Τό Δῶρο

«Ὅταν κάπου κάπου καταφέρνω νά βρῶ χρόνο νά βυθιστῶ στόν ἑαυτό μου» διηγήθηκε ἕνας σύγχρονος ἄνθρωπος «τότε αἰσθάνομαι κάτι πού δέν εἶναι καθόλου εὔκολο νά τό ἐκφράσω μέ ἀκρίβεια ἀλλά μόνο μέ μιά κάποια προσέγγιση: πώς ὁ Θεός μέ περιβάλλει καί ταυτόχρονα μέ σηκώνει » .

Τί ἄλλο ἐκφράζει ὁ λόγος: «Ὁ αἴρων τάς ἁμαρτίας»; Τί ἄλλο φανερώνει ἡ εἰκόνα τοῦ Ποιμένος ; Ὑπάρχει ἕνα ἀβάσταχτο βάρος στήν ὕπαρξη ἤ ἡ ἴδια ἡ ὕπαρξη συνεπάγεται βάρος ; Ὅπως καί νά ἔχει τό πρᾶγμα ὁ ἄνθρωπος πού βιώνει ἔστω καί γιά λίγο πώς «αἴρεται» ἀπό τήν Θεία Ἀγάπη ,  δέν ζεῖ  μόνο ἕνα ξαλάφρωμα . Οὔτε μόνο ἀντιλαμβάνεται πώς αὐτό πού ὀνομάζουμε «κενότητα», στήν πραγματικότητα ἀποτελεῖ ἐκδήλωση τῆς βαρύτητας καί τῆς ἀδράνειας. Αἰσθάνεται πώς ἀκουμπᾶ  τά σύνορα τῆς πνευματικῆς ἀγαλλίασης .

Ἡ λέξη «πνευματική» χρειάζεται ἐδῶ μιά διευκρίνιση. Ὁ ἄνθρωπος ἐγγίζεται ἀπό αὐτή τή χαρά ὡς ἑνότητα ὅλων τῶν διαστάσεων κι ὅλων τῶν ἐπιπέδων τῆς ὕπαρξής του: ὡς  σώμα, ψυχή, πνεῦμα, ὡς  προσωπικότητα: στήν καρδιά, στό νοῦ, παντοῦ. Ἐπ’ ὀλίγον ἑνοποιεῖται , κι αὐτό τοῦ δωρίζει μιά ἀκόμα δωρεά: τήν ἐλάχιστη πρόγευση ἀπό τήν μακαριότητα τῶν Φίλων τοῦ Θεοῦ. Μέσα στόν θρυμματισμό πού ζοῦμε εἶναι ὄντως ἐλάχιστο αὐτό τό δῶρο; Μήπως εἶναι πολύ μεγαλύτερο ἀπ' ὅσο μποροῦμε νά φανταστοῦμε στήν κατάστασή μας;

Μακάρι νά εἴχαμε τήν προθυμία νά ἀσκηθοῦμε: ἄν καί βυθισμένοι, νά θυμόμαστε πώς γύρω μας στέκει Αὐτός πού μᾶς σηκώνει ἀπό τόν ἴδιο τόν ἑαυτό μας . Ἴσως μιά παρόμοια στάση ἀποτελεῖ εἰσαγωγή στήν προσευχή.

Νατάσα Κεσμέτη

+ Anthony Packer

Μια σημαντική προσωπικότητα ανεχώρησε από τη σκηνή του βίου τούτου τη Δευτέρα 20 Ιανουαρίου 2014, σε ηλικία 74 ετών, έχοντας ζήσει μια ζωή γεμάτη προσφορά και αγάπη προς τον συνάνθρωπο.

Είναι ο Anthony Packer, Φιλέλληνας και Φιλορθόδοξος, Ομότιμος Καθηγητής του Πανεπιστημίου του Κάρδιφ της Ουαλίας και Επίτιμος Πρόξενος της Λιθουανίας στην Ουαλία.

Τον Anthony είχα συναντήσει στο Κάρδιφ, στα χρόνια της διακονίας μου εκεί στην ιστορική Ελληνική Κοινότητα του Αγ. Νικολάου (1987-1993), που είχε ιδρυθεί το 1873.

Γίναμε αμέσως φίλοι και συνεργασθήκαμε σε διάφορες Διαχριστιανικές Επιτροπές. Ιδρύσαμε μαζί τη Διαχριστιανική Αδελφότητα Αγ. Νικολάου και Αγ. Δαβίδ Ουαλίας και οργανώσαμε αρκετές εκδηλώσεις για να συζητούμε διάφορα χριστιανικά και θεολογικά θέματα.

