Ιωάννης Καποδίστριας: Ο Άγιος της πολιτικής

Στις 10 Φεβρουαρίου 2026 συμπληρώνονται 250 χρόνια από τη γέννηση του πρώτου Κυβερνήτη της ελεύθερης Ελλάδας Ιωάννου Καποδίστρια. Με την ευκαιρία πρέπει η Εκκλησία να λάβει την πρωτοβουλία και με βάση τα ιστορικά στοιχεία, τα οποία εκφράζουν και τεκμηριώνουν την καταξίωσή του στην αγιολογική συνείδηση της καθ’ Ελλάδα Εκκλησίας να τον αγιοκατατάξει και να τον εγγράψει στο εορτολόγιο της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Η μνήμη του να εορτάζεται την 27^η Σεπτεμβρίου, ημέρα τη δολοφονίας του.
 

Οι λόγοι της αγιοκατάταξής του είναι πολλοί και εύλογοι. Πρώτα η εκτέλεσή του. Πραγματοποιήθηκε στις 6 το πρωί της Κυριακής, όταν ήταν να εισέλθει στον Ιερό Ναό του Αγίου Σπυρίδωνος Ναυπλίου για να παρακολουθήσει τον Όρθρο και τη Θεία Λειτουργία, όπως έκανε πάντοτε και μάλιστα από τότε που ανέλαβε τη διακυβέρνηση του Ελληνικού κράτους. Η εκτέλεση εγένετο με την υποστήριξη των κυβερνήσεων Αγγλίας και Γαλλίας. Αυτό έγραψε αμέσως μετά το τραγικό γεγονός ο αδελφός του Κυβερνήτη σε επιστολή του προς τον φίλο του Αλέξανδρο Στούρτζα. Η μετάβαση του στην Εκκλησία από την αρχή του Όρθρου δείχνει έναν συνειδητό χριστιανό και η χωρίς αστυνομική συνοδεία μετάβασή του στον Ναό δείχνει ότι μετέβη ως «πρόβατο προς σφαγή». Από ιστορικούς σημειώνεται ότι από δύο αστυνομικούς, που ήσαν παρόντες στην εκτέλεση ο ένας βοήθησε στη δολοφονία και ο άλλος έμεινε αμέτοχος.
 
Η οικογένειά του είχε θερμή πίστη και αντιστάθηκε στην πολιτική του Βατικανού. Οι αδελφές του Ευφροσύνη και Ευφημία είχαν γίνει μοναχές. Ο ίδιος από μικρός έδειξε αγάπη και πίστη στην Εκκλησία, κάτι που αποδεικνύεται και από επιστολή - απάντησή του στον αδελφό του Βιάρο, διαμένοντα στην Κέρκυρα, γραμμένη στις 15 Οκτωβρίου 1826, όταν εκείνος διέμενε στη Γενεύη μετά την παραίτησή του από τη θέση του Υπουργού Εξωτερικών της Ρωσικής Αυτοκρατορίας. Στην πληροφορία που του έγραψε, ότι δύο  Γερμανοί επιθυμούν να μείνουν στην Κέρκυρα και να ιδρύσουν σχολείο ο Ιωάννης Καποδίστριας του απάντησε πως από τα όσα του περιέγραψε αντιλαμβάνεται ότι πρόκειται για μισιονάριους Μεθοδιστές, οι οποίοι επιδιώκουν να προσηλυτίσουν στη σέκτα τους Έλληνες Ορθοδόξους Χριστιανούς. Και γράφει ο Κυβερνήτης στον αδελφό του: «Δεν έχουμε καμία ανάγκη από τέτοιες αιρέσεις, αφού πιστεύουμε πως είμαστε καλοί Χριστιανοί παραμένοντας υπό την προστασία της Εκκλησίας μας». (Κ.Δ. Μέρτζιου «Ανέκδοτος αλληλογραφία του Ιωάννου Καποδίστρια», Περ/κό «Παρνασσός», Τόμος Γ΄, Αρ. 2, Απρίλιος - Ιούνιος 1961, σελ. 217-18).
 
Η ζωή του Καποδίστρια ήταν ασκητική, παρά το ότι έζησε σε πολυτελή περιβάλλοντα. Ενώπιον του διλήμματος να παραμείνει στην Αγία Πετρούπολη και να απολαμβάνει την εξουσία, το κύρος της θέσεως, την εμπιστοσύνη του Τσάρου και την οικονομική άνεση που του παρείχε η θέση, ή να αναλάβει της ευθύνες της ακόμη αγωνιζόμενης Ελλάδος και να δημιουργήσει μέσα από τα πολλά αρνητικά, που υπήρχαν, ένα ανεπτυγμένο, ευνομούμενο και ανεξάρτητο κράτος, προτίμησε το δεύτερο. Στο υπόμνημά του προς τον Τσάρο Νικόλαο τον Α΄, στο τέλος του έτους 1826, ο Ιωάννης Καποδίστριας ζητεί να γίνει δεκτή η παραίτησή του από το αξίωμα του για να υπηρετήσει την Ελληνορθόδοξη Πατρίδα του. Και εν γνώσει του πορεύθηκε προς την θυσία. Το αξιοσημείωτο είναι πως σε επιστολή προς τον Καποδίστρια που υπέγραψε, μεταξύ των άλλων, ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, πατέρας των εκτελεστών του, και απεστάλη το 1825, τον κάλεσε  να αναλάβει τις τύχες του αγωνιζομένου Έθνους, γιατί «είχε φυσικήν ροπήν να θυσιάσει  και την ζωήν του δια την σωτηρίαν της Πατρίδος του…».
 
