Το διπλό πρόσωπο της μοναξιάς

 
Η μοναξιά είναι μία λέξη που δε συνδέεται με ευχάριστα γεγονότα ή συναισθήματα. Οι περισσότεροι την απεύχονται, κάνουν τα πάντα για να μην την βιώσουν και νιώθουν οίκτο για όσους τη βιώνουν. Όσο περνούν τα χρόνια αυτοί οι άνθρωποι πολλαπλασιάζονται και είναι κάθε ηλικίας, φύλου, οικονομικής κατάστασης κλπ.
 

Πώς μπορεί όμως να φτάσει κάποιος σε αυτή την κατάσταση;
 
Η ζωή είναι απρόβλεπτη και πολλές φορές άνθρωποι βρίσκονται μόνοι ξαφνικά, απροειδοποίητα. Διαβάζω όλες αυτές τις μέρες διάφορες προσωπικές ιστορίες ανθρώπων που επλήγησαν από τον φοβερό σεισμό που διέλυσε κυριολεκτικά τη νοτιοανατολική Τουρκία. Με συγκλονίζουν οι εικόνες ενηλίκων και κυρίως παιδιών που ανασύρονται από τα συντρίμμια ζωντανοί ακόμα και μετά από 11 μέρες! Η ζωή νικά τον θάνατο και ανατρέπει όλα τα προγνωστικά! Δίπλα σε αυτές τις αχτίδες φωτός, ατελείωτος ο θρήνος των ανθρώπων που έχασαν τους δικούς τους για πάντα. Πολλοί έμειναν τελείως μόνοι τους, δεν επέζησε κανένας δικός τους. Πολλά παιδιά επίσης θα μεγαλώσουν μόνα τους, χωρίς οικογένεια. Κι όλα αυτά μέσα σε 100 δευτερόλεπτα κι ενώ τίποτα δεν προμήνυε αυτό που έγινε, μία Κυριακή  βράδυ, που ξάπλωσαν για να ξυπνήσουν τη Δευτέρα το πρωί και να ξεκινήσουν την εβδομάδα τους, το σχολείο τους, τις δουλειές τους.
 
Δεν είναι όμως μόνο ο σεισμός ή κάποιο ακραίο καιρικό φαινόμενο. Καθημερινές είναι οι περιπτώσεις αυτών που αναγκάζονται να ζήσουν το υπόλοιπο της ζωής τους μόνοι τους όταν χάνουν για δάφορους λόγους πολύ δικούς τους ανθρώπους, πολύ δε περισσότερο όταν οι άνθρωποι αυτοί βρίσκονται στην τρίτη ηλικία. Δεν ξέρω γιατί αλλά τα μόνα παιδιά και οι μόνοι υπερήλικες είναι μία εικόνα που με θλίβει ιδιαίτερα. Ίσως λόγω της ευαλωτότητάς τους.
 
Εξίσου επώδυνη βέβαια είναι και η μοναξιά που νιώθουν οι έφηβοι. Η συναναστροφή μου μαζί τους τα τελευταία τριάντα χρόνια λόγω επαγγέλματος, με έχουν πείσει ότι αυτή η όμορφη ηλικιακή ομάδα όλο και περισσότερο  κλείνεται στον εαυτό της, περνά πλέον ατελείωτες ώρες μπροστά στις οθόνες και όχι με συνομηλίκους. Οι έφηβοι απολαμβάνουν πληθώρα υλικών αγαθών, έχουν άπειρους διαδικτυακούς φίλους, γονείς που προσπαθούν να τους παράσχουν τα πάντα. Όμως έχουν χάσει την ξεγνοιασιά και το χαμόγελό τους, δείχνουν σα να μην τους γεμίζει τίποτα, νιώθουν μόνοι. Θλιβερό!
 
Οι παραπάνω περιπτώσεις αφορούν ανθρώπους που η μοναξιά τους επιβάλλεται με κάποιον, οδυνηρό τις περισσότερες φορές, τρόπο. Η διαχείριση αυτής της κατάστασης διαφέρει από άτομο σε άτομο. Άλλους τους δυναμώνει και τους κινητοποιεί, άλλους τους θυμώνει, τους περισσότερους τους μαραζώνει, τους αποστασιοποιεί από τα πάντα, τους συνθλίβει.
 
Υπάρχουν βέβαια και άνθρωποι που επιλέγουν να ζουν μόνοι τους. Έτυχε; Είναι εσωστρεφείς από τη φύση τους; Αδυνατούν να συνυπάρξουν στενά; Δεν αντέχουν τις δεσμεύσεις; Δε θέλουν να στερηθούν την πολύτιμη ανεξαρτησία τους; Βλέπουν άλλους που δεν είναι μόνοι αλλά είναι δυστυχισμένοι; Είναι ένα είδος άμυνας και η μοναξιά που προβάλλεται ως επιλογή, λειτουργεί ως προστατευτικό κέλυφος; Δεν ξέρω αν είναι συνειδητοποιημένοι ή κρύβονται πίσω από την αδυναμία τους να δημιουργήσουν όμορφες, ζεστές ανθρώπινες σχέσεις. Μπορεί και να μην τολμάνε, να μη θέλουν να πληγωθούν. Πόσο μα πόσο δύσκολες έχουν γίνει οι σχέσεις σήμερα! Διάβασα κάπου ότι στη Φιλανδία τα περισσότερα σπίτια κατοικούνται από έναν άνθρωπο! Σημεία των καιρών!
 
