Ο Gainer διαβάζει Bowen

Η Ουαλία η αγαπημένη και πάλι στο σαλόνι το Ημερολογίου μας. Δύο εκλεκτά τέκνα της πριγκηπικής αυτής και Κέλτικης γης, παρουσιάζονται μέσα από τούτη την ανάρτηση.

Ο ένας είναι ο Euros Bowen, ο μέγας Ποιητής της σύγχρονης Κέλτικης λογοτεχνίας. Ο άλλος ο Jeffrey Gainer, Αγγλικανός Ιερέας και Πανεπιστημιακός Καθηγητής, αγαπημένος οικογενειακός φίλος.

Και για τους δύο έχουμε αφιερώσει ειδικές αναρτήσεις στο παρελθόν. Σε τούτη εδώ τους φέρνουμε κοντά τον έναν στον άλλον, με τον Gainer να διαβάζει ποιήματα του Bowen.

Το σημαντικό βέβαια είναι, εκτός από την ποίηση αυτή καθ’ αυτή, η γλώσσα, η Ουαλική. Η ολιγομιλούμενη αλλά πολύτιμη αυτή λαλιά είναι ένας πραγματικός λογοτεχνικός και πολιτιστικός θησαυρός για τους Κέλτες και για όλους τους καλλιεργημένους ανθρώπους.

Έπαινος στα... «Αθόρυβα»

Γι’ άλλη μια φορά ας μιλήσουμε για ποίηση. Και μάλιστα για την ημετέρα. Μόλις έλαβα με το ταχυδρομείο από την Πατρίδα την περγαμηνή με τον Έπαινο που έλαβε η αδημοσίευτη ακόμα ποιητική συλλογή μας με τον ταπεινό τίτλο... «Αθόρυβα»!

Η εν λόγω συλλογή υποβλήθηκε στον ΚΗ΄ Λογοτεχνικό Διαγωνισμό του Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσός και έλαβε τον πρώτο Έπαινο ανάμεσα σε 118 ποιητικές συλλογές. Η τελετή απονομής πραγματοποιήθηκε στις 4 Δεκεμβρίου 2011 στο Μέγαρο του Παρνασσού, στο κέντρο της Αθήνας. Τον Έπαινο παρέλαβε, αντί εμού, η εκδότριά μου Δρ. Περσεφόνη Γιαννέλου, την οποία θερμά ευχαριστώ.

Την Κριτική Επιτροπή, στην οποία επίσης οφείλω ευγνώμονες ευχαριστίες, αποτελούσαν οι εξής Πανεπιστημιακοί Καθηγητές: Καθ. Δημήτριος Ι. Κουκουλομμάτης, Καθ. Γεράσιμος Γ. Ζώρας και Επ. Καθ. Διονύσιος Χ. Καλαμάκης. Στο σκεπτικό της απονομής αναφέρονται μεταξύ άλλων οι εξής λέξεις: «...Αξιόλογη θεματολογία, αξιοπρεπές λεξιλόγιο. Σοβαρή προσπάθεια».

Τα «Αθόρυβα» χωρίζονταν σε τρία μέρη, με τους παρακάτω τίτλους:

Α). Εφ’ υγροίς (16 ποιήματα)
Β). Σχέσεις (4 ποιήματα)
Γ). Μεταφράσεις (2 ποιήματα)

Στην Κριτική Επιτροπή άρεσαν ιδιαίτερα οι δύο μεταφράσεις εξαίρετων πρωτότυπων ποιημάτων, προερχομένων το ένα από την Αγγλική και το άλλο από την Ουαλική Λογοτεχνική Σχολή και Παράδοση. Ξεχώρισαν μάλιστα το ποίημα με τον τίτλο «Συζήτηση» του Ουαλού ποιητή Euros Bowen, το οποίο πρωτοκυκλοφόρησε στην Ουαλική γλώσσα. Αξίζει οπωσδήποτε να το δημοσιεύσουμε εδώ για πρώτη φορά στην Ελληνική Γλώσσα:

...............Συζήτηση

Τέσσερεις από εμάς συζητούσαμε για ποίηση.

- Η ποίηση δεν πρέπει να ενδιαφέρεται
για κοπέλες
και λουλούδια
και τέτοια πράγματα,
με τον κόσμο να είναι έτσι όπως είναι.

Αυτή ήταν η περισπούδαστη γνώμη των κριτών
γύρω από το τραπέζι της ταβέρνας.