Ο Anthony ήταν Ουαλός και ουαλόφωνος, πολύ υπερήφανος για την καταγωγή του και για την πολιτιστική παράδοση του τόπου του. Με βοήθησε πολύ να κατανοήσω τις ιδιαιτερότητες της ουαλικής κουλτούρας και να μπορώ να καταλαβαίνω και να ερμηνεύω τις τοπικές παραδόσεις και τα έθιμα.

Μου προσέφερε κάποτε ένα βιβλίο να διαβάσω και να του πω τη γνώμη μου. Του απάντησα πως δεν έχω χρόνο να το κάνω, γιατί ήμουν πολύ απασχολημένος με τα ποικίλα καθήκοντά μου. Μου απάντησε με μια αγγλικά παροιμία: «Αν θέλεις να γίνει η δουλειά σου ζήτησε να σε βοηθήσει κάποιος που είναι απασχολημένος»!

Ήταν εξαιρετικά φιλικός και ευγενής ως άνθρωπος. Ως Καθηγητής των Παιδαγωγικών στο Πανεπιστήμιο του Κάρδιφ βοήθησε πολλούς Έλληνες να σπουδάσουν σε μεταπτυχιακό επίπεδο και να κατακτήσουν γνώσεις και τυπικά προσόντα.

Ταξίδευε πολύ. Με ενημέρωνε τακτικά για τα ταξίδια του, με πολλές λεπτομέρειες. Αγαπούσε την Ελλάδα και ταξίδευε τακτικά εκεί. Είχε επισκεφθεί και το Άγιον Όρος, το οποίο του άρεσε πολύ.

Ήταν καλός και αφοσιωμένος χριστιανός. Κάποτε μου εκμυστηρεύτηκε, με τον ωραίο ποιητικό του λόγο, ότι για ένα διάστημα της ζωής του «είχε πάρει διακοπές από το χριστιανισμό», τον είχε δηλαδή πρακτικά εγκαταλείψει. Επανήλθε όμως και τελικά έγινε καλός και προσηλωμένος μελετητής της Αγίας Γραφής και της Ιεράς Παράδοσης.

Ήταν καλός οικογενειάρχης, με παιδιά και εγγόνια, τα οποία αγαπούσε πολύ και τα παρακολουθούσε με πολλή προσοχή σε οτιδήποτε έκαναν στη ζωή τους. Με ενημέρωνε δε για όλους αναλυτικά, μέσα από το χριστουγεννιάτικο γράμμα, στο οποίο εκτός από τις ευχές του μου ανέφερε λεπτομερειακά την πρόοδο όλων των μελών της εξαίρετης οικογενείας του.

Ο Anthony με τίμησε ανταποκρινόμενος στην πρόσκλησή μου να παρευρεθεί στα Εγκαίνια του νεόδμητου Ιερού Ναού μας στο ΒΔ Λονδίνο τον Νοέμβριο 2012. Κι εμείς τον τιμήσαμε προσφέροντάς του ειδικό δώρο μέσω του Σεβ. Αρχιεπισκόπου Θυατείρων και Μεγ. Βρετανίας κ. Γρηγορίου.

Θα τον θυμάμαι πάντα με πολλή αγάπη. Ήταν αυθεντικός Άνθρωπος, ήταν γνήσιος Κέλτης - Ουαλός, ήταν αληθινός Χριστιανός, μιλούσε χαμηλόφωνα και μπορούσε να σε κάνει να τον παρακολουθείς στα μάτια, γιατί ο λόγος του ήταν πάντα μεστός και ουσιαστικός.

Τώρα ξεκίνησε το μακρινό ταξίδι κι εμείς μένουμε εδώ ευχόμενοι ειλικρινά για την ανάπαυση της καλής του ψυχής εν χώρα ζώντων!

π. Α.Δ.Σ.

Ευχές Οικουμ. Πατριάρχη

Μόλις λάβαμε τις εόρτιες ευχές της Α.Θ.Π. του Οικουμενικού Πατριάρχη μας κ.κ. Βαρθολομαίου και πλημυρίσαμε από χαρά και αγαλλίαση.

Η χριστουγεννιάτικη - πρωτοχρονιάτικη κάρτα του Πατριάρχη του Γένους μας έχει στην πρώτη σελίδα της φωτογραφία (του Ν. Μαγγίνα) από τη Θεία Λειτουργία που τελέσθηκε στη Βασιλική των Μύρων της Λυκίας, στις 6 Δεκεμβρίου 2013.

