Πατριαρχική Απόδειξις επί τω Αγίω Πάσχα

+ Β Α Ρ Θ Ο Λ Ο Μ Α Ι Ο Σ

ΕΛΕΩι ΘΕΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ - ΝΕΑΣ ΡΩΜΗΣ

ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ

ΠΑΝΤΙ Τῼ ΠΛΗΡΩΜΑΤΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΧΑΡΙΝ, ΕΙΡΗΝΗΝ ΚΑΙ ΕΛΕΟΣ

ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΞΩΣ ΑΝΑΣΤΑΝΤΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ

Χριστός Ἀνέστη!

«Δεῦτε», ἀδελφοί καί τέκνα ἐν Κυρίῳ, «λάβετε φῶς ἐκ τοῦ ἀνεσπέρου Φωτός» τοῦ Φαναρίου, τοῦἹεροῦ Κέντρου τῶν Ὀρθοδόξων, καί δοξάσωμεν ὅλοι ὁμοῦ καί ἀπό κοινοῦ «Χριστόν τόν Ἀναστάντα ἐκ νεκρῶν».

Ζοφερά ἦτο ἡ ψυχική κατάστασις τῶν μαθητῶν τοῦ Κυρίου μετά τήν Σταύρωσιν Αὐτοῦ, διότι διά τῆς δι᾿ αὐτῆς θανατώσεως τοῦ Κυρίου διελύθησαν αἱ ἐλπίδες τῶν μαθητῶν Του περί ἐπικρατήσεως Αὐτοῦ καί αὐτῶν ὡς πολιτικῆς ἐξουσίας. Εἶχον ἐκλάβει τήν θριαμβευτικήν εἴσοδον τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς τά Ἱεροσόλυμα, μετά τήν ἀνάστασιν τοῦ Λαζάρου καί τήν θαυματουργικήν τροφοδοσίαν πέντε χιλιάδων ἀνδρῶν, πλέον γυναικῶν καί παιδίων, διά πέντε ἄρτων καί δύο ἰχθύων, ὡς προανάκρουσμα τῆς κατακτήσεως ὑπ᾿ αὐτῶν κοσμικῆς ἐξουσίας. Ἡ μήτηρ δύο ἐξ αὐτῶν ὑπέβαλε μάλιστα τό αἴτημα ὅπως οἱ υἱοί αὐτῆς καθήσουν εἷς ἐκ δεξιῶν καί εἷς ἐξ εὐωνύμων τοῦ Κυρίου, ὅταν Οὗτος ἀναλάβῃ τήν ἐξουσίαν. Ὅλα αὐτά διελύθησαν ὡς παιδικαί φαντασίαι λόγῳ τοῦ φοβεροῦ πλήγματος τῆς θανατικῆς ἐκτελέσεως τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Τήν πρωίαν, ὅμως, τῆς μιᾶς τῶν Σαββάτων αἱ Μυροφόροι εὗρον τόν τάφον κενόν καί ἤκουσαν παρά τοῦ Ἀγγέλου ὅτι ὁ Ἰησοῦς ἀνέστη ἐκ νεκρῶν. Μετ᾿ ὀλίγον δέ εἶδον Αὐτόν εἰς ἀλλοίαν κατάστασιν, μή ἐπιτρέπουσαν εἰς τάς Μυροφόρους νά Τόν ἀγγίξουν. Ἡ τοιαύτη ἀπροσδόκητος ἐξέλιξις τῶν πραγμάτων προεκάλεσε τήν ἀπορίαν τῶν περί τόν Ἰησοῦν περί τῆς περαιτέρω ἐξελίξεως τῶν γεγονότων. Ἡ ἀπάντησις δέν ἐδόθη εἰς αὐτούς ἀμέσως. Εἰδοποιήθησαν νά ἀναμένουν με ὑπομονήν καί καρτερίαν μέχρις ὅτου ἐνδυθοῦν δύναμιν ἐξ ὕψους. Πειθαρχήσαντες δέ εἰς τήν ἐντολήν, ἀνέμενον μέχρι τῆς Πεντηκοστῆς, ὅτε τό Ἅγιον Πνεῦμα, ἐπελθόν, ἀπεκάλυψεν εἰς αὐτούς, ἐν πληρότητι, τήν νέαν ἀποστολήν των. Αὕτη δέν συνίστατο εἰς τήν ἀπελευθέρωσιν ἑνός ἔθνους ἀπό τῆς ὑποδουλώσεως εἰς ἄλλο ἔθνος, ἀλλά εἰς τήν ἀπελευθέρωσιν τῆς ἀνθρωπότητος ὅλης ἀπό τῆς ὑποδουλώσεως εἰς τόν ἄρχοντα τοῦ κακοῦ καί εἰς τό κακόν ἐν γένει. Μία ἄλλη μεγάλη ἀποστολή διαφορετική ἀπό ἐκείνην τήν ὁποίαν ὠνειρεύοντο.

