Parthenon

 
The Parthenon has watched Athens change for nearly 2,500 years.
 

In the 5th century BC, it stood in the full splendour of Classical Greece, with sculpted details and painted elements that made the Acropolis far more colourful than many imagine today.
 
Now, even in ruin, it remains one of the most powerful symbols of Greek history and identity.
 
One sacred hill. Two very different centuries. One Greek legacy that still stands.

Νόμπελ στην Αρχαία Ελληνική Γραμματεία

 
Με το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας 2026 τιμήθηκε χθες Πέμπτη 8^η Οκτωβρίου 2026 η Καναδή συγγραφέας Άν Κάρσον.
 

Η 76χρονη δημιουργός, γνωστή για τον τρόπο με τον οποίο συνδυάζει την ποίηση, τη μυθολογία, τη φιλοσοφία και το δοκίμιο, συγκαταλέγεται στις πιο ξεχωριστές μορφές της σύγχρονης αγγλόφωνης λογοτεχνίας.
 
Ποιήτρια, δοκιμιογράφος, κλασική φιλόλογος και μεταφράστρια, με μια βαθιά, σχεδόν εμμονική σχέση με την αρχαία ελληνική γραμματεία, έχει οικοδομήσει ένα λογοτεχνικό σύμπαν στο οποίο η Σαπφώ συνομιλεί με τη σύγχρονη ερωτική απογοήτευση, ο Γηρυόνης μεταμορφώνεται σε έναν πληγωμένο έφηβο και οι ήρωες της αρχαίας τραγωδίας αποκτούν ξανά φωνή για να μιλήσουν για τις αγωνίες του σημερινού ανθρώπου.
 
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής, η Καναδή συγγραφέας τιμήθηκε «για το τολμηρό και ευρηματικό της έργο που, σε παιχνιδιάρικο διάλογο με την κλασική παράδοση, έχει δημιουργήσει νέες μορφές για τη σύγχρονη λογοτεχνία».
 
Σύμφωνα με το AP, η Ίνγκριντ Κάρλμπεργκ, μόνιμη γραμματέας της Σουηδικής Ακαδημίας, δήλωσε ότι η συγγραφέας βρισκόταν στην Ισλανδία «ακούγοντας τον άνεμο» όταν η Ακαδημία κατάφερε να επικοινωνήσει μαζί της για να της ανακοινώσει τη βράβευση.
 
Γεννημένη στο Τορόντο, η Άν Κάρσον αντλεί έμπνευση από θέματα και μύθους της αρχαίας ελληνικής και ρωμαϊκής γραμματείας, δημιουργώντας έργα που συχνά συνδυάζουν στοιχεία ποίησης, δοκιμίου και μυθοπλασίας.
 
Ανάμεσα στα γνωστότερα βιβλία της συγκαταλέγονται:
 
·        «Eros the Bittersweet» (Έρως ο Γλυκόπικρος- Δοκίμιο για το ερωτικό παράδοξο στην κλασική παράδοση), ένα πρωτοποριακό δοκίμιο για τον έρωτα και την επιθυμία, με αφετηρία την αρχαία ελληνική ποίηση και ιδιαίτερα τη Σαπφώ.
·        «Autobiography of Red», ένα μυθιστόρημα γραμμένο σε στίχους.
·        «Men in the Off Hours», συλλογή ποίησης και πεζών κειμένων που κέρδισε το καναδικό Βραβείο Griffin Ποίησης το 2001.
·        «Norma Jeane Baker of Troy», έργο που παραλληλίζει τη Μέριλιν Μονρόε με την Ωραία Ελένη της Τροίας.
 
Η βράβευσή της αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς η αρχαία ελληνική γραμματεία αποτελεί διαχρονική πηγή έμπνευσης για το έργο της. Η ελληνική γλώσσα, η μυθολογία και οι αρχαίοι τραγικοί έχουν αφήσει έντονο αποτύπωμα στη συγγραφική της πορεία, με την Κάρσον να γεφυρώνει δημιουργικά τον αρχαίο με τον σύγχρονο κόσμο. Εδώ και περισσότερες από τρεις δεκαετίες, συνδυάζει την ποίηση και τη συγγραφή με τη διδασκαλία των κλασικών σπουδών και τη μετάφραση εμβληματικών έργων της αρχαίας ελληνικής γραμματείας.
 
Στα έργα της, οι ήρωες της ελληνικής μυθολογίας αποκτούν σύγχρονη φωνή, ενώ ζητήματα όπως ο έρωτας, η επιθυμία, η απώλεια και η ανθρώπινη ταυτότητα εξετάζονται μέσα από τη σύνδεση του αρχαίου με τον σημερινό κόσμο.
 
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Autobiography of Red, που κυκλοφόρησε το 1998 και θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα έργα της. Η Κάρσον αντλεί έμπνευση από τον μύθο του Γηρυόνη, τον οποίο σκότωσε ο Ηρακλής, και τον μετατρέπει σε μια σύγχρονη ιστορία ενηλικίωσης, έρωτα και αναζήτησης ταυτότητας.
 
Εξίσου σημαντική είναι η σχέση της με τη Σαπφώ, της οποίας την ποίηση έχει μεταφράσει στο έργο If Not, Winter. Μέσα από τη μεταφραστική της προσέγγιση, επιχειρεί να διατηρήσει την εκφραστική δύναμη των αρχαίων κειμένων, αναδεικνύοντας παράλληλα τη διαχρονικότητά τους.
 