Η Κωνσταντινούπολη δεν είναι μόνο η Βασιλίδα των πόλεων, είναι και η ιστορική, εκκλησιαστική και πολιτιστική Μητέρα της ένδοξης ελληνικής φυλής. Ενσαρκώνει πάντα τα οράματα και τις προσδοκίες του ελληνικού έθνους.

Έτσι, λοιπόν, ό,τι έρχεται από εκεί -εν προκειμένω η κάρτα με τις ευχές του Πατριάρχη μας- αποτελεί σημείο σύνδεσης, επικοινωνίας και ταύτισής μας με τον χώρο, τους ανθρώπους και την ιστορία...

«Τέτοια παράξενη ομορφιά»

Ένα πολύ όμορφο τραγούδι ψάρεψα πρόσφατα στο διαδίκτυο κι όπως συνηθίζεται είπα να το μοιραστώ. Εύηχο, γεμάτο εικόνες, συναισθήματα, όνειρα και θετικές σκέψεις...

Στίχοι: Παρασκευάς Καρασούλος

Μουσική: Γιώργος Ανδρέου

Πρώτη εκτέλεση: Μόρφω Τσαϊρέλη

Τέτοια παράξενη ομορφιά
Μονάχα εγώ την είδα
Στα δυο σου μάτια, στα μαλλιά
Στου έρωτα το κύμα

Τέτοια παράξενη ομορφιά
από όνειρα φτιαγμένη
Ξυπνά απ' τον ύπνο και κρατά
Τη ζωή μου μαγεμένη

Να σ' αγκαλιάσω μη μου σπάσεις
Να σε φιλήσω μην κοπώ
Ζωή μου αν γίνεις τι θα γράφεις
Μοίρα μου αν γίνεις πού θα βγω

Τέτοια παράξενη ομορφιά
Σε σώμα που θα σβήσει
Της νύχτας έχει τα κλειδιά
Το χρόνο έχει νικήσει

Μια λησμονημένη επέτειος:

Η αρχή της γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας

Στο 2014 πολλές είναι οι επέτειοι μνήμης. Μεταξύ αυτών και τα εκατό χρόνια από την έναρξη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Όμως είναι ξεχασμένη μια επέτειος πολύ σημαντική για τον Ελληνισμό, ιδιαίτερα τον Μικρασιατικό. Πρόκειται για τα εκατό χρόνια από την έναρξη της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μ. Ασίας. Σημειώνεται ότι για την ανάλογη επέτειο τους τον επόμενο χρόνο οι Αρμένιοι ετοιμάζουν εκδηλώσεις σε όλες τις χώρες και στους διεθνείς Οργανισμούς… 

Οι διωγμοί σε βάρος των Ελλήνων είναι Γενοκτονία, αφού υπήρξαν "ομαδικοί φόνοι και συστηματική εξάλειψη των ιδίων και των χαρακτηριστικών τους από τις πατρογονικές τους εστίες". Τη Γενοκτονία πριν από είκοσι χρόνια αναγνώρισε ομόφωνα η Βουλή των Ελλήνων, στις 24 Φεβρουαρίου 1994. Επίσης τον Δεκέμβριο του 2007 η Διεθνής Ένωση Μελετητών Γενοκτονιών αναγνώρισε τη Γενοκτονία. Στο σχετικό Ψήφισμα της αναφέρεται: "Αποφασίζεται ότι είναι πεποίθηση της Διεθνούς Ένωσης Μελετητών Γενοκτονιών, ότι η Οθωμανική εκστρατεία εναντίον των χριστιανικών μειονοτήτων της αυτοκρατορίας, μεταξύ των ετών 1914 και 1923, συνιστούν Γενοκτονία εναντίον των Αρμενίων, των Ασσυρίων, των Ποντίων και των Ελλήνων της Ανατολίας". 

Η επέτειος μνήμης της έναρξης των διωγμών σε βάρος των Ελλήνων της Μικράς Ασίας είναι σημαντική γιατί τα μαρτύρια και οι διωγμοί που υπέστησαν από τους Οθωμανούς δυνάστες τους δικαιολογούν απολύτως το όραμα του Ελ. Βενιζέλου και την απελευθέρωση των εδαφών της Ιωνίας από τον ελληνικό στρατό, το 1919, όπως προηγουμένως είχε το ίδιο συμβεί με τους υπόδουλους Έλληνες της Ηπείρου, της Μακεδονίας, των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου και της Θράκης.