Θα περάσω σε μία άλλη περίπτωση. Άνθρωποι που δεν είναι μόνοι, νιώθουν όμως μόνοι. Ζουν και κινούνται με άλλους, κάποτε πολλούς άλλους, όμως το κενό μεγάλο. Και εύλογα διερωτάται κάποιος: Μα ειναι δυνατόν; Κι όμως είναι! Είναι όταν οι άλλοι περιστρέφονται γύρω από το εγώ τους, απορροφώνται από τις δικές τους, «σημαντικές» έννοιες, στέκονται στην επιφάνεια, δεν έχουν ενσυναίσθηση, δεν μπορούν -ή μήπως δε θέλουν- να αγγίξουν συναισθηματικά τους ανθρώπους τους. Ναι, τότε μπορεί να ζουν μέσα στον κόσμο, μέσα στη βουή αλλά αυτή η βουή να τους τρελαίνει και να ψάχνουν τρόπο διαφυγής. Τι νόημα έχει τα σώματα να βρίσκονται δίπλα, μαζί, να αγγίζονται όταν οι ψυχές είναι σε απόσταση; Είναι πολύ σκληρή και αυτή η όψη της μοναξιάς ίσως γιατί δεν είναι ξεκάθαρη συνθήκη. Πολλές φορές αργούν να το συνειδητοποιήσουν, να το παραδεχτούν, να το αντιμετωπίσουν και βαλτώνουν σε σχέσεις που δεν έχουν να τους προσφέρουν τίποτα. Σε αυτή την περίπτωση, όταν καταφέρεις να μείνεις και τυπικά μόνος νιώθεις αρχικά μία λύτρωση. Τα συναισθήματα όμως στη συνέχεια ειναι αμφιθυμικά. Θα έρθει στιγμή που ίσως νοσταλγήσεις το πριν κι ας ήταν προβληματικό. Γενικά, είναι δύσκολα διαχειρίσιμη κατασταση.
 
Περισσότερο ίσως δυσκολεύει η διαχείριση της ελευθερίας ιδιαίτερα όταν για πολύ καιρό δεν ήσουν μόνος. Η συντροφιά, το μοίρασμα, η αμαιβαιότητα, η στήριξη αλλά και η εξάρτηση πολλές φορές από τον άλλον είναι δεδομένα που δεν είναι εύκολο να βγάλεις -κάποιες φορές ξαφνικά και βίαια- από τη ζωή σου. Νιώθεις σα να πρέπει να στήσεις μία ζωή από τα θεμέλια. Πολύ δύσκολο! Κάποιοι δεν το επιχειρούν καν και βουλιάζουν στη θλίψη, την παραίτηση και την αυτολύπηση ενώ κάποιοι άλλοι βιάζονται να βάλουν τέλος στη μοναξιά τους κάνοντας πολλές φορές λάθος επιλογές.
 
Πολλοί αναρωτιούνται: συνηθίζεται η μοναξιά; Αυτό που μπορώ να πω με βεβαιότητα είναι ότι αν καταφέρεις να προσπεράσεις το δύσκολο και σίγουρα επώδυνο σημείο της μετάβασης από τη μία κατάσταση στην άλλη, τότε σιγά-σιγά πατάς γερά στα πόδια σου, απολαμβάνεις την ανεξαρτησία σου και η μοναξιά μετά από πολλά σκαμπανεβάσματα, μπορεί και να γίνει... φίλη σου. Εξάλλου έχεις χρόνο με τον εαυτό σου, να τον γνωρίσεις, να τον περιποιηθείς, να του κάνεις τα χατίρια. Ξέρεις πλέον τι πραγματικά θέλεις και το διεκδικείς. Δεν ξέρω αν είναι εύκολο να μπεις ξανά στη διαδικασία να αποχωριστείς τη μοναξιά. Πρέπει να αξίζει τον κόπο! Όχι ότι δεν υπάρχει η ανάγκη του άλλου, αλίμονο, αλλά με άλλους όρους, με άλλον τρόπο και μόνο αν κρίνεις ότι θα είναι αυτό που θα κάνει τη ζωή σου καλύτερη κι εσένα ευτυχισμένο και πλήρη.
 
Δεν είναι η μοναξιά μία κατάσταση ευκταία. «Ζωή που δε μοιράζεται είναι ζωή κλεμμένη» λεει με τη μοναδική της φωνή η Ελευθερία Αρβανιτάκη. Αξία ανεκτίμητη το «μαζί», αναμφισβήτητα. Όταν σε γεμίζει όμως. Όταν το μαζί πληγώνει, θλίβει, διαλύει, σου κλέβει τη ζωή, τότε, ναι, το να είσαι μόνος μπορεί να είναι η καλύτερη λύση.
 
Μόνοι και μοναχικοί λοιπόν βιώνουν την ίδια κατάσταση αλλά τη διαχειρίζονται διαφορετικά, έχει διαφορετική επίδραση πάνω τους. Κάποιες φορές δεν το επιλέγουν, κάποιες ναι. Το ζητούμενο είναι να νιώθουμε καλά σε κάθε περίπτωση. Να το παλεύουμε τουλάχιστον. Το χρωστάμε στον εαυτό μας!
 

Το ξέρω πως καθένας μονάχος πορεύεται στον έρωτα.

Μονάχος στη δόξα και τον θάνατο.

Το ξέρω.Το δοκίμασα. Δεν ωφελεί.

Άφησέ με νά ’ρθω μαζί σου.

