Το Γαλακτομπούρεκο

 

Πέμπτη της Τυρινής και ο μπάρμπα-Τάσης ξύπνησε νωρίς, ήπιε το καφεδάκι που του ετοίμασε η νύφη του η Ελένη, έφαγε κι ένα από τα κουλουράκια πορτοκαλιού που είχε φτιάξει η κοπέλα την προηγούμενη μέρα και κατηφόρισε για την πλατεία του χωριού.

 

Εκεί θα επισκεπτόταν το παντοπωλείο του Βαγγέλα και θα αγόραζε τα απαραίτητα για το σπίτι, αυτά που είχε σημειώσει η Ελένη αποβραδίς σε κόλλα χαρτί και στη συνέχεια θα περνούσε από το καφενείο του Πλατούτσα για την προβλεπόμενη συνάντηση και συζήτηση με τους συγχωριανούς. Οι γηραιότεροι άντρες του χωριού μαζεύονταν στο καφενείο, μιλούσαν για πολιτική και για τα κουτσομπολιά του χωριού. Έπιναν ένα κρασάκι και επέστρεφαν στο σπίτι για το μεσημεριανό φαγητό.

 

Στην επιστροφή από το καφενείο ο μπάρμπα Τάσης, κουρασμένος από το περπάτημα, έκανε μια στάση στο σπίτι προσφιλούς του νοικοκυράς. Την καλημέρισε ευδιάθετος και της ευχήθηκε ‘Καλές Απόκριες’. Η κοπέλα τον κάλεσε μέσα στο σπίτι και προσέφερε στον γέροντα ένα ποτήρι δροσερό νερό. Εκείνη την ώρα άνοιξε τον φούρνο και ξεφούρνισε ένα λαχταριστό γαλακτομπούρεκο. Του έσπασε τα ρουθούνια η μυρωδιά του μπάρμπα-Τάση. Το γαλακτομπούρεκο ήταν το αγαπημένο του γλυκό! Η κοπέλα βάλθηκε με γρήγορες αλλά σταθερές κινήσεις να περιχύνει το γλυκό με το χρυσαφί σιρόπι. Τον ζάλισε τον γέροντα η μυρωδιά από φρέσκια κρέμα, κανέλα και το ξύσμα πορτοκαλιού, άλλωστε οι νοικοκυρές στο χωριό του πάντα φρόντιζαν να συμπεριλαμβάνουν πορτοκάλια του εύφορου αργολικού κάμπου σε πολλές μαγειρικές συνταγές και γλυκά εδέσματα.

 

Έμεινε ακούνητος ο γέροντας μπροστά στην ιεροτελεστία του σιροπιάσματος. Η κοπέλα ευγενική τον ρώτησε για τη νύφη του, το γιό του και τον μικρό εγγονό του που μόλις είχε αρχίσει να κάνει τα πρώτα του βήματα. Ο μπάρμπα-Τάσης απαντούσε ευδιάθετος και... περίμενε.

 

Η νεαρή γυναίκα πήρε το σιροπιασμένο γαλακτομπούρεκο και το μετέφερε στη σάλα. Θα το έκοβαν το βράδυ όταν θα επέστρεφε ο άντρας της από τη δουλειά και τα πεθερικά της από το χωράφι όπου είχαν πάει για να μαζέψουν λίγα από τα τελευταία πορτοκάλια για να τα πουλήσουν στο μανάβη, όπως εξήγησε στον επισκέπτη της.

 

Ο μπάρμπα-Τάσης απογοητευμένος και με σκυμμένο το κεφάλι σηκώθηκε, χαιρέτισε ευγενικά την κοπέλα και κίνησε για το σπίτι του. Όταν έφτασε στην αυλή πήγε και κάθισε κάτω από το πεύκο δίπλα στην εξώπορτα του σπιτιού. Άφησε τα ψώνια στο έδαφος και έπιασε να σιγοτραγουδά έναν αμανέ. Στο δρόμο φάνηκε σιγά σιγά η γειτόνισσά του η Κατινάρα.

 

‘Καλημέρα μπάρμπα-Τάση, τί κάνεις; Γιατί έπιασες μελαγχολικό σκοπό μέρες αποκριάς;’

 

‘Άσε ζουμωρό, επισκέφθηκα την αγαπητή μου Μάρω κι ενώ ξεφούρνισε γαλακτομπούρεκο δεν με φίλεψε ένα κομμάτι.’

 

‘Και γι’ αυτό σκας μπάρμπα-Τάση; Σήμερα έφτιαξα κι εγώ γαλακτομπούρεκο λόγω των ημερών. Τρέχω τώρα να σου φέρω ένα κομμάτι όσο είναι ακόμη ζεστό.’

 

Η νεαρή Κατινάρα με τα στρουμπουλά, ροδαλά της μάγουλα, το γλυκό χαμόγελο και τη ζεστή της καρδιά κατάφερε με την προθυμία της εκείνη την αποκριά και γέμισε την ψυχή του γέροντα μπάρμπα-Τάση με γλύκα, αγάπη και νοιάξιμο.

 
Μαρία - Δήμητρα Σαλαπάτα
 

Σημείωση: Αφιερώνω το παραπάνω κείμενο στον παππού μου και στην αγαπητή μας γειτόνισσα Κατινάρα.

 
Σήμερα κερνάω Γαλακτομπούρεκο, κοπιάστε...

1ο Ψυχοσάββατο 2026

 
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνείαν πάντων τῶν ἀπʼ αἰῶνος κοιμηθέντων εὐσεβῶς, ἐπʼ ἐλπίδι ἀναστάσεως ζωῆς αἰωνίου, οἱ θειότατοι Πατέρες ἐθέσπισαν.
 

