Royal Holloway Hellenic Institute Annual Lecture

 
It is with great pleasure that we invite you to the 2026 Annual Lecture of the Royal Holloway Hellenic Institute.
 

We are delighted that Professor Stathis Kalyvas of the University of Oxford has agreed to speak. Professor Kalyvas is a well-known historian of twentieth-century Greece and a leading public intellectual with numerous contributions to Greek public debate.
 
In the lecture, he will reflect on his research from the Greek Civil War to the Dictatorship, the importance of studying and discussing history, and how historians ‘do history’.
 
The lecture will be held in the Stewart House / Senate House complex on Malet Street in Central London.
 
We look forward to welcoming you to the Lecture and to the Hellenic Institute.
 
Best wishes,
 
Richard Alston and Efi Spentzou
 
Co-directors of the Hellenic Institute

The Greek Poet Phoebe Giannisi in Bristol

A Performance with Phoebe Giannisi and Poet-Translator Brian Sneeden

 
Thu 19 Nov 2026 6:00 PM - 8:00 PM Wills Memorial Building, BS8 1RJ

The Institute of Greece, Rome, and the Classical Tradition (IGRCT) Donors’ Celebration 2026 presents The Poetry of Phoebe Giannisi: A performance with Poet-translator Brian Sneeden in collaboration with the Bristol Poetry Institute.
 
A leading contemporary Greek Poet, Phoebe Giannisi brings together Poetry, performance, ecology, and antiquity in explorations of language, place, and the living world.
 
Copies of her latest volume, Goatsong, will be available to purchase at the event, thanks to Heron Books.
 
Location:
Great Hall, Wills Memorial Building, BS8 1RJ
 
TICKETS: https://www.tickettailor.com/events/theinstituteofgreeceromeandtheclassicaltradition/2411088

Πατριαρχική εκδήλωση στο Λονδίνο

 
Η Α.Θ.Π. ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος επισκέπτεται αυτές τις ημέρες την Αγγλία και την Ελληνορθόδοξη Ομογένεια.
 

Προχθές το βράδυ πραγματοποιήθηκε μια μεγαλειώδης εκδήλωση σε κεντρικό ξενοδοχείο του Λονδίνου, προς τιμήν του Παναγιωτάτου και του εορτάζοντος Σεβ. Αρχιεπισκόπου Θυατείρων & Μ.Β. κ. Νικήτα, με την ευκαιρία των ονομαστηρίων του.

Παραβρέθηκε η ιερή Συνοδεία του Παναγιωτάτου, πολλοί επίσημοι κληρικοί και λαϊκοί, Διπλωμάτες, Άρχοντες του Πατριαρχείου και 1000 περίπου άτομα.

Ομίλησαν εμπνευσμένα ο Παναγιώτατος και ο Άγιος Θυατείρων, χαιρετίζοντας το μέγα πλήθος και προσφέροντας εγκάρδιες ευχές προς όλους.

Antiochian Conference & Retreat

 
The Orthodox Young Professionals (OYP) of Great Britain & Ireland is holding their third annual conference and retreat.
 

With the blessing of His Eminence, Metropolitan Archbishop Silouan, the OYP is a ministry that exists to bring together Orthodox Christians in their professional lives, fostering fellowship, spiritual growth and mutual support across a wide range of career stages.
 
Their annual conference provides an opportunity for early and mid-career professionals to deepen their faith, build lasting friendships, and reflect on how they can live out the Orthodox vocation in the workplace and wider society.
 
The conference theme this year is "Be Still" and will be from Friday 28 August to Monday 31 August, at Milton Abbey in Dorset. The conference schedule combines a daily cycle of services with spiritual talks, workshops, fellowship and network time.
 
More information can be found on their website: https://oyp.org.uk/
 
They are currently offering a 10% booking discount until 15th August.

Η Ναυτική Παράδοση του Ελληνισμού

 
Στην Ελληνορθόδοξη Κοινότητά μας, των Απ. Πέτρου & Παύλου στο Bristol, διανύουμε την 5^η χρονιά των Πνευματικών Συνάξεων. Η τέταρτη ομιλία για φέτος, μέσα στο πλαίσιο των Πνευματικών Συνάξεων, δόθηκε χθες, Κυριακή 12η Ιουλίου 2026, με μεγάλη επιτυχία.
 

Ομιλητής ήταν το διακεκριμένο μέλος της Κοινότητας Σοφοκλής Zανός, Ναυπηγός, ο οποίος παρουσίασε -με επιστημοσύνη και γλαφυρότητα- το εξαιρετικά ενδιαφέρον θέμα: «Η Ναυτική Παράδοση του Ελληνισμού».
 
Το βίντεο της ομιλίας είναι εδώ

Constantinople Lecture

 
On Tuesday 24th of June 2026, the AECA held its Annual Constantinople Lecture at St John’s Notting Hill. This year’s lecture was given by Dr Sharon J Kaithavana, who is a medical doctor and a member of the Malankara Orthodox Church, on ‘“Your faith has saved you” Medicine, Faith and Healing – Insights from Indian Orthodoxy and the Ayurvedic Tradition.
 

The evening began with a Choral Evensong, led by our Treasurer, Fr Alan Trigle. Before the main Lecture, The Bishop of Southwark Christopher Chessun, who is also our Anglican President, greeted everyone to this year’s event.
 