- Υπάρχουν πιο σπουδαία πράγματα
για να γράψεις
με τον κόσμο να είναι έτσι όπως είναι, -
η κρίση στη γλώσσα,
η άθλια κατάσταση του κόσμου,
και το νόημα της ζωής και της ύπαρξης.

Όταν η συζήτηση έφθασε στη κουβέντα
για τούτο και για ’κείνο
μέσα από την εμπειρία της ζωής,
βρέθηκε πως ένας ήταν ερωτευμένος,
ένας άλλος καλλιεργούσε τριαντάφυλλα
κι ο τρίτος επέμεινε
πως ο ευκάλυπτος φέτος
προμήνυσε
χειμώνα βαρύ.

Τέλος, κρατώ κοντά στην καρδιά μου την όμορφη ευχή της αγαπητής εκδότριάς μου και φίλης, Φιλολόγου και Ιστορικού Δρος Περσεφόνης Γιαννέλου, η οποία -στέλνοντάς μου τον Έπαινο- μου έγραψε: «Εύχομαι ολόψυχα συγχαρητήρια και ελπίζω τα “Αθόρυβα” να είναι και να αποδειχθούν “θορυβώδη” λογοτεχνικά»!

Βυζαντινή Σικελία

Η Σικελία κατακτήθηκε το 535 μ.Χ. από τα βυζαντινά στρατεύματα. Από τότε αρχίζει η βυζαντινή κυριαρχία, που κράτησε τρεις αιώνες.

Σ’ αυτή την εποχή το νησί ήταν υπό την πνευματική δικαιοδοσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου και η τέχνη των Βυζαντινών επικράτησε πλήρως στον όμορφο αυτό τόπο, και μάλιστα σε τέτοιο βαθμό που ακόμα κι όταν η Σικελία δεν ανήκε κατευθείαν στους Βυζαντινούς, οι ντόπιοι έκτιζαν βυζαντινά κτίρια και ναούς, αγιογραφούσαν βυζαντινές εικόνες και χρησιμοποιούσαν την τέχνη του βυζαντινού ψηφιδωτού.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα ο Καθεδρικός Ναός της Κεφαλού, που χρονολογείται από το 1197 και στεγάζει τα παλαιότερα βυζαντινά ψηφιδωτά του νησιού, ο Καθεδρικός Ναός του Μονρεάλε, (12ου αιώνα), 8 χλμ ΝΔ του Παλέρμο, με τα θαυμάσια βυζαντινά ψηφιδωτά και το Παρεκκλήσιο του Παλατίνου του Παλέρμο, με τις περίφημες εικόνες και τα βυζαντινά αγιογραφικά και ψηφιδωτά κοσμήματα.

1. Ο Παντοκράτορας της Κεφαλού:

2. Καθεδρικός Ναός του Μονρεάλε:

3. Καθεδρικός Ναός του Μονρεάλε:

4. Παρεκκλήσιο του Παλατίνου του Παλέρμο:

5. Παρεκκλήσιο του Παλατίνου του Παλέρμο:

Ο σπουδαίος Ουαλός ποιητής Euros Bowen εμπνεύσθηκε ιδιαίτερα από τον Παντοκράτορα της Κεφαλού και μας προσέφερε το υπέροχο εκείνο ποίημά του:


Ο ΠΑΝΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣ ΤΗΣ ΚΕΦΑΛΟΥ

Πέρα από την άκρη του βράχου
προς τους δυο στέρεους πύργους της πρόσοψης
κατά μήκος του κυρίως καθεδρικού ναού
σε απόσταση οπτικής επαφής με το ιερό,
κι εκεί ψηλά στην κορυφή
η αιώνια κεφαλή.

Χρυσά ψηφιδωτά να σπάζουν μέσα στο φύλλο
ο αίνος των
αρχαγγέλων, χερουβείμ, σεραφείμ,
και τα μεγαλυνάρια
της Παρθένου Μαρίας,
αποστόλων, πατριαρχών,
προφητών και αγίων,
προς την αιώνια κεφαλή.

Το αριστερό χέρι να κρατά το βιβλίο
των κρίσεων όλων,
και το δεξί χέρι να δίνει
με κοκκαλιάρικα δάχτυλα
την ευλογία
της αιώνιας κεφαλής.

Μαλλιά,
γένι,
όψη ασκητική,
και η αιώνια κεφαλή.

Και μάτια
η λάμψη
της κεφαλής
μια φωτιά που καυτηριάζει τη ρίζα
της του χώματος ενοχής.