Τὰς τῶν προαναπαυσαμένων ψυχὰς κατάταξον, Δέσποτα Χριστέ, ἐν ταῖς τῶν Δικαίων σου σκηναῖς, καὶ ἐλέησον ἡμᾶς, ὡς μόνος ἀθάνατος. Ἀμήν.

Του Τριωδίου οι ήχοι και οι αχοί

 
«…Πόσα Τριώδια αδελφέ μου, ταλαίπωρε εαυτέ μου, έχεις αξιωθεί να ζήσεις; Πόσες πύλες μετανοίας μπροστά στα μάτια σου έχουν ανοίξει, πόσες παραβολές Τελώνου και Φαρισαίου, Ασώτου Υιού και Σπλαχνικού Πατέρα; Πόσες Κυριακές Κρίσεως, πόσες αναμνήσεις της εξορίας του Αδάμ; Το μετά το λαβεῖν την ἐπίγνωσιν τῆς ἀληθείας, δεν είναι για σένα καθρέφτης; Νομίζεις πως δεν θα αξιωθείς τιμωρίας επειδή περιφρόνησες το αίμα της νέας Διαθήκης, ή σου φαίνεται πως επειδή αυτοδικαιώθηκες ως άλλος… Όσιος τελώνης, κατακρίνοντας συνεχώς όλους τους υπόλοιπους ως φαρισαίους, ή γιατί θυμήθηκες δακρυσμένος την κάποτε δική σου επιστροφή στο σπίτι από την μακρινή χώρα, ή επειδή σου ήρθε φίλαυτα στη μνήμη εκείνη η δωρεά σου η γενναία στα ορφανά της γειτονιάς σου, ή τέλος επειδή νήστεψες και εσύ ένα-δυο τριμέρια, ανήκεις στην κατηγορία όσων έμειναν στερρεοί και δεν εβλασφήμησαν, δεν ξανασταύρωσαν Τον Αναστάντα; Και πόσο εσένα τον ίδιο κοροϊδεύεις αδελφέ μου, ταλαίπωρε εαυτέ μου, αν θαρρείς πως αν μετά από όλη αυτή την τωρινή σου αποστασία θα κατορθώσεις λίαν ευκόλως με την… χάρη που φαντάζεσαι ότι σου περισσεύει, να ανακαινιστείς εις μετάνοιαν! Η γη σου, η κάποτε εύφορη, μόνο αγκάθια πλέον ξεβγάζει και φωτιά θα τα περικυκλώσει να τα αφανίσει!
 

Ακόμα ανασαίνεις! Είναι εγγύηση μακροθυμίας και Χρηστότητας κάθε σου ανάσα! Ανάστα! Ξέχνα τους ρόλους που βολεύουν την ανθρωπαρέσκεια και την αυτοδικαίωσή σου! Χτύπα ξανά τα στήθη σου στο ταμιείο σου! Ζήτα τους οικτιρμούς από τον προδομένο Πατέρα με ταπείνωση και συναίσθηση της αποστασίας σου! Αναθεώρησε τα περί αρετών σου! Νιώσε στα αλήθεια ο τελευταίος αμαρτωλός! Ένα περίψημα! Κλάψε για την δική σου εξορία στις παρυφές του σκότους… Αυτομέμψου αδελφέ μου, ταλαίπωρε εαυτέ μου! Και έπειτα, έλπισε στον Κύριο! Στη Ζωή, Στο Φως και Στην Ελπίδα! Να αυτοκατακριθείς! Μόνο έτσι θα νιώσεις ότι το αίμα του μόνου Αναμάρτητου χύθηκε για την Σωτηρία των αμαρτωλών, ων πρώτος ει εσύ! Τώρα! Καιρός του ποιήσαι τω Κυρίω ! Στον Άδη αν δεν το πράξεις εδώ, δεν θα μπορείς! Μα ούτε θα θέλεις! Από τούτο το πρόσκαιρο ζούμε Τον Παράδεισο ή την κόλασή μας! Στο εδώ, εκείνο το ΘΕΛΩ, είτε θα υποταχθεί πανελεύθερα στον Θεό ή θα Τον παραμερίσει χωρισμένο από Εκείνον αιώνια! Και να θυμόμαστε αυτό που έλεγε ο αββάς Δωρόθεος, πως όταν δεν συνηθίζει ο άνθρωπος να κατηγορεί τον εαυτό του, δεν θα αργήσει να θεωρήσει αίτιο του κακού, ακόμα και αυτόν τον ίδιο τον Θεό...».
 
Γράφτηκαν τα παραπάνω αποσπάσματα  σε μια αντίστοιχη εκπομπή, αρκετά Τριώδια πριν… Παλιλογείς θα πει κάποιος… Επαναλαμβάνεσαι κουραστικά… Βρες κάτι άλλο, πιο πρωτότυπο, πιο θελκτικό! Και μην αρχίσεις πάλι τα πεισιθάνατα μακάβριά σου (που έλεγε και μια ψυχούλα καλή της ώρα). Αχ αυτό το β πότε θα το ξεριζώσουμε αδελφέ μου, ταλαίπωρε εαυτέ μου! Πότε θα ζήσουμε το παμπόθητο μακάριο; Λογαριάζοντας την κάθε μέρα μας σαν την πρώτη μέρα του ανακαινισμένου μετανοούντος ανθρώπου  του νιογέννητου, αλλά και σαν την τελευταία που μας δόθηκε από τον Αρχηγό της Ζωής για έναν και μόνο σκοπό… την επιστροφή μας στην πατρική οικία.
 