Οι Νεότουρκοι κατά την περίοδο 1914-1922 διέπραξαν προμελετημένο στυγερό έγκλημα σε βάρος των Ελλήνων της Μικράς Ασίας. Χρησιμοποίησαν όλες τις βάρβαρες και εξοντωτικές μεθόδους που αργότερα χρησιμοποίησαν οι Χίτλερ και Στάλιν. Τα χαρακτηριστικά της Γενοκτονίας των Ελλήνων και των Αρμενίων ήσαν ο ξεριζωμός, οι λεηλασίες περιουσιών, οι βιασμοί, οι βίαιοι εξισλαμισμοί, η εξάντληση σε αδιάκοπες πορείες και τα βασανιστήρια στα στρατόπεδα "εργασίας", προδρόμων των στρατοπέδων συγκέντρωσης και των γκουλάγκ.

Την αρχή των διωγμών των Ελλήνων περιγράφει με ακρίβεια ο Εθνοϊερομάρτυρας Άγιος Χρυσόστομος Σμύρνης, στις μέσα στο 1914 42 Επιστολές - Εκθέσεις του προς τον Πατριάρχη της Κωνσταντινούπολης*. Στην πρώτη από αυτές, τη 12η Ιανουαρίου 1914 γράφει, μεταξύ των άλλων: " Θεωρώ καθήκον να γνωρίσω Υμίν ότι συστηματικός διωγμός ήρχισεν ασκούμενος κατά των κατοικούντων τα παράλια της Μικράς Ασίας πληθυσμών, αι εκδηλώσεις του οποίου ρίπτουσιν εις την απόγνωσιν τους περιφόβους Χριστιανούς".

Λόγω των ασκουμένων διωγμών το Οικουμενικό Πατριαρχείο, τον Μάϊο του 1914, κήρυξε την Εκκλησία εν διωγμώ και διέταξε το κλείσιμο των εκκλησιών και των σχολείων. Στις 27 Μαϊου 1914 ο Άγιος Χρυσόστομος γράφει, μεταξύ των άλλων, στην επιστολή - έκθεσή του:

"Χθες εκοινοποιήθη μοι τηλεγράφημα της Υμετέρας Θειοτάτης Παναγιότητος αγγέλον ότι η Εκκλησία εκηρύχθη εν διωγμώ και να προβώμεν εις το κλείσιμον των εκκλησιών και των σχολών, τουθ' όπερ και αυθωρεί διέταξα… Εν γένει όμως η κατάστασις είνε εις άκρον απελπιστική εις το εσωτερικόν και εις όλα τα παράλια της Μ. Ασίας. Η επαρχία ιδία της Αυτού Σεβασμιότητος του αγίου Εφέσου εδοκιμάσθη εσχάτως καθ' υπερβολήν, καθώς ανεκοίνωσέ μοι ο Ίδιος, επανελθών εκ της ανά τα περίχωρα του Αδραμυττηνού Κόλπου (περιοδείας του)…".

Στις 6 Ιουνίου 1914 o Άγιος Μάρτυρας Μητροπολίτης Σμύρνης γράφει στον Πατριάρχη: "Οι Χριστιανοί της Μ. Ασίας, ως εκ των άχρι τούδε γενομένων, ασφαλώς πας τις συμπεραίνει θα οδηγηθώσιν ως πρόβατα εις σφαγήν, θα γυμνωθώσι και θα εκδιωχθώσιν, αν μη και σφαγώσιν, εν δεδομένη στιγμή, όταν θα σημάνη το πρόσταγμα και θα σημάνη πολλώ ταχύτερον ή όσον πας τις φαντάζεται".

Σχεδόν κάθε ημέρα του 1914 ο  Άγιος Χρυσόστομος περιέγραφε στον Πατριάρχη γεγονότα από τη Γενοκτονία των Ελλήνων της Μικράς Ασίας έως την 15η Αυγούστου του ιδίου έτους, λίγες ημέρες πριν βιαίως απομακρυνθεί του ποιμνίου του και τεθεί υπό περιορισμό στην Κωνσταντινούπολη. Γράφει ανήμερα της Παναγίας: "Η κακοδαιμονία και η αθλιότης του Χριστιανικού λαού ενταύθα έφθασε εις το μη περαιτέρω. Η λεγομένη στρατολογία, πράγματι δε εξεπίτηδες επινενοημένη αφόρητος τυραννία και δουλεία, υπερηκόντισε και αυτήν την επαίσχυντον δουλείαν και τα καταναγκαστικά έργα εις τα οποία εν Αιγύπτω εδούλευεν ο παλαιός Ισραήλ. Εκάλεσαν δήθεν τους Χριστιανούς  31-45 ετών υπό τα όπλα αλλά… τους εμάνδρισαν εντός σκοτεινών ειρκτών και εκείθεν τους εξήγαγον και ως ευτελή αγέλην τους ωδήγησαν εις τα λατομεία τα έξωθεν της Σμύρνης… και εκεί τους κατεδίκασαν εις καταναγκαστικά έργα, ως τους εσχάτους των καταδίκων και κακούργων και τοις αγγαρεύουσι να θραύωσι πέτρας".