Με τη βράβευση της Αν Κάρσον, η Σουηδική Ακαδημία στρέφει την προσοχή σε μια δημιουργό που επί δεκαετίες αμφισβητεί τα παραδοσιακά όρια της λογοτεχνίας, αποδεικνύοντας ότι τα κείμενα της αρχαιότητας εξακολουθούν να αποτελούν πηγή έμπνευσης για σύγχρονες μορφές αφήγησης.

Achievements

 
Throughout history, different nations have played a pioneering role in shaping our modern world. From the development of the Internet and television broadcasting to the introduction of underground railways, high-speed trains, postage stamps and modern banking, these remarkable achievements have transformed the way we live, communicate and travel. The accompanying illustration highlights some important historical milestones and the countries associated with them, reminding us that human progress is the result of innovation, determination and the continuous pursuit of knowledge.
 

Among these achievements, Greece holds a particularly distinguished place as the birthplace of the ancient Olympic Games and the country where the modern Olympic Games were revived in Athens in 1896. Other nations have made equally significant contributions in science, technology, education and public administration. Although some of the historical claims in the illustration require further clarification, its central message remains valuable: every nation has the potential to contribute to humanity's shared progress, and the greatest achievements are those that transcend national boundaries and benefit generations to come.

Η Οδύσσεια του σπουδαίου αυτού έπους

 
Με την «Οδύσσεια», όπως την αντελήφθη και την επέδειξε πρόσφατα κινηματογραφικά ο Βρετανός σκηνοθέτης και παραγωγός Κρίστοφερ Νόλαν, προστέθηκε ένα ακόμη επεισόδιο στο ταξίδι μέσα στον χρόνο του αριστουργηματικού αυτού έπους. Η ταινία έχει μεγάλη εισπρακτική επιτυχία και εντυπωσιάζει η ανταπόκριση που έχει στο διεθνές φιλοθεάμον και βιβλιόφιλο κοινό.
 

Ενδεικτικά αναφέρεται ότι στο Ηνωμένο Βασίλειο οι πωλήσεις της Οδύσσειας εκτοξεύθηκαν κατά 1400% (!!!) στις πρώτες τέσσερις εβδομάδες του Ιουλίου, λίγες ημέρες μετά την εμφάνιση του κινηματογραφικού έργου στις αίθουσες, έναντι των αντιστοίχων ημερών του προηγουμένου έτους. Στις ΗΠΑ υπήρξε αντιστοίχως αύξηση των πωλήσεων του βιβλίου κατά 76%. Στη Γαλλία και στο ίδιο διάστημα υπήρξε αύξηση κατά 300% και όπως δήλωσαν οι υπεύθυνοι των μεγάλων εκδοτικών οίκων της για το φθινόπωρο έχουν προγραμματίσει διάφορες εκδόσεις της Οδύσσειας, από βιβλία τσέπης των οκτώ Ευρώ, έως πολυτελείς εκδόσεις των 45 Ευρώ και άνω. Οι μεταφράσεις των εν λόγω βιβλίων θα είναι από κλασσικές, όπως του φιλέλληνα και ελληνιστού Βίκτωρος Μπεράρ (1864-1931) έως και σύγχρονων μεταφραστών. Στην Ελλάδα πέραν της αύξησης της ζήτησης της Οδύσσειας στα βιβλιοπωλεία παρατηρήθηκε και μία άμεση αύξηση 18% στις εβδομαδιαίες κρατήσεις στη χώρα μας, με αιχμή το νησί των Φαιάκων, την Κέρκυρα, η οποία γνώρισε άνοδο 28% στις κρατήσεις χώρων διαμονής. 
 
Επί της ουσίας και ως προς τις κριτικές για την ταινία του Νόλαν υπήρξαν πολλές και σε διάφορες χώρες. Σε μια γενική άποψη ο Γιάννης Ζουμπουλάκης σημείωσε πως «ο Κρίστοφερ Νόλαν με αυτή την κινηματογραφική μεταφορά θέλησε να γράψει τον δικό του επίλογο πάνω στη σχέση του κινηματογράφου, ή γενικότερα του οπτικοακουστικού θεάματος με την Οδύσσεια του Ομήρου». Την ίδια περίπου σκέψη εκφράζει και η διδάσκουσα στο Τμήμα Κλασσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ (ΗΠΑ) Πολύβια Παραρά: «Η Οδύσσεια (του Νόλαν) παύει να λειτουργεί ως το έπος που αναδεικνύει την ελευθερία, την αυτονομία, την πολιτική συγκρότηση και το αξιακό σύστημα των Ελλήνων και μετατρέπεται σε ένα αφήγημα προσαρμοσμένο στις ευαισθησίες και στις αναζητήσεις του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού».
 
