Το Φως της Οδού Σου

 
Συμεών του Νέου Θεολόγου
 

(Αγγλική εκδοχή από τον Αμερικανό Ivan M. Granger.
Πρωτότυπη γλώσσα: Ελληνική
Μετάφραση: Ντέμη Σταυροπούλου)
 
Άγιος είσαι, Κύριε, άγιος, ευλογημένος και Ένας.
Άγιος είσαι και γενναιόδωρος
 
Διότι έχεις πλημμυρίσει την καρδιά μου
με το φως της οδού σου,
 
και έχεις υψώσει μέσα μου
το Δέντρο της Ζωής.
 
Μου έχεις δείξει ένα νέο ουρανό
πάνω στη γη.
Μου έχεις δείξει ένα μυστικό Κήπο,
αόρατο μέσα στο ορατό.
 
Τώρα είμαι ενωμένος ψυχή και πνεύμα
παρών στην Παρουσία σου,
 
την Παρουσία σου που περίμενε πολύ μέσα μου,
την Παρουσία σου, το αληθινό Δέντρο της Ζωής,
φυτεμένο σε οτιδήποτε είναι αυτή η γη
φυτεμένο σε οποιαδήποτε κι αν είναι η φύση των ανθρώπων,
φυτεμένο και ριζωμένο στην καρδιά,
 
την Παρουσία σου, η οποία αίφνης αποκαλύπτει τον Παράδεισό σου
ζωντανό, με κάθε τι ωραίο πράσινο:
χορτάρια και δέντρα και την αφθονία της καρποφορίας,
ένα κόσμο λουλουδιών!
Μοσχομυρισμένων κρίνων!
 
Κάθε μικρό λουλούδι ομολογεί μιαν αλήθεια:
Ταπεινοφροσύνη και χαρά
Ειρήνη, ω ειρήνη!
Καλοσύνη, ευσπλαχνία,
μεταστροφή της ψυχής,
 
και πλημμύρα δακρύων
και παράξενη έκσταση
εκείνων που λούζονται στο φως σου.
 
-----------------------------
 
Πρωτότυπο
Συμεών του Νέου Θεολόγου
Τα Ευρισκόμενα
 
Λόγος Πεντηκοστός Β΄.
 
Περί νοητού παραδείσου τηλαυγής θεωρία, και περί του εν αυτού ξύλου της ζωής.
 
Ευλογητός ει Κύριε ευλογητός ει μόνε.
Ευλογητός ει εύσπλαχνε υπερευλογημένε,
Ο δούς εν τη καρδία μου το φως στην εντολών σου,
 
Και εμφυτεύσας εν εμοί το της ζωής σου ξύλον.
 
Έδειξάς με παράδεισον άλλον εν ορωμένοις.
 
Εν αισθητοίς μεν νοητόν, νοητόν δ’ εν αισθήσει,
 
Συνήνωσας γαρ τη ψυχή άλλο Πνεύμά σου θείον,
 
Όπερ και ενεσκήνωσας εν τοις εμοις εγκάτοις.
 
Τούτο το ξύλον της ζωής όντως υπάρχει μόνον.
 
Τούτο εν ήπερ φυτευθή γη, είτ’ ουν ψυχή ανθρώπου,
 
Και εν καρδία ριζωθή παράδεισον δεικνύει
 
Ταύτης ευθύς λαμπρότατον πάσι κεκοσμημένον
 
Φυτοίς ωραίοις δένδροις τε, και καρποίς διαφόροις
 
Πεποικιλμένον άνθεσι, και μυριπνόοις κρίνοις.
 
Ταύτα δ’ εισι ταπείνωσις, και χαρά, και ειρήνη.
 
Πραότης, και συμπάθεια, πένθος, όμβροι δακρύων,
 
Και ξένη τέρψις εν αυτοίς, αίγλη της χάριτός σου,
 
Άπασιν επιλάμπουσα τοις εν τω παραδείσω.
 
Εκδ. Β. Ρηγόπουλου, σελ.81, Μέρος Δεύτερον , Θεσ. 1977.
Ακριβής ανατύπωσις εκ της εν έτει 1886 εκδόσεως.
 
 ------------------------------------
 
Απόδοση: Ντέμη Σταυροπούλου
 
Θεωρία περί του νοητού Παραδείσου που εκπέμπει μακριά το φως του και περί του ξύλου της ζωής που υπάρχει σ’ αυτόν.
 
Ευλογημένος είσαι Κύριε ο μόνος ευλογημένος.
 
Ευλογημένος είσαι εύσπλαχνε, υπερευλογημένε,
 
Εσύ που έδωσες το φως των εντολών σου στην καρδιά μου,
 
Και φύτεψες εντός μου το ξύλο της ζωής σου.
 
Μου έδειξες άλλον παράδεισο δια των οφθαλμών μου.
 
Στα αισθητά μεν κατανοητό, αλλά και στις αισθήσεις,
 
Διότι ένωσες την ψυχή με άλλο θεϊκό Πνεύμα,
 
Το οποίο και τοποθέτησες βαθειά στα σωθικά μου.
 
Τούτο το ξύλο της ζωής είν’ το μοναδικό που υπάρχει.
 
Όπως κι αν φυτευτεί στη γη, μετά στην ψυχή του ανθρώπου,
 
Κι αν ριζωθεί μέσ’ στην καρδιά, παράδεισο θα δείξει
  
Πιο Λαμπρό από κάθε τι που είναι στολισμένο
 
Από όμορφα φυτά, και δέντρα, και καρπούς ποικίλους
 
Διακοσμημένο με άνθη και μοσχομυρισμένα κρίνα.
Είναι η ταπείνωση και η χαρά και η ειρήνη.
Η πραότητα και η συμπάθεια, το πένθος και τα ποτάμια των δακρύων,
Και η άγνωστη χαρά αυτών, δόξα της χάριτός σου,
σε όσα λάμπουν εντός του παραδείσου.