Η πνευματική και ανθρωπιστική υποστήριξη του Αγίου προς το ποίμνιό του διακόπτεται βίαια από την ηγεσία των Νεοτούρκων. Με δάκρυα στα μάτια χιλιάδες Έλληνες και άλλοι Χριστιανοί, συγκεντρωμένοι στο προαύλιο του Ναού της Αγίας Φωτεινής παρακολουθούν τη βάρβαρη απομάκρυνσή του από τη Σμύρνη, στις 21 Αυγούστου του 1914. Στην εξορία ο Άγιος έμεινε έως τον Δεκέμβριο του 1918, όταν επανήλθε στη Σμύρνη μέσα σε κλίμα ελευθερίας και απέραντης χαράς του ποιμνίου του, χαράς που κράτησε μόνο έως το 1922...

* Οι επιστολές του Αγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης περιέχονται στο τρίτομο έργο που εξέδωσε το Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τραπέζης και έχει τίτλο "ΤΟ ΑΡΧΕΙΟΝ ΤΟΥ ΕΘΝΟΜΑΡΤΥΡΟΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ, όπως διεσώθη από τον Μητροπολίτη Αυστρίας Χρυσόστομο Τσίλερ". Ο Β' Τόμος περιέχει τις επιστολές του Αγίου των ετών 1910-1914.

Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Ο Άγιος Ελισσαίος

...του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη

Ο Νικόλαος Λογοθέτης καταγόταν από την Τζιά, όταν ήταν νέος βρισκόταν στην δούλεψη του Αρχιναυάρχου του Οθωμανικού στόλου, Τζανούμ Χότζα, τον οποίο ακολουθούσε σε όλες τις εκστρατείες του. Κάποια στιγμή ο νεαρός άντρας έπεσε στην δυσμένεια του Τζανούμ Χότζα και για να αποφύγει τον θυμό του κατέφυγε στην Αθήνα και συγκεκριμένα κρύφτηκε στο μοναστήρι της Πεντέλης. Κατάφερε να συμφιλιωθεί με τον Τζανούμ Χότζα τελικά, βοηθώντας τον στην άλωση της βενετοκρατούμενης Τήνου. Όταν μεγάλωσε ο Νικόλαος Λογοθέτης παντρεύτηκε την κόρη του Βερνάρδου Καπετανάκη, Προξένου της Μεγάλης Βρετανίας και μαζί της εγκαταστάθηκε στην Αθήνα. Ο Νικόλαος Λογοθέτης έγινε και ό ίδιος Πρόξενος της Μεγάλης Βρετανίας και έφτιαξε ένα υπέροχο αρχοντικό στην οδό Άρεως στο Μοναστηράκι, το λεγόμενο αρχοντικό Λογοθέτη. Εκείνα τα χρόνια η τοποθεσία λεγόταν «πλατέα ρούγα του κάτω σιντριβανιού», ήταν δίπλα στο οθωμανικό παζάρι και το αρχοντικό του Λογοθέτη ήταν ένα από τα ελάχιστα ελληνικά αρχοντικά της περιοχής. 

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι στην αυλή του αρχοντικού Λογοθέτη συσκευάστηκαν τα μάρματα του Παρθενώνα που απέσπασε ο Λόρδος Έλγιν από την Ακρόπολη.