Ενδιαφέρουσα και η άποψη του Γάλλου πολιτικού και φιλοσόφου Λυκ Φερί για την ταινία του Νόλαν: «Μπορεί κάποιος να αναζητεί να επικαιροποιήσει και να εκσυγχρονίσει την Οδύσσεια για να την καταστήσει πιο “σέξι”, προβάλλοντας την “διαφορετικότητα” στην κατανομή των ρόλων στους ηθοποιούς. Επιδιώκεται να συνδεθεί η ταινία στην ελληνική κοσμολογία, η οποία όμως δεν είναι πλέον η δική μας (της Δύσης). Η ελληνική κοσμολογία είναι περισσότερο πολύτιμη (για την ανθρωπότητα…)». Στην κατανομή των ρόλων υπήρξε αντίδραση και από τον σκηνοθέτη Γιάννη Σμαραγδή, ο οποίος είπε πως το Χόλιγουντ επιβάλλει οι ταινίες που μπορούν να προκριθούν και να διακριθούν με βραβεία είναι αυτές που συμπεριλαμβάνουν συμπεριλήψεις της μαύρης φυλής και της γουόκ ατζέντας.
 
Ενδιαφέρουσα είναι η κριτική και η συμβουλή της Βρετανίδας - Αμερικανίδας ελληνίστριας και καθηγήτριας Κλασσικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια Έμιλι Ουίλσον. Στο London Review of Books η Ουίλσον έγραψε: «Αυτή η “Οδύσσεια” διαθέτει τον γνώριμο συνδυασμό μεγαλομανίας και επιφανειακότητας, που χαρακτηρίζει το έργο του Νόλαν…»  και ουσιαστικά απορρίπτοντάς την επιλέγει: «Ίσως αντί να δείτε την ταινία θα ήταν καλύτερο να επιστρέψετε στο ίδιο το ποίημα, είτε στο πρωτότυπο, είτε σε οποιαδήποτε σύγχρονη μετάφραση. Είναι ωραίο να πηγαίνεις σινεμά, να τρως ποπ κορν και να βλέπεις σπουδαίους ηθοποιούς να ερμηνεύουν. Αλλά, όπως συμβαίνει τόσο συχνά, το βιβλίο είναι πολύ καλύτερο από οποιαδήποτε ταινία».
 
Μέσα στις πολλές αρνητικές κριτικές για την ταινία υπήρξε και μία διαφορετική. Στη Γαλλία η χριστιανικών (ρωμαιοκαθολικών) αντιλήψεων ιστοσελίδα «Αλήθεια» (Aleteia)  βλέπει και πέντε σημεία τα οποία ο θεατής της ταινίας θα έπρεπε να σκεφθεί. Πρώτον, ότι ο Οδυσσέας θέτει πάνω από όλες τις απολαύσεις, τις ηδονές και τις περιπέτειές του την οικογένειά του. Δεύτερον, ότι η αγάπη στο αντρόγυνο αυξάνεται και ενδυναμώνεται μέσα από τον αγώνα του να παραμείνει πιστό στη μεταξύ του σχέση, παρά τους πειρασμούς. Τρίτον, ότι η ψυχολογική φυγή δεν φέρνει την ειρήνη στην ψυχή. Τέταρτον, πως μια νίκη δεν έχει αξία, παρά όταν είναι δίκαιη και πέμπτο πως ο άνθρωπος όταν αρνείται στη ζωή του τα όρια της αξιοπρέπειας και των άλλων αξιών χάνει τον ανθρωπισμό του.
 
Από όλες αυτές τις σκέψεις και τις κριτικές στη μεταφορά του αριστουργηματικού έπους της «Οδύσσειας» σε κινηματογραφική ταινία  από τον Κρίστοφερ Νόλαν, ως σεναριογράφου, σκηνοθέτη και παραγωγού προκύπτει το ερώτημα του τρόπου διασκευής και μεταφοράς των έργων των αρχαίων τραγωδών και ποιητών σε μετά τη συγγραφή τους εποχές. Βεβαίως είναι εξαιρετικό το γεγονός πως 2500 περίπου χρόνια από τη συγγραφή και παρουσίαση των έργων και 2700 περίπου χρόνια από τη δημιουργία της επικής ομηρικής ποίησης, αυτά εξακολουθούν να παρουσιάζουν και για τον σημερινό άνθρωπο εξαιρετικό ενδιαφέρον και αιτίες για στοχασμό. Ενδεικτικό πάντως του σύγχρονου πνευματικού πολιτισμού είναι πως στη Δύση δεν παρουσιάζονται, του επιπέδου του Ομήρου, του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη και των αρχαίων τραγικών ποιητών αξιόλογοι λόγιοι και συγγραφείς και επειδή δεν έχουν τη δυνατότητα να παρουσιάσουν σημαντικά έργα προσφεύγουν στην αρχαία γραμματεία. Έλληνες σκηνοθέτες και ποιητές (πρώτοι ο Πολίτης και ο Ροντήρης) παρουσίασαν το αρχαίο δράμα από θαυμασμό και αγάπη προς αυτό και επιχείρησαν να το αναβιώσουν παρουσιάζοντας το με σεβασμό στο πρωτότυπο. Ακολούθησαν οι Τζαβέλλας και Κακογιάννης με μεταφορές στον κινηματογράφο με μια πιστότητα στο αρχαίο κείμενο και με ανάπλαση της εποχής της δημιουργίας του και ο Ντασέν με μοντέρνο τρόπο. Ο Ευαγγελάτος με πιστότητα στο κείμενο, αλλά και κάποια μεταφορά στο παρόν. Ο Κουν ήταν ο πρώτος που επιχείρησε με τον Αριστοφάνη να σχολιάσει τη σύγχρονή του επικαιρότητα.
 