Ερχόμενος ο Καποδίστριας να κυβερνήσει την Ελλάδα το πρώτο που είχε να αντιμετωπίσει ήταν το δυσεπίλυτο οικονομικό πρόβλημα. Τα δημόσια οικονομικά ήσαν κάτω του μηδενός. Με δάνεια, με βοηθήματα και δωρεές που εξασφάλισε και με την ανάπτυξη εσωτερικών πόρων κάπως τα ανόρθωσε. Όπως γράφει ο Αλέξανδρος Ι. Δεσποτόπουλος ο Κυβερνήτης ζητώντας  την ηθική στράτευση όσων είχαν θέσεις και χρήματα «παρείχε ο ίδιος υψηλόν παράδειγμα εργατικότητος, αφοσιώσεως εις τα κοινά και αυταπαρνήσεως, εργαζόμενος καθημερινώς, παρά την ασθενή υγείαν αυτού, από της 5^ης πρωινής μέχρι της 10^ης και συχνάκις της 12^ης νυκτερινής, διαθέτων πάσας τας ώρας και δυνάμεις αυτού εις την διαχείρισιν των κρατικών υποθέσεων, μη έχων καν ιδιωτικήν ζωήν, περιστείλας δε εξ άλλου τας προσωπικάς αυτού δαπάνας σχεδόν εις το μηδέν, και ου μόνον μη αποδεχθείς την καθορισθείσαν δι’ αυτόν αντιμισθίαν και υπό του Πανελληνίου και υπό της Εθνικής Συνελεύσεως του Άργους, αλλά και δαπανών την ιδιωτικήν αυτού περιουσίαν υπέρ των αναγκών της Χώρας. Εξ ου και εύρισκον απήχησιν αι εκκλήσεις και παραινέσεις αυτού».
 
Πέραν του τακτικού στρατού και της Σχολής Ευελπίδων που ίδρυσε, πέραν της φροντίδας για την οικονομική ενίσχυση των ασθενεστέρων πολιτών της Ελλάδος, πέραν της φροντίδας να αποκτήσει νόμισμα η χώρα, και να αξιοποιηθούν σωστά τα ολίγα χρήματα που διέθετε προς διανομή, πέραν της φροντίδας του για την υγεία των κατοίκων της χώρας, ο Καποδίστριας κοίταξε αμέσως και με περισσή φροντίδα την εκπαίδευση. Ιδιαίτερα επιμελήθηκε της εκπαίδευσης των κληρικών και της Ορθόδοξης χριστιανικής αγωγής του λαού. Όπως γράφει ο Ιωάννης Τσάγκας η Ορθοδοξία για τον Ιωάννη Καποδίστρια ήταν περισσότερο διαρκής αγώνας για το λαό του Θεού παρά ένας «εύδιος λιμήν». Απέβη έτσι πρότυπο βιωμένης ελληνορθόδοξης παιδείας και αγωγής, «ο Άγιος της πολιτικής».          
           
Ο Καποδίστριας θέλησε με την υποστήριξη του λαού, που την παρέσχε αφειδώς, να δημιουργήσει σχολεία πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και δασκάλους που να διδάσκουν σε αυτά. Στην έκκληση του Κυβερνήτη έστερξε πρώτη η Εκκλησία, κλήρος και λαός. Είναι χαρακτηριστική η έκκληση της σχολικής επιτροπής Μήλου προς τους κατοίκους της: «Χρεωστούμεν να συνεισφέρωμεν και ημείς φιλοτίμως… Επειδή πρώτος οίκος του Θεού αδελφοί είναι τα σχολεία και δεύτερος η Εκκλησία. Εις την Εκκλησίαν λατρεύομεν τον Θεόν, αλλά εις τα σχολεία μανθάνομεν ποίον Θεόν πρέπει να λατρεύωμεν». Είναι επανάληψη των λόγων του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού, ο οποίος είχε επισκεφθεί το νησί.
           
Αγιότητα δείχνει και η μέριμνα του Καποδίστρια για τα ορφανά και απροστάτευτα παιδιά, στα οποία περέσχε στέγαση, ρουχισμό, τροφή, επαρκή εκπαίδευση και διάνοιξη προοπτικών επαγγελματικής τους αποκατάστασης. Είναι γνωστό το Ορφανοτροφείο της Αίγινας, πρότυπο σχολικού και κοινωνικού ιδρύματος, ανταγωνιστικού προς όλα τα παρόμοια ιδρύματα της Ευρώπης. Σε αυτό, μεταξύ των άλλων, ανέλαβαν ευθύνες ο λόγιος κληρικός Γρηγόριος Κωνσταντάς και ο Ανδρέας Μουστοξύδης.

Παράλληλα με την πρωτοβάθμια εκπαίδευση και τα αλληλοδιδακτικά σχολεία, ο Καποδίστριας στα ελάχιστα χρόνια που υπηρέτησε την Πατρίδα και την Εκκλησία φρόντισε για τη στέγαση των σχολείων, τη μόρφωση των αλληλοδιδασκάλων, τη στρατιωτική εκπαίδευση, την τεχνική εκπαίδευση αλλά και την εκκλησιαστική. Όπως γράφει ο αείμνηστος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος Χρυσόστομος Παπαδόπουλος «ό,τι κατ’ εξοχήν εχαρακτήριζε τον Κυβερνήτη, ήτο η πεφωτισμένη πίστις εις τον Θεόν και η ακλόνητος αυτού εις την Ορθόδοξον Εκκλησίαν αφοσίωσις». Πίστις του βαθειά «ήταν ότι το Έθνος τότε μονάχα θα μπορούσε να επιζήσει και να προοδεύση, εάν υπήρχε καλώς ωργανωμένη Εκκλησία και κληρικοί ηθικώς άμεμπτοι και μορφωμένοι».  
           
Για τον σκοπό αυτόν ο Καποδίστριας απέστειλε εγκύκλιο προς τους Επισκόπους της Ελληνικής Επικρατείας, με την οποία τους ανακοινώνει την ίδρυση εκκλησιαστικού σχολείου στον Πόρο, το οποίο έχει έδρα το Μοναστήρι της Ζωοδόχου Πηγής και προορίζεται για νέους ηλικίας 12 έως 18 ετών, οι οποίοι «γεννηθέντες από τιμίους γονείς μαρτυρούν κλίσιν αληθινήν να αφιερωθώσι εις την εκκλησιαστικήν υπηρεσίαν». Το σχολείο έκλεισε μετά την δολοφονία του Καποδίστρια και την επακολουθήσασα αναρχία.
           