Η τελευταία μου μέρα, η τελευταία μου Κυριακή, τα τελευταία Χριστούγεννα, το τελευταίο Τριώδιο… και έπειτα η αιώνια χαρά… η χαρά του Παραδείσου που μόνο όποιος την έζησε και τη ζει χωρίς διαλείμματα και προϋποθέσεις από αυτήν τη ζωή, θα την γευτεί και στην άλλη… Τα σημεία των καιρών, οι αχοί και οι ήχοι του πολέμου και των Θεομηνιών,  πυκνώνουν γύρω μας. Να χαιρόμαστε μόνο,  προέτρεπε ο μακαριστός Άγιος Γέροντας ο π. Αθανάσιος Μυτιληναίος, όταν γίνονται πραγματικότητα όλα εκείνα που μας οδηγούν προς το άκρως άδηλο μεν,  μα και διακριτό συνάμα τέλος της Ιστορίας, προς τον δεύτερο ερχομό του Κυρίου μας. Ο γαρ καιρός εγγύς… Ο προειδοποιητικός αλλά και χαροποιός ταυτόχρονα αχός της προφητικής κραυγής της Αποκάλυψης και ένα Τριώδιο που ανοίγει τις σελίδες και τις πύλες της μετανοίας μπροστά μας. Να ζήσουμε ένα άλλο και όχι άλλο ένα, συνηθίζουμε να λέμε τούτες τις ώρες αλλά φρενοβλαβώς να μην βιώνουμε… Ίσως αυτοί οι ανατριχιαστικοί ήχοι και οι  αχοί του φετινού... τελευταίου μας Τριωδίου, να μας κάνουν επιτέλους να στρέψουμε της καρδιάς τα μάτια ψηλά,  κραυγάζοντας με όλη τη δύναμή της  το «Ἔρχου, Κύριε Ἰησοῦ». 
 
Νώντας Σκοπετέας

Η ραδιοφωνική εκπομπή εδώ!

Διαδικτυακή μελέτη για το Τριώδιο

 
Η Ελληνορθόδοξη Κοινότητα Αποστόλων Πέτρου και Παύλου στο Bristol σας προσκαλεί σε μια διαδικτυακή συνάντηση και μελέτη με γενικό θέμα «Εκκλησία και Κοινωνία», μεθαύριο Δευτέρα 9 Φεβρουαρίου 2026. Στο πλαίσιο της συνάντησης, θα έχουμε τη χαρά να φιλοξενήσουμε ως ομιλητή τον Αρχιμανδρίτη Χριστόδουλο Κοκλιώτη, Ιερατικώς Προϊστάμενο του Καθεδρικού Ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου και Αγίου Ανδρέου στο Birmingham.
 

Με αφορμή την είσοδό μας στο Τριώδιο και την πορεία προς τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή, ο π. Χριστόδουλος θα αναπτύξει το θέμα «Το Τριώδιο και η Μεγ. Τεσσαρακοστή, ως πορεία προς Εμμαούς», προσκαλώντας μας σε έναν ουσιαστικό πνευματικό διάλογο και κοινό προβληματισμό. Η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί διαδικτυακά και είναι ανοιχτή σε όλους.

Πάντα Τριώδιο

Έφτασε νωρίς φέτος το Άγιο Τριώδιο. Δεν προλάβαμε να ξεστολίσουμε τα Χριστουγεννιάτικα και να σου ξανά οι ήρωές του. Άντε να ξαναμπούμε τόσο γρήγορα σε κλίμα και… διάθεση μετανοίας… 

Μας προκαλεί λίγο, ίσως και να μας σκανδαλίζει η παραπάνω φράση-διαπίστωση. Το παίρνουμε πάνω μας λοιπόν και σας ζητάμε συγγνώμη. Αλλά αν το καλοσκεφτούμε αδελφέ μου, ταλαίπωρε εαυτέ μου, θα διαπιστώσουμε πως αντιμετωπίζουμε την μετάνοια σαν μια εποχιακή κατάσταση με αρχή μέση και τέλος. Θα φορέσουμε λοιπόν το πρόσωπο ή το προσωπείο της μετανοίας και θα πορευτούμε μέχρι το πανηγυρικό Χριστός Ανέστη… Και έπειτα ξανά στα αγαπημένα άθεσμα… γούστα μας με έναν Θεό στα μέτρα μας. Στις εφάμαρτες επιγεύσεις, τις αρχικά γλυκές και έπειτα στυφές σαν τα ξυλοκέρατα του πεινασμένου με την λεηλατημένη ψυχή Ασώτου Υιού. Πεινασμένη και λεηλατημένη και η ψυχή μας φωνάζει και κλαίει ζητώντας ό,τι την κρατά αληθινά ζωντανή και εναργή. Όχι τα  ξυλοκέρατα μιας προσωρινής και ψευδόσχημης πνευματικής κατάστασης, που αν ψάξουμε στα βαθέα εσώτερά μας, θα διαπιστώσουμε με θλίψη ότι  μόνο υστερόβουλα προς τον Θεό και για τα μάτια των διπλανών μας συντηρείται, για τους περισσοτέρους από εμάς τουλάχιστον.
 
«…ἄρτι γάρ ἀνθρώπους πείθω ἢ τόν Θεόν; ἢ ζητῶ ἀνθρώποις ἀρέσκειν; εἰ γάρ ἔτι ἀνθρώποις ἤρεσκον, Χριστοῦ δοῦλος οὐκ ἂν ἤμην….» (Γαλ 10, 10). Να είμαστε λοιπόν αρεστοί στους ανθρώπους,  συμπεριλαμβανομένου και του ευατού μας και της συνειδήσεώς μας, που πολλές φορές,  όπως και τον Θεό, μυκτηρίζουμε; Ή να μοχθούμε και να αγωνιούμε συνεχώς για το Θεάρεστο και μόνο; Να πιστεύουμε κατά το συμφέρον, όχι βέβαια της ψυχής, αλλά του κόσμου; Να έχουμε αρετές χρήσιμες και βολεψές, για κάθε περίσταση και Θεία... συνδιαλλαγή, αγορασμένες και εκείνες από εποχιακούς πάγκους εκθέσεων Χριστιανικού βιβλίου, που τούτες τις μέρες έχει αυξημένη ζήτηση; Να πιστεύουμε σε μια αλά-καρτ Ορθόδοξη πίστη των Ομολογητών και των Μαρτύρων, στις μέρες μας δειλή και σε υποστολή υποταγμένη στης λογικής και της εκκοσμίκευσης τους μέντορες;
 