Το χαμένο πέδιλο

 

Μια ακόμη αληθινή ιστορία για την Μικρασιατική Καταστροφή

Έτυχε να απαντήσω εγώ στο τηλέφωνο. Κάποιος δημοσιογράφος που προσέφερε τις υπηρεσίες του σε Σύλλογο Μικρασιατών, ζητούσε να πάρει συνέντευξη από τη μητέρα μου, σχετικά με τις αναμνήσεις της από την Καταστροφή.

 
Της μίλησα αμέσως, αλλά, όπως φανταζόμουν, δεν έδειξε ενδιαφέρον. Την απάντησή της, άλλωστε,  την είχα ξανακούσει: «Δεν έχω κάτι να πω… Μόνο τη φωτιά θυμάμαι και τίποτε άλλο. Ήμουν μικρή στο χαλασμό. Έχουν μιλήσει και έχουν γράψει για αυτά σημαντικοί άνθρωποι. Δεν έχει νόημα». Ο συγκεκριμένος όμως δημοσιογράφος δεν πτοήθηκε. Με παρακάλεσε να της μιλήσει ο ίδιος και προς μεγάλη μου έκπληξη η μητέρα μου πείστηκε να συναντηθούν.
 
Την ημέρα της συνάντησης βρήκε τις δυο φωτογραφίες / κειμήλια που είχε από την Σμύρνη. Στη μια εικονιζόταν η μητέρα της σε «μπούστο» -μεγάλο μέτωπο, ίσια μύτη, μάτια στεφανωμένα από πυκνά φρύδια, μαύρα μαλλιά τραβηγμένα σε κότσο και μακρύς λαιμός, πραγματικά «αγαλματένιος»-  και στην άλλη η γιαγιά της με την ίδια και τον αδελφό της στα μαύρα. Οι φωτογραφίες είχαν σωθεί μέσα στον μπόγο της γιαγιάς της, μαζί με όσα είχε στοιβάξει την ώρα που πανικόβλητη εγκατέλειπε με τα παιδιά το σπίτι.
 
Μέχρι να φθάσει ο δημοσιογράφος φαινόταν να αγωνιά. Έλεγε και ξανάλεγε πως θα χάσει άδικα ο άνθρωπος την ώρα του, αλλά ηρέμησε όταν τον είδε, ένα νέο παιδί που θα μπορούσε να ήταν εγγονός της, φιλικό αλλά και με μεγάλο σεβασμό προς την γερόντισσα. «Θα πείτε ό,τι θυμάστε από την Καταστροφή και μετά θα πιούμε καφεδάκι. Εντάξει;» Την είχε κερδίσει.
 
Άρχισε να μιλάει διστακτικά:
 
«Γεννήθηκα στη Σμύρνη, πολύ κοντά στη Μητρόπολη της Αγίας Φωτεινής με το τεράστιο καμπαναριό. Στο δυο μου χρόνια -ο αδελφός μου ήταν πέντε- πέθανε η μάνα μας. Όμορφη και γλυκιά όσο καμία. Στα 28 της. Τη θυμάμαι σαν όνειρο, ίσως και να μη την θυμάμαι δηλαδή καθόλου και να έχω στην ψυχή μου την μορφή της όπως την έβλεπα στη φωτογραφία και όπως μου μιλούσαν γι’ αυτή η γιαγιά και οι θείες μου. Ποιος ξέρει…»
 
Η μητέρα μου σταμάτησε να μιλάει. Κοίταζε σιωπηλή τη φωτογραφία και κανείς δεν τολμούσε να διακόψει τις σκέψεις της. Η σιωπή ήταν βαριά και εύγλωττη. Ώσπου άρχισε και πάλι να μιλάει…
 
«Ο πατέρας μου ήταν τσαγκάρης. Έχω ακούσει τόσα για το μαγαζί του, το «Εργοστάσιον Υποδημάτων», που νιώθω πως το θυμάμαι. Ίσως και να το θυμάμαι. Κάθε ημέρα σχεδόν, όταν πηγαίναμε βόλτα, μάς περνούσε από εκεί η γιαγιά μου για να τον δούμε, έστω και για λίγο. Δούλευαν στο μαγαζί πολλοί «καλφάδες» και «κόφτες» και «σχεδιαστές» και «μηχανικοί» και «παραγιοί». Τα παπούτσια τα έφτιαχναν μετά από παραγγελία και ήταν κάθε ζευγάρι ξεχωριστό για τον καθένα. Ο πατέρας μου ήταν μεγάλος μάστορας.
 
»Την παραμονή της Παναγίας, τρία χρόνια σχεδόν μετά το θάνατο της μάνας μου, ήρθε ο πατέρας μου κρατώντας τα πιο όμορφα άσπρα πεδιλάκια που είχα δει ποτέ μου. Δεν τολμούσα να πιστέψω πως ήταν δικά μου. Τα άφησε κάτω και μου έγνεψε να πάω να τα πάρω. Δίσταζα. «Εγώ τα έφτιαξα, για σένα» μου είπε… Έπεσα στην αγκαλιά του ξεφωνίζοντας. Το βράδυ κοιμήθηκα κρατώντας τα στην αγκαλιά μου. Το πρωί πήγα στην εκκλησία με το καινούργιο μου άσπρο φόρεμα -το είχε ράψει κρυφά η γιαγιά για να μου κάνει έκπληξη- τον άσπρο φιόγκο στα μαλλιά και τα ολοκαίνουργια πέδιλα. Το πένθος είχε για μένα τελειώσει.
 