The Treasurer, Fr Alan Trigle, introduced our speaker. Dr Sharon J Kaithavana shared his lecture with the participants, so everyone could follow the interesting and engaging talk, linking practice and theory to cultural and religious beliefs found within Indian Orthodoxy.
 

After the Lecture, Fr Will Gibbs thanked the speaker and gave final remarks and comments. The evening ended with a wonderful reception where everyone was able to enjoy the warm weather with a glass of wine and some nibbles. The Lecture will be published in our journal, Koinonia, for our members to read.
 
Dr. Dimitrios Salapatas

Exhibition “Odyssey”

 

By Markos Kampanis at the Hellenic Residence in London

 

The Embassy of Greece in London invites you to the exhibition Odyssey - Imaginary Cartographies by Markos Kampanis.
 
📅 26 June - 3 July 2026
 
🕔 Weekdays, 17:00-20:00 (except Thursday 2 July: 11:00-14:00)
 
📍 Hellenic Residence, London
 
👤 In the presence of the artist
 
🎟️ Admission is free (advance registration required)
 
The exhibition brings together works inspired by Homer’s epic, revisited through the artist’s distinctive visual language. The series unfolds as a painterly voyage through the Odyssey, based on a parallel imaginary geography conceived by the artist.
 
First presented in 2025 at the Ghika Gallery of the Benaki Museum in Athens, the series includes paintings, artist’s books, and map-based works tracing the journeys of Odysseus and Telemachus.
 
At its centre is a four-volume artist’s book created on a digital reproduction of Harley MS 6325 -a 15th-century manuscript of Homer’s Odyssey from the collection of the British Library- painted with charcoal and acrylic.
 
Markos Kampanis (b. 1955, Athens) studied painting in London. Working across painting, printmaking, illustration, and mural art, he has exhibited widely in Greece and internationally.
 
A retrospective of his work was presented in 2023 at the National Library of Greece, Athens. His Odyssey series was presented at the Ghika Gallery, Benaki Museum (2025).
 
Register here.

Romanian Cultural Event and Classical music in Bristol

 
With great joy, I would like to invite you to a special celebration organized by the Romanian Orthodox Parish of Bristol.
 

This event brings together traditional Romanian culture and classical music, offering a beautiful opportunity for fellowship, cultural sharing, and spiritual joy within our community.
 
 Saturday, 25th April 2026
 
6:00 PM – Traditional food, wine, and artefacts
7:00 PM – Classical concert
Trinity-Henleaze United Reformed Church, BS9 4BT, Bristol.
 
 Your presence would be a blessing and a great honour for us.
 
Please feel free to invite the members of your community, as long as they register themselves using QR code, which will give us the number we need to prepare for.
 
 Looking forward to welcoming you with brotherly love.
 
https://www.eventbrite.co.uk/e/an-evening-of-romanian-culture-and-classical-music-tickets-1986486412334?utm-campaign=social&utm-content=attendeeshare&utm-medium=discovery&utm-term=listing&utm-source=wsa&a
 
In Christ,
 
Pr. Ioan Claudiu Moldovan
 
Protopop  / Dean, Romanian Orthodox Church, South West England and Wales

COTY in Torquay

 
On 18 April 2026, when the Paschal joy had not yet faded from the hearts of the faithful, something small -and perhaps easily overlooked- took place in the seaside town of Torquay.
 

It was announced as the first Orthodox youth gathering there. The kind of thing people imagine will be full-laughter, crowded church, voices echoing through the nave. Yet that morning, the church of St Andrew Torquay stood quieter than expected.
 
Father Trayan Goranov had prepared for fifty. There were far fewer.
 
The tables, laid out with care -sandwiches, sweets, cakes prepared with love- seemed almost too generous. Even he, who had seen much in parish life, was surprised. On ordinary Saturdays, for Vespers and discussion, more people would come.
 
But grace does not measure by numbers.
 
At 12:30, the day began not with chatter, but with prayer - the solemn, radiant rhythm of the Paschal Hours. The words of the Resurrection, still fresh from the Feast, filled the church again. A visiting priest, Father Gregory Floridis, stood among them, lending his voice to the singing. It was not loud. But it was alive.
 

Afterward, Father Trayan spoke. He told the history of the ancient church that now shelters a small, multinational flock under the omophorion of the Archbishop of Thyateira. Stones, he reminded them, remember. Walls, if we listen, speak.
 
Then came the theme of the day: “Pascha: The Feast of Feasts and Triumph of Triumphs.”
 
The Reader Arsenios-Charlie Copleston - stood by the whiteboard, carefully writing each point, as if preserving something fragile. The words were familiar. And yet, in that small gathering, they seemed newly discovered.
 
Before the food was touched, Father Gregory spoke again -lightly, warmly-adding details, insights, small treasure of meaning, about the Resurrection in our lives as Orthodox Christians. Theological insights, quoting from Scripture and from the hymnology of the Church. The kind that does not demand attention, but reward it.
 
Then came the meal and getting to know each other.
 
Outside, the sun had broken through, as if it too had decided to attend. The group walked toward the sea, toward the harbour where the water shimmered against the anchored yachts.
 