Θυμόμαστε πάντοτε τον αδελφό μας που έλεγε, περιγράφοντας αυτό που αναφέρει και μέσα στο ψαλτήρι ο ιερός ψαλμωδός, για το πώς σκληραίνει και γίνεται λιθώδης η καρδιά του ανθρώπου… Ετυρώθη ως γάλα η καρδία αυτώ… (Ψαλ. 118, 70). Έχουμε πάθει έλεγε ο αδελφός μας στένωση καρδίας από τους θρόμβους της λογικής και του κόσμου… Κι ας λένε οι Άγιοι Πατέρες πως αίρεση είναι ό,τι εκλογικεύει το δόγμα, που πολλές φορές είναι σεσιγημένο στις Γραφές… Αυτή η προσπάθεια οδηγεί πάντοτε στην πλάνη! Έλεγξε τον εαυτό σου αδελφέ μου ταλαίπωρε εαυτέ μου! Το πρότεινε αυτόν τον αυτοέλεγχο ο Άγιος Ιουστίνος Πόποβιτς… Να απαγγέλουμε έλεγε το Σύμβολο της Αγίας μας Πίστης, νιώθωντας την παραμικρή του λέξη και με ειλικρίνεια και αυτομεμψία Τελωνική, να αυτοελεγχόμαστε στο αν την πιστεύουμε και κυρίως αν τη βιώνουμε, ανέκπωτη και απερίτμητη… Δεν κάνει διακοπές η μυστηριακή Ορθοδοξία, δεν έχει περιόδους και εποχές. Ρέει ασταμάτητα όπως το αίμα Του στις φλέβες μας… Αν σταματήσει θα είμαστε νεκροί…
 
Καλό και ευλογημένο Τριώδιο!
Πάντα Τριώδιο…
 
Νώντας Σκοπετέας
Αρχή Τριωδίου 2026

Triodion begins

 
At the beginning of the next week (Sunday 1 February 2026) we begin the liturgical period of the Triodion, with three weeks of preparation, followed by 7 weeks of fasting.
 

It is a real pilgrimage to the great Feast of Pascha. We are expected to practise with boldness and dedication all Christian virtues and to become Christ-like in order to receive and experience the fruits of the spiritual life.

Ψυχοσάββατον - πρό τῆς Ἀποκρέω

 

Συναξάριον τοῦ Τριῳδίου.

Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνείαν πάντων τῶν ἀπʼ αἰῶνος κοιμηθέντων εὐσεβῶς, ἐπʼ ἐλπίδι ἀναστάσεως ζωῆς αἰωνίου, οἱ θειότατοι Πατέρες ἐθέσπισαν.
 

Τὰς τῶν προαναπαυσαμένων ψυχὰς κατάταξον, Δέσποτα Χριστέ, ἐν ταῖς τῶν Δικαίων σου σκηναῖς, καὶ ἐλέησον ἡμᾶς, ὡς μόνος ἀθάνατος. Ἀμήν.

Η αλάνθαστη μέθοδος...

Ξανά η Κυριακή του Ασώτου μπροστά μας. Πέραν των υπολοίπων που λέγονται, για αυτήν τη μεγαλειώδη παραβολή, είναι θαρρούμε και η πλέον προσφιλής, καθώς η πλειονότητα των Χριστιανών μπορούν ευχερώς να την μεταφέρουν, να την διηγηθούν στους άλλους… Είναι αυτό που λέμε, την ξέρουμε απέξω και ανακατωτά… Είναι όμως στ’ αλήθεια έτσι; 

Σε όλα τα ρήματα της αιωνίου ζωής, τα ευαγγελικά, πρέπει να εφαρμόζουμε την μέθοδο της Ιεριχούς! Την δίδασκε συχνά -πυκνά ο μέγας ερμηνευτής της Αγίας Γραφής, ο μακαριστός πατήρ Αθανάσιος Μυτιληναίος. Δυο εκατομμύρια Ισραηλίτες κατ΄ εντολή Θεού στον Ιησού του Ναυή, περιδιάβαιναν κυκλωτικά τα τείχη της Ιεριχούς, τελείως αμίλητοι, χωρίς άχνα. Εκκωφαντική σιωπή! Για έξι ημέρες έκαναν έναν κύκλο την ημέρα! Την έβδομη μέρα, έκαναν έξι φορές τον γύρο και πάλι βουβοί! Εντός της πόλης τρόμος και έκσταση! Πανικός! Κάτι τρομακτικά πρωτόγνωρο!
 
Δυο εκατομμύρια άνθρωποι σε απόλυτη νεκρική σιωπή! Την έβδομη μέρα λοιπόν, στον έβδομο κατά σειρά κύκλο, οι Ισραηλίτες από εκεί που πορεύονταν σε απόλυτη νεκρική σιωπή, ξεκίνησαν απότομα και ομοθυμαδόν να αλαλάζουν, με τις σάλπιγγες παράλληλα να ηχούν! Ο νέος πανικός που προκάλεσαν, έκανε από μόνα τους τα τείχη της οχυρωμένης πόλης, να πέσουν αμαχητί! Έτσι έλεγε και ο Πατήρ Αθανάσιος, ενεργούσαν οι Άγιοι Πατέρες, (προφανώς και ο ίδιος) οι ερμηνευτές του Ευαγγελικού-Αγιογραφικού λόγου! Συνεχής, σιγηλή υπομονή και πολιορκία των Θείων ρημάτων, μέχρι να λάμψουν μέσα τους! Και έπειτα δοξολογικός αλαλαγμός!
 