»Και μετά, λίγες μόνο ημέρες μετά -δεν είμαι και τόσο σίγουρη- ξεκίνησε το μεγάλο κακό. Εγώ θυμάμαι μόνο τις φωτιές, στο είπα. Και τον κόσμο. Πολύς κόσμος, χιλιάδες άνθρωποι στριμωγμένοι στην παραλία, φωνές, ουρλιαχτά παντού, τα αυτιά μου είχαν γεμίσει από ουρλιαχτά, δεν μπορούσα να δω τι γινόταν, πέντε χρονών παιδί, μόνον άκουγα και ένιωθα την απελπισία και τις σπρωξιές, το χέρι μου κόντευε να ξεκολλήσει από το τράβηγμα που μου έκανε η γιαγιά μου για να μη με χάσει -στο άλλο της χέρι κρατούσε τον μπόγο- και κολλητά επάνω μας η θεία, κρατώντας τον αδελφό μου γερά…
 
»Κάποια στιγμή, μέσα σ’ αυτό το κακό, μου έφυγε το ένα μου πέδιλο! Προσπάθησα να σταθώ για να το πιάσω, αλλά το κύμα τού κόσμου που μας πήγαινε όπου ήθελε, μάς είχε κιόλας απομακρύνει. Άρχισα να φωνάζω στη γιαγιά μου, να τσιρίζω, να τραβιέμαι και εκείνη όλο και πιο σφιχτά με τράβαγε απελπισμένη από το χέρι.
 
»Με ένα παπούτσι και κλαίγοντας έκανα το τραγικό ταξίδι τής επιστροφής στην άγνωστη πατρίδα… Δεν σταμάτησα να κλαίω κρυφά για το χαμένο μου πέδιλο στο Πολύγωνο και αργότερα, εδώ, στο Βύρωνα, κάθε φορά που ονειρευόμουν το σπίτι μας, τους συγγενείς και τους φίλους που δεν θα ξανάβλεπα, κάθε φορά που ο κόσμος και η ζωή με πλήγωνε».
 
Έσκυψε τότε η μητέρα μου το κεφάλι και άρχισε να κλαίει σιγανά, για την απώλεια που σφράγισε τη ζωή της: το χαμένο της πέδιλο, δηλαδή τη χαμένη της χαρά και την πίκρα της προσφυγιάς.
 
Ντέμη Σταυροπούλου

Η Παναγιά της Σμύρνης

 

Ακόμη μια αληθινή ιστορία για την Μικρασιατική Καταστροφή

 

Η Βασιλίτσα γεννήθηκε στη Σμύρνη, στις 26 Φεβρουαρίου του 1917. Το σπίτι τους ήταν δίπλα ή πολύ κοντά -δεν είμαι σίγουρη- στο ναό της Αγίας Φωτεινής, ο οποίος δεν υπάρχει πια… Πριν 3 περίπου χρόνια από τη γέννησή της είχε γεννηθεί ο αδελφός της. Ο μπαμπάς της, η μαμά της, ο αδελφός της και η Βασιλίτσα ήταν μια όμορφη οικογένεια. Όμως, όταν η μικρή ήταν μόλις 2 χρόνων, η μαμά έφυγε ξαφνικά για τον ουρανό. Έμεινε ο μπαμπάς χωρίς την αγαπημένη του γυναίκα και τα παιδιά χωρίς μαμά.
 
Οι αδελφές τού μπαμπά, ζήτησαν αμέσως να πάρουν η κάθε μια από ένα παιδί και να το μεγαλώσουν. Ήταν άλλωστε παντρεμένες, δεν είχαν παιδιά και έμεναν κοντά.  Αλλά ο μπαμπάς ήταν ανένδοτος: «Δεν δίνω τα παιδιά μου». Βέβαια η γιαγιά -η μητέρα του- ήταν χήρα, έμενε μαζί με το γιό της και λάτρευε τα εγγόνια της. Υπάρχει μια φωτογραφία «χαρμολύπης» λίγο μετά το θάνατο της μαμάς, με τη γιαγιά στα μαύρα, καθισμένη σε μια πολυθρόνα και δεξιά και αριστερά της από ένα παιδί. Στα ολόμαυρα κι αυτά…
 
Κάποτε, προξένεψαν στον μπαμπά μια κοπέλα που είχε έρθει στη Σμύρνη μικρή, από τη Μυτιλήνη. Παντρεύτηκαν. Το 1922 η νέα μαμά, έμεινε έγκυος. Όταν έγινε το Μεγάλο Κακό, ήταν περίπου 6 μηνών. Τον μπαμπά τον είχαν πάρει οι Τούρκοι. Η γιαγιά βρέθηκε μόνη με τα 2 παιδιά, την νύφη έγκυο και τις δυο της κόρες χωρίς άνδρες -τους είχαν πάρει φυσικά κι αυτούς οι Τούρκοι, και μάλιστα αυτοί σκοτώθηκαν εκεί.
 
Την ημέρα που έβαλαν την τεράστια φωτιά στη Σμύρνη, οι γυναίκες τρελάθηκαν.  Ώσπου να σκεφτούν τί θα κάνουν, το σπίτι πήρε φωτιά. Πρόλαβε η γιαγιά να βάλει σε μια μεγάλη πλεκτή κουβέρτα ό,τι έβρισκε μπροστά της, έκανε την κουβέρτα μπόγο για τον ώμο, πήρε τη Βασιλίτσα από το χέρι και έφυγαν μέσ’ το χαλασμό, με την μια κόρη της να κρατάει τον αδελφό της Βασιλίτσας και ένα μπόγο, και την άλλη να βοηθάει την έγκυο να πάρει και εκείνη μερικά αναγκαία πράγματα. Αναμαλλιασμένες έτρεξαν να σωθούν στην παραλία. Όλοι γνωρίζουμε τί έγινε εκεί…
 