Euros Bowen

Στα χρόνια της διακονίας μου στην Ελληνική Κοινότητα του Κάρδιφ (Ουαλία) γνωρίστηκα με την ποίηση του Euros Bowen. Δυστυχώς δεν πρόλαβα να γνωρίσω τον ίδιο τον ποιητή ενόσω ζούσε.

Ο Bowen Ουαλός στην καταγωγή και ουαλόφωνος. Γεννήθηκε το 1904 στο Treorci της Νότιας Ουαλίας. Η περιοχή που γεννήθηκε και μεγάλωσε (Rhondda Valley) είναι φημισμένη για τα ανθρακωρυχεία της και για τη σπουδαία προσφορά της στη βρετανική βιομηχανική επανάσταση. Ο πατέρας του ήταν προτεστάντης πάστορας κι αυτό επηρέασε κατά πολύ την μετέπειτα ζωή και φιλοσοφία του. Σπούδασε στο ονομαστό Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και στο Πανεπιστήμιο του Αγ. Δαβίδ στο Lampeter της Ουαλίας. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του ασπάσθηκε τον Αγγλικανισμό και τελικά χειροτονήθηκε Ιερέας.

Όταν συνταξιοδοτήθηκε, το 1973, ξεκίνησε τις μεγάλες ανά την Ευρώπη περιοδείες του. Ιδιαίτερα όμως ευαρεστούνταν στη Μεσόγειο. Του άρεσε πολύ να ανακαλύπτει, να μελετά και να καταγράφει με την εξαίρετη ποιητική γραφίδα του τα αρχαιοελληνικά και βυζαντινά στοιχεία που εύρισκε διάχυτα στην Ελλάδα, την Κύπρο, την Κωνσταντινούπολη, τη Μικρά Ασία και την Κάτω Ιταλία και Σικελία.

Φέρνοντας μέσα του όλον αυτό τον πνευματικό πλούτο και την ψυχική αγνότητα των Κελτών, όπως επίσης και τη βαθειά χριστιανική του αφιέρωση έκανε ποίημα ό,τι ελληνικό, βυζαντινό και Ορθόδοξο στοιχείο τον εντυπωσίαζε και τον ενθουσίαζε. Και τα απέδιδε πάντα όλα με μια καθάρια ποιητική έμπνευση και ειλικρίνεια.

Σε ένα από τα ταξίδια του στην Κρήτη επισκέφθηκε το Ηράκλειο και την εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης, όπου έμεινε έκθαμβος από την ομορφιά των εικόνων του Μιχαήλ Δαμασκηνού στις οποίες, όπως επισημαίνει ο ποιητής, "συνδυάζεται το αναγεννησιακό και το βυζαντινό μοτίβο". Το παρακάτω ποίημά του (σε δική μου μετάφραση) είναι χαρακτηριστικό:

Ο ΜΥΣΤΙΚΟΣ ΔΕΙΠΝΟΣ ΤΟΥ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ

Και θα βρεις το στιλπνότατο ήλιο σε δρόμο και πλάκες

μια εκπληκτική πορεία εκεί στην πρόσοψη της εκκλησιάς

σε καύσωνα συμμαχικό προς το ζήλο της Αγίας Αικατερίνης.

Είναι οι εικόνες του Δαμασκηνού

που δίνουν χαρά στους από μέσα τοίχους,

είναι το σμίξιμο των ωρών του πάθους του

με το ταλέντο

που ιστόρησε το Μυστικό Δείπνο.

Ένα κελί, ένα δωμάτιο γεμάτο με προοπτικές,

ο άρτος και ο οίνος να ζωοποιούν το αίμα,

και μια εύγλωττη φλόγα να φωτίζει,

εξαγνίζοντας στο μέσον.

Κι εκεί υπό τη σκέπη της χάριτος

ο Παντοκράτωρ συσκεπτόμενος,

κι ο λόγος του σύροντας νεύματα εμπρός

μιας γοργής φρίκης σε κάθε μαθητή,

και στου Ιούδα το γκρίζο γένι το παγωμένος ίχνος

των νεύρων να εντείνει όνειδος κι ενοχή.

Ο Bowen απεβίωσε το 1988. Ο Αγγλικανός Ιερέας και Πανεπιστημιακός Καθηγητής A.M. Allchin, φιλέλληνας και φιλορθόδοξος, πρότεινε κάποτε πως η ποίηση του Bowen "είναι αναγκαίο να γίνει γνωστή και να την απολαύσουν πάλι και πάλι, όχι μόνο στην Ουαλία και την Αγγλία, αλλά και πέραν της βρετανικής νήσου".