Γιάννης Ρίτσος

(Απόσπασμα από τη Σονάτα του σεληνόφωτος)

 

Πέννυ Παπαπαναγιώτου

Φιλόλογος Εκπαιδευτικός

(Γενικό Λύκειο Τεγέας)

Υπάρχει άραγε ευτυχία;

Πολλές φορές έχω επιχειρήσει να ορίσω την ευτυχία. Μου είναι αδύνατο να την συλλάβω ως μία κατάσταση που χαρακτηρίζει τη ζωή ενός ανθρώπου συνολικά όπως μου είναι δύσκολο πλέον να πω με σιγουριά «ναι, αυτός είναι ευτυχισμένος!». Κατέληξα λοιπόν στο συμπέρασμα ότι το «ευτυχισμένος» δύσκολα προσδιορίζει τη ζωή ή τον άνθρωπο.
 

Μόνο ένα ουσιαστικό μπορώ να βάλω δίπλα της: τις στιγμές. Στιγμές ευτυχίας, στιγμές γεμάτες έντονα συναισθήματα, στιγμές που μπορούν να αλλάξουν τα πάντα, που κόβουν την ανάσα, στιγμές που φαντάζουν αιώνας, που μας συντροφεύουν για το υπόλοιπο της ζωής μας και είναι το στήριγμά μας στις δυσκολίες.
 
Πόσο λίγο κρατάει μία στιγμή αλλά πόσα πράγματα μπορεί να χωρέσει! Η στιγμή που αντικρύζεις για πρώτη φορά το παιδί σου αλλά και άπειρες στιγμές ευτυχίας που σου χαρίζει ο γονεϊκός ρόλος, η πρώτη συνάντηση των σωμάτων δύο ερωτευμένων ανθρώπων , η επίτευξη ενός στόχου για τον οποίο δούλεψες πολύ, η μοναδική αίσθηση ελευθερίας και ανεξαρτησίας που νιώθεις όταν μένεις για πρώτη φορά μόνος σου, όταν αποκτάς τα πρώτα δικά σου χρήματα, όταν ετοιμάζεσαι να ανοίξεις ένα καινούργιο κεφάλαιο στη ζωή σου με τον άνθρωπό σου ή ακόμα και όταν καταφέρνεις επιτέλους να απαλλαγείς απ’ ο,τι σε πνίγει και σε κρατάει πίσω: έναν αποτυχημένο γάμο, ένα χειριστικό σύντροφο, μία δουλειά που δεν αντέχεις, μία ζωή που δε σε γεμίζει πλέον. Στιγμές- σταθμοί στη ζωή μας, αναμφισβήτητα.
 
Όμως την ευτυχία μπορείς να την νιώσεις και με απλά, καθημερινά πράγματα. Σίγουρα θα θυμάσαι για πάντα ένα βράδυ που διασκέδασες με την παρέα σου σα να μην υπήρχε αύριο, «λιμένας πρωτοϊδωμένους » που η θέα τους και μόνο σου έκοψε την ανάσα, ένα υπέροχο ηλιοβασίλεμα, ενα μπάνιο στα καταγάλανα, κρυστάλλινα νερά ενός Αιγαιοπελαγίτικου νησιού, ένα θέαμα ή άκουσμα που σε συγκλόνισε αλλά και τόσα άλλα που είχες την ευκαιρία να απολαύσεις με όλο σου το είναι κάνοντας τον χρόνο να σταματήσει.  
 
Είναι πιο εύκολο λοιπόν να βιώσεις μία στιγμή ευτυχίας από το να κυνηγάς και να ονειρεύεσαι μία ευτυχισμένη ζωή. Δεν κινείσαι πλέον στη σφαίρα του απραγματοποίητου. Λες, ναι, μπορώ κι εγώ. Και έτσι είναι...
 
Το πιο σημαντικό δε είναι ότι πλέον δε μεταθέτεις την ευτυχία σου στο μέλλον περιμένοντας τις «κατάλληλες προϋποθέσεις». Καταλαβαίνεις πόσο πολύτιμο είναι το παρόν, το τώρα, όπως και το πόσο σπουδαίο είναι να σε γεμίζει η κάθε σου μέρα, να μην περιμένεις να αποκτήσεις χρήματα, αναγνώριση, καριέρα, εντυπωσιακούς συντρόφους κ.ά.π. Όλα αυτά προκαλούν μία ευφορία, μία ικανοποίηση, την ψευδαίσθηση της ευτυχίας, όμως έχουν σύντομη ημερομηνία λήξης, πολύ σύντομη. Παράλληλα, η αναμονή τους ή ο αγώνας για την κατάκτησή τους σε κουράζει, κάποτε σε απογοητεύει και σίγουρα σε αποπροσανατολίζει από το πραγματικό νόημα και την ουσία της ευτυχίας. Κάποιες φορές ένα «χαστούκι» της ζωής είναι αυτό που θα δώσει στα πράγματα τη σωστή τους διάσταση. Ας μην είναι αυτός ο τρόπος -αλίμονο!- που θα αναδείξει και θα αποδείξει τι είναι αυτό που πραγματικά αξίζει.
 
Όλοι μπορούμε και πρέπει να έχουμε μερίδιο στην ευτυχία όσο μικρό κι είναι αυτό. Γι αυτό ας απολαύσουμε το τώρα, ας δώσουμε αξία στη στιγμή, ας βρούμε αυτό που μας γεμίζει, ας ΖΗΣΟΥΜΕ!
 
Παραθέτω δύο μικρά κείμενα που εμένα τουλάχιστον με άγγιξαν όταν τα διάβασα.
 