Μετά από απίστευτη ταλαιπωρία, ίσως και ενός χρόνου, αφού βέβαια είχε γεννηθεί ένα κοριτσάκι που το βάφτισαν για ευνόητους λόγους Ελευθερία (αυτή βέβαια είναι μια άλλη ιστορία…) εγκαταστάθηκαν τελικά στο Πολύγωνο της Αττικής, όπου υπήρχαν προχειροφτιαγμένα καταλύματα για τους πρόσφυγες και κοινή τουαλέτα. Εκεί, δεν ήταν μέρα να μη κλάψουν για τους άνδρες τους, που δεν ήξεραν αν θα ξαναδούν, αλλά και επειδή ήταν αδύνατο να συγχωρήσουν στον εαυτό τους -κυρίως η γιαγιά- ότι δεν είχαν πάρει μαζί τους την εικόνα της Παναγίας, που όλοι σεβόντουσαν και τιμούσαν όχι μόνο στο σπίτι τους, αλλά και σε όλη τη γειτονιά…
 
Κάποια ημέρα, νομίζω ενάμιση χρόνο μετά την Καταστροφή, ενώ καθόντουσαν με καρέκλες έξω από το «σπίτι» στο Πολύγωνο (είχε ένα άνοιγμα ο τόπος εκεί) βλέπουν να έρχεται μέσα από το στενό δρομάκι  -ίσως και ενός μέτρου- που ήταν δίπλα τους, την αγαπημένη τους γειτόνισσα από… τη Σμύρνη! Αρχίζουν να κλαίνε και να ξεφωνίζουν όλες μαζί και όταν συνήλθαν κάπως, ανοίγει η γειτόνισσα την τσάντα της -λέω τσάντα, αλλά δεν ξέρω τί ακριβώς ήταν- βγάζει ένα δέμα και συγκινημένη το δίνει στη γιαγιά, λέγοντας: «Όταν φύγατε σε κείνο το χαμό, και είμαστε έτοιμοι να φύγουμε και εμείς, χωρίς να σκεφτώ τίποτα, μπήκα στο σπίτι σας σχεδόν μέσ’ στη φωτιά, για να πάρω την εικόνα της Παναγίας, που δεν ξέρω γιατί, ήμουν σίγουρη πως μέσα στην τρομάρα σου την είχες ξεχάσει. Έψαχνα ένα χρόνο για να σας βρω… Είναι δική σου και πάλι»!
 
Αυτή την εικόνα της Παναγίας την έχω στο Εικονοστάσι μου... Από τη μαμά μου, την αξέχαστη, την πάντα χαρούμενη Βασιλίτσα.
 
Ντέμη Παπαϊωάννου-Σταυροπούλου

Περί παθών

 
Πάθος και δάκρυ
 

Ματώνει η καρδιά
Σαν σκέπτεται κανείς τα πάθη του.
Κατακρίνει και χλευάζει τον εαυτό του
Σαν αισθανθεί 
Πως είναι ψεύτικη η καλοσύνη του.
 
Ναι, είναι αλήθεια!
Τις περισσότερες φορές,
Το πάθος δεν είναι κάτι που παθαίνει
Μα που θ έ λ ε ι και παθαίνει,
η ακαταμάχητη και ακόρεστη
δίψα του για κάτι,
Όταν για κείνον, ο Θεός είναι απών.
 
Μα πώς γίνεται και σε ώρες δύσκολες
Να αποζητά τη Χάρη Του
Με δάκρυα καυτά;
 
Ανοίγει την ψυχή του
και διαβάζει: «…αλλά έχετε θάρρος,
εγώ τον νίκησα  τον κόσμο*».
 
 
Ντέμη Σταυροπούλου
 

*«…αλλά θαρσείτε,
εγώ νενίκηκα τον κόσμον».
(Ιωάν., ΙΣΤ. 33)
 
 
Σημείωση ιστολόγου: Είμαι ιδιαίτερα ευγνώμων που για μία ακόμη φορά φιλοξενώ στο παρόν ιστολόγιο ένα ωραίο Ποίημα της άξιας Ποιήτριας και φίλης κας Ντέμης Σταυροπούλου, Πριγκίπισσας της σύγχρονης Ελληνικής Λογοτεχνίας. Την ευχαριστώ από μέσης καρδίας και την συγχαίρω.

Εκεί που υπάρχουν μόνο φύλλα

 
Η άκαρπη συκή

          ...μηκέτι εκ σου καρπός 
          γένηται εις τον αιώνα...
                    Ματθ. ΚΑ, 19. 
 
 
Ήταν μια ονειρεμένη πόλη
Μέσα στο πράσινο χτισμένη
Με κτίρια για κάθε τι
Κι ήταν κι εκείνη εκεί.
 
Και καθώς τριγυρνούσε ευτυχισμένη
Βλέπει κατάχαμα κάτι γυαλιστερό:
Ένα μπουκέτο από ολόχρυσα λουλούδια
Που έστελνε γύρω το δικό του φως.
 
Σκύβει για να το πιάσει,
Μα της φεύγει,
Τρέχει από πίσω του κι αυτή,
Και εκεί που το κυνηγούσε αλαφιασμένη…
Βρίσκεται στο κρεβάτι το ζεστό.
 
Για λίγα λεπτά δεν πολυκαταλάβαινε,
Αν ήταν ξυπνητή ή κοιμισμένη…
Μόνο που ένιωθε σοκαρισμένη.
 
Αισθάνθηκε λοιπόν,
Τουλάχιστον για κείνη τη στιγμή,
Πώς μάταια τρέχει πίσω από τα ψεύτικα,
Ολόχρυσα μπουκέτα, ολοχρονίς.
Γιατί έτσι χάνει
–σαν την άκαρπη συκή*- ,
 
Αυτά που θα μπορούσε να καρπίσει
Εάν πάλευε για την Αγάπη,
Το πραγματικό χρυσάφι
Πάνω εδώ στη Γη.
 