Ο Κυβερνήτης, κουρασμένος και πικραμένος από τη συνεχή πολεμική της Αγγλίας και της Γαλλίας, την απληστία των προκρίτων και τον λαϊκισμό των ολιγαρχικών, που αυτοχαρακτηρίζονταν «δημοκρατικοί», αλλά ήσαν οι πρωταγωνιστές της έλευσης ξένου εκπροσώπου της απόλυτης και βάναυσης μοναρχίας, καθώς και από το ασήκωτο βάρος τόσων πόνων και μόχθων, στις τελευταίες επιστολές του, πριν από την τραγική πτώση της αυλαίας , ένιωθε την ανάγκη να ζητά τις προσευχές αγαπημένων προσώπων. «Σας παρακαλώ μη με ξεχνάτε στις προσευχές σας. Να με συντροφεύετε συνέχεια με τις ευλογίες σας…» έγραφε στον ιερέα πατέρα Οικονόμο στην Πετρούπολη. Σήμερα εμείς έχομε ανάγκη των δεήσεων του Κυβερνήτου ενώπιον του Κυρίου υπέρ του Έθνους μας, που υπηρέτησε και που πάει κατά κρημνό. Ο ίδιος γράφει το παρήγορο, ότι οι εχθροί του, ντόπιοι και ξένοι, «δεν θα κατορθώσουν ποτέ να εξαλείψουν από την μνήμην και την καρδίαν των Ελλήνων τα ίχνη του παρελθόντος, καταστρέφοντες ή παραμορφώνοντες τον χαρακτήρα τούτου του λαού…».
 
 Παράρτημα
           Ηγέτες που η Εκκλησία ανακήρυξε Αγίους (Επιλογή):
 
·        Μέγας Θεοδόσιος. Επί των ημερών του η Β΄ Οικουμενική Σύνοδος, που συμπλήρωσε το Σύμβολο της Πίστεως (Εορτή του στις 17 Ιανουαρίου)
·        Αυτοκράτειρα Θεοδώρα. Αναστήλωσε τις εικόνες ( 11 Φεβρουαρίου)
·        Αυτοκράτορες Μαρκιανός και Πουλχερία. Συνεκάλεσαν την Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο. (17 Φεβρουαρίου).
·        Κωνσταντίνος ο Μέγας και η μητέρα του Ελένη. Καθιέρωσε τη θρησκευτική ελευθερία και μετέφερε την έδρα της αυτοκρατορίας στην Κωνσταντινούπολη (21 Μαΐου).
·        Αγία Όλγα, βασίλισσα των Ρως. Συνετέλεσε στον ευαγγελισμό των Ρως με τα νάματα της Ορθοδοξίας  (11 Ιουλίου).
·        Άγιος Βλαδίμηρος εγγονός της Αγίας Όλγας ( 15 Ιουλίου).
·        Μανουήλ Κομνηνός. Πριν πεθάνει εκάρη μοναχός και πήρε το όνομα Ματθαίος. Ισχυρός και δημοφιλής αυτοκράτορας (21 Ιουλίου)
·        Αυτοκράτειρα Ειρήνη η Αθηναία. Επί των ημερών της συνεκλήθη η Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος (9 Αυγούστου).
·        Βασίλειος ο Μακεδών. Υπεράσπισε επιτυχώς την Εκκλησία και την Αυτοκρατορία ( 29 Αυγούστου).
·        Ιωάννης Βατάτζης. Υπεράσπισε την Ορθοδοξία και διατήρησε όρθιο τον Ελληνισμό μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους (4 Νοεμβρίου).
·        Νικηφόρος Φωκάς. Αντιμετώπισε επιτυχώς τους εχθρούς της αυτοκρατορίας. Είχε βαθιά πίστη. Επί των ημερών του χτίστηκε η πρώτη Μονή του Αγίου Όρους, της Μεγίστης Λαύρας. Η μνήμη του τιμάται την 11^η Δεκεμβρίου ημέρα της δολοφονίας του.  
 
Βιβλία που χρησιμοποιήθηκαν για την γραφή του κειμένου
Αυτοβιογραφία Ιωάννου Καποδίστρια - Εισαγωγή, μετάφρασις και σχόλια Μιχαήλ Λάσκαρι, Εκδόσεις Ερμείας
Δεσποτόπουλου Αλεξάνδρου «Ο Κυβερνήτης της Ελλάδος και η απελευθέρωσις της Ελλάδος», ΜΙΕΤ, 2008.
Κούκου Ελένης «Ιωάννης Καποδίστριας: Ο άνθρωπος - Ο αγωνιστής», Αθήναι, 1962
Κωνσταντινίδου Ιωάννου «Ο Ιωάννης Καποδίστριας θεμελιωτής της εκκλησιαστικής εκπαιδεύσεως», Αθήναι, 1976.
Μουρτζανού Θεμιστοκλή πρωτοπρεσβυτέρου, «Γρηγόριος Κωνσταντάς - Ένας λόγιος συζητά με τον διαφωτισμό και την παράδοση», Λάρισα, 2017.
Μπαμπούνη Χάρη «Η εκπαίδευση κατά την Καποδιστριακή περίοδο», Αθήναι, 1999.
Παπαδοπούλου Χρυσοστόμου, Αρχιεπισκόπου Αθηνών, Ιστορία της Εκκλησίας της Ελλάδος, Αθήναι, 1920.
Παπαθανασόπουλου Γεωργίου «Κιβωτός πατριδογνωσίας - Μορφές του 1821 πριν, κατά, μετά την Επανάσταση», Εκδ. ΤΗΝΟΣ, Αθήναι, 2021.
Πουκαμισά Γεωργίου «Ιωάννης Καποδίστριας - Εθνικός αγωνιστής, διπλωμάτης, θεμελιωτής κράτους», Εκδ. Κασταλία, Δεκέμβριος 2017.
Πρασσά Αννίτα «Ιωάννης Καποδίστριας, ο αναγεννώμενος Φοίνιξ», Εκδόσεις Δωδώνη, Αθήνα - Γιάννινα 1998.
Σοϊλεντάκη Νικολάου «Ο Καποδίστριας, ο Μαιζών και η πανώλης στην Πελοπόννησο», Ανάτυπο, «Πελοποννησιακά», Τόμος Λ - 2011
Σπηλιάδου Νικολάου «Απομνημονεύματα», Τόμος 4^ος, τεύχος 1^ον, Εκδ. Βιβλιοπωλείου Νότη Καραβία, Αθήνα, 1971.        
Τσάγκα Ιωάννη «Η Ορθόδοξη Χριστιανική Αγωγή στο εκπαιδευτικό έργο του Ιωάννη Καποδίστρια», Β΄ Έκδοση, Αφών Κυριακίδη α.ε., Θεσσαλονίκη, 2001.
 
Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Ονειροτροφείο

 
Μια νέα ελληνοαραβική Ποιητική συλλογή του στοχαστικού και λυρικού Ζακυνθινού Ποιητή Παναγιώτη Καποδίστρια κυκλοφόρησε πρόσφατα (Α’ έκδοση: Απρίλιος 2025), από τις έγκριτες εκδόσεις Εν πλω, με τον τίτλο: «Μια ζωή σε Ονειροτροφείο».
 

Η εν λόγω συλλογή εμπεριέχει 20 Ποιήματα, στην ελληνική και την αραβική γλώσσα, σε αντικρυστές σελίδες, ως άλλα αντίφωνα. Τη μετάφραση επιμελήθηκε ο ελληνομαθής λιβανέζος φιλόλογος και μεταφραστής Ρόνι Μπου Σάμπα. Η ακουαρέλα του εξωφύλλου είναι έργο της Κωνσταντίνας Δήμζα (Κωνένα).

Το βιβλίο προλογίζει ο Θεολόγος, μουσικός και μπλόγκερ Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, ο οποίος μεταξύ άλλων αναφέρει: «...γράφει ποίηση σχεδόν μισό αιώνα! Μια μαθητεία στην ομορφιά! Η ποίησή του δεν είναι εύκολη. Σίγουρα δεν είναι συναισθηματική... Είναι πέρα ως πέρα αληθινή και γι’ αυτό είναι ερωτική, ειρωνική (στη σωστή δοσολογία), ζακυνθινή και οικουμενική μαζί. ...μιλάμε για μια ποίηση στέρεη, αρρενωπή, διαχρονική... Υποδεχόμαστε, λοιπόν, μια έκδοση ζωογόνο και αναστάσιμη, από κάθε άποψη...»!

 
Τα Ποιήματα της παρούσας συλλογής είναι ποικίλης θεματολογίας. Άπτονται δε της Ορθόδοξης Παράδοσης, της φιλοσοφίας, της ιστορίας, της τέχνης, της σύγχρονης ζωής και της μαγευτικής φύσης.

 
Αξίζει οπωσδήποτε να μελετήσει κανείς την υπέροχη αυτή Ποιητική συλλογή, η οποία έχει μια εσωτερική και ακαταμάχητη πνοή που αγγίζει βαθιά την ψυχή κάθε αναγνώστη. Η μαγευτική αύρα των στίχων του δημιουργού διαπερνά την καρδιά, εισχωρώντας αθόρυβα στην ύπαρξη του μελετητή, αιχμαλωτίζοντας τον νου και συγκινώντας την ψυχή. Η λυρική φωνή του φίλου Ποιητή αγγίζει αβίαστα το πιο μύχιο σημείο κάθε ευαίσθητης καρδιάς. Ας είναι το εμπνευσμένο αυτό έργο καλοτάξιδο!

«Απάνεμα» στον ίσκιο του Ήσκιου

 
Ο Ζακύνθιος συν-Αδελφός και συν-οδοιπόρος στα μονοπάτια της Ποίησης π. Παναγιώτης Καποδίστριας έκανε ένα κολακευτικό αφιέρωμα στο ιστολόγιό του για την νεοδημοσιευθείσα Ποιητική Συλλογή μας «Απάνεμα».
 

Τον ευχαριστώ από μέσης καρδίας και του εκφράζω την ευγνωμοσύνη μου, αλλά και τον θαυμασμό μου, για τη δική του σπουδαιότατη και βραβευμένη λογοτεχνική δημιουργία, ευχόμενος και εις πολλά ανώτερα!!!
 
Στο αφιέρωμά του ανέφερε, μεταξύ άλλων, και τα εξής:
 
«Με πολλά χαρά και ικανοποίηση, λάβαμε σήμερα το νέο ποιητικό κατόρθωμα του αγαπητού συν-αδελφού π. Αναστασίου Σαλαπάτα, ο οποίος "κυκλοφορεί" στους τόπους της Ποίησης με το ψευδώνυμο Τάσος Βυζάντιος.
 
Το ανά χείρας καλαίσθητο βιβλίο τιτλοφορείται "Απάνεμα" και κυκλοφορείται από τις εκδόσεις Ακακία (Bristol 2023).
 
Ο ποιητής -ωσάν τον Καλό Σαμαρείτη της καινοδιαθηκικής παραβολής- μέσω και διά των λέξεών του, επιχέει στις πληγές του αναγνώστη του, έλαιον και οίνον, ανακουφίζοντας καίρια και αποτελεσματικά τα έλκη και τις κακώσεις της καθημερινότητας. Οι τόποι και οι τρόποι της εποχής μας μαστίζονται από εμπόλεμες καταστάσεις εντός και εκτός μας, οπότε ο ποιητής Τάσος Βυζάντιος, όπως και ο κάθε μαΐστορας του ποιητικού εργαστηρίου, επιχειρεί και το καταφέρνει να παρέξει παραμυθία στον ενδιαφερόμενο αναγνώστη του, δίχως -εννοείται- παραμυθιάσματα ή φρούδες ελπίδες. Ούτως ή άλλως, ο ποιητής, αν και ο ίδιος συμφύρεται -αναγκαστικά- στον θόρυβο των ενθάδε, τα βλέπει εντέλει όλα κριτικά και αφ' υψηλού, δυνάμενος να πει την Αλήθεια, όσο κι αν αυτή συχνά-πυκνά πληγώνει. Άλλωστε, κατά τους Λατίνους, "dura Veritas, sed Veritas"!!!
 
Κι αν όλα αυτά ισχύουν για τον κάθε ποιητή, που σέβεται τον εαυτό του, πολύ περισσότερο ισχύουν για τον π. Αναστάσιο Σαλαπάτα, ο οποίος, ως Ιερέας των Μυστηρίων της Ορθόδοξης Εκκλησίας, που συντελεί στην εγκοσμίωση της αγαπητικής σχέσης του Ουρανού προς τον Άνθρωπο, ως Ποιητής κατόπιν, "μοιράζει το αντίδωρο" της πρότερης ιερουργίας, ως λειτουργία μετά τη θεία Λειτουργία.
 
