Η Ουγγρική Επανάσταση και η ελληνική διανόηση

 
Στις 23 Οκτωβρίου συμπληρώθηκαν εβδομήντα χρόνια από την έναρξη της επανάστασης στην Ουγγαρία κατά του ολοκληρωτικού κομμουνιστικού καθεστώτος. Κατά τον σημαντικό και γενναίο έναντι του κομμουνισμού διανοούμενο Κώστα Παπαϊωάννου ήταν μέχρι τότε «η μόνη επανάσταση του 20ού αιώνα, που σφραγίστηκε αληθινά από την ένωση της σκεπτόμενης ανθρωπότητας και της πάσχουσας ανθρωπότητας, που ζητούσε ο Μαρξ, ήταν η εξέγερση που ένωσε διανοουμένους, εργάτες και αγρότες της Πολωνίας και της Ουγγαρίας και τους όρθωσε εναντίον του ταυτόχρονα ιδεολογικού, πολιτικού και οικονομικού δεσποτισμού των οπαδών του “ορθοδόξου μαρξισμού”…. Και πρόσθεσε: «Δεν χρειάστηκε πολύς καιρός στους Ούγγρους διανοούμενους και εργαζόμενους για να συνειδητοποιήσουν την “αλλοτρίωση” που τους επέβαλλε ένα “καθεστώς νορμών”, που το χαρακτήριζε ο παραλογισμός και η τυραννία, τόσο στο πεδίο της διανοητικής όσο και στο πεδίο της υλικής παραγωγής. Και εκείνη που πρώτη εξεγέρθηκε ήταν η Ένωση Συγγραφέων: η πάλη της “σκεπτόμενης ανθρωπότητας” για την αλήθεια προηγήθηκε της πάλης της  “πάσχουσας ανθρωπότητας” για την ελευθερία».
 

Υπενθυμίζεται ότι η Ουγγρική Επανάσταση ξεκίνησε ειρηνικά από φοιτητές, που ζητούσαν εθνική και οικονομική ανεξαρτησία. Την επομένη ημέρα προστέθηκαν οι εργάτες, ήρθαν κατόπιν οι στρατιώτες, που συναδελφώθηκαν με τους φοιτητές και τους εργάτες, μετά οι δημόσιοι υπάλληλοι και τέλος το σύνολο των διανοουμένων της χώρας, που διήγειραν συνειδήσεις και ενέπνευσαν το ιδανικό της ελευθερίας. Η Επανάσταση πνίγηκε στο αίμα από τα σοβιετικά στρατεύματα. Οι άοπλοι επαναστάτες κάθε ηλικίας ήρθαν αντιμέτωποι με τανκς, αεροπορία, και στρατό δέκα σοβιετικών μεραρχιών. Όμως ήταν μια ακόμη παρήγορη ένδειξη πως τα απάνθρωπα καθεστώτα έχουν ημερομηνία λήξεως.
           
Ο αείμνηστος πολιτικός φιλόσοφος Παναγιώτης Κανελλόπουλος σε άρθρο του στο περιοδικό «Νέα Εστία» (Τεύχος 710, Αθήναι, 1 Φεβρουαρίου 1957, σελ. 147), συμφωνώντας με τον σημαντικό ποιητή και διανοούμενο Γιώργο Σαραντάρη (1908-1941), πρόβλεψε πως τα ολοκληρωτικά κομμουνιστικά καθεστώτα έχουν ημερομηνία λήξεως: «Η ιστορία, μετά τα συμβάντα εναντίον του  λαού της Ουγγαρίας, αποφάνθηκε ότι ο κομμουνισμός έπαψε να ανήκει στο μέλλον, Μπορεί βέβαια να κρατήσει ακόμα πολλά χρόνια και να ταλαιπωρήσει τον κόσμο. Όσο, όμως, και αν κρατήσει, θα είναι μια δύναμη που όλο και θα φθείρεται και θα πέφτει περισσότερο».
           