Ύστερα και από αναρίθμητες αναγνώσεις, κάποια στιγμή μετά από αυτήν την ευλογημένη σιωπηλή επίμονη και υπομονετική πολιορκία, θα εγκολπωθούμε πανηγυρίζοντας, όλα τα θεία μηνύματα τα σωτήρια, κατακτώντας τη σωτηρία γνώση! Και συμπλήρωνε την… ψυχωφελή εφεύρεσή του ο μακαριστός Άγιος Γέροντας, με το ψαλμικό από τον 125ο: «Οἱ σπείροντες ἐν δάκρυσιν ἐν ἀγαλλιάσει θεριοῦσι».
 
Η μέθοδος της Ιεριχούς εν προκειμένω στην παραβολή του Ασώτου, θα εφαρμοστεί για έναν επιπλέον λόγο! Οι περισσότεροι επαναλαμβάνουμε αυτή την ημέρα ότι εορτάζουμε ως Άσωτοι! Ειλικρινά όμως το εννοούμε αυτό, Ή μόνο ταπεινόσχημα το ψελλίζουν τα χείλη και μόνο; Ίσως λοιπόν, εμβαθύνοντας και πολιορκώντας την παραβολή αυτή, το Ευαγγέλιο μέσα στο Ευαγγέλιο, κάποια στιγμή να πέσουν τα τείχη της Ιεριχούς καρδιάς μας και να συναισθανθούμε το μέγεθος της αποστασίας μας, το τόσο μακρινό της αποδημίας μας, το μεγαλείο της επιστροφής μας, τον σωτήριο φόβο για να μην απομακρυνθούμε ποτέ ξανά από την αγκαλιά του φιλεύσπλαχνου Πατέρα, το πανηγύρι και των αλαλαγμό για το έλεος του Ζωοδότη!
 
Ο ευλογημένος αναμηρυκασμός της πίστης μας, που έλεγε και ο χαριτωμένος παπα-Ανανίας! Πολιορκητές του ελέους του μεγάλου Ερωμένου, του Νυμφίου Χριστού, του σπλαχνικού Πατέρα μας!
 
Νώντας Σκοπετέας

Ανώνυμος Άσωτος κι ο Εύσπλαχος Θεός

 
Σήμερα ακούγεται στις εκκλησιές μας η παραβολή του Ασώτου Υιού και του Ευσπλαχνικού Πατέρα. Αυτή αναφέρεται με απαράμιλλο τρόπο στα κεντρικότερα θέματα της βιβλικής σωτηριολογίας: στην άνευ όρων ευσπλαχνία του Θεού και στη μετανοημένη επιστροφή του ανθρώπου προς αυτόν. Ιδιαίτερα τονίζεται το στοιχείο της χαράς του πατέρα, δηλαδή του Θεού, και του γιου του που επιστρέφει στο σπίτι.
 

Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο της παραβολής είναι η αναφορά στους δύο γιους. Αυτή η αναφορά πολλές φορές ερμηνεύθηκε αλληγορικά και συμβολίζει τους δύο δρόμους που έχει να ακολουθήσει ο άνθρωπος. Με αυτό τον τρόπο γίνεται φανερό ότι υπάρχει η επιλογή. Μια τέτοια έκανε και ο μικρός γιος και ανατρέπει την οικογενειακή ισορροπία. 
 
Ο πατέρας της παραβολής δεν είναι άλλος από τον Θεό. Ο μικρότερος εκ των υιών εμφανίζεται μπροστά στον πατέρα του και απαιτεί το μερίδιο της περιουσίας που του αναλογεί. Αυτός συμβολίζει όλους εμάς που δεν θέλουμε να παραμείνουμε υπό τον έλεγχο του Θεού και να ζήσουμε μια ζωή όπως Εκείνος θέλει, αλλά θέλουμε να ζήσουμε την δική μας ζωή, που είναι μακριά από κάθε έλεγχο, μακριά από κάθε επίβλεψη. Έτσι παίρνουμε την απόφαση να κάνουμε μια ζωή αντίθετη με όλα όσα Εκείνος ζητάει από εμάς.
 
Ο νεότερος γιος έφυγε σε χώρα μακρινή, φανερώνοντας ότι ο αμαρτωλός αποστατεί και διακόπτει κάθε σχέση με τον Θεό και τη θρησκεία του. Η διακοπή αυτής της σχέσης είναι η ουσία της αμαρτίας. Ο μικρότερος υιός ζώντας άσωτα («ζων ασώτως» = ζώντας χωρίς σωτηρία), σκόρπισε όλη την περιουσία του.
 
Τελικά, ο άσωτος συναισθάνθηκε την αμαρτία του και αυτή η συναίσθηση αποτελεί το πρώτο γνώρισμα της μετανοίας. Επιστρέφει μετανοιωμένος, εξομολογείται στον πατέρα του, δηλαδή στον Θεό, την αμαρτία του. Ο αγαθός πατέρας επιφυλλάσσει εγκάρδια υποδοχή στον άσωτο γιο του που επέστρεψε.
 
Μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια είναι το όνομα του ασώτου. Ο Κύριος όταν είπε την παραβολή αυτή δεν αναφέρθηκε στο όνομα του άσωτου υιού. Αυτό έγινε για δύο λόγους: 1). Επειδή ο Θεός δεν αρέσκεται στο να φανερώνει, να δημοσιοποιεί και να διαπομπεύει, όπως συμβαίνει μ’ εμάς τους ανθρώπους. Αντίθετα, καλύπτει,παρηγορεί και θεραπεύει τις όποιες αδυναμίες και πάθη. 2). Επειδή ο άσωτος αντιπροσωπεύει στην πραγματικότητα όλους εμάς τους αμαρτωλούς και γι’ αυτό το όνομά του θα μπορούσε να είναι το όνομα οποιουδήποτε από εμάς.
 