Η εποχή όμως όσων προσήγγιζαν το αρχαίο δράμα με σεβασμό και δέος πέρασε. Τώρα μένει ο τίτλος και οι μετασκευάζοντες τα έργα των αρχαίων τραγικών τους χρησιμοποιούν για να περάσουν δια μέσου αυτών τις ιδέες τους και την ιδεολογία τους. Προφανώς εκμεταλλεύονται το γεγονός ότι οι συγγραφείς δεν ζουν και πως έτσι αυτοί μπορούν ατιμώρητοι να  παραποιούν τα μηνύματά τους και να τους κακοποιούν δεοντολογικά και μάλιστα στους ίδιους χώρους όπου αυτοί δίδαξαν υψηλότατου επιπέδου ήθος και την τραγικότητα της ζωής. Είναι πάντως μέσα στην πραγματικότητα πως οι αρχαίοι μεγάλοι συγγραφείς και ποιητές θα εξακολουθήσουν να διδάσκουν και στο μέλλον, ενώ όσοι τους κακοποιούν θα ξεχαστούν, ως να μην υπήρξαν.
 
Η τραγωδία «Αντιγόνη» του Σοφοκλή είναι ίσως το πιο ενδεικτικό παράδειγμα μετασκευών και παραποιήσεων στο μήνυμά της. Ο Ανούιγ το 1944 παρουσίασε την Αντιγόνη ως σύμβολο της Γαλλικής Αντίστασης. Ο Μπρεχτ, το 1948, εμφάνισε τον Κρέοντα ως φασίστα δικτάτορα. Η «Αντιγόνη στον Αμαζόνιο» του Μίλο Ράου (2023) συνδέθηκε με τον αγώνα των ιθαγενών ενάντια στην κρατική και εταιρική βαρβαρότητα. Τέλος να αναφερθεί η παράσταση της Αντιγόνης του Λιθουανού Γκραουζίνις στην Επίδαυρο, το 2022, με ζεϊμπέκικο, λίγο Μπρέγκοβιτς και πλήρη αποδόμηση του τραγικού στοιχείου και η Αντιγόνη  από το χοροθέατρο του Νορβηγού Ογέν, το 2026, πάλι στην Επίδαυρο, που μόνο τον τίτλο της αρχαίας τραγωδίας είχε και προκάλεσε μαζικές αποδοκιμασίες και αποχωρήσεις κατά τη διάρκεια του έργου.
 
Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Ο Μεγ. Αλέξανδρος στη Σκωτία

 

Μνημείο του Μεγάλου Αλέξανδρου και του πολεμικού του αλόγου Βουκεφάλα

 

Αυτό το άγαλμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου και του θρυλικού πολεμικού αλόγου του Βουκεφάλα βρίσκεται μπροστά από το Δημαρχείο της πόλης του Εδιμβούργου κατά μήκος του Royal Mile.
 
Είναι ένα έργο του σπουδαίου Σκωτσέζου γλύπτη Sir John Steell, το οποίο σχεδίασε το 1832 αλλά το έχυσε τελικά σε μπρούντζο το 1883, περίπου πενήντα χρόνια αργότερα.
 
Έτσι, το γλυπτό αυτό είναι μοναδικό, καθώς συνδέει κατά έναν ιδιαίτερο τρόπο την αρχή και το τέλος της μακράς καλλιτεχνικής σταδιοδρομίας του.
 
Το μνημείο μεταφέρθηκε στην σημερινή του θέση το 1916. Είναι μια χάλκινη και κλασική απεικόνιση του νεαρού Αλέξανδρου που ντύνεται μόνο με ένα μανδύα, εξημερώνοντας τον Βουκεφάλο, που ήταν ένα άγριο άλογο.
 
Το άγαλμα βρίσκεται στην κορυφή ενός απλού υποστρώματος και είναι όμορφα περικυκλωμένο από το Edinburgh City Chambers.

Historic periods of ancient Greece

 
From the Bronze Age civilizations of the Aegean to the rise of the Greek city-states, the Classical golden age, and the vast Hellenistic world, each period left a powerful mark on history.
 

Philosophy, democracy, art, architecture, warfare, literature, and science - ancient Greece created a legacy that continues to influence the world today.

10 of Greece’s Greatest Historical Heroes

 
Throughout history, Greece has been shaped by extraordinary men and women whose courage, leadership and sacrifice changed the course of our nation’s story.
 

From the bravery of Leonidas at Thermopylae to the leadership of Themistocles at Salamis, the victories of Miltiades at Marathon, the legacy of Alexander the Great, the final stand of Constantine XI Palaiologos, and the heroes of the Greek War of Independence and beyond, these figures continue to inspire generations around the world.

The Great Powers of Ancient Greece

 
From Macedonia and Epirus to Thessaly, Athens, Sparta, Mycenae, and Crete, the ancient Greek world was shaped by powerful kingdoms, regions, and city-states.
 

Each played an important role in Hellenic civilization through leadership, warfare, philosophy, architecture, art, and culture.
 
Different powers, one Greek world. Their extraordinary legacy belongs to Greece and continues to inspire humanity today.
 
Greece remembers. Greece is proud.