Η ελληνική «προοδευτική» ιντελιγκέντσια, που είχε εξιδανικεύσει τα ολοκληρωτικά καθεστώτα, πάγωσε από τη σφαγή αμάχων στην Ουγγαρία από τα σοβιετικά στρατεύματα. Ακούστηκαν κάποιες δικαιολογίες για την αιματηρή παρέμβαση τους, αλλά αυτές πνίγηκαν από τα ίδια τα γεγονότα. Οι περισσότεροι διανοούμενοι της Αριστεράς συμπεριφέρθηκαν ως να μη συνέβη κάτι το σοβαρό στην Ουγγαρία και έμειναν στο ότι παρέμεινε το κομμουνιστικό καθεστώς, ξεχνώντας ότι αυτό επέζησε λόγω της ισχύος των σοβιετικών όπλων και μόνον. Χαρακτηριστικό ήταν τότε το άρθρο του Αγγέλου Τερζάκη στην εφημερίδα «Το Βήμα» (31 Οκτωβρίου 1956), στο οποίο έγραψε, μεταξύ άλλων, ότι ο πνευματικός κόσμος, ο οποίος ήταν πάντοτε έτοιμος να στηλιτεύσει αδυναμίες της Δύσης, έδειχνε μια ακατανόητη απροθυμία να καταγγείλει την κατάπνιξη της ουγγρικής εξέγερσης.
 
Διαφορετική στάση από αυτήν των αριστερών διανοουμένων κράτησαν Έλληνες συγγραφείς και άνθρωποι του θεάτρου. Μένουν στην Ιστορία γιατί λόγω της αβελτηρίας της φιλελεύθερης διανόησης στην Ελλάδα η Αριστερά, με την προπαγάνδα της και την αποπληροφόρηση, που είχε αναχθεί από αυτή σε επιστήμη, είχε ηττηθεί στην ένοπλη αναμέτρηση και έτεινε να επικρατήσει στην ιδεολογική μάχη.

Το προαναφερθέν τεύχος της «Νέας Εστίας» ήταν αφιερωμένο στην Ουγγρική Επανάσταση του 1956 και είχε τίτλο «Η Ελλάδα για την Ουγγαρία». Το σκίτσο του εξωφύλλου ήταν του σημαντικού ζωγράφου Σπύρου Βασιλείου, ο οποίος έτσι έδειξε την αλληλεγγύη των Ελλήνων προς τους Ούγγρους Επαναστάτες. Τριάντα τρεις ήσαν αυτοί που εγγράφως διαμαρτυρήθηκαν. Μεταξύ αυτών ο συγγραφέας Τάσος Αθανασιάδης των «Πανθέων» και των «Παιδιών της Νιόβης» έγραψε: «Όλα τα έθνη υπήρξαμε ένοχοι θεατές στην αυθόρμητη και μεγαλειώδη εξέγερση ενός λαού, όπου σύσσωμος – με την εργατιά, τους μικροαστούς, τους αστούς και το στρατό του – ζήτησε να λευτερωθεί από ένα καθεστώς που ενώ ευαγγελίστηκε την εξύψωση του ανθρώπου, κατάντησε η δυναμική αντίφαση της ιδεολογίας του».
 
Από πλευράς του ο Θεσσαλονικιός ποιητής Τάκης Βαρβιτσιώτης έγραψε: «Ακόμα μου είναι αδύνατο να φανταστώ ότι θα υπάρξουν διανοούμενοι στον τόπο μας που θα θελήσουν ν’ αποφύγουν την ηθική και πνευματική υποχρέωση να διαδηλώσουν την αλληλεγγύη τους προς τα θύματα μιας τόσο στυγνής τυραννίας και ν’ αρνηθούν να συνασπισθούν για να καταπολεμήσουν την καταπίεση και το ψεύδος που απειλούν να γίνουν κοινή μοίρα». Ο Μ. Καραγάτσης έγραψε πως η 23^η Οκτωβρίου 1956 είναι για την Ουγγαρία ό, τι η 28^η Οκτωβρίου 1940 για την Ελλάδα: το δυναμικό ΟΧΙ που προβάλλει ένας μικρός λαός στην ιμπεριαλιστική καταπίεση μιας μεγάλης δύναμης.
 