Στη συνέχεια παρατηρούμε τη συμπεριφορά του πρεσβύτερου υιού, που είναι μικροπρεπής και ζηλότυπη, εγωιστική και ξένη προς την αγάπη που μας δείχνει ο Κύριος σε όλη την παραβολή. Ο χαρακτήρας του πρεσβύτερου υιού είναι τελείως ξένος προς τον χριστιανικό χαρακτήρα. Είναι μια πλήρης περιγραφή του χαρακτήρα των Φαρισαίων.

Ξημέρωσε Τριώδιο ξανά…

Ξανά Τριώδιο ξημέρωσε ο Θεός. Πύλες άνοιξε, που φανερώνουν απέραντες θάλασσες οικτιρμών και φιλανθρωπίας. Οι ήρωές του και πάλι ενώπιόν μας. Αγέρωχοι και ζωντανοί, σε παίρνουν από το χέρι, να ξεκινήσετε μαζί την προπαρασκευή για το κενό μνημείο… Όλη μας η ζωή τούτη η ετοιμασία… Και έπειτα τα αιώνια ρήματα του Φωτός. Το Ευαγγέλιο που γράφτηκε μόνο για σένα αδελφέ μου, ταλαίπωρε εαυτέ μου. 

Ύστερα, πάλι εκείνο το τόσο ειπωμένο αλλά αγέρωχο και αυτό… Και αν μόνο αυτό το χωρίο είχε διασωθεί, θα ήταν από μόνο του ικανό, σαν μια ρανίδα, να γεμίσει ξανά τη θάλασσα του ελέους… Κάθε λέξη, πολύεδρο διαμάντι που έλεγε και ο πατήρ Αθανάσιος. Περβολάκι αγαθό και  φρεσκοσκαμμένο αναζητούν, να πέσουν ακόμα μια φορά  τα λόγια -σπόροι από το Ευαγγέλιο του Οσίου Τελώνου και του Αγίου Ασώτου, της δικαίας Κρίσης και της λυτρωτικής συγχώρησης. Πάθη και αρετές, αγκάθια και υδρόχαρα πρωτολούλουδα, πυρ και Ζωή αιώνια, χώμα και Ουρανός. Αξεθύμαστη η ευωδία τούτου του περιβολιού. Όσο τα οσφράδιά του ανασαίνεις, τόσο ανακαλύπτεις και κάτι νέο.
 
Παραμονές του φετινού Τριωδίου, ξαναδιαβάζοντας την παραβολή του Τελώνου και του Φαρισαίου, ο γνωστός καθρέφτης πρόβαλε μπροστά μας. Αυτός ο καθρέφτης μοιάζει με  τον Θεό τον αμυκτήριστο. Δεν μπορείς με τίποτα να τον ξεγελάσεις. Όσο και αν προσπάθήσεις να φτιασιδώσεις την όψη σου, πάντα θα σου φανερώνει το άγριό της, το αθεράπευτο ακόμα…
 
Κάνεις ακόμα μια προσπάθεια, σιγοψέλνοντας το σύντομο εξαποστειλάρι: «Ὑψηγορίαν φύγωμεν, Φαρισαίου κακίστην, ταπείνωσιν δὲ μάθωμεν, τοῦ Τελώνου ἀρίστην, ἵνʼ ὑψωθῶμεν βοῶντες, τῷ Θεῷ σὺν ἐκείνῳ· Ἱλάσθητι τοῖς δούλοις σου, ὁ τεχθεὶς ἐκ Παρθένου, Χριστὲ Σωτήρ, ἑκουσίως».
 
Μα  πάλι δεν τα κατάφερες μόνο το είδωλό  σου να κοιτάς… Σήμερα όμως, σου χαρίστηκε μια σκέψη διαμαντένια να σκορπίσει φως  στα βαθέα και σκοτεινά εσώτερά σου… Δεν υπάρχει χειρότερη μορφή υπερηφάνειας και οιήσεως, από το να μιλάς και να στοχάζεσαι για τούτο το πάθος, φέρνοντας στην σκέψη σου άλλους και όχι αποκλειστικά και μόνο τον τάλανα εαυτό σου…
 
Καλή ετοιμασία!
 
Ευλογημένο και καρποφόρο Τριώδιο!
 
Νώντας Σκοπετέας

Εν εκείνη τη ημέρα

...Όποιος κατανοεί και πιστεύει, χαίρεται για κάθε επιπλέον χτύπο της καρδιάς του. Γιατί γνωρίζει πως ναι μεν αυτός ο χτύπος τον φέρνει όλο και πιο κοντά στην έξοδο από τούτο το πρόσκαιρο, αλλά από την άλλη ότι ακόμα υπάρχει ελπίδα μετανοίας και ανεύρεσης, του μόνου δρόμου που οδηγεί στην αιώνια Βασιλεία!

 

Μα και κάτι ακόμα! Τότε είναι που θα συναισθανθεί τον μεγάλο αγώνα που δίνουν εκείνοι, όσων  η ψυχή έχει αποχωριστεί από το σώμα τους! Και θα τους σπλαχνιστούν! Και θα ξεκινήσουν να τους στέλνουν… αναψυκτικά και ανάσες φωτός! Ο κυρ Θόδωρος ο χαρούμενος, που σεργιανούσε για χρόνια ολόκληρα με το τετραδιάκι του, να συναντήσει στα μνημονοχάρτια τους αδελφούς του που καρτερούσαν λίγο παραπάνω Φως… Αγγελτήρια προσευχής τα έλεγε ο μακάριος και ξεκινούσε να κάνει προσευχή και κομποσχοίνια, κάθε μεσονύχτωμα για αυτούς! Και βρήκε προς δόξαν Θεού πολλούς μιμητές ο κυρ Θόδωρος ο Χαρούμενος!
 
