitation.
 
An invitation to walk with Christ.
To suffer with Him.
To die to our sins.
And to rise into new life.
 
Whether we are in our parish, in a monastery, or in the Holy Land, the goal is the same:
 
To encounter the living Christ.
 
Let us therefore approach this Holy Week not casually, but with intention.
 
Let us pray more deeply, attend the services, forgive one another, and open our hearts.
 
And when we hear the words, “Christ is risen,” may we not only say them with our lips, but know them in our hearts.
 
Amen.
 

Fr. Anastasios D. Salapatas

 
Note: The above text was read at the online Orthodox Catechism on Monday 30^th March 2026.

Εορτασμοί Εθνικών Επετείων στο Bristol

 

Χθες Κυριακή 29^η Μαρτίου 2026 πραγματοποιήθηκαν εορτασμοί στην Ελληνορθόδοξη Κοινότητα Απ. Πέτρου και Παύλου στο Bristol, με σκοπό να τιμηθούν οι δύο Εθνικές μας Επέτειοι, η 25^η Μαρτίου 1821 και η 1^η Απριλίου 1955.

 

Στον ομώνυμο Ιερό Ναό, ο οποίος ήταν κυριολεκτικά κατάμεστος από μεγάλο πλήθος κόσμου, τελέσθηκε Δοξολογία, από τον Ιερ. Προϊστάμενο Πρωτοπρ. Αναστάσιο Δ. Σαλαπάτα. Κατόπιν εκφωνήθηκε ο Πανηγυρικός Λόγος της ημέρας (παρατίθεται παρακάτω). Ύστερα εψάλη και ο Εθνικός μας Ύμνος. Ο Πρόεδρος της Κοινότητας και Επίτιμος Πρόξενος της Κύπρου στο Bristol κ. Αθανάσιος Λαζαρίδης ευχαρίστησε τους Αξιωματικούς των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, για την παρουσία και συμμετοχή τους στους Εορτασμούς και τους προσέφερε αναμνηστικά μετάλλια για τα 75-χρονα της Κοινότητας, που τιμώνται κατά την τρέχουσα χρονιά.

 

Ακολούθησε επετειακό πρόγραμμα από το Ελληνικό Σχολείο της Κοινότητας, όπου τα παιδιά παρουσίασαν ποιήματα, τραγούδια και θεατρικά, με την καθοδήγηση της Διευθύντριας κας Δώρας Στράτου και των δασκάλων τους. Στη συνέχεια έγινε παρέλαση όλων των παιδιών του Σχολείου, πέριξ του Ιερού Ναού, με τις σημαίες μας και το σχολικό λάβαρο. Τέλος, η Σχολική Επιτροπή, με Πρόεδρο την κα. Άντρη Νικολάου, δεξιώθηκε τους καλεσμένους και το εκκλησίασμα στην Κοινοτική Αίθουσα, παραθέτοντας πλούσια κεράσματα.

 

Η ομιλία του Έλληνα Αξιωματικού:
 
Αγαπητοί μου αδερφοί και συν-Έλληνες καλημέρα σας,
 

Ονομάζομαι Στάθης Μίντζιας, είμαι Αντιπλοίαρχος του Πολεμικού Ναυτικού και έχω τοποθετηθεί στο Ηνωμένο Βασίλειο τους τελευταίους 7 μήνες με την οικογένειά μου.

 

Θα ήθελα κατ' αρχάς να ευχαριστήσω τον πατέρα Αναστάσιο για τη μεγάλη τιμή που μου έκανε, παρέχοντάς μου τη δυνατότητα να σας μιλήσω αυτή τη ξεχωριστή μέρα.

 

Στεκόμαστε σήμερα με σεβασμό και συγκίνηση μέσα σε αυτόν τον ιερό χώρο, τιμώντας δύο από τις πιο λαμπρές σελίδες της ιστορίας του Ελληνισμού: την Επανάσταση του 1821 ενάντια στους Τούρκους και την έναρξη του αγώνα της ΕΟΚΑ την 1η Απριλίου 1955 ενάντια στους Βρετανούς. Δύο επέτειοι που ενώνονται όχι μόνο από την κοινή επιδίωξη της ελευθερίας, αλλά από την αδούλωτη ελληνική ψυχή και από την κοινή πίστη που στήριξε και καθοδήγησε τους αγώνες μας: την Ορθοδοξία.