Από τους ηθοποιούς που διαμαρτυρήθηκαν για την επέμβαση των σοβιετικών στρατευμάτων στην Ουγγαρία ο Βασίλης Λογοθετίδης έγραψε: «Το ελεύθερο πνεύμα έδωσε μια μεγάλη μάχη στην Ουγγαρία. Και αναφέρομαι ιδιαιτέρως στο πνεύμα που οιστρηλάτησε τον Ουγγρικό λαό επειδή από όσα διαβάσαμε προκύπτει καθαρά ότι επί κεφαλής της μεγάλης αυτής εξεγέρσεως ήσαν οι διανοούμενοι, οι συγγραφείς, οι καλλιτέχναι».
 
Ο Αλέξης Μινωτής δίνει μιαν άλλη διάσταση στο θέμα τονίζοντας ότι ο άνθρωπος ποτέ δεν είχε φτάσει στον παραλογισμό και τη βαρβαρότητα, που έχει φτάσει στον 20ό αιώνα ο «πολιτισμένος άνθρωπος». Και εξηγεί ότι «αυτός έστησε τα καμίνια του Buckenwald  και του Dahaw καταμεσίς της γηραιάς Ευρώπης, αυτός ξαπόλυσε την τρομοκρατία του σύγχρονου Τουρκοεμάδα Μακ Άρθι στην Αμερικανική Συμπολιτεία, αυτός από το foreign office  ατιμάζει την ανθρώπινη ιστορία με τους ανασκολοπισμούς των Κυπρίων αδελφών μας. Αυτός κατασκευάζει σε ανατολή και δύση επιστημονικά, πολιτισμένα και ψύχραιμα την ατομική μπόμπα και τους προληπτικούς πολέμους…Αυτός ο πολιτικάντης του Πολιτμπιρό, που προφέρει με σαρκασμό τη λέξη «ανθρωπότητα», σκοτώνει τα γυναικόπαιδα και το άνθος της Ουγγαρίας γιατί ξεσηκώθηκαν για την Εθνικής τους ανεξαρτησία». 
 
Τέλος ο Δημήτρης Χορν τονίζει: «Σε εμάς, τους Έλληνες, ιδιαίτερα αυτή τη στιγμή, τα γεγονότα της Ουγγαρίας μας δημιουργούν ένα αίσθημα ασφυξίας. Το αγαθό της ελευθερίας είναι το πιο πολύτιμο. Ακόμα όμως και αν δεν είχαμε ειδικούς λόγους να μας πονά η συμφορά της Ουγγαρίας, η αγανάκτηση θα ήταν η ίδια και στην ίδια ένταση».
 
Τα γεγονότα της Ουγγαρίας του 1956 ήταν μια ευκαιρία για τους έντιμους κομμουνιστές διανοουμένους να απαλλαγούν από τις ψευδαισθήσεις τους και να πολεμήσουν τον ολοκληρωτισμό. Είναι λυπηρό πως συνέβη σε ελάχιστους από αυτούς. Οι υπόλοιποι έμειναν πακτωμένοι στην «θρησκεία» τους με την βοήθεια, αστών πολιτικών και διανοουμένων που προτίμησαν από την αλήθεια τον κενό τίτλο του «προοδευτικού».
 
Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Χωριό «Μπελογιάνης» [Ζ΄]

Έχοντας παρουσιάσει σε προηγούμενη ανάρτηση την εξωτερική πλευρά του Ελληνορθόδοξου Ιερού Ναού στο χωριό Μπελογιάννη της Ουγγαρίας, ήλθε σήμερα η στιγμή να δείξουμε και το εσωτερικό του εν λόγω Ναού.