10 top Greek inventions

 
Just saying… 10 great contributions of Ancient Greece ⚙️
 

🧮 Pythagorean Theorem
⚙️ Antikythera Mechanism
🏛️ Athenian Democracy
📐 Systematic Geometry
⚖️ Citizen Jury Courts
💧 Archimedes’ Screw
🎭 Theatre
🏃 Ancient Olympic Games
🌍 Aristarchus’ Heliocentric Model
⚓ Trireme Naval Engineering
 
From mathematics and science to politics, sport, and theatre, ancient Greek ideas helped shape the world we know today. A heritage that continues to make Greece proud. ✨

The Peloponnese

 
The Peloponnese gave rise to more than legendary warriors. Ancient tradition places the ancestral roots of the Macedonian Argead dynasty in Argolis, while Arcadia is remembered in Roman legend as the homeland of Evander, who settled the future site of Rome before Aeneas arrived.
 

From these mountains and valleys, stories emerged that shaped 6 of history's greatest civilizations. Makedonia, Rome, Mycenae, Sparta, Pontos and Cyprus. ⚔️

The first European alphabet

 
The Ancient Greeks were the first Europeans to invent an alphabet, paving the way for all modern European languages!
 

Their writing evolved from mysterious origins - some say it began with Proto-Greek speakers as early as 2500 BC, others believe it came even earlier!
 
Imagine how this ancient alphabet shaped the way we communicate today!

Ο Οδυσσέας στην Αγγλία

 
Σε λίγες ημέρες ένα κανούργιο έργο θα προβληθεί στους κινηματογράφους στην Αγγλία. Είναι η Οδύσσεια του Ομήρου.
 

Η εν λόγω ταινία διαφημίζεται πολύ τελευταία. Μια έμμεση διαφήμιση είναι και ο πίνακας της παρούσας ανάρτησης, από σταθμό του μετρό στο Λονδίνο.

Archaeological Museums in Greece

 
DID YOU KNOW? Greece is officially the Archaeological Capital of the World! 🏛️🇬🇷 
 

While other countries have museums, Greece is a museum. We officially hold the record for the most Archaeological Museums on the planet! 🌍 
 
From the world-class Acropolis Museum in Athens to the hidden gems in every small village, we have over 110 dedicated spaces preserving the history of Western Civilization. That’s more than any other nation! 
 
Why this matters:
 
✨ We don't just study history; we live in it.
✨ Every stone has a story from 3,000 years ago.
✨ No matter where you go in Greece, you are steps away from a masterpiece.
 
Greece remains the ultimate cultural destination. 🏺✨

Most Powerful Civilizations in History

Throughout history, certain civilizations reshaped the world through innovation, military power, culture, and governance - leaving legacies that still influence us today.

🏆 Some of the most influential civilizations:

1️⃣ Roman Civilization
2️⃣ Ancient Greek Civilization
3️⃣ Ancient Egyptian Civilization
4️⃣ Chinese Civilization
5️⃣ Indus Valley Civilization
6️⃣ Persian Civilization
7️⃣ Mongol Empire
8️⃣ Mesopotamian Civilization
9️⃣ Aztec Civilization
🔟 Inca Civilization

🌍 Later Global Powers:

• Ottoman Empire
• British Empire
• Spanish Empire
• Portuguese Empire
• French Empire

📜 Why They Matter:

These civilizations shaped law, philosophy, science, architecture, and global trade, forming the foundation of modern society.

✨ From ancient river valleys to global empires, their impact still echoes across the world today.

Μεγάλη Ελλάδα

 
Αυτός είναι ένας εναλλακτικός χάρτης· απεικονίζει ένα διαφορετικό ιστορικό σενάριο, στο οποίο οι πόλεις-κράτη έχουν ενωθεί. Γνωστή ως Magna Graecia ή «Μεγάλη Ελλάδα», η δικτύωση των ελληνικών αποικιών στη νότια Ιταλία αποτέλεσε ένα πολιτισμικό φαινόμενο και όχι μια ενιαία αυτοκρατορία. Οι πόλεις-κράτη αυτές ιδρύθηκαν κυρίως μεταξύ του 8ου και του 6ου αιώνα π.Χ. και συνδέονταν μεταξύ τους μέσω κοινών παραδόσεων και ελληνικής καταγωγής.
 

Οι πόλεις αυτές, όπως ο Τάρας, οι Συρακούσες και ο Κρότων, διατήρησαν τη γλώσσα, τη θρησκεία και τα ήθη του ελληνικού κόσμου, συμβάλλοντας καθοριστικά στη διάδοση του ελληνικού πολιτισμού στη Δύση. Αν και δεν αποτέλεσαν ποτέ ενιαίο κράτος, συνδέονταν μεταξύ τους με κοινή πολιτισμική ταυτότητα και έντονη οικονομική και πνευματική δραστηριότητα.

Εύστοχοι οι παππούδες μας

 
Το εικονίδιο της παρούσας ανάρτησης παίζει με τη δύναμη της αντιπαραβολής: από τη μία, σύγχρονες πολιτικές φωνές που επικαλούνται την «ασφάλεια» για να νομιμοποιήσουν γεωπολιτικές αξιώσεις· από την άλλη, η εικόνα του αρχαίου σοφού που θυμίζει ότι άλλο η αναγκαιότητα κι άλλο η δικαιοσύνη. Η σάτιρα δεν στοχεύει τόσο στα πρόσωπα όσο στη λογική που επανέρχεται διαχρονικά στην ιστορία: όταν η ισχύς βαφτίζεται ηθικό επιχείρημα και η επιθυμία παρουσιάζεται ως αναπόφευκτο συμφέρον.
 