 

Για αιώνες, ο Ελληνισμός έζησε υπό ξένη κυριαρχία. Η Ελλάδα βρέθηκε κάτω από την εξουσία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας για σχεδόν τετρακόσια χρόνια, από την άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453 μέχρι το 1821 οπότε στις 21 και 23 Μαρτίου αντίστοιχα απελευθερώθηκαν πρώτα τα Καλάβρυτα και έπειτα η Καλαμάτα. Μετά από χιλιάδες νεκρούς και αναρίθμητες μάχες, το ελληνικό κράτος απέκτησε υπόσταση το 1830 με το πρωτόκολλο του Λονδίνου, με υπογραφές της Αγγλίας της Γαλλίας και της Ρωσίας. Μέσα σε αυτή τη μακρά περίοδο σκλαβιάς, η πίστη και η Εκκλησία έγιναν καταφύγιο και φάρος. Στους ναούς και στα μοναστήρια διατηρήθηκε όχι μόνο η θρησκευτική ζωή, αλλά και η ελληνική γλώσσα, η παιδεία και η εθνική συνείδηση.

 

Το 1821, ο αγώνας των Ελλήνων ξεκίνησε με πίστη στον Θεό και στην πατρίδα. Δεν είναι τυχαίο ότι η έναρξη της εθνικοαπελευθερωτικής επαναστάσεως της 25ης Μαρτίου  επιλέχτηκε από τους οπλαρχηγούς να συμπίπτει με τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, έναν από τους σημαντικότερους σταθμούς της Ορθοδοξίας. Ήθελαν να καταστήσουν σαφές σε όλους ότι όπως ο Ευαγγελισμός σήμανε το μήνυμα για τη σωτηρία της ανθρωπότητας, έτσι και η 25η Μαρτίου υπήρξε το εφαλτήριο για την ανάσταση και την ελευθερία του ελληνικού γένους. Οι αγωνιστές πολεμούσαν «για του Χριστού την πίστη την αγία και της πατρίδος την ελευθερία».

 

Παρόμοια και αντίστοιχα πολύπαθη ήταν και η πορεία των Ελλήνων της Κύπρου. Από την φραγκοκρατία το 1191 οπότε η Κύπρος έπαψε να αποτελεί κομμάτι της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, στην Ενετοκρατία το 1489 και στην κατάκτηση από τους Οθωμανούς το 1571, όπου το νησί γίνεται μέρος της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Το 1878 οι Τούρκοι παραχωρούν την Κύπρο στην Μεγάλη Βρετανία. Από το 1878 μέχρι το 1955 άνηκε στους Βρετανούς μέχρι που ξεκίνησε ο απελευθερωτικός αγώνας με αίτημα την Ένωση με την Ελλάδα. Το 1960 οι Έλληνες της Κύπρου ανακήρυξαν την ανεξαρτησία τους μετά τις συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου. Κατά τη διάρκεια των ατελείωτων αυτών 769 χρόνων, η Εκκλησία στάθηκε στυλοβάτης του έθνους. Οι ιερείς και οι επίσκοποι δεν ήταν μόνο πνευματικοί καθοδηγητές, αλλά και φορείς εθνικής συνείδησης, διατηρώντας ζωντανή την ελπίδα της ελευθερίας.

 

Το 1955, οι αγωνιστές της Κύπρου ξεκίνησαν τον δικό τους αγώνα με την ίδια βαθιά θρησκευτικότητα. Οι προκηρύξεις, οι όρκοι, ακόμη και οι τελευταίες στιγμές των ηρώων ήταν διαποτισμένες από την πίστη στον Θεό. Η Εκκλησία της Κύπρου στάθηκε και πάλι στο πλευρό των Ελλήνων, ενισχύοντας το φρόνημα και την αντοχή τους.

 

Και εδώ αναδεικνύεται η βαθύτερη σύνδεση αυτών των δύο αγώνων.
 

Δεν είναι μόνο η κοινή εθνική μας καταγωγή ή η κοινή γλώσσα. Είναι η κοινή πίστη που έδωσε μεγαλύτερο νόημα στις θυσίες. Ο Χριστιανισμός δεν υπήρξε απλώς θρησκεία για τον Ελληνισμό· υπήρξε ταυτότητα, δύναμη και ελπίδα. Στους πιο σκοτεινούς καιρούς, ήταν αυτός που κράτησε άσβεστη τη φλόγα της ελευθερίας και της εθνικής μας ταυτότητας.