Ο Ναός αυτός είναι, όπως έχουμε αναφέρει σε άλλη περίσταση, αφιερωμένος στον Άγιο Δημήτριο και στους Αγίους Κωνσταντίνο & Ελένη.

Είναι ένας όμορφος Ναός, βυζαντινού ρυθμού, σταυροειδής μετά τρούλου, ιδιαίτερα περιποιημένος εσωτερικά και ιεροστολισμένος με όμορφες εικόνες.

Το εικονοστάσι του είναι ξυλόγλυπτο έργο τέχνης, με όμορφα παραδοσιακά βυζαντινά σχέδια και στολίδια. Κοσμείται δε από βυζαντινές εικόνες.

Όμορφες βυζαντινόρυθμες μεγαλογράμματες επιγραφές, που βρίσκουμε στους τοίχους του Ναού, μας δίνουν σημαντικές πληροφορίες για την ιστορία του.

Mια σπουδαία πληροφορία -εκτός των άλλων- που αντλούμε από τις εν λόγω επιγραφές είναι πως την εκ θεμελίων οικοδόμηση του Ναού (ο οποίος εγκαινιάσθηκε το 1996) επιχορήγησε ο φιλογενής και φιλόμουσος Άρχοντας Μέγας Πρωτέκδικος Κωνσταντίνος Δαφέρμος.

Η μέριμνα και επιμέλεια για το ιερό αυτό έργο ανήκε φυσικά στον πανάξιο Μητροπολίτη και πνευματικό φίλο μας κυρό Μιχαήλ, τότε Μητροπολίτη Αυστρίας και Έξαρχο Ουγγαρίας.

Χωριό «Μπελογιάνης» [Γ΄]

Στο Δημαρχείο

Μετά την επίσκεψή μας στο Ελληνικό Μειονοτικό Δημοτικό Σχολείο, στο χωριό Μπελογιάννης, μεταβήκαμε ακριβώς απέναντι, όπου βρίσκεται το Δημαρχείο του χωριού. Μας έκανε μεγάλη εντύπωση και μας δημιούργησε ιδιαίτερη συγκίνηση το γεγονός ότι στον εξωτερικό τοίχο του κτηρίου κυμάτιζε η γαλανόλευκη ελληνική σημαία μας, δίπλα από εκείνη της ΕΕ και φυσικά αυτήν της Ουγγαρίας.

Η επιγραφή, δίπλα από την ελληνική σημαία, έγραφε: «Δημαρχείο του Δήμου Ν. Μπελογιάννης»! Στην ταμπέλα, μαζί με την επιγραφή, απεικονιζόταν και το έμβλημα του Δήμου, σε χρώματα άσπρο και μπλε, και με σχέδια ενός γαρύφαλλου και μιας αρχαιοελληνικής κολώνας!

Στον χώρο εισόδου του Δημαρχείου, εκτός από τις ανακοινώσεις, που βρίσκει κανείς σε κάθε ανάλογο χώρο, καθώς και μια ωραία ζωγραφική σύνθεση με αναφορά στην ιστορία και τη ζωή του χωριού, παρατηρεί επίσης κανείς και μια εντοιχισμένη πλάκα με τους Επίτιμους Δημότες του χωριού.

Τα ονόματα που είναι σκαλισμένα στην εν λόγω πλάκα είναι τρία, συνοδευόμενα από αντίστοιχες χρονολογίες: «1996 Κωνσταντίνος Δαφέρμος», «2000 Μητροπολίτης Μιχαήλ Στάϊκος» και «2013 Λαοκράτης Σταύρος Κοράνης». O Κωνσταντίνος Δαφέρμος είναι ο χορηγός του Ιερού Ναού του χωριού, ο οποίος κτίσθηκε το 1996, ο Μητροπολίτης κυρός Μιχαήλ ήταν ο Μητροπολίτης Αυστρίας και έξαρχος Ουγγαρίας και Μεσευρώπης από το 1991 έως την κοίμησή του το 2011, ενώ ο Λαοκράτης Σταύρος Κοράνης ήταν ο Πρόεδρος της Ελληνικής Αυτοδιοίκησης Ουγγαρίας.