Ἡ ἀσύλληπτος ἐντολή τῆς διαδόσεως τοῦ κηρύγματος τῆς ἀπελευθερώσεως τοῦ ἀνθρώπου ἀπό τῆς δουλείας τοῦ θανάτου ἐξέπληξεν αὐτούς, ἀλλ᾿ ἀνελήφθη μετά ζήλου καί ἐκηρύχθη πανταχοῦ καί ἔσωσε καί σώζει πολλούς ἀπό τοῦ θανάτου. Ὑπάρχει ὁ πρωτότοκος τῶν νεκρῶν, ὁ ἀναστημένος Ἰησοῦς, ὁ ὁποῖος προσφέρει εἰς ὅλους τήν δυνατότητα τῆς ἀναστάσεως καί τῆς αἰωνίου ζωῆς, μιᾶς ζωῆς ἡ ὁποία δέν ὑπόκειται πλέον εἰς τήν φθοράν, διότι ἐν τῇ ἀναστάσει οἱ ἄνθρωποι εἶναι ὡς οἱ ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ ἐν οὐρανῷ καί φέρουν σῶμα πνευματικόν ἀντί τοῦ σαρκικοῦ.

Πρόγευσιν αὐτῆς τῆς μακαρίας ἀναστασίμου καταστάσεως βιοῦμεν ἀπό τώρα, ὅταν φέρωμεν τό σάρκινον ἔνδυμά μας εἰς τρόπον ὥστε νά μή γευώμεθα τήν οὐσίαν τοῦ θανάτου, δηλαδή τήν ἀπομάκρυνσιν ἀπό τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ, ἀλλά νά αἰσθανώμεθα ὅτι μετέβημεν ἀπό τοῦ φυσικοῦ θανάτου τοῦ σαρκίνου σώματος εἰς τήν ἀνωτέραν ζωήν τοῦ πνευματικοῦ τοιούτου διά τῆς μετ᾿ ἀγάπης γνώσεως τοῦ Προσώπου τοῦ Κυρίου, ἡ ὁποία γνῶσις ἰσοδυναμεῖ πρός τήν αἰώνιον ζωήν.

Δέν προσδοκῶμεν, λοιπόν, ἁπλῶς τήν ἀνάστασιν τῶν νεκρῶν ὡς ἕν γεγονός τοῦ ἀπωτάτου μέλλοντος ἀλλά μετέχομεν αὐτῆς ἀπό τοῦδε, ὥστε νά κραυγάζωμεν ἐνθουσιωδῶς μετά τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου Χρυσοστόμου: «Ποῦ σοῦ, θάνατε, τό κέντρον; ποῦ σοῦ, Ἅδη, τό νῖκος;». Συνανέστημεν μετά τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ καί ζῶμεν τά ἔσχατα ὡς παρόντα καί τά παρόντα ὡς ἔσχατα. Ἡ ἀνάστασις διαποτίζει τήν ὕπαρξιν ἡμῶν καί πληροῖ χαρᾶς αὐτήν. Ὡς ἐπλήσθη χαρᾶς τό στόμα τῶν μαθητῶν ἐν τῷ λέγειν ἀνέστη ὁ Κύριος.

Συνεχίζομεν τό ἔργον τῶν Ἀποστόλων. Μεταδίδομεν εἰς τόν κόσμον τό μήνυμα τῆς ἀναστάσεως. Κηρύσσομεν ἐν ἐπιγνώσει, ὅτι ὁ θάνατος δέν πρέπει νά ἔχῃ θέσιν εἰς τήν ζωήν μας, οὐδεμίαν ὠφέλειαν προσφέρει εἰς τήν ἀνθρωπότητα. Οἱ ἐπιδιώκοντες νά βελτιώσουν τήν κοινωνικήν ζωήν διά τοῦ θανάτου συνανθρώπων τινῶν αὐτῶν, δέν προσφέρουν ἀγαθήν ὑπηρεσίαν εἰς τούς ἐπιζῶντας. Ὑπηρετοῦν τήν ἐπέκτασιν τοῦ θανάτου καί προετοιμάζουν τήν ὑπ᾿ αὐτοῦ καταβρόχθισιν ἑαυτῶν.