Η τουρκοκρατία πέρασε, τα χρόνια πέρασαν αλλά το αρχοντικό Λογοθέτη παρέμεινε εκεί δίπλα στο Μοναστηράκι, στο κέντρο της Αθήνας. Στην αυλή του υπήρχε το εκκλησάκι του Αγίου Ελισσαίου, του προστάτη της οικογένειας, μια απλή, μονόκλιτη βασιλική με ξύλινη στέγη. Στον ναίσκο αυτόν υπήρξε ιεροψάλτης ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης και ο εξάδελφός του, Αλέξανδρος Μωραιτίδης. Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης εργαζόταν στην εφημερίδα Ακρόπολη, έπαιρνε τον μισθό του από την εφημερίδα, πλήρωνε τα χρέη του στην ταβέρνα που έτρωγε, έστελνε χρήματα στην Σκιάθο στις αδελφές του, μοίραζε τα υπόλοιπα στους φτωχούς και έψελνε στο εκκλησάκι του Αγίου Ελισσαίου. Σε αυτό το ίδιο εκκλησάκι λειτουργούσε ο Νικόλαος παπά- Πλανάς από την Νάξο, που ανακηρύχθηκε άγιος. Ήταν τόσο μεγάλη η απήχηση του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη εκείνη την εποχή, έτσι ώστε πολλοί επισκέπτονταν τον ναό μόνο και μόνο για να έχουν την χαρά να τον ακούσουν να ψέλνει, ανάμεσά τους ήταν ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου, ο Παύλος Νιρβάνας, ο Γεράσιμος Βώκος κ.α.

Στην διάρκεια του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου και της κατοχής ιδιοκτήτης των ερειπίων πλέον του αρχοντικού Λογοθέτη καθώς και του ναίσκου ήταν ο Ηρακλής Καζάκος, Αντιπλοίαρχος του Πολεμικού Ναυτικού. Η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων  ετοιμαζόταν να κηρύξει το εκκλησάκι ως διατηρητέο ιστορικό μνημείο.  Ο Ηρακλής Καζάκος φοβούμενος ότι θα χάσει το οικόπεδο σε μια τέτοια περίπτωση, αποφάσισε να γκρεμίσει τον ναό και όλα τα απομεινάρια του παλιού αρχοντικού. Παρά τις αντιδράσεις του αρχαιολόγου και αρχιτέκτονα Αναστασίου Ορλάνδου, ο Καζάκος κατάφερε και γκρέμισε το εκκλησάκι του Αγίου Ελισσαίου. Χαρακτηριστικό της αναποτελεσματικότητας της Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων τότε ήταν το γεγονός ότι πρώτα μήνυσε τον Καζάκο για φθορά διατηρητέου μνημείου και μετά κήρυξε διατηρητέο τον ναό (την εποχή της κατεδάφισής του).

Χρειάστηκε να περάσουν εξήντα δύο ολόκληρα χρόνια για να αποκατασταθεί το εκκλησάκι του Αγίου Ελισσαίου, γιατί μόλις το 2005 επανιδρύθηκε ο ναός. Ο ναός βρίσκεται εδώ ακόμα στην οδό Άρεως , στο Μοναστηράκι, είναι  στην πρώην αυλή του αρχοντικού Λογοθέτη, είναι εκεί που στοιβάξανε τα μάρμαρα του Παρθενώνα, είναι εκεί που ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης έψελνε και μοίραζε τα χρήματά του. Το εκκλησάκι του Αγίου Ελισσαίου, γλύτωσε από την κατεδάφιση και από τις αντιπαροχές, είναι εκεί και μας περιμένει.  

Εύη Ρούτουλα

Ποιός, στ’ ἀλήθεια θυμᾶται τὸ παλιό Ταχυδρομεῖο στὴ Γλώσσα;

«Ἡ δύναμη τῆς μνήμης καὶ ἡ ἀνάκληση τοῦ παρελθόντος, συνιστοῦν τὴν ἐγκόσμια ὑποτείνουσα τοῦ ἀνθρώπου. Θυμᾶται καὶ συνομιλεῖ μὲ πρόσωπα φευγάτα, μὲ καταστάσεις ξεπερασμένες».

Κ. Ε. Τσιρόπουλος, Ἡ μόνωση ὡς συνομιλία, Ἀθήνα 2003, σελ. 44.

Κάποτε, σὲ ἄλλους καιροὺς καὶ χρόνους, ὅταν τὸ τηλέφωνο ἦταν σπάνιο ἀγαθό, ὅταν δὲν ὑπῆρχαν τὰ σύγχρονα μέσα ἐπικοινωνίας, ὅπως τὸ φορητὸ τηλέφωνο, τὸ ηλεκτρονικὸ ταχυδρομεῖο κ.λ.π., οἱ ἄνθρωποι ἐπικοινωννοῦσν μεταξύ τους μὲ ἐπιστολές. Μὲ αὐτὰ τὰ ἀθάνατα  μνημεῖα τοῦ λόγου, στὰ ὁποῖα κατέθεταν ὅλη τους τὴν εὐαισθησία, τὴ συγκίνηση καὶ τὸν κάθε τους καημό.