Η καταληκτική φράση του Επίκτητου λειτουργεί σαν φιλοσοφικό φρένο στον πολιτικό κυνισμό. Υπενθυμίζει ότι όσα δεν δίνονται εθελοντικά δεν παύουν να είναι ξένα, ακόμη κι αν κατακτηθούν με τη βία ή με τον λόγο της «ασφάλειας». Έτσι, το εικονίδιο συνδέει τον αρχαίο στοχασμό με τη σύγχρονη πραγματικότητα και μας προκαλεί να αναρωτηθούμε: πόση πρόοδος υπάρχει πραγματικά, όταν τα ίδια επιχειρήματα επαναλαμβάνονται αιώνες μετά, απλώς με διαφορετικούς χάρτες και διαφορετικά όπλα;

Crown in an ancient Greek tomb

 
Archaeologists in Greece have uncovered the grave of an ousted noblewoman whom they are calling "The Lady with the Inverted Diadem." The seventh-century-B.C. burial is notable for the elaborate bronze crown placed upside down on the woman's head, which may have signified a final end to her power.
 

The noblewoman's grave was unearthed at an ancient cemetery that was recently discovered in east-central Greece, about 60 miles (95 kilometres) northwest of Athens, during construction work, according to a Nov. 27 translated statement from the Greek Ministry of Culture. The 40 graves recovered thus far appear to be the burials of people of high social status who died in the Archaic and Classical periods (800 to 323 B.C.).
 
One grave stood out above the rest, according to the statement. Within the burial of a woman who was about 20 to 30 years old when she died, archaeologists discovered numerous bronze grave goods, including a pin with geometric-style horses, a necklace with a vase-shaped amulet, bone and ivory beads, copper earrings, a bracelet and several spiral rings.
 
The woman's bronze diadem, in particular, caught the archaeologists' attention. It featured a large rosette on the front and a scene of facing pairs of male and female lions on the back. But the crown had been placed upside down on the woman's head so that the lions appeared to be lying down.
 
Lions symbolized royal power and authority, according to the statement, as can be seen in earlier iconography from the southern Greek city of Mycenae, where the so-called Lion Gate was a potent symbol of the king's power in the 13th century B.C.
 
An inverted crown, though, symbolizes the resignation or fall of a ruler. Therefore, this woman may have lost her privileged position during a time of social and political upheaval in the mid-seventh century B.C., according to the statement. That difficult time in Greek history was eventually resolved by the lawmaker Solon's reforms that laid the foundation for Athenian democracy in the early sixth century B.C.
 
Archaeologists also found the burial of a 4-year-old child near the woman. The child was crowned with a bronze diadem with small rosettes and dates to the same time period as the woman, suggesting they may have been related in some way.
 
Research at the site is ongoing and may reveal more graves in the near future.
 
Source: MSN

Μένανδρος ο σοφός ποιητής

 
Έναν σοφό, αλλά όχι τόσο γνωστό ποιητή - κωμωδιογράφο των ελληνιστικών χρόνων, τον Αθηναίο Μένανδρο (342-292 π.Χ), προβάλλει με το πολύ ενδιαφέρον και κομψότατης έκδοσης βιβλίο της η αξιόλογη φιλόλογος Ευαγγελία Βαλάτα - Τσιάμα. Έγραψε πάνω από εκατό έργα - κωμωδίες. Από αυτά διασώθηκαν λίγα σε σπαράγματα και δύο ολόκληρα, «Ο δύσκολος» και «Οι επιτρέποντες». Και όμως αυτός ο «δύσκολος» στην ανακάλυψη ποιητής έχαιρε της εκτίμησης μεγάλων λογοτεχνών και ιστορικών και μας άφησε σπουδαία κληρονομιά από γνωμικά του.
 

Ο Μένανδρος έζησε στην Αθήνα -μεταξύ Κηφισιάς και Φρεαττύδας- υπό διαδόχους του Μεγάλου Αλεξάνδρου, όταν πια δεν υπήρχε Δημοκρατία σε αυτήν. Λόγω του πολιτικού και κοινωνικού περιβάλλοντος η γραφή του Μενάνδρου ήταν διαφορετική από αυτή του Αριστοφάνη, όμως και οι δύο -με τον τρόπο τους- ήθελαν το καλό της πόλης τους. Όπως γράφει η Ευαγγελία Βαλάτα - Τσιάμα η ποίηση του Αριστοφάνη και των άλλων εκπροσώπων της παλαιάς Αττικής κωμωδίας ήταν κατ’ εξοχήν πολιτική, με την έννοια ότι αντλούσε τη θεματολογία της από την τρέχουσα επικαιρότητα της πόλης: πολιτική, κοινωνική, φιλοσοφική, αλλά και λογοτεχνική. Η νέα Αττική κωμωδία με τον Μένανδρο ήταν απολιτική, με την έννοια ότι σπάνια γίνεται αναφορά σε πρόσωπα της σύγχρονής του πολιτικής εξουσίας. Επίσης ο Μένανδρος απομακρύνθηκε από την αμιγή Αττική διάλεκτο. Απευθυνόμενος στο επί των επιγόνων του Μεγάλου Αλεξάνδρου δημιουργηθέν  κοσμοπολίτικο κοινό και για να μετακενώσει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τα μηνύματά του, υιοθέτησε τη διαμορφούμενη τότε Ελληνιστική κοινή διάλεκτο.
 