They walked the pier together.
 

Fishermen stood there, patient and unsmiling, casting their lines again and again - catching nothing. The sea, they said, had been rough in the past days. The fish had withdrawn into the depths.
 
No one laughed at them. Something about it felt… familiar.
 
The wind grew stronger, as it does by the sea. They turned back inland, and Father Gregory, with the ease of one among friends, offered to buy coffee. Tables were pulled together outside - too eagerly, perhaps. A waitress, firm and unyielding, reminded them that even good intentions can obstruct others.
 
So, the tables were separated. And for a moment, so were they.
 
Back at the church about 5 pm, time pressed gently but insistently. Father Gregory had a long journey ahead - five hours to London. They sent him off first, reluctantly, as one sends away a brother rather than a guest.
 
Then something deeper began.
 
The discussion about repentance and confession.
 
And suddenly, the questions multiplied.
 
Not abstract questions - but careful ones. Hesitant ones. Questions that revealed distance. It became clear: many had never confessed.
 
Or not truly.
 
And beneath every question, there was one unspoken concern, finally said out loud:
 
Is it really secret? What if the priest reveals to others our deeds and thoughts?
 
Father Trayan did not rush his answer. He spoke plainly, firmly - like a man placing a cornerstone:
 

Nothing -under any circumstance- would ever be revealed. What is confessed is sealed, not by discipline alone, but by something far greater.
 
The room grew quieter. Not empty - quiet.
 
Later, the singer Molly (Maria) McEwan arrived, and together they served Vespers for the eve of St. Apostle Thomas. The same Thomas who doubted. The same Thomas who didn’t want to touch, because his faith was great and who later proved it with his martyrdom. It seemed fitting.
 
Evening came, though no one welcomed it.
 
They lingered. Conversations stretched. Goodbyes were delayed, then delayed again. As if, by refusing to part, they might hold the day in place.
 
But distance called them back.
 
One would travel 120 miles to Falmouth.
Others, 200 miles to Birmingham.
The rest would return to Plymouth, Exmouth, and nearby towns.
 
Small places. Scattered people.
 
It had not been a large gathering.
 
It had not been impressive.
 
No crowd, no spectacle, no overflowing hall.
 
And yet - Something had begun.
 
Those who were not able to travel from afar to join us or could not make it may never quite understand what they missed.
 
Not because it was grand. But because it was real.
 
Fr. Trayan Goranov
Parish Priest
The Greek Orthodox Church of St. Andrew
Torquay

Σχέσεις Ορθοδόξων Αγγλικανών

 
Μια νέα προσέγγιση του σπουδαίου αυτού θέματος, των Διαχριστιανικών Σχέσεων μεταξύ της Ορθοδόξου Εκκλησίας και της Αγγλικανικής Κοινωνίας, θα επιχειρηθεί την ερχόμενη εβδομάδα από τον Πρωτοπρ. Αναστάσιο Δ. Σαλαπάτα, σε ειδικό Σεμινάριο στο Πανεπιστήμιο του Birmingham.
 

Ο ομιλητής θα εισηγηθεί το θέμα: «Orthodox - Anglican Relations in the UK: History, persons, challenges and future»! Η παρουσίαση θα γίνει στην Αγγλική γλώσσα. Θα ακολουθήσει μελέτη του εν λόγω θέματος.

 
Την οργάνωση του Σεμιναρίου έχει αναλάβει ο Ελληνικός Πολιτιστικός Σύλλογος Birmingham «Η Ιθάκη», ο οποίος ιδρύθηκε το 2018 και εργάζεται ενεργά για την προώθηση της εκπαίδευσης του κοινού σχετικά με τον ελληνικό πολιτισμό, τη γλώσσα, την ιστορία και τις τέχνες.

Interreligious Encounters and Creative Practice

 
Revd Dr George Tsourous is informing us that, from 19 - to 21 January 2026, there is an exhibition and symposium in Edinburgh titled Interreligious Encounters and Creative Practice, exploring how religious coexistence is lived, negotiated, and reimagined through creative work - across shared spaces, everyday encounters, and educational settings.
 

The programme brings together anthropologists, architects, artists, filmmakers, and educators, and includes panels, installations, performances, and a schools’ workshop strand. It’s part of a longer collaboration developed with Religions for Peace UK, building on earlier work at Newcastle and now continuing in Edinburgh.
 
An important strand of the conference involves working with two local schools in Edinburgh, bringing pupils directly into the exhibition space through hands-on workshops focused on coexistence in everyday contexts.
 
WEDNESDAY 21st January 2026
 
10:30-12 noon (Informatics Forum)
Panel 4: Mediating Encounters
Milja Radovic (University of Vienna). Cinematic Spaces of Memory.
R. Santhosh (IIT Madras) and Navaneeth H. (IIT Madras/University of Edinburgh).  Between a
Muslim Dargah and Hindu Temple: Religious Coexistence and the Discourse of Communal
Harmony in Kerala, South India.
Marcelo de Medeiros Reis Filho (Instituto de Estudos de Sociais e Políticos, IESP/UERJ).
Sounds and the divine: mediation, connection and artistic practices in a carioca favela.
 