«Το σπουδαίο δεν είναι ν’ αλλάξουμε τη ζωή μας, ονειροπολώντας μιαν άλλη, αλλά να κάνουμε να λαλήσει τούτη η ζωή, όπως μας δόθηκε, την καθημερινή, την ταπεινή, την ανθρώπινη, όπου το καθετί που μπορούσε να γυρέψουμε πρέπει να υπάρχει.» Γιώργος Σεφέρης
 
«Είδα κι έπαθα να μην έχω την ανάγκη της. Και τώρα που παλεύοντας τα κατάφερα, έρχεται και μου δίνει συγχαρητήρια, πως αυτό ακριβώς, ότι δεν έχω την ανάγκη της, αυτό είναι ευτυχία. Άπιαστη σου λέω.» Κική Δημουλά
 

Πέννυ Παπαπαναγιώτου

Φιλόλογος Εκπαιδευτικός

(Γενικό Λύκειο Τεγέας)

Καλοκαιρινές διακοπές

 

Μετά από έναν ακόμα δύσκολο χειμώνα, οι καλοκαιρινές διακοπές φάνταζαν ως ο μοναδικός τρόπος για να πάρουμε μία ανάσα, να διώξουμε το γκρι που σκίασε κάθε τομέα της ζωής μας. Μόνο το γαλάζιο του Αιγαίου και το φως των Κυκλάδων φαινόταν ικανό να ανανεώσει τη διάθεσή μας και έτσι η επιλογή μας για φέτος ήταν ένα όμορφο κυκλαδονήσι, η Σίφνος.

 

Η αλήθεια είναι ότι η απόφαση δεν πάρθηκε αβίαστα αφού υπήρχαν αμφιβολίες, φοβίες: το ταξίδι με καράβι, οι ξένοι τουρίστες, τα κρούσματα που πληθαίνουν, η μετάλλαξη Δέλτα που καλπάζει, το κατά πόσο είναι δυνατή η τήρηση των μέτρων κατά του κορωνοιού από ανθρώπους που θέλουν να τον ξεχάσουν. Πολλά τα θέματα…

 

Από την άλλη, η σκέψη ότι αν συνεχίσουμε με αυτή τη λογική θα σταματήσουμε να ζούμε, επικράτησε των όποιων αμφιβολιών κι έτσι, βιαστικά -για να μην το μετανιώσουμε- κλείσαμε εισιτήρια και κατάλυμα.

 

Στο ταξίδι αισθανθήκαμε απόλυτα ασφαλείς. Όλοι ήταν προσεκτικοί και λειτουργούσαν με υπευθυνότητα. Μόλις δε μετά από τρεις ώρες ξεπρόβαλε η Σίφνος με τα ολόλευκα σπιτάκια που τα λάμπρυνε το εκτυφλωτικό φως του ήλιου, ναι, τότε αρχίσαμε να χαλαρώνουμε και αποφασίσαμε να απολαύσουμε την κάθε στιγμή.

 

Η Σίφνος είναι ένα νησί των δυτικών Κυκλάδων με 2.500 περίπου κατοίκους, πολλά χωριά, όμορφες παραλίες, αμέτρητα εκκλησάκια και τη μοναδική χαρακτηριστική αρχιτεκτονική των Κυκλάδων.

 

Τα καταλύματα είναι περιποιημένα και πεντακάθαρα, οι κάτοικοι αλλά και όσοι εργάζονται σε εστιατόρια, καταστήματα κλπ είναι ευγενικοί και πολύ εξυπηρετικοί. Οι τουρίστες είναι κάθε ηλικίας, Έλληνες, κυρίως όμως Γάλλοι -γαλλικά παντού.

 

Από τα χωριά που επισκέφθηκα ξεχώρισα τον Αρτεμώνα με τα γραφικά σοκάκια και τα υπέροχα αρχοντικά, την κοσμοπολίτικη και πολύβουη Απολλωνία και τις Καμάρες που είναι το λιμάνι του νησιού αλλά είναι πολύ όμορφο. Άφησα τελευταίο το Κάστρο το οποίο είναι κτισμένο αμφιθεατρικά σε έναν απότομο λόφο, έχει πλακόστρωτα καλντερίμια και φανταστική θέα. Διαθέτει αρχαιολογικό μουσείο, καλαίσθητα μαγαζιά για φαγητό και ποτό ενώ η πίσω πλευρά σε οδηγεί στο εκκλησάκι της Εφταμάρτυρος. Αξίζει όχι μόνο μία επίσκεψη. (Φανταστικό μοχίτο στον Κουβανό με θέα το ηλιοβασίλεμα)

 

Έχει αρκετές ωραίες παραλίες -όχι όλες οργανωμένες-. Ξεχώρισα το Βαθύ που είναι πολύ γραφικό, τις Καμάρες που είναι στο λιμάνι και φυσικά τον Πλατύ Γυαλό, μία τεράστια αμμουδερή παραλία με δροσερά κρυστάλλινα νερά, πολύ προσεγμένα εστιατόρια και καταλύματα. Λίγο πιο κάτω η παραλία Λαζάρου, πιο απόμερα, αποζημιώνει και τους πιο απαιτητικούς (μικρή όμως και γι’ αυτό δύσκολο να βρεις ομπρέλα).