Μπορεί να χάθηκε το μέγιστο μέρος του έργου του Μενάνδρου, όμως μένει η, ανά τους αιώνες εκτίμηση μεγάλων λογίων. Ο Πλούταρχος, τον 2ο μ.Χ. αιώνα,  γράφει η Ευαγγελία Βαλάτα - Τσιάμα, φαίνεται να τον θαυμάζει απεριόριστα, για το ύφος και το ήθος του. Στα νεότερα χρόνια, τον 19ο αιώνα, ο Γερμανός ποιητής και φιλόσοφος Γκαίτε είχε γράψει στον φίλο του Γιόχαν Πέτερ Έκερμαν: «Εκτός από τον Σοφοκλή, δεν αγαπώ κανέναν άλλο σαν τον Μένανδρο».
 
Ως δείγματα της γραφής και της φιλοσοφίας του Μενάνδρου αναφέρονται δύο μικρά αποσπάσματα από τα έργα του «Ο δύσκολος» και «Οι επιτρέποντες». Πρώτα, σχετικά με  τον «Δύσκολο». Στο τέλος του έργου μονολογεί ο Κνήμωνας, ο «δύσκολος» γέρος αγρότης:
 
«Ένα ήταν το λάθος μου, ίσως: Νόμιζα πως σε όλα εγώ είχα αυτάρκεια, πως δεν είχα την ανάγκη κανενός. Τώρα που είδα πως το τέλος της ζωής είναι κοντά και αναπάντεχο, το νιώθω πως γελιόμουνα σε αυτό… Αλλά βλέποντας τον κόσμο, πώς περνά κι έχει στο νου όλο στο άτιμο το κέρδος, τόσο μου είχε το μυαλό πια θολώσει, που έλεγα ότι, μα τον Ήφαιστο, ποτέ άνθρωπος του ανθρώπου του άλλου δεν θα θέλει το καλό. Να πού σκόνταφτα. Μα τώρα μ’ έκαμε να δω το φως ο Γοργίας, με το να κάμει πράξη ανθρώπου ευγενικού» (Σημ. Μενάνδρου «Ο δύσκολος ή ο Μισάνθρωπος», Έμμετρη μετάφραση Θρασύβουλου Σταύρου, Έκδοση Εταιρείας Σπουδών Σχολής Μωραΐτη, σελ. 84).
 
Από τους «Επιτρέποντες» και από το βιβλίο της Ευαγγελίας Βαλάτα - Τσιάμα, αναφέρεται μέρος από το τέλος του έργου, όταν ο δούλος Ονήσιμος απευθυνόμενος στον «επιτρέποντα» γέρο Σμικρίνη και εμμέσως στο κοινό λέγει:
 
«Ο φίλος ονομάζει το κακό ανάγκη. Ποιος λοιπόν τον καταστρέφει αν όχι ο χαρακτήρας του; Όμως τώρα πού ’χεις βαλθεί να κάνεις μιαν αδικία, σε γλίτωσεν η τύχη σου και βρίσκεις τις ατυχίες εκείνες ξελυμένες κι όλους να ’χουν φιλιώσει. Γι’ αυτό το λέω να μη σε ξαναδώ να δείχνεις τόση φούρια, Σμικρίνη…».
 
Η σοφία του Μενάνδρου δεν φαίνεται μόνο από τα έργα του, που διασώθηκαν και από τα αποσπάσματα των έργων του, που ανακαλύφθηκαν. Αποδεικνύεται και από τα γνωμικά του, που διασώθηκαν και λέγονται σε όλο τον κόσμο. Η Ευαγγελία Βαλάτα - Τσιάμα αναφέρει τα κυριώτερα. Ο Απόστολος Παύλος στην Α΄προς Κορινθίους Επιστολή του (ιε΄, 33) φαίνεται ότι γνώριζε το έργο του Μενάνδρου, αφού δανείζεται από το έργο του «Θαΐς» τον στίχο «Φθείρουσι ήθη χρηστά ομιλίαι κακαί». Άλλα, που εξακολουθούν να μνημονεύονται, είναι το «Δρυός πεσούσης πας ανήρ ξυλεύεται», το «Δις εξαμαρτείν ουκ ανδρός σοφού», το «Παιδεία γαρ εστί βακτηρία βίου», το «τα δάνεια τους ελευθέρους δούλους ποιεί», το «φοβού το γήρας, ου γαρ έρχεται μόνον» και, ίσως το σημαντικότερο, «Ως χαρίεν άνθρωπος, όταν άνθρωπος ή»  και άλλα.
 
Είναι πολύ σημαντικό, το προ ολίγου χρόνου εκδοθέν από τις εκδόσεις «Μένανδρος» βιβλίο της Ευαγγελίας Βαλάτα - Τσιάμα, γιατί είναι ευκολοδιάβαστο και δίνει με μεταδοτικότητα και με ακρίβεια στον αναγνώστη του να αντιληφθεί το ήθος του ποιητή Μενάνδρου και την αξία του έργου του. Κηφισιώτισσα η ίδια θέλησε και πέτυχε να προβάλλει τον αρχαίο και λίγο γνωστό στο ελληνικό κοινό μεγάλο συμπολίτη της.
 
Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Εάλω η Τροία

 
Σύμφωνα με την αρχαία ελληνική παράδοση, το χαρμόσυνο μήνυμα «Η Τροία έπεσε!» έφτασε στο Άργος το ίδιο βράδυ της πτώσης της Τροίας, χάρη σε ένα έξυπνο και εντυπωσιακό δίκτυο επικοινωνίας: τις φρυκτωρίες. Οι σκοπιώροι, τοποθετημένοι σε επίκαιρες βουνοκορφές, μετέδιδαν το μήνυμα ανάβοντας φωτιές, έτσι ώστε κάθε επόμενη κορυφή να βλέπει τη φωτιά της προηγούμενης και να συνεχίζει τη μετάδοση. Η ιδέα αυτή αποδεικνύει το πόσο ανεπτυγμένη ήταν η τεχνογνωσία και η οργάνωση των αρχαίων Ελλήνων, πολύ πριν την εποχή των τηλεπικοινωνιών.
 

Το δίκτυο των φρυκτωριών ξεκινούσε από την Ίδη της Τρωάδας και περνούσε διαδοχικά από το Λημναίο, τον Άθω, το Μάκιστο, το Μεσσάπιο, τον Κιθαιρώνα, το Αίγιπλαγκτο και κατέληγε στο Αραχναίο, απ’ όπου το μήνυμα έφτασε στο Άργος. Η αναπαράσταση αυτής της διαδρομής δείχνει πώς, χάρη στη γεωγραφική στρατηγική και τη συνεργασία, οι αρχαίοι μπορούσαν να επικοινωνήσουν άμεσα μέσα σε μία μόνο νύχτα γεγονότα που άλλαξαν την ιστορία.

Doubling the square

 
Scientists asked ChatGPT to solve a math problem from more than 2,000 years ago - how it answered it surprised them
 

The Greek philosopher Plato wrote about Socrates challenging a student with the "doubling the square" problem in about 385 B.C. When asked to double the area of a square, the student doubled the length of each side, unaware that each side of the new square should be the length of the original's diagonal.
 
Scientists at Cambridge University and Jerusalem's Hebrew University selected the problem to pose to ChatGPT because of its non-obvious solution. Since Plato's writing 2,400 years ago, scholars have used the doubling the square problem to argue whether the mathematical knowledge needed to solve it is already within us, released through reason, or only accessible through experience.
 
Because ChatGPT, like other large language models (LLMs), is trained mostly on text rather than images, they reasoned there was a low chance that the answer to the doubling the square problem would exist in training data. This means that if it arrived at the correct solution unaided, one could argue that mathematical ability is learned and not innate.
 
The answer came when the team went further. As described in a study published Sept. 17 in the journal International Journal of Mathematical Education in Science and Technology, they asked the chatbot to double the area of a rectangle using similar reasoning. It responded that because the diagonal of a rectangle can't be used to double its size, there was no solution in geometry.
 
However, visiting University of Cambridge scholar Nadav Marco from the Hebrew University of Jerusalem, and professor of mathematics education Andreas Stylianides, knew that a geometric solution existed.
 
Marco said the chances of the false claim existing in ChatGPT's training data was "vanishingly small," which means it was improvising responses based on previous discussion about the doubling the square problem - a clear indication of generated rather than innate learning.
 
"When we face a new problem, our instinct is often to try things out based on our past experience," Marco said Sept. 18 in a statement. "In our experiment, ChatGPT seemed to do something similar. Like a learner or scholar, it appeared to come up with its own hypotheses and solutions."
 
Machines that think?
 
The study shines new light on questions about the artificial intelligence (AI) version of "reasoning" and "thinking," the scientists said.
 
Because it seemed to improvise responses and even make mistakes like Socrates' student, Marco and Stylianides suggested ChatGPT might be using a concept we already know from education called a zone of proximal development (ZPD), which describes the gap between what we know and what we might eventually know with the right educational guidance.
 
ChatGPT, they said, might be using a similar framework spontaneously, solving novel problems that aren't represented in training data simply thanks to the right prompts.
 
It's a stark example of the longstanding black box issue in AI, where the programming or "reasoning" a system goes through to reach a conclusion is invisible and untraceable, but the researchers said that their work ultimately highlights the opportunity to make AI work better for us.
 
"Unlike proofs found in reputable textbooks, students cannot assume that ChatGPT's proofs are valid," Stylianides said in the statement. "Understanding and evaluating AI-generated proofs are emerging as key skills that need to be embedded in the mathematics curriculum."
 
It's a core skill they want students to master in educational contexts, something they said calls for better prompt engineering - for example, telling AI “I want us to explore this problem together” rather than '”tell me the answer.”
 
The team are cautious about the results, warning us not to over-interpret them and conclude that LLMs "work things out" like we do. But, Marco did label ChatGPT's behaviour as "learner-like."
 
The researchers see scope for future research in several areas. Newer models can be tested on a wider set of mathematical problems, and there’s also potential to combine ChatGPT with dynamic geometry systems or theorem provers, creating richer digital environments that support intuitive exploration, for instance, in the way teachers and students use AI to work together in classrooms.
 
SOURCE: MSN