Εἰς τάς ἡμέρας μας τά τύμπανα τοῦ θανάτου καί τοῦ σκότους ἠχοῦν μανιωδῶς. Μερικοί συνάνθρωποί μας πιστεύουν ὅτι ἡ ἐξόντωσις ἄλλων συνανθρώπων μας εἶναι πρᾶξις ἐπαινετή καί ὠφέλιμος, ἀλλά πλανῶνται οἰκτρῶς. Δυστυχῶς, ἡ ἐξουδένωσις καί καταπίεσις τῶν ἀσθενεστέρων ὑπό τῶν ἰσχυροτέρων ἐπικρατεῖ εἰς τήν κοσμικήν πυραμίδα τοῦ γίγνεσθαι. Συχνάκις ἐκπλήσσει ἡ σκληρότης καί ἔλλειψις εὐσπλαγχνίας τῶν κρατούντων τά ἡνία τοῦ κόσμου καί τῶν νομιζόντων ἐξουσιάζειν αὐτοῦ.

Ὁ Χριστός, ὅμως, διά τοῦ σταυρικοῦ θανάτου Αὐτοῦ ἀντέστρεψε τήν κοσμικήν πυραμίδα καί εἰς τήν κορυφήν αὐτῆς ἐτοποθέτησε τόν Σταυρόν Του. Εἰς τήν κορυφήν εὑρίσκεται ὁ Ἴδιος, ἐπειδή Αὐτός ἔπαθε πλεῖον πάντων τῶν ἀνθρώπων. Δέν ὑπῆρξεν ἄνθρωπος εἰς τόν κόσμον ὁ ὁποῖος ὑπέφερεν ὅσα ὑπέφερεν ὁ Θεάνθρωπος Χριστός: «Σχήματι εὑρεθείς ὡς ἄνθρωπος ἐταπείνωσεν ἑαυτόν γενόμενος ὑπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δέ σταυροῦ». Διά τοῦτο ὁ Θεός Πατήρ «ἐχαρίσατο Αὐτῷ ὄνομα τό ὑπέρ πᾶν ὄνομα, ἵνα ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ πᾶν γόνυ κάμψῃ ἐπουρανίων καί ἐπιγείων καί καταχθονίων» (Φιλιπ. β΄ 8-11).

Συχνάκις εἰς τήν ἱστορίαν τῆς ἀνθρωπότητος βλέπομεν νά κυριαρχῇ τό σκότος τοῦ θανάτου, τό ἄδικον ἀντί τῆς δικαιοσύνης, τό μῖσος καί ὁ φθόνος ἀντί τῆς ἀγάπης, καί τούς ἀνθρώπους νά προτιμοῦν τό καταχθόνιον μῖσος ἀντί τοῦ φωτός τῆς Ἀναστάσεως. Παρά τήν φαινομενικήν τεχνολογικήν πρόοδον τῶν ἀνθρωπίνων κοινωνιῶν, παρά τάς διακηρύξεις περί τῶν ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων καί τῶν θρησκευτικῶν ἐλευθεριῶν, τό ἐθνοφυλετικόν καί θρησκευτικόν μῖσος διογκοῦνται παγκοσμίως καί προκαλοῦν ἐπικινδύνους ἐντάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπιτείνουν τήν κυριαρχίαν τοῦ βασιλείου τοῦ θανάτου, τοῦ Ἅδου, τῶν καταχθονίων. Οἱ ἄνθρωποι ἀτυχῶς δέν ἠμποροῦν νά ἀνεχθοῦν τήν διαφορετικότητα εἰς τόν συνάνθρωπόν των. Δέν ἠμποροῦν νά δεχθοῦν τήν διαφορετικήν φυλετικήν καταγωγήν τοῦ ἀνθρώπου, τάς διαφορετικάς ἀντιλήψεις καί πεποιθήσεις του, πολιτικάς, θρησκευτικάς, κοινωνικάς.