 

Τέλος, δεν μπορούσα να μην αναφερθώ στο φαγητό της Σίφνου. Ως γενέτειρα του Τσελεμεντέ προσπαθεί να διατηρήσει την παράδοση και τα καταφέρνει περίφημα. Τα περισσότερα γεύματα ήταν μία μοναδική γαστρονομική εμπειρία. Δε θα ξεχάσω τα πιάτα που επιμελήθηκε ένας μεταδιδακτορικός μοριακός βιολόγος ο οποίος αποφάσισε να γυρίσει σελίδα στη ζωή του και να ευφραίνει ουρανίσκους με την τέχνη του στη Σίφνο -τέλεια!

 

Οι μέρες πέρασαν γρήγορα. Φύγαμε με τις καλύτερες εντυπώσεις. Το γκρίζο έγινε λευκό και γαλάζιο. Αυτό το νησί έχει μία θετική αύρα, σου αφήνει κάτι γλυκό, κάτι αισιόδοξο.

 

Είχα επισκεφτεί πριν πολλά χρόνια τη Σίφνο. Είχα φύγει και τότε με τις ίδιες εντυπώσεις και με την υπόσχεση ότι θα ξανάρθω. Το έκανα και θα το ξανακάνω.

 

Πέννυ Παπαπαναγιώτου

Φιλόλογος Εκπαιδευτικός

(Γενικό Λύκειο Τεγέας)

Ξανά στο Σχολείο...

11-3-2020. Τα σχολεία κλείνουν για 15 μέρες. Ο covid- 19 έχει κάνει την εμφάνισή του και στη χώρα μας. Ο πρώτος θάνατος και οι τρομακτικές εικόνες από τους συμπαθείς γείτονές μας Ιταλούς που μαστίζονται από τον ιό, οδήγησαν εσπευσμένα την κυβέρνηση σε δραστικά μέτρα καθώς το σύστημα υγείας της χώρας αδυνατούσε να σηκώσει αυτό το βάρος.

Ό,τι ακολούθησε θα το θυμόμαστε σε όλη μας τη ζωή: καραντίνα, lock down, εγκλεισμός, sms μετακίνησης, μάσκες, αντισηπτικά, απολύμανση της απολύμανσης, Τσιόδρας, Χαρδαλιάς, «οι επόμενες εβδομάδες είναι κρίσιμες», «ΜΕΝΟΥΜΕ ΣΠΙΤΙ», «ΜΕΝΟΥΜΕ ΑΣΦΑΛΕΙΣ» κ.ά. Μαζί με όλα αυτά και πάνω απ’ αυτά, ο φόβος της αρρώστιας και του θανάτου, η αγωνία για το αύριο, η απομάκρυνση από τους αγαπημένους, η κυριαρχία της οθόνης -στην ενημέρωση, στη διασκέδαση, στην επικοινωνία με συγγενείς και φίλους, στην εκπαίδευση, παντού.

Η καλή διαχείριση από την πολιτεία και η υπεύθυνη στάση των πολιτών, κράτησαν χαμηλά τα ποσοστά τόσο των κρουσμάτων όσο και των νεκρών. Συγκριτικά με άλλες χώρες, έχουμε πάει απρόσμενα καλά. Οι ειδικοί αποφάσισαν τη σταδιακή χαλάρωση των μέτρων. Μετά από πολλές συζητήσεις και διχογνωμίες, αποφασίστηκε το άνοιγμα των σχολείων. 11/5 η γ’ λυκείου, 18/5 η α’ & β’ λυκείου καθώς και τα γυμνάσια και αν όλα πάνε καλά, θα ακολουθήσουν τα δημοτικά. Με εντολή της υπουργού οι εκπαιδευτικοί θα έπρεπε να είναι στις θέσεις τους από την προηγούμενη Τετάρτη προκειμένου να προβούν  στις απαραίτητες ενέργειες για να επιστρέψουν οι μαθητές σε ένα ασφαλές περιβάλλον.

6-5-2020. Μετά από 57 μέρες επέστρεψα στη θέση μου. Τόσες μέρες κλείνει το σχολείο και το καλοκαίρι. Ήταν λοιπόν σα να γυρίζουμε από τις καλοκαιρινές διακοπές, σα να ξεκινούσε ένα νέο σχολικό έτος. Συνήθως την πρώτη μέρα της επιστροφής  αντικρίζεις  ξεκούραστους και χαμογελαστούς συναδέλφους,  γεμάτους όρεξη και σχέδια για ένα νέο συναρπαστικό ταξίδι με τους μαθητές τους. Ανταλλάσσουν εμπειρίες από τις διακοπές τους και ονειρεύονται μία χρονιά με περισσότερες όμορφες στιγμές  και όσο γίνεται λιγότερα προβλήματα.

Αυτή η πρώτη μέρα όμως είναι τελείως διαφορετική. Οι συνάδελφοι είναι «μαγκωμένοι». Υπάρχει μία διάχυτη ανησυχία: θα τα καταφέρουμε; Δύσκολο το εγχείρημα! Κρατάμε αποστάσεις. Δεν είναι πάντα εύκολο. Ξεχνιέσαι… Διαβάζουμε και ξαναδιαβάζουμε τις οδηγίες, αναδιαμορφώνουμε τις τάξεις, καταρτίζουμε νέο πρόγραμμα. Προσπαθούμε με λίγα λόγια να δημιουργήσουμε μία νέα σχολική πραγματικότητα στην οποία εκ προοιμίου γνωρίζουμε ότι δεν μπορούμε να προσαρμοστούμε ούτε εμείς κυρίως όμως οι μαθητές μας.