          Ντέμη Σταυροπούλου
 
 
Σημείωση: Για άλλη μια φορά φιλοξενούμε ευγνωμόνως εξαίρετο στιχούργημα της άξιας Ποιήτριας και φίλης κας Ντέμης Σταυροπούλου, την οποία ευχαριστούμε για την εμπιστοσύνη και συγχαίρουμε για την προσφορά της στον τομέα της λογοτεχνίας.

Η Ποίηση εν καιρώ πανδημίας

 
ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΠΑΝΔΗΜΙΑ
 
«Φάσκοντες είναι σοφοί, εμωράνθησαν»
(Ρωμ. Α’, 22)

 

Γκραφίτι στο Μπρίστολ της Αγγλίας

Δεν είναι ένας χρόνος, δυό,
δέκα ή εκατό,
ένας αιώνας, τρεις,
ή μόνο δεκατρείς,
που γνωρίζουμε ποια είναι η αλήθεια στη ζωή,
και ποιος σταυρώθηκε για μας
και έσπειρε με την Ανάστασή Του
σε όλους μας το Φως.
 
Κι’ όμως…
Ακατονόμαστες σκηνές
στη θέση της αγάπης του πλησίον.
Πόλεμοι απάνθρωποι
στη θέση της αγάπης του εχθρού.
 
Το ψέμα κι η κακία,
η καθημερινότητα της σύγχρονης ζωής.
Μαζί και με την θεοποίηση της τεχνολογίας
που… ποιος μπορεί να την αμφισβητεί;
 
Και ξαφνικά, έρχεται ο Κορωνοϊός
-«ως λέων ωρυόμενος*»-
Ένας Άγνωστος, Αόρατος εχθρός,
που θανατώνει ανελέητα
χιλιάδες ανθρώπινες ζωές
και ερημώνει, με “τα μέτρα” εναντίον του,
σχεδόν ολόκληρη την κτίση.
 
Οδύνη παγκόσμια…
 
Αναρωτιέμαι ωστόσο.
Μήπως αυτή η δοκιμασία
-Η απροσδόκητη Πανδημία-
μας φέρει αντιμέτωπους με τη δική μας τη μωρία,
και μήπως γίνει
Ευλογημένη Ευκαιρία,
για να προχωρήσουμε
πέρα από τη δική μας φιλαυτία;
 
*Α' Πέτρου, ε,8.
 
Ντέμη Σταυροπούλου
 
 
Σημείωση: Είμαστε ευγνώμονες στην άξια Ποιήτρια και φίλη κα. Ντέμη Σταυροπούλου, για την ευγενική της διάθεση να μοιραστεί μαζί μας το όμορφο, εύηχο και επίκαιρο αυτό στιχούργημά της.

Αναστάσιμοι στίχοι 2020

Σας στέλνω ένα ποίημά μου Αναστάσιμο. Εάν, ίσως, θέλετε να το ανεβάσετε στο Ημερολόγιο, να είναι μια καλή ημέρα η Απόδοσις του Πάσχα.

Σας εύχομαι κάθε καλό

Ντέμη Σταυροπούλου

Ηγέρθη, ούκ’ έστιν ώδε!*

Η ζωή κυλούσε

κεκλεισμένων των θυρών*

της ψυχής,

κι ο Αναστάσιμος ύμνος

ένιωθα να μας καταδιώκει:

ανάστα ο Θεός κρίνον την γην*...

Ζόφος ασέληνος.

Ωστόσο, Σήμερον,

κεκλεισμένων των θυρών των ναών,

σε μια πλάση που πάσχει

πύλας χαλκάς συνέτριψε*

ο Αγαπημένος

και Άγγελος

με μορφή Νεανίσκου στον Τάφο

πληροφορούσε

και πάλι τις Μυροφόρες:

Ιησούν ζητείτε τον Ναζαρηνόν

τον Εσταυρωμένον;

Ηγέρθη, ούκ έστιν ώδε!.*

Χριστός Ανέστη!

Ευφροσύνη αιώνιος!

* Αφιερωμένο στον Θεόκλητο: τον 9χρονο που τραυματίστηκε πολύ σοβαρά από αυτοκίνητο έξω από τον ναό που ιερουργούσε την Αναστάσιμη Θ. Λειτουργία κεκλεισμένων των θυρών, ο ιερέας πατέρας του. Είναι εξαιρετικά καλύτερα.

*Ιωάν. Κ-19

*Ψ. 1- 8

*Ιδιόμελον Μ. Σαββάτου

*Μάρ. ΙΣΤ- 6

Πόνος και αγάπη

«Το λησμονώ δεν είναι ταυτόσημο με το απαλλάσσομαι» Γιούγκ

Ο πόνος, σωματικός και ψυχικός, είναι πανανθρώπινη και γι’ αυτό αναπόφευκτη εμπειρία, συγχρόνως όμως μοναδική, επειδή η διάρκεια και η ένταση του πόνου δεν είναι πάντοτε ίδιες και ο τρόπος που βιώνουμε αυτή την ένταση έχει σχέση με την αντοχή μας και ειδικά με την ψυχική μας αντοχή, τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Διότι τα όρια της αντοχής μας είναι απροσδιόριστα και μας αποκαλύπτονται την ώρα της δοκιμασίας.

Η γέννηση παιδιού με αναπηρία είναι σχεδόν πάντα μια δοκιμασία που ξεπερνά τα όρια της αντοχής μας.