Δὲν ἔχει σημασία ποιὸς ἔγραφε τὶς ἐπιστολές, γραμματισμένος ἤ ἡμιμαθής. Σημασία ἔχει ὅτι μέσα στὸ ἁπλὸ χαρτὶ ταμιεύονταν τόσα καὶ τόσα... Ἀπὸ χαρμόσυνα γεγονότα, ὅπως παντριές, γεννήσεις, βαφτίσια, καρποφορίες καὶ σοδιές, ἀλλὰ καὶ φαρμακωμένες στιγμὲς καὶ μέρες. Ποὺ τὶς στιγμάτιζαν θάνατοι, ἀνέχεια, καταστορφές, ἀποτυχίες -λ.χ. στὸ δέσιμο μιᾶς παντρειᾶς... κ.ἄ. Κι ὅλ᾿ αὐτὰ ἔπρεπε νὰ γραφοῦν μὲ προσοχή, ἐπιμέλεια καὶ διάκριση. Γιατὶ οἱ πληροφορίες δὲν ἔπρεπε νὰ σαστίσουν καὶ νὰ παιδέψουν τὸν παραλήπτη, ποὺ δὲν ἦταν δυνατὸ νὰ ἐπικοινωνήσει αὐθημερόν, ἀλλὰ νὰ τὸν προετοιμάσουν.  Καὶ πρέπει νὰ καταλάβουμε, πὼς αὐτὸ τὸ ἐγχείρημα εἶχε τὸ μαρτύριό του: ἄγνωστο ἐντελῶς κι ἀκατανόητο στὶς μέρες μας. Μαρτύριο, γιατὶ ἔπρεπε νὰ διατυπωθοῦν τὰ θέματα σὲ μιὰ γλώσσα ποὺ νὰ πείθει τὸν παραλήπτη, ἀλλὰ καὶ νὰ τὸν πληροφορεῖ. Ποτὲ  ὅμως νὰ μὴν τὸν ἀπογοητεύει καὶ τὸν θλίβει ὑπερβολικά.

Ἔτσι, ἐκεῖνο τὸ παλιὸ Ταχυδρομεῖο, στὶς μέρες τοῦ 20ου αἰ. κυρίως, ὑπῆρξε τὸ σημεῖο ἀναφορᾶς γιὰ τοὺς Γλωσσιῶτες, τοὺς Κληματιανούς, τοὺς Λουτρακιῶτες. Γιατὶ ἀπὸ κεῖ περίμεναν οἱ γονεῖς τὸ γράμμα τοῦ ξενιτεμένου τους παιδιοῦ, ἀλλὰ καὶ τὶς οἰκονομίες του, ὥστε νὰ τελειώσει τὸ προικιὸ τὸ σπίτι ποὺ προορίζονταν γιὰ τὴν ἀρραβωνιασμένη ἀδελφή, νὰ ξεχρεωθεῖ ὁ δανειστής, νὰ μαζευτεῖ τὸ μέτρημα, νὰ γίνει τὸ ἔνα, νὰ σταθεῖ τὸ ἄλλο... Καὶ περίμεναν τὴν «Εὐκαιρία» -ἔτσι ἔλεγε ἡ γιαγιά μου τὸ καΐκι τῆς γραμμῆς ἀπὸ τὸ Βόλο πρὸς τὰ νησιά-, γιατὶ πράγματι, ἦταν ἡ εὐκαιρία ποὺ ἐναγώνια περίμεναν...  Εὐκαιρία νὰ χαροῦν, νὰ λάβουν τὸ γράμμα, τὴν κάρτα, τὴ φωτογραφία, ἀλλὰ καὶ τὸ δέμα. Ἀλήθεια, τώρα ποὺ τὸ λέω, ποιὸς δὲ θυμᾶται ἐκεῖνα τὰ χαρτοδέματα μὲ τὸ πλῆθος τῶν σφραγίδων ποὺ ἔφεραν, τὰ σταλμένα ἀπό τὴ μακρυνὴ Ἀμερική, ἀπὸ τὸν ἐπίσης ἀπομακρυσμένο  Καναδά, ἀπὸ τὴν μοναχικὴ Αὐστραλία...