Ευχαριστώ για την τιμή της αποστολής, αγαπητότατε π. Αναστάσιε! Σου εύχομαι να βιώνεις πάντα ποιητικές Αναστάσεις, ως απόρροια της συνάφειάς σου με την Ανάσταση Εκείνου»!!!

Βασιλεύοντος του ιού

 

Παναγιώτη Καποδίστρια, ΛΟΙΜΟΚΑΘΑΡΤΗΡΙΟ, Ποιήματα

Εκδ. «Αληθώς» Κέντρο Λόγου, Ζάκυνθος 2022, σσ. 56

 

«Ουδέν κακόν αμιγές καλού» έλεγαν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι, που σημαίνει «δεν υπάρχει κακό που να μη γεννάει και κάποιο καλό».
 
Ένα από τα χειρότερα «κακά» της σύγχρονης παγκόσμιας ιστορίας ήταν η έκρηξη και η διάδοση στα πέρατα της οικουμένης του «βασιλικού ιού», του κορωνοϊού.
 

Σε αντίσταση απέναντι στη θανατηφόρα πανδημία, οι καλλιτέχνες και οι πνευματικοί δημιουργοί, εποίησαν έργα σημαντικά, για να δείξουν και να αποδείξουν πως ακόμα και μέσα στο καταχείμωνο η ελπιδοφόρα ορμή της ζωής αναδεικνύεται νικήτρια.
 
Μια τέτοια πνευματική παραγωγή, υψηλότατου επιπέδου και λυρικότατης στιχουργίας, που διεισδύει έως το μεδούλι των οστών της θεάς Ποίησης, είναι η νέα Ποιητική Συλλογή του π. Παναγιώτη Καποδίστρια, με τον γενικό τίτλο «ΛΟΙΜΟΚΑΘΑΡΤΗΡΙΟ»!
 

1 + 40 αυθεντικές ποιητικές δημιουργίες, εμπνευσμένες από την καθημερινή ανταριασμένη ανάσα και τη βασανιστική αγωνία του πρώτου εγκλεισμού της πανδημίας του 2020, απλώνονται στο στερέωμα του έμπτερου λόγου και καταγράφουν με πόνο, αλλά και με τέχνη περισσή, τις ψυχικές δονήσεις και τους καρδιακούς κυματισμούς εκείνης της πρωτόγνωρης εμπειρίας.
 
Το βλέμμα του δημιουργού φτάνει μακριά, σε τόπους και σε πόλεις, σε χρόνους διάφορους και σε εποχές ιστορικές, ενώ η κίνηση της σκέψης και των χεριών είναι οριζόντια αλλά και κάθετη, μεταφέροντας «ουρανό στις ψυχές των ανθρώπων» (Νικηφόρος Βρεττάκος).
 

Γενναία η στάση, ευγενική η ματιά, χειρουργική λογοτεχνικά η προσέγγιση, ατόφια χρυσαφένια η ποιητική ύλη και ακραιφνής δημιουργία το αποτέλεσμα.
 
Μέγα εύγε στον άξιο Ποιητή!
 

Η δημιουργία του ανέρχεται με σταθερό και τολμηρό βηματισμό στα υψηλότερα επίπεδα της σύχρονης Ελληνικής Λογοτεχνίας και του αξίζει ο δίκαιος έπαινος για τη συγκεκριμένη Ποιητική Συλλογή αλλά και γενικώτερα για όλη του την πνευματική παραγωγή!
 
Καλή να είναι η συνέχεια, στην σαφέστατα καρποφόρα πορεία του, στο ευλογημένο μονοπάτι της Ποίησης!

Ὁ Θεός ζωγραφίζει καί τίς ἐποχές….

 

Στὸν καλὸ ἀδελφὸ καὶ συλλειτουργὸ π. Παναγιώτη Καποδίστρια,

ποὺ τὰ ξέρει καὶ τὰ νοιώθει ὅλ’ αὐτά

 

Φθινόπωρο πιά, ὅσο κι ἄν ἐπιμένει τὸ καλοκαίρι νὰ ἐπιμηκύνει τὴν παρουσία του. Γιατὶ ἔτσι τὰ ἔφτιαξε ὁ Δημιουργός, τὰ συντόνισε καὶ τὰ παραχώρησε στὸν ἄνθρωπο θραύοντας μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο τὴ μονοτονία. Γι’ αὐτὸ καὶ οἱ τέσσερεις ἐποχὲς ἔχουν τὴν ὁμορφιὰ καὶ χάρη τους, ἐπειδὴ μὲ σοφία δημιουργήθηκαν.

 

«Εἴμαστε πιὰ φθινόπωρο», κατὰ τὸν ποιητή, κι ὅλα γύρω μας ἔχουν μιὰν ἄλλη ὄψη, παρ᾿ ὅλες τὶς ἐπεμβάσεις τοῦ ἀνθρώπου στὴν κλιματολογικὴ ἀλλαγὴ τοῦ κόσμου, τοῦ πλανήτη, ποὺ τὸν ἔπλασε ὁ Θεὸς «καλὰ λίαν». Μόνο ποὺ βάλθηκε ὁ σύγχρονος ἄνθρωπος νὰ ἀτιμάζει τὴν γῆ, κατὰ τὸν μεγάλο Δ. Πικιώνη, νὰ ἐπεμβαίνει ἀκόμα καὶ στὴν διαφορετικότητα τοῦ κλίματος ποὺ ἔχει ἡ κάθε ἐποχή, σὲ σημεῖο νὰ ἔχουμε σήμερα τὰ ὄσα ζοῦμε, μὲ τραγικὲς συνέπειες γιὰ τὸ μέλλον τοῦ πλανήτη.

 

Φθινόπωρο λοιπόν. Κι ἐμεῖς, ποὺ ὁ Θεὸς μᾶς ἔταξε νὰ τὸν διακονοῦμε στὴν ἀπόμακρη καὶ κάπως πιὸ ἀνθρώπινη Ἐπαρχία, ξέρουμε νὰ διακρίνουμε τὶς ζωγραφιὲς ποὺ μᾶς στέλνει, πάνω στὰ δέντρα, στοὺς θάμνους στὰ δειλινὰ καὶ σὲ τόσες ἀκόμα εἰκόνες, ποὺ φανερώνουν τὴν εὐαισθησία Του, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀγάπη Του γιὰ τὸν Ἄνθρωπο, ποὺ μὲ μεράκι κι ἀγάπη πολλὴ δημιούργησε.