Ο κατ’ εξοχήν χώρος κοινωνικοποίησης πρέπει να μετατραπεί σε έναν χώρο όπου το ζητούμενο είναι η αποστασιοποίηση. Εμείς δε, καλούμαστε να κάνουμε τον χωροφύλακα, τον νοσηλευτή, τον ψυχολόγο και δεν ξέρω τι άλλο. Πρέπει να φροντίσουμε τους μαθητές μας αλλά και τον εαυτό μας. Ας μην ξεχνάμε ότι η πλειοψηφία των εκπαιδευτικών είναι άνω των 50. Επιπλέον, όλοι έχουν πίσω στο σπίτι παιδιά, γονείς ή άτομα που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες.

Η αλήθεια είναι ότι τα παιδιά-τουλάχιστον στο δικό μας σχολείο- λαχταράνε να γυρίσουν. Αποζητούν την καθημερινότητά τους κι ας τους φαινόταν κουραστική ή πληκτική πολλές φορές. Παρόλο που δε χάσαμε την επαφή αφού συνεχίσαμε τα μαθήματα με τηλεκπαίδευση, παρόλο που είχα πάντα την κάμερα ανοιχτή και το ίδιο ζητούσα κι απ’ αυτά για να έχουμε τουλάχιστον οπτική επαφή, συνειδητοποιήσαμε όλοι ότι τίποτα δεν μπορεί να αναπληρώσει τη δια ζώσης διδασκαλία. Ο φυσικός χώρος μαθητών και καθηγητών είναι η τάξη: να κυκλοφορείς ανάμεσα στα θρανία, να βλέπεις τα πρόσωπά τους, να μαντεύεις τις ανησυχίες τους, να διαγιγνώσκεις πιθανά προβλήματα και καταστάσεις που χρήζουν φροντίδας, να γελάς με τα αστεία τους, να προσπαθείς και να δίνεις όλο σου το είναι για να μάθει όσα περισσότερα μπορεί ο καθένας και κυρίως να βάλεις το πετραδάκι σου για να γίνουν  σωστοί  άνθρωποι,  ολοκληρωμένες προσωπικότητες.

Έτσι, τη Δευτέρα  ξεκινάμε με νέα δεδομένα. Θα κάνουμε το καλύτερο που μπορούμε, αυτό είναι σίγουρο. Πιστεύω και τα παιδιά το ίδιο. Έχουν αποδείξει ότι παρά την αντιδραστικότητα που διακρίνει αυτή την ηλικία, όσες φορές έχει χρειαστεί, μας έχουν καταπλήξει  με την υπευθυνότητα και τη στάση τους.

Καλή μας αρχή, λοιπόν…

Πέννυ Παπαπαναγιώτου 

Υπομονή… Θα περάσει…

Ολόκληρος ο πλανήτης έχει πατήσει “pause” τον τελευταίο μήνα. Τα σύνορα κλείνουν, τα συστήματα υγείας φτάνουν στα όριά τους, οι οικονομίες καταρρέουν. Πάνω απ όλα αυτά όμως είναι οι ανθρώπινες ζωές που χάνονται κάθε μέρα.

Κάθε απόγευμα στις 6.00 η Ελλάδα σύσσωμη βρίσκεται μπροστά στους δέκτες για να ακούσει τις ανακοινώσεις του εκπροσώπου του Υπουργείου Υγείας: πόσοι νόσησαν, πόσοι διασωληνώθηκαν, πόσοι πέθαναν. Όλα μετριούνται πλέον με αριθμούς. Όλα αναλύονται με όρους στατιστικούς. Όμως μιλάμε για ανθρώπους που αρρωσταίνουν, πονούν και αγωνιούν, ανθρώπους που μπαίνουν στην εντατική με μικρές πιθανότητες εξόδου, ανθρώπους που χάνουν τη ζωή τους. Το πιο θλιβερό είναι ότι σε αυτές τις δύσκολες στιγμές που βιώνουν δεν μπορούν να έχουν τη φροντίδα και τη στήριξη των δικών τους. Σε πολλές περιπτώσεις δε, όταν οι νοσούντες χάνουν τη μάχη, δεν μπορούν οι αγαπημένοι τους να τους απευθύνουν ούτε το στερνό αντίο.

Η κατακλείδα κάθε ενημέρωσης: «ΜΕΝΟΥΜΕ ΣΠΙΤΙ», «ΟΙ ΕΠΟΜΕΝΕΣ ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ ΕΙΝΑΙ ΚΡΙΣΙΜΕΣ», «ΔΙΝΟΥΜΕ ΜΙΑ ΜΕΓΑΛΗ ΜΑΧΗ ΚΑΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΤΗΝ ΚΕΡΔΙΣΟΥΜΕ»!

Είναι αλήθεια ότι το μοναδικό και αποτελεσματικότερο μέτρο είναι ο περιορισμός των εξόδων από το σπίτι και η κοινωνική απομόνωση. Έτσι οι περισσότεροι μένουμε σπίτι τις τελευταίες τρεις εβδομάδες υιοθετώντας έναν νέο τρόπο ζωής, ακολουθώντας πιστά τις οδηγίες των ειδικών και ελπίζοντας να τελειώσει όσο το δυνατόν γρηγορότερα αυτή η περιπέτεια.

Ο χώρος και ο χρόνος έχουν αποκτήσει άλλη διάσταση, οι σχέσεις μπαίνουν στο μικροσκόπιο, οι αντοχές τεστάρονται. Σιγά-σιγά συνειδητοποιούμε ότι αυτό δεν πρόκειται να λήξει άμεσα. Η επιστροφή στην κανονικότητα φαντάζει πλέον ως κάτι μακρινό. Όλα εξαρτώνται από την υπευθυνότητα που θα επιδείξουν οι πολίτες αλλά και από το πόσο κοντά είμαστε σε μία αποτελεσματική φαρμακευτική αγωγή.