Πρόσφατα ο αδελφός μας ο Αριστείδης, λαϊκός που ζει σαν μοναχός μέσα στο κέντρο του… κόσμου, μας αποκάλυψε πόσο του μίλησε με το παράδειγμά του εκείνος ο μακαριστός εργάτης της προσευχής ο σύμπονος, που όσο λίγοι είχε κατανοήσει ότι οι ψυχές εκεί, περιμένουν πολλά από εμάς εδώ… Διάβασε πριν χρόνια εκείνο το διήγημα, που την αλήθεια του, μόνο κάθε αναγνώστης γνωρίζει, ανάλογα με το αν κύλησε ένα δάκρυ στο εγώ του και θέλησε να τον μιμηθεί στο ουράνιο τούτο διακόνημα. Ξεκίνησε λοιπόν δειλά-δειλά να υιοθετεί ψυχούλες! Έτσι μας είπε και πόσο μας συγκλόνισε και μας ήλεγξε για την δική μας αδιαφορία και έλλειψη οικτιρμών… Ιδίως όταν συνέχισε να μας αποκαλύπτει ότι προσπαθεί συνεχώς, να προσθέτει και άλλες στα δίπτυχα της δικής του ψυχούλας, της τόσο ευαίσθητης, της αγαπώσης ολοκληρωτικά τον Πλάστη της και τον κάθε αδελφό ως εαυτόν.
 
-Μου αρέσουν πολύ οι παλιές ελληνικές ταινίες, ιδίως οι κωμωδίες! Γνωρίζω σχεδόν απ’ έξω τους διαλόγους τους! Θα μου πεις ότι σπαταλώ χρόνο από τα πνευματικά μου καθήκοντα, όταν στήνομαι και με τις ώρες ξαναβλέπω τις μορφές τους και ακούω τις φωνές τους! Δικοί μας άνθρωποι όμως βρε παιδί μου! Συγγενείς μας! Αχ, να τους ελάφρωνε ο Κύριος από καμιά αμαρτία, για αυτό το γέλιο που χάριζαν και χαρίζουν! Θεός σχωρές τους! 
 
Μόλις διάβασα για τον χαρούμενο λοιπόν, τον κυρ Θόδωρο, πως μου ήρθε αδελφέ μου! Το λέω και συγκινούμαι! Φώτισε ο Κύριος και ξεκίνησα να μνημονεύω όλους αυτούς τους παλιούς, τους σπουδαίους ηθοποιούς και μουσικούς  και ποιητές  στα ψυχοχάρτια! Πόσο όμορφοι οι περισσότεροι στα νιάτα τους! Σαν λουλούδια όμως μαράθηκαν και σαν ονείρατα ξημέρωσαν όλοι!  Μαζί με το πρόσφορο για την μάνα και τον πατέρα μου τους μακαρίτες, κάθε Σάββατο στον εσπερινό, γεμίζω ένα μεγάλο χαρτί με ονόματα για ανάπαυση! Ο παπά Κωνσταντίνος χαμογελαστός με περιμένει πάντοτε! Άντε μου λέει! Και άλλους υιοθέτησες βλέπω! Και είναι αλήθεια αδελφέ μου! Έτσι νιώθω! Σαν να υιοθετώ τις ορφανές ψυχούλες! Γιατί πες μου ποιος κάνει προσευχή, για πολλούς από αυτούς που πέθαναν κατάμονοι, στην ψάθα που λέμε… χωρίς ούτε έναν συγγενή έστω στην κηδεία τους…;
 
...Προσευχή για τις υιοθετημένες πρώην λησμονημένες ψυχές, κάνει ο Αριστείδης και πολλοί ακόμα και άλλοι που μακάρι να  τον μιμηθούν ελέω Θεού, σαν διαβάσουν τούτο το φτωχό γραφτό, στις παρυφές της Κυριακής της Κρίσεως του 2024. Οι πιο πολλές από αυτές δεν διήνυσαν τον δρόμο της ζήσης τους εν δόξη ευσεβεί ώστε να φορούν ήδη στεφάνι δικαιοσύνης! Όσο όμως ακόμα οι καρδιές μας εδώ θα χτυπούν, ας προσπαθούμε να ανεβάζουμε τις ορφανές ψυχούλες ολοένα προς το Φως, μέχρι να έρθει η έσχατη εκείνη ημέρα! Τις έγνων νουν Κυρίου εξάλλου; Όσο η έσχατη σάλπιγγα δεν σαλπίζει, κάθε ψυχή  μπορεί να ελπίζει… Τίποτε ακόμα δεν... ετελείωσε...
 
Μέγα σου το έλεος, Ακατάληπτε Κύριε δόξα Σοι!
 
Νώντας Σκοπετέας
 
Κυριακή της Κρίσεως 2024

Κυριακή της Απόκρεω

 
Η επί γης στρατευομένη του Χριστού Εκκλησία, η μία, αγία, καθολική και αποστολική, από περάτων έως περάτων της οικουμένης, κηρύττει και πιστεύουμε πάντες οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί, τις δύο παρουσίες του Κυρίου και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού.
 

Το Ευαγγελικό Ανάγνωσμα της σημερινής ημέρας, Κυριακής της Απόκρεω, αναπαριστά μπροστά μας τη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού και το γεγονός της Κρίσεως. Είναι το δικαστήριο του Θεού, στο οποίο όλοι ανεξαιρέτως θα λογοδοτήσουμε για τον τρόπο που πολιτευθήκαμε στη γη, για τα έργα μας.
 
Ο Θεός είναι φιλάνθρωπος, αλλά και δικαιότατος Κριτής, αλήθεια που μας τη θυμίζει η Εκκλησία μας, για να μας διεγείρει από τον ύπνο της ραθυμίας στην επιτέλεση καλών πράξεων. Γιατί «ἡ κρίσις ἀνέλεος τῷ μὴ ποιήσαντι ἔλεος» (Ιακ. 2. 13).