Στο μακρόστενο μονώροφο κτήριο του Δημαρχείου υπάρχουν διάφορα γραφεία για τους υπαλλήλους της Δημοτικής Αρχής. Ένα από αυτά είναι και το Γραφείο του Δημάρχου. Εκεί μας υποδέχθηκε και μας φιλοξένησε ο Δήμαρχος του Μπελογιάννη κ. Κώστας Παπαλέξης.

O Δήμαρχος μας μίλησε -σε άπταιστα ελληνικά- με πολλή αγάπη για το χωριό του, για την εκκλησία του χωριού, για την οικογένειά του, για την πρόσφατη αδελφοποίηση του χωριού Μπελογιάννη με την Αμαλιάδα, γενέτειρα του Νίκου Μπελογιάννη, και για άλλα πολλά.

Ας ευχηθούμε ολόψυχα ο Δήμαρχος, το Δημοτικό Συμβούλιο και όλοι οι εργαζόμενοι στη Δημοτική Αρχή να έχουν πάντα επιτυχίες στις δημοτικές δραστηριότητές τους!

Χωριό «Μπελογιάνης» [B΄]

Στο Ελληνικό Μειονοτικό Δημοτικό Σχολείο

Το πρώτο κτήριο που επισκεφθήκαμε στο χωριό Μπελογιάννης στην Ουγγαρία ήταν το Σχολείο, το οποίο ονομάζεται Ελληνικό Μειονοτικό Δημοτικό Σχολείο και βρίσκεται πάνω στην Οδό Ηλέκτρας!

Δημιουργήθηκε κι αυτό μαζί με ολόκληρο το χωριό το 1950 από τους Έλληνες που έφθασαν στην Ουγγαρία, μετά τον Ελληνικό Εμφύλιο Πόλεμο.

Σήμερα (2016) το Σχολείο έχει περίπου 115 μαθητές. Από αυτούς περίπου 10 είναι Ελληνόπουλα. Μεταξύ των άλλων δασκάλων έχουν αποσπασθεί εκεί 3 εκπαιδευτικοί από την Ελλάδα. Ανάμεσα στο ντόπιο διδακτικό προσωπικό είναι και μία ελληνόφωνη Ομογενής.

Στον προθάλαμο της εισόδου του Σχολείου μας καλωσόρισαν φωτογραφίες, πορτρέτα και ανάγλυφες παραστάσεις του Νίκου Μπελογιάννη.

Προχωρώντας στο μικρό χωλ της εισόδου του Σχολείου είδαμε την εικόνα του Χριστού, ένα γνωμικό του Δ. Γληνού, μια βιτρίνα με διάφορα τρόπαια κι ένα τραπέζι, πάνω στο οποίο ήταν τοποθετημένο ένα βάζο με φρέσκα λουλούδια.

Το Σχολείο είναι κτισμένο σε σχήμα L. Ο εσωτερικός προαύλιος χώρος έχει τμήμα με χόρτο, άλλο τμήμα για αθλοπαιδιές, καθώς και παγκάκια ξύλινα.

Οι διάδρομοι είναι μακρινοί και στους τοίχους τους βρήκαμε μια ενδιαφέρουσα έκθεση φωτογραφιών, με πλούσιο υλικό κυρίως από τη ζωή και τη δράση των πρώτων κατοίκων του χωριού.

Μπήκαμε σε όλες τις τάξεις. Θέλαμε να νιώσουμε λίγο από την... ανάσα και τον ευγενή αγώνα των μαθητών. Εκεί ανακαλύψαμε πολλά, πολύτιμα και θαυμαστά!

Κατ’ αρχάς οι τάξεις ήταν γεμάτες Ελλάδα. Ελληνικά βιβλία, ελληνικές σημαίες, εθνικές ενδυμασίες, αφίσες με ελληνικά τοπία, ελληνικά συνθήματα και παντού η ζωντανή παρουσία του Νίκου Μπελογιάννη.