Την προηγούμενη Τετάρτη ήταν του Ευαγγελισμού. Η θεία λειτουργία στην τηλεόραση, ο μπακαλιάρος με τη σκορδαλιά στο τραπέζι. Κι όμως τίποτα δεν ήταν ίδιο ούτε καν ο μπακαλιάρος. Χθες μπήκε ο Απρίλιος. Η άνοιξη στα καλύτερα της -το βλέπω από το παράθυρο, το μυρίζω από το μπαλκόνι- εμείς, όχι.  Σε 20 μέρες έχουμε Πάσχα. Τίποτα δεν παραπέμπει στο κλίμα και την κατάνυξη των ημερών. ΄Ωρες - ώρες έχω την αίσθηση και το φόβο μαζί μήπως περάσει και δεν το καταλάβω.

  

Όταν βγούμε από το σπίτι, τίποτα δε θα είναι ίδιο. Ας ελπίσουμε ότι κάποια πράγματα θα είναι καλύτερα, ότι εμείς θα είμαστε καλύτεροι. Ίσως είναι η ευκαιρία να κάνουμε restart στη ζωή μας με περισσότερο συναίσθημα, μικρότερες ταχύτητες, ουσιαστικότερες ανθρώπινες σχέσεις.

 

Όσο είμαστε μέσα λοιπόν, δεν αφήνουμε το μυαλό μας να κοιμηθεί, την ψυχή μας να κουραστεί, το σώμα μας να αδρανήσει.

 

Κάνουμε όνειρα πολύχρωμα. Αν είμαστε υγιείς και υπομονετικοί, ο καιρός θα περάσει γρήγορα και θα έρθει σύντομα η στιγμή που και η πραγματικότητά μας θα αποκτήσει το φως και το χρώμα των ονείρων μας.

Καλή δύναμη σε όλους και Καλό Πάσχα!

Πέννυ Παπαπαναγιώτου

Φιλόλογος Εκπαιδευτικός

(Γενικό Λύκειο Τεγέας)

Η Άνοιξη θα έρθει

Τρίτη, 09 Μαρτίου 2020. Έχει ξημερώσει μία ηλιόλουστη μέρα. Η φύση εδώ και λίγες μέρες έχει φορέσει τα καλά της. Οι εποχές του χρόνου, βλέπετε, αλλάζουν με μία απίστευτη κανονικότητα ανεξάρτητα από το τι συμβαίνει στον κόσμο. Ποτέ δεν αλλάζουν τους ρυθμούς τους, αντίθετα κάνουν τους ανθρώπους να εναρμονίζονται σ’ αυτούς. Αυτό το υπέρλαμπρο φως του ήλιου, το μπλε του ελληνικού ουρανού, η γη που έχει αρχίσει δειλά-δειλά να πρασινίζει, οι αμυγδαλιές σαν πανέμορφες νύφες έτοιμες να ξεκινήσουν ένα καινούργιο κεφάλαιο ζωής και τα κάθε λογής λουλούδια, δημιουργούν μία ασυναγώνιστη χρωματική παλέτα κάνοντάς μας να υποδεχτούμε την πολυπόθητη Άνοιξη και να αφήσουμε πίσω μας τις μουντές και κρύες μέρες του χειμώνα.  Για όλους εμάς δε που ζούμε σε αυτή τη χώρα, το παραπάνω σκηνικό συμπληρώνουν τα γελαστά πρόσωπα των ανθρώπων που συναντιούνται πλέον πιο συχνά σε υπαίθρια μαγαζιά για καφέ, φαγητό ή ποτό, οι χαρούμενες φωνές των παιδιών που ξεχύνονται στις πλατείες για παιχνίδι, οι μικρές αποδράσεις τα Σαββατοκύριακα, τα πρώτα μπάνια για τους πιο τολμηρούς και τα σχέδια για το καλοκαίρι που φαντάζει πλέον τόσο κοντά.

Σε κάθε άλλη περίπτωση, όλο αυτό το σκηνικό θα μας γέμιζε αισιοδοξία, θα μας έκανε να βλέπουμε μικρότερα τα προβλήματά μας, να ελπίζουμε σε κάτι καλύτερο. Δεν ισχύει όμως γι αυτή την άνοιξη. Πρωταγωνιστής για φέτος είναι ένας άγνωστος αλλά φοβερός εχθρός: ο ΚΟΡΩΝΟΪΟΣ.

Τετάρτη, 10 Μαρτίου 2020. Τα σχολεία κλείνουν  για 15 μέρες. Καθώς περνούν οι μέρες τα μέτρα γίνονται όλο και πιο αυστηρά. Στόχος ο περιορισμός  των συναθροίσεων  προκειμένου να περιοριστεί η διασπορά του ιού. Ο κόσμος δεν έχει αρχικά συνειδητοποιήσει τι γίνεται. Λογικό. Από τη μία στιγμή στην άλλη καλούνται οι άνθρωποι να αλλάξουν άρδην την καθημερινότητά τους και κυρίως, να κλειστούν στο σπίτι. Ποιοι; Οι Έλληνες, την άνοιξη! Παιδιά και έφηβοι χαίρονται με το κλείσιμο των σχολείων και λειτουργούν σα να έχουν διακοπές. Οι υπόλοιποι κινούνται χωρίς ιδιαίτερες προφυλάξεις. Ο πρώτος νεκρός, τα διαρκώς αυξανόμενα κρούσματα και η δραματική κατάσταση στην Ιταλία κάνουν τους χαλαρούς κατοίκους αυτού του τόπου να συναισθανθούν τη σοβαρότητα της κατάστασης. Τα σούπερ μάρκετ πλημμύρισαν από κόσμο όπως και τα φαρμακεία. Είναι το μοναδικό θέμα συζήτησης στα κανάλια, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τις φιλικές και οικογενειακές συζητήσεις, παντού.