Chair: Giulia Liberatore (University of Edinburgh
 
12:30-2pm (Informatics Forum)
Panel 5: Shaping Encounters
Birgit Meyer (Utrecht University). Dynamics of urban-religious world making in Madina,
Accra.
Joseph Fifi Fosu-Ankrah (University of Ghana). Religious Images, Lorry Parks, and the
Dynamics of Coexistence: A Social History of Urban Encounters, Ecological Discourses, and
Interreligious World-Making in Madina, Accra (2000s–Present)
Frederico Dinis (Universidade Catolica Portuguesa). Performing Memory, Shaping Belonging:
Site-Specific Art in Religious Contexts
 
Chair: George Tsourous (Newcastle University)
 
Lunch 2-3pm
 
3-4:30pm
Panel 6: Placing Encounters  (Informatics Forum)
Susanna Trotta (Humboldt University). Religious encounters in shared spaces: the case of the
St. Georgis Eritrean Orthodox community and the St. Paul’s congregation in Berlin, Germany
Way Weng Hew (University of Edinburgh). Cosmopolitan Islam and Its Limits: Chinese-style
mosques in Malaysia and Indonesia
Isabelle Christine Somma de Castro (University of São Paulo, Nupri-USP). From social threat
to tourist attraction: the mosque Omar Ibn Al-Khattab in Foz do Iguaçu, Brazil
 
Chair: Christos Kakalis (Newcastle University)
 
4:30-5:30pm Closing Remarks (Informatics Forum)
George Tsourous (Newcastle University) and Cinde Lee (RfPUK)

Μια ζεστή αγκαλιά

 
Μια αγκαλιά άνοιξε λίγες μέρες πριν, στις 16 Δεκεμβρίου, στην καρδιά του Λονδίνου, για να κλείσει μέσα της τα εβδομήντα χρόνια μιας πληγής. Μιας πληγής που δεν κλείνει όσο υπάρχει το «γιατί;». Η κατοικία του Πρέσβη της Ελλάδας άνοιξε την πόρτα της αγκαλιάς για να μας δώσει την ευκαιρία να πούμε τον πόνο μας, να μοιραστούμε το ντέρτι μας που ακόμα μας καίει. Ένα ντέρτι που δεν ξεπερνιέται και  δεν ξεπεράστηκε από τους γονιούς μας.  
 

Πόσα και πόσα επίθετα δεν δόθηκαν σε εκείνη την νύχτα που γεννήθηκε στο χλιαρό βραδάκι εκείνου του Σεπτέμβρη. Μια μέρα που ξεκίνησε σαν όλες τις άλλες. Μια Τρίτη που δεν προμηνούσε τίποτα το ιδιαίτερο, μέχρι που ο ήλιος άρχισε κουρασμένος να παραδίνει τα ηνία στο φεγγάρι. Αυτοί που βίωσαν δεν τα λησμονούν και όσοι έφυγαν για την αιώνια ζωή τα πήραν μέσα στις αποσκευές τους.
 

Ο Σύλλογος Κωνσταντινουπολιτών Η.Β. σε συνεργασία με την Ελληνική Πρεσβεία και το πραγματικό ενδιαφέρον του Εξοχ. Πρέσβη της Ελλάδας κ. Γιάννη Τσαούση, πραγματοποίησε μια εξαιρετική βραδιά μνήμης για τα ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΑΝΑ που θα πρέπει να άγγιξε πολλές χορδές στις καρδιές των παρευρισκομένων με τις πενιές αυτών που κρατούσαν τα έγχορδα.  Τρεις κυρίως ομιλητές, ο Κρίτων Κριμίτσης από την Χαλκηδόνα και η Νίκη Beales από τα Θεραπειά, ζωγράφισαν με λόγια αυτά που έζησαν στα πολύ τρυφερά τους χρόνια  στα μέρη εκείνα που αρχίζει και τελειώνει ο ακούραστος Βόσπορος. Ο τρίτος ομιλητής,  Γιώργος Βασιάδης, από τον Καναδά με έκδηλη Πολίτικη καταγωγή περιέγραψε γλαφυρότατα αυτά που έμαθε από τους δικούς του και από τις έρευνες που έκανε. 
 

Ο Πρόεδρος του Συλλόγου Κωνσταντινουπολιτών, Πάνος Αναγνωστόπουλος,  ο Εξοχ. κ. Πρέσβης, Γ. Τσαούσης, η κ. Αθ. Δημητρακά παρουσιάζοντας τους ομιλητές, ανοίγοντας και κλείνοντας την εκδήλωση χαιρέτησαν τους παρόντες οι οποίοι παρακολουθούσαν τις ομιλίες με προσοχή.
 

Μίλησαν επίσης, ο κ. Νίκος WiΙliams, που παρουσίασε ένα μικρό Βίντεο με τον παππού του μοιράζοντας τις εμπειρίες του μαζί με τους παρευρισκομένους και η Gonul Bozoglu,  Λέκτορας Μουσείων και Πολιτισμικής Κληρονομιάς.  

 
Παρόντες ήταν  η Εξοχ. Βασιλική Γούναρη (Πολίτικης καταγωγής) Πρέσβης της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες,  ο Ύπατος  Αρμοστής της Κύπρου στο Η.Β. Εξοχ. Κ. Κούρος, μέλη του Συλλόγου Κωνσταντινουπολιτών, άνθρωποι γεννημένοι στην Πόλη ή με καταγωγή από εκεί, απο την Σμύρνη, από την δική μας Ανατολή/Μικρασία, Επίτιμοι  Πολίτες, από λόγους αγάπης και αφοσίωσης στη Μητέρα Εκκλησία.
 