Στις περισσότερες χώρες, η συχνότερη αιτία σωματικής αναπηρίας από τη γέννηση, είναι η εγκεφαλική παράλυση, μια ισόβια, πολλαπλή αναπηρία, επειδή το παιδί, εκτός από τα κινητικά του προβλήματα έχει συνήθως και αρκετά άλλα, λιγότερο ή περισσότερο έντονα, όπως όρασης, ακοής, ομιλίας, προσανατολισμού, επιληπτικών κρίσεων, κ.ά.

Τα παιδιά με εγκεφαλική παράλυση παρουσιάζουν διαφορετικές δυσκολίες, επειδή η βλάβη –που προκλήθηκε κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης, την ώρα του τοκετού ή μετά από αυτόν, μέχρι την ηλικία των 3 ετών περίπου- δεν βρίσκεται πάντα στο ίδιο σημείο του εγκεφάλου. Γι’ αυτό, κάθε παιδί με εγκεφαλική παράλυση είναι μοναδικό, όπως άλλωστε είναι μοναδικό και ως ανεπανάληπτη ανθρώπινη ύπαρξη.

Αμέσως μετά την οδυνηρή διάγνωση, το παιδί συνήθως μεγαλώνει σε μια οικογένεια πανικοβλημένη από την άγνωστη απειλή. Η αγκαλιά είναι φοβισμένη, το νανούρισμα ταραγμένο, το χαμόγελο βιασμένο, το γέλιο ανύπαρκτο. Σύντομα θα προστεθεί, τις περισσότερες φορές, μόνιμο άγχος, βιασύνη και ταραχή, εξαιτίας και της καταπόνησης των γονέων –ιδιαίτερα της μητέρας- από τη δύσκολη καθημερινότητα.

Παρόλο που οι πρακτικές δυσκολίες ελαχιστοποιούνται ή μεγιστοποιούνται από πολλούς παράγοντες, όπως η ηλικία του παιδιού και η σοβαρότητα της κατάστασής του, γενικά μιλώντας, η καθημερινή φροντίδα του είναι ιδιαίτερη και χρονοβόρα, όπως το τάϊσμα του παιδιού -επειδή μπορεί να δυσκολεύεται να θηλάσει, να πιεί, να μασήσει ή να καταπιεί- το άλλαγμα της πάνας, το ντύσιμο/γδύσιμο και το μπάνιο του, επειδή ίσως είναι ιδιαίτερα σφικτό ή χαλαρό ή κάνει απότομες, ασυντόνιστες κινήσεις.

Το παιδί πιθανόν να χρειάζεται βοήθεια, για να γυρνάει από το ένα πλευρό στο άλλο όταν είναι ξαπλωμένο, να κάθεται, να παίζει και να στέκεται με βοήθεια (εάν μπορεί), με τρόπο όμως που να αποφεύγεται –κατά το δυνατόν- η δημιουργία παραμορφώσεων ή η επιδείνωσή τους. Γι’ αυτό το λόγο, συνήθως, είναι ανάγκη να χρησιμοποιεί κάποια βοηθήματα (ειδικό κάθισμα και τραπεζάκι, ορθοστάτη, νάρθηκες, περιπατητήρα, ειδικό ποδήλατο κ.ά.) και να απασχολείται με τρόπο ευχάριστο και δημιουργικό, όπως κάθε παιδί.

Μέσα στο καθημερινό πρόγραμμα του παιδιού εντάσσεται και η πολύτιμη θεραπευτική αγωγή –φυσικοθεραπεία, εργοθεραπεία και λογοθεραπεία- με υπαρκτό κίνδυνο να μετατραπεί σε θεραπευτική υπερβολή, με οδυνηρές συνέπειες για το ίδιο και την οικογενειακή ζωή. Είναι απαραίτητη επίσης η ψυχολογική υποστήριξη και καθοδήγηση των γονέων και η περιοδική παρακολούθηση του παιδιού από παιδονευρολόγο και ορθοπαιδικό. Η πιθανότητα να υποστεί χειρουργικές επεμβάσεις σε διαφορετικές χρονικές στιγμές δεν είναι καθόλου απίθανη, οπότε και θα χρειασθεί ακόμη πιο ιδιαίτερη φροντίδα αποκατάστασης.

Η φοίτηση στο κοινό σχολείο είναι δικαίωμα, αλλά πάντα μια περιπέτεια. Οι γονείς, συνήθως η μητέρα, έχουν να αγωνιστούν για την αποδοχή του παιδιού τους από τους συμμαθητές του και τους γονείς τους και δεν είναι καθόλου σπάνιο να πρέπει να πείσει το δάσκαλο ή τον καθηγητή για τις ικανότητες ή τις δυνατότητες και τα δικαιώματά του, στην περίπτωση που αυτός δεν έχει γνώσεις και δεν είναι ευαισθητοποιημένος.

Η άθλια κατάσταση πολλών πεζοδρομίων και τα σκαλοπάτια δυσκολεύουν ιδιαίτερα τη μητέρα που μετακινεί το παιδί της με αναπηρικό αμαξίδιο. Η συχνά ανύπαρκτη πρόσβαση καθηλώνει στο σπίτι κάθε άνθρωπο με αναπηρία και του στερεί το δικαίωμα για επικοινωνία, για ζωή. Αν κρίνουμε όμως από τα σταθμευμένα αυτοκίνητα στις ράμπες των πεζοδρομίων, μάλλον είναι ένα θέμα που μας αφήνει παγερά αδιάφορους, τουλάχιστον τους περισσότερους.