 

«Τὸν Κύριον ὑμνοῦμεν, λοιπόν, καὶ δοξολογοῦμεν εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας». Ἀμήν.

 

π. Κ.Ν. Καλλιανός

ΕΛΛΗΝΕΣ ΠΟΙΗΤΕΣ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ: Τάσος Βυζάντιος

Ο ποιητής Τάσος Βυζάντιος, φιλολογικό ψευδώνυμο του πρωτοπρεσβύτερου Αναστασίου Δ. Σαλαπάτα, της Αρχιεπισκοπής Θυατείρων, μας έστειλε από το Λονδίνο τη νέα ποιητική του συλλογή με τον τίτλο Αθόρυβα. Τον ευχαριστούμε και τον συγχαίρουμε θερμά.

Είναι το τρίτο βιβλίο ποίησης του πολυγραφότατου συγγραφέα, ο οποίος έχει εκδώσει 20 βιβλία με θέματα κυρίως ιστορικά. Πρόκειται για μια ποίηση λιτού λόγου, στοχαστικού και ονειρικού, με έντονα τα σημεία αναφοράς στην πολιτιστική και πολιτισμική μας ιθαγένεια. Εκείνο όμως που συγκινεί ιδιαίτερα τον υπερόρειο αναγνώστη της ποίησης του Τάσου Βυζάντιου είναι το ζέον αίσθημα του νόστου που εκφράζει ο ποιητής, μιας επιστροφής στα πάτρια, σε “αξίες σταθερές και αταλάντευτες”.

Στη συνέχεια παραθέτουμε ένα ποίημα της συλλογής γραμμένο στη Ζάκυνθο και αφιερωμένο στον Ζακυνθινό ποιητή π. Παναγιώτη Καποδίστρια.

ΠΗΓΗ: Katalogia

Καποδιστριακά ΑΝΑΚΑΛΥΠΤΗΡΙΑ

Έχει περάσει αρκετός καιρός από τότε που έλαβα την ποιητική συλλογή «Ανακαλυπτήρια», του αγαπημένου, πολυσέβαστου, εξαιρέτως ταλαντούχου και βεβαίως πολυβραβευμένου αδελφού και δόκιμου ποιητή Πρωτοπρ. Παναγιώτη Καποδίστρια.

Δυστυχώς δεν βρήκα χρόνο ενωρίτερα να τη παρουσιάσω από το παρόν ιστολόγιο όπως θα ήθελα. Ίσως ούτε και τώρα να την έχω μελετήσει ακόμα στο βάθος που της αξίζει. Κι αυτό φυσικά οφείλεται στο γεγονός ότι ο ποιητής μας και το έργο του δεν είναι εύκολο. Χρειάζεται κανείς χρόνο για να επεξεργασθεί προσεχτικά τις έννοιες, τα νοήματα, τις λέξεις, τη βαθυστόχαστη σκέψη του.

O Kαποδίστριας είναι πιστός ακόλουθος του φωτός, το οποίο το παρατηρεί να «ξεφυλλίζεται» (σ. 54) και να είναι «απαρηγόρητο» (σ. 56). Δεν χάνει επίσης ευκαιρία να λάβει και την εμπειρία της «ευωδίας φωτός» (σ. 72).

Ο λόγος του ευγενής, ελληνικός και με μια παραδοσιακή αυθεντικότητα, στην οποία χωράνε οι εύηχοι τόνοι και τα πνεύματα, τα οποία σηματοδοτούν μια γνήσια σχέση κι επικοινωνία με τον γλωσσικό θησαυρό της πολυχιλιετούς και γεμάτης ιστορίας και τέχνης λαλιάς μας.

Το ταξίδι, και μάλιστα το μακρινό, που όπως λέει ο Σεφέρης είναι «το πρώτο πράγμα που έκανε ο Θεός», είναι από τα βασικά στοιχεία στην ποίηση του Καποδίστρια. Σημαντικά τοπωνύμια για τον Ελληνισμό και τον Χριστιανισμό, όπως Επίδαυρος, Πάτμος, Κωνσταντινούπολη, Ίμβρος, και τόσα άλλα, παρελαύνουν λογοστεφανωμένα στην εύρυθμη ποίηση των Ανακαλυπτηρίων.

Η συλλογή αυτή εκδόθηκε τον Ιούλιο του 2014 από το Κέντρο Λόγου Μπανάτου «Αληθώς». Αποτελείται από 144 σελίδες, στις οποίες βρίσκουμε 4 ποιητικές ενότητες, που περιέχουν 73 ποιήματα. Εύχομαι ειλικρινώς να είναι καλοτάξιδη!

Συλλέγοντας φως...

...από τις «Καμένες Πεταλούδες» του π. Παναγιώτη Καποδίστρια

«Το φως βαθαίνει
χαρές ξαναγίνονται
πένθη και πουλιά».
Π. Καποδίστριας («Μετασολωμικά συμβάντα», ό.π., σ. 425)

ΓΝΩΣΤΟΣ και εκλεκτός Ζακυνθινός ποιητής και δοκιμιογράφος, ο Παναγιώτης Καποδίστριας, Πρωτοπρεσβύτερος του Οικουμενικού Θρόνου, σφραγίζει την 30χρονη γόνιμη και σταθερή πορεία του στον χώρο των νεοελληνικών γραμμάτων με την εξαίρετη συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων του υπό τον γενικό τίτλο «Καμένες Πεταλούδες. Ποιήματα 1979-2009». Πρόκειται για ένα εκφραστικό προσωπικό και πολυφωνικό – πολυσύνθετο πόνημα και δώρημα, απ’ όπου κάθε ικανός και ευαίσθητος δέκτης, αναγνώστης ή συνοδίτης, όπως και κάθε φίλος της ουσιαστικής και ηδύσημης Ποίησης, βγαίνει πλουσιότερος και καλύτερος ψυχοπνευματικά, χαίροντας για πολλά και ποικίλα και αποκομίζοντας περισσότερα και επωφελέστερα από τον αυθεντικό και ανθεκτικό «κόσμο» της σκέψης, της ενδοχώρας και του από τα πρώτα κιόλας βήματα ώριμου και αναγνωρίσιμου (αισθητικά, γλωσσικά, υφολογικά, θεματικά κλπ.) Λόγου του ποιητή, που το ίδιο άξια και παραγωγικά διακονεί, ως θεολόγος και κληρικός, τον χώρο της τοπικής και της άλλης σύγχρονης νεοελληνικής Εκκλησίας, με πολλές σημαντικές πολυθεματικές γι’ αυτήν γραφές ή εκδόσεις.