Οι συστάσεις των αρμοδίων είναι «ΜΕΝΟΥΜΕ ΣΠΙΤΙ» και αποφεύγουμε τον συνωστισμό. Μόνο έτσι θα καθυστερήσουμε την ταχεία εξάπλωση.

Η κατάσταση είναι πρωτόγνωρη και ο χειρισμός της δύσκολος.

Αισθάνεσαι σαν «Ελεύθερος Πολιορκημένος» σε λίγα τετραγωνικά μέτρα με περιορισμένες επιλογές διάθεσης του άπλετου ελεύθερου χρόνου.

Αισθάνεσαι ότι δεν μπορείς να εκφράσεις τα αισθήματά σου στους ανθρώπους σου. Κάποιες φορές δεν μπορείς να αγκαλιάσεις ούτε το παιδί σου!

Αισθάνεσαι ότι δεν μπορείς να προσφέρεις τίποτα περισσότερο από τα ψώνια που αφήνεις στην πόρτα, στους παππούδες που είναι απομονωμένοι ως ευπαθής ομάδα.

Αισθάνεσαι ότι είσαι αδύναμος γιατί έχεις απέναντί σου έναν εχθρό αλλά δεν έχεις όπλα για να τον πολεμήσεις. Το κυριότερο, δε γνωρίζεις την ημερομηνία λήξης αυτής της κρίσης.

Ας μη γελιόμαστε. Δεν είναι εύκολο! Είναι όμως αναγκαίο! Αν συνειδητοποιήσουμε το μέγεθος της ατομικής μας ευθύνης, θα το κάνουμε με χαρά για να ζήσουμε όσο περισσότεροι γίνεται τις ομορφιές της άνοιξης του επόμενου, του μεθεπόμενου και πολλών ετών ακόμα.

Τρίτη, 17 Μαρτίου 2020. Σχεδόν τα πάντα είναι κλειστά. Η πόλη έρημη και ο κόσμος φοβισμένος περιμένει -τι ακριβώς δεν ξέρει-. Οι περισσότεροι κατάλαβαν, συμμορφώθηκαν. Ώρα 20.30. Μόλις ήρθαν δύο μηνύματα από το 112 «Οι στιγμές είναι κρίσιμες. Μείνετε σπίτι…»

Ας κρατήσουμε την άνοιξη μέσα μας. Ας δούμε αυτή τη δοκιμασία ως ευκαιρία και όχι ως τιμωρία.

Ο Θεός μαζί μας.

Δ.  ΣΟΛΩΜΟΣ:  ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ  ΠΟΛΙΟΡΚΗΜΕΝΟΙ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΑ  Β΄,  αποσπάσματα  1, 2

1

Άκρα  του  τάφου  σιωπή  στον  κάμπο  βασιλεύει`

Λαλεί  πουλί,  παίρνει  σπυρί,  κι  η  μάνα  το  ζηλεύει.

Τα  μάτια  η  πείνα  εμαύρισε`  στα  μάτια  η  μάνα  μνέει`

Στέκει  ο  Σουλιώτης  ο  καλός  παράμερα  και  κλαίει:

"Έρμο  τουφέκι  σκοτεινό,  τι - σ'  έχω  ‘γω  στο  χέρι;

Οπού  συ  μου  'γινες  βαρύ  κι  ο  Αγαρηνός  το  ξέρει."

2

Ο  Απρίλης  με  τον  Έρωτα  χορεύουν  και  γελούνε,

Κι  όσ'  άνθια  βγαίνουν  και  καρποί  τόσ'  άρματα  Σα  κλειούνε.

Λευκό  βουνάκι  πρόβατα  κινούμενο  βελάζει,

Και  μες  στη  θάλασσα  βαθιά  ξαναπετιέται  πάλι,

Κι  ολόλευκο  εσύσμιξε  με  τ'  ουρανού  τα  κάλλη.

Και  μες  στης  λίμνης  τα  νερά,  οπ’  έφθασε  μ'  ασπούδα,

Έπαιξε  με  τον  ίσκιο  της  γαλάζια  πεταλούδα,

Που  ευώδιασε  τον  ύπνο  της  μέσα  στον  άγριο  κρίνο`

Το  σκουληκάκι  βρίσκεται  σ'  ώρα  γλυκιά  κι  εκείνο.

Μάγεμα  η  φύσις  κι  όνειρο  στην  ομορφιά  και  χάρη,

Η  μαύρη  πέτρα  ολόχρυση  και  το  ξερό  χορτάρι`

Με  χίλιες  βρύσες  χύνεται,  με  χίλιες  γλώσσες  κραίνει`

Όποιος  πεθαίνει  σήμερα  χίλιες  φορές  πεθαίνει.

Τρέμ'  η  ψυχή  και  ξαστοχά  γλυκά  τον  εαυτό  της.

Πέννυ Παπαπαναγιώτου

Φιλόλογος Εκπαιδευτικός

(Γενικό Λύκειο Τεγέας)