Νίκη Beales
 
Μπάκιγκχαμ, Αγγλία
Δεκέμβριος 2025

Ροσσίνι στο Μπρίστολ

 
Χθες βράδυ παρακολουθήσαμε μια μουσική πανδαισία στον Καθεδρικό Ναό του Μπρίστολ, όπου ο μουσικός οργανισμός Bristol Choral Society παρουσίασε το έργο του παγκοσμίου φήμης Ιταλού συνθέτη Τζοακίνο Ροσσίνι με τον τίτλο «Petite Messe Solennelle». Αυτό είναι μια οπερατική μουσική Θεία Λειτουργία.
 

Τους καλλιτέχνες και τα όργανα, καθώς και την πολυπληθέστατη χορωδία διηύθυνε η έμπειρη Μαέστρος Hilary Campbell. Στην εκδήλωση ξεχώρισε η εξαιρετική -παρότι νεοτάτη- Λιθουανή πιανίστρια Marija Struckova.
 

Μέλος της έξοχης χορωδίας ήταν και η φίλη μας Υβόννη Devereux, της οποίας ο σύζυγος Richard Devereux είναι Μέγας Φιλέλληνας.
 

Το εν λόγω μουσικό έργο συνέθεσε ο Ροσσίνι το 1864 στο Παρίσι. Είναι βαθύτατα συγκινητικό ότι ο συνθέτης όταν ολοκλήρωσε το έργο του έγραψε στο τέλος του χειρογράφου του τα εξής λόγια:

«Κύριε, να λοιπόν που τελείωσε αυτή η φτωχική μικρή λειτουργία. Άραγε έγραψα ιερή μουσική ή μάλλον βλάσφημη; Γεννήθηκα για την κωμική όπερα, όπως πολύ καλά το ξέρεις. Όχι πολλή τεχνική, λιγάκι καρδιά, αυτό μόνο. Στείλε μου την ευλογία σου και χάρισέ μου τον παράδεισο»!

Παραδοσιακοί Χοροί κι Ενδυμασίες / κείμενο

 
Η Ελληνορθόδοξη Κοινότητα των Αποστόλων Πέτρου & Παύλου στο Bristol οργάνωσε προχθές Κυριακή 9η Νοεμβρίου 2025 μια Πνευματική Σύναξη, με θέμα: «Ελληνικοί Παραδοσιακοί Χοροί και Ενδυμασίες». Ομιλήτρια ήταν η Δις. Αναστασία Μιλτσακάκη, Καθηγήτρια Ελληνικών Χορών. Το υπέροχο κείμενο της ομιλίας της δίδεται παρακάτω:
 

Αγαπητοί φίλοι, αγαπητές φίλες,
 
Σήμερα θα ταξιδέψουμε μαζί σε ένα πολύχρωμο και ρυθμικό κομμάτι της παράδοσής μας - στους Ελληνικούς παραδοσιακούς χορούς και στις παραδοσιακές φορεσιές που τους συνοδεύουν.
 
Ο χορός, από τα πανάρχαια χρόνια, δεν ήταν απλώς διασκέδαση, συνδέθηκε με τελετουργίες και πολεμικές ασκήσεις, όπως ο πυρρίχιος, ενώ στη βυζαντινή εποχή απέκτησε θρησκευτικό και κοινωνικό χαρακτήρα. Έτσι, η παράδοση των ελληνικών χορών έχει βαθιές ρίζες που φτάνουν μέχρι σήμερα. Ήταν έκφραση ψυχής, τρόπος επικοινωνίας, μια μορφή τέχνης αλλά και λατρείας. Στην Ελλάδα, ο χορός και το τραγούδι συνοδεύουν κάθε στιγμή της ζωής - τη χαρά, τη λύπη, τον έρωτα, τον πόλεμο, τη συγκομιδή, τη γιορτή.
Αν σκεφτούμε λίγο, κάθε περιοχή της Ελλάδας έχει τους δικούς της ρυθμούς, τις δικές της κινήσεις, τα δικά της βήματα και πίσω από κάθε χορό, κρύβεται μια ιστορία, μια ψυχή, μια ταυτότητα. Οι ελληνικοί παραδοσιακοί χοροί δεν είναι απλώς μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης, αλλά είναι ζωντανή παράδοση. Η παράδοση δεν ξεχωρίζει. Δεν διαλέγει ανθρώπους με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά για να συμμετέχουν στους παραδοσιακούς χορούς. Δεν έχει συγκεκριμένα standards για το IQ ή για τη θέση εργασίας την οποία κατέχει. Δεν έχει συγκεκριμένες απαιτήσεις να ντύνεσαι κάπως ή να μην ντύνεσαι αλλιώς. Η παράδοση δεν χωρίζει σε ομάδες, αντίθετα ενώνει ομάδες, που εξωτερικά μπορεί να μην έχουν κανένα κοινό χαρακτηριστικό αλλά που εσωτερικά μπορεί να αγαπάνε το ίδιο πράγμα.
 