Ας ευχηθούμε ολόψυχα οι μαθητές του Ελληνικού Μειονοτικού Δημοτικού Σχολείου στο χωριό Μπελογιάννης της Ουγγαρίας να έχουν μια καλή και καρποφόρα νέα σχολική χρονιά!

Χωριό «Μπελογιάνης» [Α΄]

Είσοδος και περιήγηση

Πρόσφατα βρεθήκαμε στην Ουγγαρία. Τόπος διαμονής μας ήταν η Βουδαπέστη. Μια υπέροχη και εξαιρέτως γραφική πόλη.

Μας βοήθησε και ο καιρός, που όλες τις ημέρες που είμασταν εκεί ήταν ηλιόλουστος και χαμογελαστός.

Έχοντας διαβάσει και ακούσει πολλές ιστορίες για το Ελληνοχώρι της Ουγγαρίας, το χωριό που ονομάζεται «Μπελογιάννης», σκεφθήκαμε να αφιερώσουμε μία ημέρα και σε αυτό. Και σίγουρα δεν το μετανιώσαμε.

Το χωριό βρίσκεται 60 χλμ. νότια από τη Βουδαπέστη. Πήγαμε οδικώς και απολαύσαμε τη διαδρομή. Μας έκανε εντύπωση η «απόλυτη» -θα τολμούσα να γράψω- καθαριότητα, κατά μήκος όλου του οδικού δικτύου που περάσαμε.

Στο χωριό Μπελογιάννης εμείς πήγαμε ως απλοί επισκέπτες, όχι ως κριτές, ούτε ως δημοσιογράφοι. Έχοντες άλλωστε τη βιωματική εμπειρία της Αποδημίας, πήγαμε βασικά για να αναπνεύσουμε τον ίδιο αέρα με τους αδελφούς συνέλληνες που κατοικούν εκεί.

Θα προσπαθήσουμε να δείξουμε με το φακό μας, στο σημερινό και στα επόμενα αφιερώματα, μερικές μόνο πτυχές της ζωής των κατοίκων του Μπελογιάννη.

Η ιστορία ξέρει... Ο Ελληνισμός γεύθηκε πολλές πίκρες στο διάβα της... Εμείς σήμερα αξίζει να κρατούμε στάση ειρήνης, συμφιλίωσης και καταλλαγής.

Πορτοπαράθυρα της Βουδαπέστης

Ελάχιστο αφιέρωμα καρδιάς στον αδελφό Δημήτρη Κανελλόπουλο

Το πρόσφατο ταξίδι στη Βουδαπέστη ήταν μια πραγματική αποκάλυψη, από πολλές και διάφορες πλευρές.

Σιγά - σιγά προσδοκούμε να ξεδιπλώσουμε όμορφες εικόνες, ιστορίες του πολέμου και της ειρήνης, συναισθήματα έντονα και τόσα άλλα.

Η Ευρώπη, η Ουγγαρία, η Ελλάδα, η ιστορία, η τέχνη και πάνω απ’ όλα ο άνθρωπος, ο ετερόφωτος αυτός ποιητής, που τόσα και τόσα δίνει και παίρνει.

Μια πόλη σήμερα - τρεις πόλεις παλαιότερα... η Πέστη, η Βούδα και η Όμπουντα. Τρεις χάριτες - μια ωραιότητα!

Οι πόρτες μεγάλες, βαριές, βασιλικές. Ανοίγουν με δυσκολία... αλλά μέσα σε περιμένει πάντα εγκάρδια φιλοξενία.

Τα παράθυρα ξύλινα, σκαλιστά, όμοια βυζαντινά! Καλλιτεχνήματα όλα μια εποχής περασμένης, αν και όχι πολύ μακρινής!

Ο θαυμασμός μας μεγάλος. Η φωτογραφική μηχανή προσπαθεί να αποδώσει με τη μεγαλύτερη δυνατή πιστότητα την αλήθεια, το χρώμα, τη ζεστασιά...