Ο άψογος και καλαίσθητος στη μορφή και πολυεπίπεδος και καλλιεπής στο περιεχόμενό του πολυσέλιδος τόμος (επί-γνωση, Σταμούλης Αντ. Εκδοτικός Οίκος, Θεσσαλονίκη 2010, σ. 459), χάρη στο επόμονο και επίπονο «παρών» του ζακυνθινού λογοτέχνη και συγγραφέα και χάρη στη θετική συμβολή όλων όσοι συνέβαλαν φιλοπνευματικά, υπεύθυνα, σεβαστικά και αγαπητικά σ’ αυτό το αξιέπαινο και άρτιο αποτέλεσμα (Αντ. Σταμούλης, εκδότης, Δημ. Γ. Μαγριπλής, επιμελητής της έκδοσης, και Αγγελική Κοκονάκη, εικαστικός), συγκροτεί μια ξεχωριστή τ ι μ ή και για τον ίδιο τον ποιητή, τον ήδη καταξιωμένο και βραβευμένο π. Π. Καποδίστρια, και για τη σημερινή (πολιτιστικά πολυδοκιμαζόμενη) ιδιαίτερη πατρίδα του, καθώς και για την όλη νεότερη Ποίησή μας, όπου πολλά αντιποιητικά, κοινότοπα και ασήμαντα ή ανούσια (του συρμού ή της ελαφρότητας…) συναντάμε, με τις όποιες φωτεινές εξαιρέσεις -όπως η ανά χείρας έκδοση- να επιβεβαιώνουν τον κανόνα.

Έργο και μαρτυρία ζωής, η ποιητική αυτή συγκομιδή αποπνέει, εξελικτικά και ανοδικά, ουσία και ευρηματικότητα, ομορφιά και συγκίνηση, λυρισμό και στοχαστικότητα συνεχή, αυτογνωσία και ανθρωπογνωσία βαθιά, πλούτο έμπνευσης και γλώσσας ευφορία, εικονοπλαστική δύναμη και άλλα χαρακτηριστικά εκλεκτικότητας και ποιότητας, αναδείχνοντας τον δημιουργό της, δίκαια και συνολικά, σ’ έναν αληθινό και πιστό λειτουργό της Γνώσης και της Γραφής και σ’ έναν παραγωγό και «μέγα χορηγό» δωρημάτων ή χαρισμάτων ποικίλων και ελκυστικών, μέσα στο ευρύ μα και μοναχικό «κοινόβιο» της Ζωής και της Τέχνης. Εκεί, όπου το απλοϊκό, το εύκολο, το μέτριο, το ελλιπές ή το στείρο, το κίβδηλο, το εφήμερο κλπ. δεν πρέπει να κατέχουν θέση μεγαλύτερη από εκείνη που τους «αξίζει»- και στα μέτρα όσων θλιβερά και άγονα, κατά τη «φύση» τους, τα δέχονται ή τα ανέχονται και τα προτιμούν.

ΑΠΟ το πρώτο κιόλας -χρονολογικά- ποίημα (1979) ποίημα (δίχως το «σημάδι» ή το «στίγμα» του πρωτόλειου, που όμως και αυτό έχει τη δική του γραμματολογική, ιστορική κ.ά. σημασία) και ώς την πρόσφατη συγκεντρωτική κατάθεση άσβηστης «φλόγας» και Πνοής ποιητικής, ο π. Π. Καποδίστριας «κρατά αναμμένα / τα σώματα πορείας» (το δικό του και άλλων μέσα ή μαζί μ’ αυτό, όντας κι ο ίδιος, σαν ύπαρξη φιλάνθρωπη και πληθωρική, όχι ένας αλλά πολλοί) και μαστορικά και γενναιόδωρα «στήνει απόχη με τον Λόγο σου», για να συλλέξουν καλότυχα, όσοι θέλουν και μπορούν, και ν’ απολαύσουν ευφρόσυνα και ανακουφιστικά ή λυτρωτικά ό,τι φωτεινό και υψηλό, άριστο και δραστικό λιγοστεύει ή αφανίζει ανάγκες και πάθη ψυχικά – και οτιδήποτε παράγει ή τρέφει και συνθέτει την κρυφή ή την «πέριξ Ερημία», σύμφωνα κ’ εδώ με την αδρή τού ενδοσκόπου ποιητή και παρατηρητή «τοπιογραφία» ή σημειολογία.

Τι να πρωτοδιαλέξει και να τι να αναφέρει κάποιος, ενδεικτικά έστω, από τον ανθηρό ποιητικό Κήπο του π. Π. Καποδίστρια, από τον πλούτο της ποιητικής του «ταυτότητας» ή «κοσμογραφίας», από τα στιλπνά μα και απαιτητικά «φωτοειδή» φωνήματα ή μιλήματά του, από της «Χαρμολύπης του τις μυρωδιές», από τα έντονα αρώματα και τους «καημούς της Άνοιξής» του, από το τιμητικά, διδακτικά και ανεξίτηλα φιλοτεχνημένο «Εικονοστάσιο» των δικών του «αγίων», με κορυφαίους και ενεργούς συνομιλητές και συνοδίτες τούς Ρωμανό, Φώσκολο, Κάλβο, Σολωμό, Ελύτη, Ρίτσο κ.ά.; Ή από την πολύχρωμη και φιλόξενη «πινακοθήκη» του άλλων προσφιλών του μορφών και προσώπων, γνωστών ή όχι, ελασσόνων ή αξιομνημόνευτων, επώνυμων ή ανώνυμων, αφανών ή μη, χθεσινών ή τωρινών, απόντων ή παρόντων…; Όλων αυτών δηλ., που το διάβα τους ή το «είναι» τους σκιαγραφείται και αθανατίζεται αναστατικά ή παραστατικά, με πινελιές λεκτικά πολυσύνθετες και ιριδίζουσες, με εικόνες χρωματικές ή φωτοσκιασμένες, με αναφορές πολυεπίπεδες (εύληπτες ή υπαινικτικές, συμβολικές, μεταφορικές, ρεαλιστικές, ονειρικές κλπ.), με στοιχεία και αποτυπώματα λιγότερο ή περισσότερο αποκαλυπτικά, κρυπτικά κ.ο.κ. Κι όλ’ αυτά, προσεκτικά και χαρακτηριστικά, γερά και αρμονικά, έντεχνα και λειτουργικά ταιριασμένα ή επιλεγμένα για το πλάσιμο ή την «Κτίση» τού ποιητικού – ανθρωποκεντρικού σύμπαντος του π. Παναγιώτη Καποδίστρια.