Οι βασικότερες λειτουργίες του χορού είναι τέσσερις:
 
η εκφραστική, η επικοινωνιακή, η αισθητική και η παιδαγωγική λειτουργία.
 

Η ενασχόληση με τον παραδοσιακό χορό επιδρά θετικά σε σωματικό, ψυχολογικό, κοινωνικό και γνωστικό επίπεδο. Χορεύοντας παραδοσιακούς χορούς διεγείρεται ένα ευρύ φάσμα  συναισθημάτων που περιλαμβάνει χαρά, ενθουσιασμό,  περηφάνια για την πολιτιστική κληρονομιά του τόπου μας, αλλά και εκτόνωση από την καθημερινότητα. 
 
Δεν είναι, όμως, τυχαίο ότι πολλοί ελληνικοί χοροί είναι κυκλικοί. Η κυκλική διάταξη συμβολίζει την ενότητα, τη συνέχεια της ζωής και την ισότητα όλων μέσα στην κοινότητα. Παράλληλα, οι παραδοσιακές φορεσιές ενισχύουν την κίνηση και προσδίδουν χρώμα και συμβολισμό στον χορό. Ο κύκλος συμβολίζει τη ζωή, την ενότητα, τη συνέχεια.
 
Στη Μακεδονία κυριαρχούν οι ανδρικοί, δυναμικοί χοροί, με σταθερά βήματα και περηφάνια. Ο Μακεδονικός χορός, ο Λεβέντικος, το Ράϊκο, κ.α. είναι χοροί που δείχνουν τη δύναμη και την ευθύτητα των ανθρώπων του βορρά.
Συχνά, συνοδεύονται από ζουρνάδες και νταούλια, που δίνουν έναν βαθύ, πολεμικό ρυθμό.
 
Η Ήπειρος είναι περιοχή της μελαγχολίας και της λεβεντιάς. Οι χοροί της είναι αργοί, βαρύς ο ρυθμός, αλλά βαθιά συγκινητικός. Ο πιο γνωστός είναι ο Τσάμικος, χορός ανδρικός και ηρωικός, συνδεδεμένος με τους αγώνες για την ελευθερία. Ακόμη, χορεύονται ο Συγκαθιστός, ο Καλαματιανός της Ηπείρου, και άλλοι πιο τοπικοί χοροί.
 

Η Θεσσαλία χαρακτηρίζεται από χορούς λιτούς και ήρεμους, με απλές κινήσεις αλλά πλούσια εκφραστικότητα. Εδώ συναντάμε τον Συρτό Θεσσαλίας και τον Καραγκούνα, όπου οι γυναίκες κινούνται με χάρη, κρατώντας τα μακριά φουστάνια τους.
 
Πηγαίνοντας στα νησιά, το κλίμα αλλάζει. Εκεί οι χοροί είναι εύθυμοι, χαρούμενοι, γεμάτοι ζωντάνια. O Μπάλος και ο Συρτός νησιώτικος είναι χαρακτηριστικοί. Ο Μπάλος, με τις φιγούρες και τα ζευγάρια που περιστρέφονται, εκφράζει τον έρωτα, τη χαρά της ζωής και τη θάλασσα που πάντα τους περιβάλλει. Η Κρήτη είναι ένα μεγάλο κεφάλαιο από μόνη της. Οι χοροί της είναι περήφανοι, δυνατοί και γρήγοροι, όπως και οι Κρητικοί. Ο Πεντοζάλης, ο Συρτός Χανίων, ο Μαλεβιζιώτης, είναι μερικοί από τους πιο γνωστούς. Ο Πεντοζάλης, λέγεται, συμβολίζει τα πέντε βήματα της ελευθερίας - τα πέντε επαναστατικά βήματα των Κρητών εναντίον των Τούρκων.
 
Ας περάσουμε όμως και στην Πελοπόνησο. Εδώ βρίσκουμε τον Καλαματιανό, έναν από τους πιο γνωστούς ελληνικούς χορούς, που χορεύεται σε όλη τη χώρα. Είναι ένα συρτό σε επτάσημο ρυθμό, με ήρεμο αλλά ρυθμικό βηματισμό. Συμβολίζει την ενότητα και την αισιοδοξία, αφού συνδέεται με την ελευθερία μετά την Επανάσταση.
 

Η Θράκη δεν είναι απλώς ένα σύνορο. Είναι σταυροδρόμι πολιτισμών. Από τη μια πλευρά η Ελλάδα, από την άλλη η Ανατολή και τα Βαλκάνια. Αυτός ο γεωγραφικός και πολιτιστικός σταυρός γέννησε χορούς μοναδικούς, γεμάτους ενέργεια, ρυθμό και συμβολισμό. Η Θράκη έχει πλούσια παράδοση, με πολύπλοκους ρυθμούς και γρήγορες κινήσεις. Οι χοροί της, όπως ο Ζωναράδικος Θράκης, ο Συγκαθιστός και ο Μαντηλάτος, είναι κοινωνικοί χοροί, όπου τα βήματα συνοδεύουν τραγούδια με βαθιά νοήματα.  Άλλοι σημαντικοί χοροί είναι η Μπαϊντούσκα, ο Ταπεινός και το Δενδρίτσι, που συναντάται σε πολλές περιοχές της Ελλάδας αλλά έχει και θρακιώτικο ύφος.
 