Πριν 2.000 χρόνια, ο παράλυτος της Βηθεσδά μίλησε γι’ αυτό που τον πονούσε, όταν είπε: «Κύριε, άνθρωπον ουκ έχω». Διότι, κατά τη διάρκεια μιας σοβαρής ασθένειας ή οποιασδήποτε δοκιμασίας, ψυχικής ή σωματικής, η ανθρώπινη επικοινωνία και η συμπαράσταση –κάποτε ίσως απλά και μόνον η τρυφερή παρουσία κάποιου- είναι κάτι πολύ περισσότερο από μεγάλη παρηγοριά.

Μπορεί να γίνει η αιτία, να σταματήσει αυτός που υποφέρει να πιστεύει πως η ζωή του δεν έχει σκοπό, νόημα και ελπίδα, να αποδεχθεί θαρραλέα τους περιορισμούς που του επιβάλλει η κατάσταση και να θελήσει να αγωνιστεί ενάντια σ’ αυτούς που τον υποχρεώνει να υποστεί το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζει, γλυτώνοντας ακόμη και από ενδεχόμενες αυτοκαταστροφικές πράξεις.

Ας δραστηριοποιηθούμε λοιπόν, όπου ο καθένας μπορεί, μα πάνω από όλα ας προσπαθήσουμε να συνειδητοποιήσουμε την προσωπική μας αθέατη αναπηρία, εξαιτίας της οποίας χαράζουμε γύρω μας ένα μίζερο, αόρατο κύκλο που περιορίζει σε μεγάλο βαθμό την ελευθερία μας και υπονομεύει, ακόμη και ακυρώνει τη λειτουργία της αγάπης, όπως ακριβώς, η σωματική αναπηρία μπορεί να υποβαθμίζει ή να ακυρώνει κάποια λειτουργία του σώματος, ή τη λειτουργικότητα ενός μέλους ή ενός οργάνου.

Η μεγάλη Έξοδος από τον εγωκεντρικό εαυτό μας δεν είναι άλλη από τη Συνάντηση, την αυθεντική χωρίς όρια αγάπη προς τους άλλους. Κάθε Συνάντηση όμως είναι ένα Ξεβόλεμα. Ακόμη και να περπατάμε δίπλα σε έναν άνθρωπο με δυσκολία στη βάδιση, σημαίνει πως πρέπει να αλλάξουμε το ρυθμό του δικού μας βηματισμού. Είναι όμως ένα Ξεβόλεμα με αμέτρητες ευεργεσίες εκατέρωθεν, που αξίζει να ζήσουμε.

Ντέμη Σταυροπούλου

Σημείωμα: Το παραπάνω κείμενο αποτελεί Αφιέρωμα στην σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία (Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες), η οποία καθιερώθηκε να εορτάζεται στις 3 Δεκεμβρίου από το 1992, επειδή εκείνη την ημέρα η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ υιοθέτησε το Πρόγραμμα δράσης για τα ΑΜΕΑ. Η Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες δίνει την ευκαιρία στις κυβερνήσεις, στους οργανισμούς και στις κοινωνίες να εστιάσουν την προσοχή τους στα δικαιώματα και τις δυνατότητες των ανθρώπων με αναπηρία. Αξίζει να σημειωθεί πως 7-10% του παγκόσμιου πληθυσμού πάσχει από μια αναπηρία, γεγονός που σημαίνει ότι μπορεί να υπάρχουν περισσότεροι από 500 εκατομμύρια άνθρωποι με ειδικές ανάγκες. Το 80% κατ' εκτίμηση ζει σε αναπτυσσόμενες χώρες.

Στη Σκιά του Α.Τ.

Εκείνη ήταν τυλιγμένη στα μαύρα. Με την ασυνήθιστη μακριά πλερέζα να σκεπάζει το πρόσωπό της και να φτάνει ως τη μέση της, νόμιζες πως ζούσε μέσα στην πλερέζα, αν και ο σκερτσόζικος τρόπος που έριχνε το βάρος της στο αριστερό της πόδι και λίκνιζε ελαφρά το δεξί όταν στεκόταν, ελάφρωνε την κραυγαλέα θλίψη.

Όταν γνωριστήκαμε κάπως και την είδαμε χωρίς το πένθιμο πέπλο, έμοιαζε με θίασο κακόγουστης παράστασης. Όλος ο θίασος εκείνη. Εκεί που μιλούσε με ύφος θλιμμένο, «έστυβε» στην κυριολεξία τα μάτια της για να κλάψει και σε λίγο έσκαγε στα γέλια, για να τα σταματήσει κι αυτά η γκριμάτσα που την επανέφερε στο προσωπείο της θλίψης. Μιλούσε με γλώσσα καυστική για όλους και για όλα, μα με σεβασμό, σχεδόν με δέος, για τον πρόσφατα θανόντα άνδρα της. Είχα σχηματίσει την εντύπωση πως ήταν λόγιος, επειδή τα βιβλία της ζηλευτής βιβλιοθήκης της είχαν στην δερματόδετη πλάτη τους τα αρχικά του: Α.Τ.

Ήμουν τότε φοιτήτρια με όρεξη για μελέτη, αλλά πενιχρά οικονομικά μέσα, κι έτσι δεν πίστευα στ’ αυτιά μου όταν με προσκάλεσε να κάνω χρήση της βιβλιοθήκης της, μήτε και στα μάτια μου, όταν άρχισε να μου χαρίζει πολύτιμα βιβλία, όλα ενυπόγραφα από εκείνον: Αντώνιος Τριανταφύλλου, Σωτήρος… , Μαζαρίτα, Αλεξάνδρεια.

Ναι, της ήμουν ευγνώμων και ένιωσα μια περίεργη συγκίνηση την ημέρα που το συνειδητοποίησα, τόσα χρόνια μετά, λίγο πριν το ταξίδι μου στη μυθική πόλη του Φάρου, της Βιβλιοθήκης, του Ελληνισμού, της Αιγύπτου και της παγκόσμιας ιστορίας.