ΑΥΤΑ, ή και άλλα πολλά, όπως και να τα δει, να τα κρίνει, να τα νιώσει και να τ’ αποτιμήσει κάποιος, είτε υποκειμενικά είτε αντικειμενικά, μεροληπτικά ή αμερόληπτα, καλοπροαίρετα ή επιφυλακτικά κλπ., δεν μπορεί παρά να διαπιστώσει και να δεχτεί τη γνησιότητα και τη δυναμική του πηγαίου ταλέντου και του έμψυχου Λόγου του π. Π. Καποδίστρια, την αμείωτη –διαχρονικά και εξελικτικά- ποιότητα και τη λειτουργικότητα της γραφής του, την προσφορά πολύμορφου και πολυδιάστατου γνωστικού, αισθητικού κ.ά., καθαρά ποιητικού υλικού, χωρίς πεζολογίες, κενολογίες, βερμπαλισμούς ή ρητορισμούς, πειραματισμούς, περιττολογίες κ.ά.π. Το όλο ποιητικό υλικό του βιβλίου, από την πρώτη -ώριμη κιόλας- συλλογή («Δήθεν υαλογραφία», 1987) έως την τελευταία («Καμένες Πεταλούδες», 2009 – πρωτοεκδιδόμενη εδώ), πλασμένο από χάδι και πόνο (ή Ανάσα) ψυχής, με διάχυτο «Φως κεραμιδί / μαγιοκατάληκτο» κ.ά.π. «σημεία» και «κλειδιά» λυρικοστοχαστικά, είναι προορισμένο και να πείσει για την αξία του και να μείνει ζωντανό και γοητευτικό, ανέγγιχτο από τη φθορά ή τον φθόνο του Χρόνου. Έτσι, που να επιτρέπεται στον όποιο αδύναμο μα και υποψιασμένο για πολλά (για την καθορισμένη πορεία μας, τη «φύση» μας, το άφευκτο τέλος, το Πριν και το Μετά…) να κρατά –αποθησαυριστικά- και να ψιθυρίζει, σαν πολύτιμη καθοδηγητική Εντολή, κάτι από την προσωπική Βίβλο τού ποιητή, όπως π.χ. (ψήγμα ελάχιστο):

«- Σφιχτά στη φούχτα
κράτα ό,τι έχεις
κι αν καείς
νου να τηρείς
εόρτιο διάκοσμο
και μάτι απλό».

Κι ακόμη, μέσα στην πολλή του καιρού και του τόπου Λιγοσύνη, η πνευματική αυτή προσφορά του π. Παναγιώτη Καποδίστρια, με καμιά σελίδα της να μη σε αφήνει αδιάφορο ή ασυγκίνητο, επιτρέπει να λέγονται και ν’ ακούγονται πολλά και ομόλογα φωτεινά «συμβάντα» και να διακηρύσσεται μια ακόμη Αλήθεια, σαν διδακτικό απόσταγμα σοφίας, λογισμού, εμπειρίας και φιλότητας ενδόψυχης:

«όταν βλέπεις τα πράγματα με άλλο μάτι
το καλοκαίρι διαρκεί περισσότερο
ο κόσμος γίνεται πιο φωτεινός
διατίθεται δωρεάν
γιατ’ η ομορφιά είν’ εσωτερική υπόθεση…»

Αναμφίβολα, κι από τούτη τη συγκεντρωτική «δωρεά» του π. Παναγιώτη Καποδίστρια, σαν από άλλη –του Λόγου- «υπόθεση ομορφιάς», βγαίνουμε ουσιαστικά και πολλαπλά κερδισμένοι, ξεπερνώντας ή ξορκίζοντας πολλά από τα δεινά, τα πικρά και τ’ ανάρμοστα του καιρού και του τόπου. Κι αυτή η προσφορά, πράγματι, νιώθουμε να συντελεί, μαγικά ή θαυμαστά, ώστε π.χ. «ο τόπος [ν’] ανοιξιάζει» και μέσα «στη χαλαλοή / [να] ερωτεύεσαι ήχους / τάφους [να] ειρωνεύεσαι», με το Κάλλος και το άδυτο Φως παντού να κυριαρχούν και να ευφραίνουν.

Όντας ακόμη στην πιο δημιουργική περίοδο της του πορείας και ακμής, ο π. Παναγιώτης Καποδίστριας είναι βέβαιο ότι θα συνεχίσει και στις επόμενες δεκαετίες την ποιητική και άλλη συγγραφική του πνευματικής παραγωγή, προσφέροντάς μας μελλοντικά και τον δεύτερο καλαίσθητο τόμο τού ποιητικού του corpus, πλουτίζοντας σταθερά με νέες συλλογές και τη δική του εργογραφία και τη ζακυνθινή (και όχι μόνο) Βιβλιογραφία. Ως τότε, κρατάμε ό,τι είναι δυνατό -ό,τι Ωραίο και Καλό- από αυτή τη συνολική (μέχρι σήμερα) και συλλεκτική φωτογονία του ποιητή των «Καμένων Πεταλούδων», ακούγοντάς τον ρητά και συνειδητά -σαν αυτόθελα και αναγεννητικά / μεταμορφωτικά φωτόπληκτος- να μας προτρέπει:

«Μην αντιμιλάς στο φως
άσ’ το να σε διαλύσει».

Βιβλιοπαρουσίαση του ΔΙΟΝΥΣΗ ΣΕΡΡΑ [Περιοδικό ΠΑΡΟΔΟΣ 39-40 (Δεκέμβριος 2010) 4791-4794]
.

Πηγή: http://www.amen.gr/index.php?mod=news&op=article&aid=4263