Περίμεναν, λοιπόν... Περίμεναν τὸ γράμμα ἀπὸ τὸ γιὸ ποὺ δούλευε στὰ «παπόρια» καὶ ταξίδευε σὲ μανιασμένες κι ἄγριες θάλασσες. Περίμεναν, μαζὶ μὲ τὸ γράμμα τὴ φωτογραφία του, ἀλλὰ καὶ τὸν κόπο του,  καὶ μόλις τὰ λάβαιναν, οἱ εὐχὲς ἀνακατεύονταν μὲ τὰ δάκρυα, τὴ χαρμολύπη καὶ τὴν ἐλπίδα νὰ περάσει ὁ καιρὸς καὶ ἐπιστρέψει στὸ σπίτι του. Τοποθετοῦσαν τὸτε τὴ φωτογραφία ψηλά, στὴ «βγοῦ» ἐπάνω, ἤ πάνω στὸ τραπέζι μέσα σὲ κορνίζα καὶ συνομιλοῦσαν πολλὲς φορὲς μ᾿ αὐτήν.  Κι ἦταν ἡ ἀναμονὴ αὐτὴ μιὰν ἰδιότυπη Σαρακοστή, ποὺ τὴ διαδέχεται ἡ Γιορτὴ κι ἡ Πανήγυρις μὲ τὴν ἐπιστροφὴ τοῦ ξενιτεμένου. Γι᾿ αὐτὸ καὶ τὸ Ταχυδρομεῖο ἦταν τότε ὁ χῶρος ὅπου κατοικοῦσε ἡ Ἐλπίδα. Ἀλλὰ καὶ τὸ ἀληθινὸ ταμιευτήριο τῶν στεναγμῶν, τῶν ὀνείρων, τῶν προσδοκιῶν... Ποὺ πάντα δὲν ἦταν ὅπως τὶς ἤθελαν οἱ ἄνθρωποι, γιατὶ κάποιες φορὲς ὁ ταχυδρομικὸς σάκκος περιεῖχε καὶ μηνύματα ποὺ φαρμάκωναν τὴν ψυχή, γιατὶ ἦταν ἀγγελτήρια  θανάτων, ἀσθενειῶν, οἰκονομικῶν καταστροφῶν, ναυαγίων καὶ τόσων ἄλλων... Ἦταν κι αὐτὰ ἄλλωστε, ἡ ἄλλη ὄψη τοῦ νομίσματος καὶ τῆς ζωῆς.

Τὰ χρόνια πέρασαν... Ἡ τεχνολογία προχώρησε καὶ μὲ γοργὰ βήματα παραμέρισε τὴν ἐπιστολογραφία. Τώρα πιὰ δὲν σώζονται ἐκεῖνα τὰ ἀνορθόγραφα καὶ γραμμένα σὲ χαρακωμένα χαρτιὰ γράμματα, ποὺ ἐκτὸς τῶν ἄλλων συνοδεύονταν ἀπὸ κάποια στιχάκια γραμμένα συνήθως πίσω ἀπὸ  τὶς φωτογραφίες, ἔτσι γιὰ νὰ γίνεται ἡ ἐπιστολὴ πιὸ οἰκεῖα, κι ἡ φωτογραφία πιὸ πιστευτή.

«Εἶναι χαρτὶ καὶ δὲ μιλεῖ / ἔχει κλειστὸ τὸ στόμα...» ἔγραφαν. Κι ἀπόμειναν τὰ στιχάκια στὴ μνήμη μας, ὡς τεκμήρια προσφορᾶς κάποιων εὐαίσθητων συγχωριανῶν μας, κι ὡς ἔνα ἄλλο δίδαγμα ἐπικοινωνίας καὶ μέσω τῆς ποίησης ἀκόμα. Τῆς ποίησης ποὺ ὁδηγεῖ τὸ λόγο κατευθεῖαν στὴν καρδιά. Ὅπως ἀπόμεινε ἀθάνατο στὴ μνήμη καὶ τὸ παλιὸ Ταχυδρομεῖο, τὸ μισοφωτισμένο σὲ ὥρα ἀπόβραδη καὶ χειμωνιάτικη, μὲ τὸ χλωμὸ καὶ σκονισμένο ἠλεκτρικὸ καὶ τοὺς πάντα εὐγενικοὺς καὶ φιλότιμους ὑπαλλήλους του, ποὺ ἤξεραν νὰ μοιράζονται τὴ χαρὰ καὶ τὴ λύπη στοὺς συγχωριανούς τους μὲ τὸν καλὸ τὸ λόγο πάντοτε: «Καλωσταδέχτ᾿ κις». Πόσο μᾶς λέπει σήμερα... 

π. Κων. Ν. Καλλιανός