 

Οι αγωνιστές του 1821 και του 1955 εμπνέονταν από τα ίδια ιδανικά. Η αυτοθυσία, η αγάπη για την ελευθερία, η πίστη σε ένα ανώτερο σκοπό. Και αυτή η πνευματική ενότητα ενίσχυσε και την εθνική ενότητα. Η Ελλάδα και η Κύπρος δεν ήταν ποτέ ξεχωριστές στις καρδιές των Ελλήνων· ήταν και παραμένουν κομμάτια του ίδιου σώματος.

 

Σήμερα, τιμούμε όλους εκείνους που αγωνίστηκαν και έχυσαν το αίμα τους. Όμως η τιμή αυτή αποκτά πραγματική αξία μόνο όταν μετατρέπεται σε πράξη.

 

Ζούμε σε μια εποχή όπου οι προκλήσεις είναι διαφορετικές, αλλά όχι λιγότερο σημαντικές. Οι γεωπολιτικές συνθήκες παγκοσμίως είναι ρευστές και οι ισορροπίες που είχαν οικοδομηθεί εδώ και πολλές δεκαετίες διαταράσσονται. Η πίστη, οι αξίες, η ταυτότητά μας και η εθνική μας υπόσταση βρίσκονται υπό το καθεστώς έμμεσων και άμεσων προκλήσεων και ενίοτε απειλών.

 

Όλοι οι Έλληνες, Ελλαδίτες και Ελληνοκύπριοι, δεμένοι στην κοινή μας μοίρα, έχουμε την υποχρέωση να αντιμετωπίζουμε αυτές τις προκλήσεις καθημερινά και να διατηρούμε την ικανότητα και την δυναμική που απαιτείται για να διαφυλάξουμε τα κεκτημένα μας και να τα παραδώσουμε στα παιδιά μας.

 

Επιπροσθέτως θα ήθελα να απευθυνθώ και στους νέους και τις νέες μας, τα αγόρια και τα κορίτσια μας.

 

Αγαπητά μου παιδιά, Εσείς είστε οι συνεχιστές και το μέλλον του ελληνικού έθνους. Καλείστε να συνεχίσετε αυτόν τον δρόμο. Να κρατήσετε ζωντανή όχι μόνο την ιστορική μνήμη και την αγάπη για τη πατρίδα, αλλά και την πίστη που στήριξε τον Ελληνισμό στους αιώνες.

 

Η γνώση της ιστορίας και η σχέση με την πίστη μας, μπορούν να γίνουν πυξίδα για το μέλλον. Να σας καθοδηγούν σε έναν κόσμο που αλλάζει, αλλά έχει ανάγκη από σταθερές αξίες.

 

Γιατί η μεγαλύτερη τιμή προς τους ήρωες είναι να συνεχίζουμε το έργο τους: να υπερασπιζόμαστε την ελευθερία, να σεβόμαστε τα εθνικά ιδεώδη και να ζούμε με αγάπη και ενότητα.

 

Ας κρατήσουμε, λοιπόν, ζωντανή αυτή τη διπλή παρακαταθήκη: της εθνικής ελευθερίας και της πίστης.

Ας αντλήσουμε δύναμη από το παρελθόν για να χτίσουμε το μέλλον όσο καλύτερα μπορούμε.

Ας πορευτούμε με ενότητα, ελπίδα, πίστη στον Θεό και δύναμη.
 

Εν κατακλείδι, θα ήθελα να αναφέρω έναν στίχο του Κωστή Παλαμά από το ποίημα «Γνώμες καρδιές όσοι Έλληνες» που με έχει σημαδεύσει προσωπικά:

 
«Χρωστάτε και σ’ όσους ήρθαν, πέρασαν, θα ‘ρθούνε, θα περάσουν.
Κριτές θα μας δικάσουν οι αγέννητοι, οι νεκροί.»
 
Χρόνια πολλά στην Ελλάδα μας.
Χρόνια πολλά στην Κύπρο μας.
Χρόνια πολλά στον απανταχού Ελληνισμό.
Ζήτω το έθνος.
Σας ευχαριστώ πολύ.