Γνώρισα την Αλεξάνδρεια της παρακμής… Μα περιδιάβηκα δρόμους, μπήκα σε μουσεία, γνώρισα το Πατριαρχείο, το Αβερώφειο Γυμνάσιο, το σπίτι του αλεξανδρινού ποιητή και έφτασα στη Μαζαρίτα και στην οδό Σωτήρος, λες και αναζητούσα κάτι που θα συμπλήρωνε εκείνο το αχνό πρόσωπο που είχα γνωρίσει από τις φράσεις και τους στίχους που υπογράμμιζε στα βιβλία του, όπως αυτούς στα Παραστρατημένα Πουλιά του Tagor:

Εκείνοι π’ όλα τάχουν εκτός από Σένα, ώ Κύριε,
χλευάζουν αυτούς που δεν έχουν τίποτ’ άλλο παρά Σε.

Ήμουν και σε εκείνον ευγνώμων.

*
Την επισκέφθηκα μόλις γύρισα και με δέχτηκε σαν να με περίμενε χρόνια. Της μίλησα για την ανάγκη μου να την δω, για τα συναισθήματα ευγνωμοσύνης που έτρεφα για την ίδια και τον άνδρα της, για το ταξίδι μου στην Αλεξάνδρεια και την περιήγησή μου στην Μαζαρίτα, ψάχνοντας για την οδό Σωτήρος…

Κι εκείνη, υπέργηρη, ταλαιπωρημένη από ασθένειες, αλλά με λαμπερό μυαλό και κατανοητή ομιλία, μου μίλησε για τον άνδρα της και την ζωή της, παλεύοντας με την δύσπνοια που διεκδικούσε τη σιωπή της:

«Ξέρετε… ο άνδρας μου ήταν σπουδαίος άνθρωπος. Μιλούσε επτά γλώσσες και διάβαζε λογοτεχνία και στις επτά! Είχε γεννηθεί στη Χίο, μα μεγάλωσε στην Αλεξάνδρεια. Από παιδί δούλεψε παραγιός στο ραφείο κάποιου Αρμένη. Αυτός τον έστειλε σχολείο και τον βοήθησε να τελειώσει το Αβερώφειο Γυμνάσιο. Κάποτε άνοιξε δικό του «ατελιέ»... Είχε πελάτες σπουδαίους Έλληνες, αλλά και ξένους. Πλούτισε. Δεν είχε «προλάβει» όμως να παντρευτεί… έτσι έλεγε. Έφυγε από την Αλεξάνδρεια με πόνο, στο τέλος του ’50, όπως πολλοί ξένοι...

»Εγώ δεν γνώρισα την Αλεξάνδρεια. Γεννήθηκα στη Σμύρνη. Έκανα τα πρώτα μου βήματα στην Καταστροφή… και πήρα το δρόμο της προσφυγιάς. Φτάσαμε τελικά στη Θεσσαλονίκη. Για χρόνια ήμασταν οι «τουρκόσποροι» και περνούσαμε δύσκολα. Παντρεύτηκα μικρή μ’ ένα γειτονόπουλο. Δεν κάναμε παιδιά. Ήρθε ο πόλεμος και ο εμφύλιος. Εκείνος συνέχεια πολεμούσε… Το ’47 αποφάσισα να δουλέψω στην Αθήνα. Δρόμοι δεν υπήρχαν… Πήρα το «Χειμάρα» για τον Πειραιά. Δεν έφτασε όμως ποτέ... θέλω να πω, βούλιαξε. Ίσως το έχετε ακούσει… Κολύμπησα για ώρες πιασμένη σε μια σανίδα… Ήταν Ιανουάριος και χιονιάς… Χάθηκαν σχεδόν 400 άνθρωποι!... Για χρόνια άκουγα φωνές απελπισίας ξύπνια και κοιμισμένη. Λίγους μήνες μετά με ειδοποίησαν πως σκοτώθηκε ο Νίκος…

»Άρχισα να δουλεύω σκληρά, για να ζήσω και να ξεχάσω… Έτσι πέρασαν πάνω από δέκα χρόνια. Το ’60 έπιασα δουλειά στο σπίτι του κ. Τριανταφύλλου. Δεν είχε κανένα στον κόσμο. Μετά από τρία χρόνια μου ζήτησε να παντρευτούμε. Δέχτηκα. Είχαμε μεγάλη διαφορά ηλικίας… Δεν έζησε πολύ. Καταλαβαίνετε, του χρωστάω πολλά. Σας είπα πόσο σπουδαίος άνθρωπος ήταν…

»Αλήθεια, τον πατέρα-Ιωάννη τον προλάβατε; Κρίμα! Έμενε με την οικογένειά του στον δεύτερο όροφο για αρκετά χρόνια. Λειτουργούσε σ’ ένα παλιό εκκλησάκι στο κέντρο της Αθήνας. Κάποτε ζήτησα να τον δω. Είχα απορίες για τη ζωή και το θάνατο… Και μου εξήγησε... για πολύ καιρό μου εξηγούσε. Πάνε χρόνια που πέθανε, αλλά νιώθω ζωντανή την παρουσία του…».

Χαμογέλασε αχνά.

«Μου δώσατε μεγάλη χαρά», ψιθύρισε. Έμοιαζε ξαφνικά εξαντλημένη.

Έμεινα να την κοιτάζω… Δεν υπήρχε πια θίασος, δεν υπήρχαν προσωπεία, μόνο ένα γαλήνιο πρόσωπο -η Ηρώ Τριανταφύλλου- που ρουφούσε ευχαριστιακά την κάθε στιγμή της ζωής που της χαριζόταν, ένα πρόσωπο καθηλωμένο, αλλά εν πλώ προς το Φάρο.

Ντέμη Σταυροπούλου