Οι Θρακιώτικοι χοροί συνοδεύονται από παραδοσιακά όργανα όπως η γκάιντα, το καβάλι και το νταούλι, και αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι των γάμων, των πανηγυριών και των θρησκευτικών γιορτών.
 
Μέσα από αυτούς τους χορούς, η Θράκη διατηρεί ζωντανή την ταυτότητά της και μεταδίδει από γενιά σε γενιά την αξία της συλλογικότητας, της χαράς και της παράδοσης.
 
Όμως η παράδοση δεν εκφράζεται μόνο μέσα από τον χορό και τη μουσική, καθώς ξίσου σημαντικό ρόλο παίζουν οι παραδοσιακές φορεσιές, που δίνουν χρώμα και ζωντάνια σε κάθε γιορτή. Οι φορεσιές δεν είναι απλώς ενδύματα· είναι φορείς ιστορίας, συμβολισμών και κοινωνικής ταυτότητας. Όπως τα βήματα του χορού μεταδίδουν αξίες και συναισθήματα, έτσι και οι φορεσιές αφηγούνται την πορεία του τόπου μας μέσα στον χρόνο.
 

Οι γυναικείες φορεσιές του τόπου μας ανήκουν ουσιαστικά σε δύο μεγάλες ομάδες. Σ' εκείνη με καθαρή βυζαντινή την προέλευση (ανάπτυξη τής δαλματικής) και σ' εκείνη πού οι βυζαντινές ρίζες συγχωνεύονται με τα ενδύματα τής δυτικής Αναγέννησης (φουστάνι).
 
Σύμφωνα με την κατηγοριοποίηση της λαογράφου Αγγελικής Χατζημιχάλη οι γυναικείες φορεσιές χωρίζονται και σε τρεις κατηγορίες:
 
στις φορεσιές με το σιγκούνι,
 
στις φορεσιές με το καβάδι και
 
στις φορεσιές με το φουστάνι.
 
Τα γυναικεία τοπικά ενδύματα στον ελληνικό χώρο άρχισαν ν' αλλάζουν ριζικά με τη συνεχή εισβολή του κατά καιρούς δυτικού «συρμού» (μόδα), στην περίοδο αυτή αρχικά με τις ξενοφερμένες βασίλισσες (Αμαλία, Όλγα, Σοφία) και σε συνέχεια με τη συνεχή επαφή τής μικρής πόλης με την πρωτεύουσα. Σημαντικές αλλαγές στις γυναικείες φορεσιές επέφερε και η μακρά περίοδος της Τουρκοκρατίας και η έλλειψη οικονομικών πόρων και πρώτων υλών που αυτή επέφερε.
 
Κάθε ελληνική φορεσιά ή καλύτερα ελληνική τοπική φορεσιά είναι ένα σύνολο ενδυμάτων, που χαρακτηρίζει μια ομάδα ανθρώπων που ζουν μέσα στον ελληνικό χώρο. Λειτουργεί όπως κάθε ενδυμασία: ντύνει και στολίζει το σώμα, και παρουσιάζει την όψη που επιθυμεί να δώσει εκείνος που την φορά στους τρίτους, παρέχοντας στον εαυτό του σιγουριά και άνεση. Μέσα στη συντηρητική και αυστηρή κοινωνία του χωριού και της μικρής πόλης, η σιγουριά και η άνεση πετυχαίνονται με την ομοιομορφία που προσφέρει μια φορεσιά.
 
Θα μου επιτρέψετε να σας διαβάσω απόσπασμα από το βιβλίο του ζωγράφου Άρχοντος του Πατριαρχείου Ιωάννη Μητράκα, ετεροθαλούς αδερφού του παππού μου,  για την γυναικεία Ανατολικορωμηλιώτικη φορεσιά της προγιαγιάς μου Καλλιόπης Βαλαβάνη Μιλτσακάκη με καταγωγή από το Μεγάλο Μπογιαλίκη, με τίτλο Αναζητώντας τις ρίζες στην Αν. Ρωμυλία - Ο Γιοβάνης Ζγούρας.
 
Εκείνη όμως που ήταν καταπληκτική ήταν η φορεσιά των γυναικών η τσούκνα.
 
Φορούσαν πρώτα από μέσα μια μακριά άσπρη ή θαλασσογκριζογεράνια πουκαμίσα με κεντημένο το μπούστο, τα μανίκια και την άκρη του ποδόγυρου, κι από πάνω φορούσαν την τσούκνα.
 