Πρώτο Ψυχοσάββατο 2024

 

Συναξάριον τοῦ Τριωδίου.

Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνείαν πάντων τῶν ἀπʼ αἰῶνος κοιμηθέντων εὐσεβῶς, ἐπʼ ἐλπίδι ἀναστάσεως ζωῆς αἰωνίου, οἱ θειότατοι Πατέρες ἐθέσπισαν.
 

Τὰς τῶν προαναπαυσαμένων ψυχὰς κατάταξον, Δέσποτα Χριστέ, ἐν ταῖς τῶν Δικαίων σου σκηναῖς, καὶ ἐλέησον ἡμᾶς, ὡς μόνος ἀθάνατος. Ἀμήν.

Μετανοίας συγκομιδές...

Σε χώρα μακρινή, στης ηδονής της  το ψύχος φρενοβλαβώς σκόρπισα τον θείον πλούτο. 

Το λιμάνι της Ζωής νοσταλγούσα,  μα δεν τολμούσα ούτε τον ορίζοντά του να ατενίσω, κάθε φορά που στην τρικυμία των παθών μου τσακιζόμουν.
 
Πνιγόταν η φωνή μου στον σκοτεινό βυθό της αμαρτίας, σαν προσπαθούσα να φωνάξω βοήθει μοι στον Παμβασιλέα Κυβερνήτη.
 
Ναυαγός, δούλος και εξόριστος!
 
Γυμνός, πένης και άσιτος, ζητιάνευα συνέχεια σε κλειστές θύρες του οίκτου.
 
Οι ολοφυρμοί μου βουβοί, τα δάκρυά μου αστέγνωτα…
 
Ήρθε κάποτε ένας διαβατικός  Άγγελος και τα συγκόμισε και έπειτα πέταξε ευθύς για την  ποθεινή πατρίδα...
 
Με μιας βρέθηκα σπίτι, αγκαλιασμένος θαλπερά, να φορώ την χιονοφεγγαρόφωτη πρώτη στολή μου. Απρόσκοφτα  αστραποβολούσε γύρω και η φωνή μου δυνατή όπως ποτέ, δοξολογούσε Τον Αγαθό Πατέρα.
 
Αυτή είναι η ιστορία μου…
 
Αμέτρητες φορές έχει επαναληφθεί…
 
Αμέτρητες οι αποδημίες  και οι επιστροφές…
 
Μην απελπίζεσαι λοιπόν και μην ξεχνάς αδελφέ μου, ταλαίπωρε και αδιόρθωτε εαυτέ μου, ότι πάντοτε θα υπάρχει ένας διαβατικός Άγγελος και ένας Πατέρας ὡς φύσει ὑπάρχων φιλάνθρωπος, που καρτερά και διψά της μετανοίας τις συγκομιδές…
 
Νώντας Σκοπετέας
 
Κυριακή του Ασώτου - Τριώδιο 2024

Ναυάγιο και Σωσμός

Ανύψωση εκ της ταπεινώσεως, γέρας, βραβείο υψοποιόν... Ταπείνωση εκ της επάρσεως, πτώμα κακίας χαλεπόν… Από κοπρίας και παθών, αυτομεμφόμενη  ψυχή ανυψούται... Από υπερήφανο ύψος, αυτοδικαιωμένη καρδιά γκρεμίζεται.

Αφανισμένος  πλούτος εκ της κενοδοξίας,
Σκορπισμένα πάθη εκ της ταπεινώσεως,
Το ναυάγιο των μεγαλορρημονούντων…
Ο σωσμός των τυπτόντων εις το στήθος, των βοώντων το ιλάσθητι…
 
Σε λευκό χαρτί μια... σύνοψη αγίων Θεοπνεύστων γραμμάτων, διαβάζοντας  από τον όρθρο της πρώτης Κυριακής του Τριωδίου.
 
Θεέ μου πόσες πνευματικές αφορμές και… προσομοιώσεις! Πολύεδρο διαμάντι κάθε παραβολή του Χριστού μας.
 
Και πόσο όμως εγκληματούμε κατά του εαυτού μας, όταν προσπερνάμε όλα αυτά τα θεία μηνύματα, τις συνταγές της σωτηρίας, που συνήθως μηχανικά απαγγέλλονται ή ψέλνονται εις ακοήν άδειων καθισμάτων στις Εκκλησιές…
 
Τελωνικοί στεναγμοί και βδελυκτές επάρσεις…
 
Αιώνια πάλη της ψυχής!
 
Ποτέ μην είμαστε βέβαιοι  με  ποια πλευρά είναι εκείνη παραταγμένη… Μόνο μια ικεσία ας κραυγάζουμε και ας ελπίζουμε!
 
Ο Θεός ιλάσθητι ταις αμαρτίαις ημών…
 
Καλή μετάνοια!
 
Νώντας Σκοπετέας
 
Τριώδιο 2024

Κυριακή Τελώνου και Φαρισαίου

 
Μια παράδοση αναφέρει, ότι από τα δάκρυα της μετάνοιας του Δαυΐδ φύτρωσαν δύο δένδρα: μια θρηνολογούσα Ιτιά και ένας Κέδρος, που οι θρόμβοι του γίνονται λιβάνι.
 

Πράγματι! Από την ειλικρινή μετάνοια πηγάζουν δύο αρετές: η Ταπείνωση, που σαν την Ιτιά ζαρώνει το φύλλωμά της προς τα κάτω, και η Προσευχή, που σαν λιβάνι του Κέδρου στέλνει το άρωμά της θυμίαμα στον Θεό. Αυτές είναι οι δύο αρετές του Τελώνη που έλειπαν από τον Φαρισαίο.
 
Ο ταπεινών εαυτόν υψωθήσεται και ο υψών εαυτόν ταπεινωθήσεται.