Αυτή ήταν μάλλινη ραμμένη σε σχήμα σάκου και κεντημένη στο κάτω άκρο με φυτικά πολύχρωμα σχέδια που πρόδιδαν εάν η γυναίκα ήταν παντρεμένη, χήρα ή ελεύθερη. Μετά έβαζαν την γκάλουσκα η οποία φοριόταν στο στήθος και ήταν ολοκέντητη και τέλος τη ζώνη το ζουνάρι που με την λοξή ύφανση όλων των βασικών χρωμάτων έμοιαζε με το ουράνιο τόξο. Τέλος κάτω από την ζώνη δενόταν η καταπληκτική πολυκεντημένη ποδιά ενώ πάνω από την ζώνη έδενε η ζώνη η ασημοστόλιστη, με μία θαυμάσια πόρπη. Τα τσιράπια οι κάλτσες ήταν πλεγμένα από τις ίδιες γυναίκες που τις φορούσαν και κατά το πλείστον άσπρες, με ελαφρύ διάκοσμο στην έξω πλευρά από πάνω έως κάτω. Τα παπούτσια ήταν αγοραστά λούστρινα για την γιορτινή φορεσιά, πιό απλά για την καθημερινή. Συμπλήρωμα όλων αυτών ήταν η πορφυρή μανδήλα με ζωγραφισμένα μπατίκ σταμπωτά - τριαντάφυλλα. Όλη η εργασία της κατασκευής γινόταν από τις ίδιες τις γυναίκες της οικογένειας, από το μαλλί που παρήγαγαν τα πρόβατα της οικογένειας ή το αγόραζαν και το επεξεργάζονταν. Τα στάδια της επεξεργασίας του μαλλιού ήταν το ξάσιμο, το λινάρισμα, το γνέσιμο, ακολουθούσε η ύφανση στον αργαλειό, το βάψιμο και τελικά το ράψιμο των φορεσιών. Μόνο τα ανδρικά ποτούρια έραβαν οι τερζίδες. Ύστερα ακολουθούσε το κέντημα. Μέχρι και τα ζουνάρια κι οι μάλλινες ποδιές περνούσαν απο τον αργαλειό της πανάξιας ανατολικορωμηλιώτισσας.

Όταν ντύνονταν επίσημα οι γυναίκες τότε φορούσαν τα εξαιρετικά κοσμήματα τους. Περιδέραια, αρμαθιές με λίρες, ντούμπλες, και πεντόλιρα σε σχήμα τριγώνου κρέμονταν από το λαιμό τους πάνω στο στήθος τους που το χρύσωναν. Φορούσαν χρυσά ενώτια (σκουλαρίκια), χρυσά φλουριά Κωσταντινάτα ή μαχμουδέδες. Χρυσούς ή ασημένιους σταυρούς, με χρυσές και ασημένιες αλυσίδες. Ψέλλια (βραχιόλια), δαχτυλίδια, κεφαλοκαρφίτσες και χρυσά περιδέραια στην κεφαλή ή μία σειρά λίρες που κρεμόντουσαν πάνω στο μέτωπο και έβγαιναν κάτω από την μαντήλα. Ήταν δεμένες στο κεφαλόδεσμο, το κρίδεμνο, το τσεμπέρι. Για αυτό όταν η αρχόντισσα Καλλιόπη κατέβαινε την Κυριακή το απόγευμα στο χορό στο μεσοχώρι, την πλατεία του χωριού, γύριζαν να την ιδούν και να την θαυμάσουν όλοι οι χωριανοί κι όλες οι χωριανές. Έμπαινε πρώτη στο χορό και άρχιζε να τραγουδάει ως κορυφαία του χορού και επαναλάμβαναν οι άλλες γυναίκες λες και είχαν κάνει πανεπιστημιακή εκπαίδευση.
 
Σήμερα, οι πολιτιστικοί σύλλογοι, τα φεστιβάλ και οι χορευτικές ομάδες σε όλη την Ελλάδα κρατούν ζωντανή αυτή την παράδοση. Μέσα από εκδηλώσεις και διδασκαλία, οι χοροί και οι φορεσιές συνεχίζουν να εμπνέουν τις νεότερες γενιές.
 
Οι ελληνικοί παραδοσιακοί χοροί και οι ενδυμασίες δεν αποτελούν απλώς μνήμες ενός παρελθόντος που χάνεται. Είναι ζωντανά στοιχεία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, που συνεχίζουν να μας ενώνουν στις γιορτές, στα πανηγύρια και στις κοινές μας στιγμές. Ο χορός εκφράζει την ψυχή και την συλλογικότητα, ενώ η φορεσιά καθρεφτίζει την ιστορία και την ταυτότητα κάθε τόπου. Μαζί, συνθέτουν ένα πολύχρωμο μωσαϊκό που μας θυμίζει ότι η παράδοση δεν είναι κάτι στατικό, αλλά μια δύναμη που μας συνοδεύει και μας εμπνέει στο παρόν και στο μέλλον.
 
Ας κρατήσουμε λοιπόν ζωντανή αυτή την κληρονομιά, όχι μόνο ως φόρο τιμής στους προγόνους μας, αλλά και ως πολύτιμο δώρο στις επόμενες γενιές. Γιατί μέσα από τον χορό και την φορεσιά, η Ελλάδα συνεχίζει να μιλάει, να τραγουδάει και να χορεύει την ίδια της την ψυχή.
 
Θα μου επιτρέψετε να κλείσω αυτή την ομιλία με έναν στίχο του Ρίτσου: «Γιατί εμείς δεν τραγουδάμε
για να ξεχωρίσουμε, αδελφέ μου,
απ’ τον κόσμο.
Εμείς τραγουδάμε για να σμίξουμε τον κόσμο».
 
Έτσι και η παράδοση. Ταιριάζει σε όλους, δεν διαχωρίζει, μόνο ενώνει.