Ἡ ἱστορία, ὅμως, ἔχει ἀποδείξει ὅτι ἀληθινή πρόοδος δέν δύναται νά ὑπάρξῃ χωρίς Θεόν. Οὐδεμία κοινωνία δύναται νά εἶναι ἀληθῶς προοδευτική καί εὐδαίμων, ἐάν δέν ὑπάρχῃ ἐλευθερία.Ἀλλά ἡ ἀληθινή ἐλευθερία ἀποκτᾶται μόνον μέ τήν παραμονήν πλησίον τοῦ Θεοῦ. Ἡ ἱστορία τοῦ εἰκοστοῦ αἰῶνος ἐπιβεβαιοῖ τραγικῶς αὐτήν τήν ἀλήθειαν. Ἡ ἀνθρωπότης ἐγνώρισε τήν ἐκ τῆς Κεντρικῆς Εὐρώπης πηγάσασαν φρίκην μέ τά ἑκατομμύρια θυμάτων τοῦ Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου καί τῶν ρατσιστικῶν διωγμῶν. Ταὐτοχρόνως ὅμως ἔζησε καί τήν φρίκην τῶν δυνάμεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι, ὀνομάζουσαι ἑαυτάς προοδευτικάς, διέπραξαν ἐν ὀνόματι τῆς ἐλευθερίας ἀναλόγου μεγέθους καί σκληρότητος ἐγκλήματα εἰς τήν Ἀνατολικήν Εὐρώπην. Οὕτω, λοιπόν, ὁ ὁλοκληρωτισμός δέν γνωρίζει πολιτικάς παρατάξεις, ὡς ἀπότοκος ἑνός ἀνθρωπισμοῦ ἄνευ Χριστοῦ, μέ φυσικήν ἀπόληξιν τόν ὄλεθρον καί τόν θάνατον. Πάντα ταῦτα βεβαιοῦν ὅτι πᾶσα προσπάθεια διά ἀληθινήν ἐλευθερίαν ἄνευ Θεοῦ εἶναι καταδικασμένη εἰς τραγῳδίαν.

Εἰς τήν κυριαρχίαν αὐτήν τῶν δυνάμεων τοῦ σκότους, ἡ Ἐκκλησία ἀπαντᾷ μέ τήν χάριν καί τήν δύναμιν τοῦ Ἀναστάντος Χριστοῦ. Αὐτός, ὁ Ὁποῖος ἀνέλαβεν εἰς Ἑαυτόν τάς ἀσθενείας καί τά παθήματα ἑκάστου ἀνθρώπου, παρέχει εἰς τόν κόσμον διά τῆς Ἀναστάσεώς Του καί τήν βεβαιότητα ὅτι «νενίκηται ὁ θάνατος».

Ἡ ἀνάστασις καί ἡ ζωή εἶναι δῶρον καί φῶς τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, τό ὁποῖον «φαίνει πᾶσιν». Ἄς τιμήσωμεν ὅλοι τό δῶρον. Ἄς εὐχαριστήσωμεν οἱ πάντες τόν Δωρητήν, τόν «ὡς ἐν ἐσόπτρῳ διά σαρκός λάμψαντα τῷ κόσμῳ καί τό φῶς τῆς ἀναστάσεως τοῖς ἔθνεσι δείξαντα». Δεῦτε, λοιπόν, λάβωμεν φῶς ἐκ τοῦ ἀνεσπέρου Φωτός τῆς Ζωῆς. Δεῦτε, ἀποδεχθῶμεν καί ὑποδεχθῶμεν τήν δωρεάν τῆς ἀναστάσεως καί ἀναφωνήσωμεν ἐκ καρδίας μεγαλοφώνως:

Χριστός Ἀνέστη ἐκ νεκρῶν, θανάτῳ θάνατον πατήσας καί τοῖς ἐν τοῖς μνήμασι ζωήν χαρισάμενος! Χαίρετε λαοί καί ἀγαλλιᾶσθε!

Φανάριον, Ἅγιον Πάσχα , βιδ΄

† Ὁ Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολομαίος

διάπυρος πρός Χριστόν Ἀναστάντα

εὐχέτης πάντων ὑμῶν

Ἀναγνωσθήτω ἐπ᾿ ἐκκλησίας κατά τήν Θείαν Λειτουργίαν τῆς ἑορτῆς τοῦ Ἁγίου Πάσχα, μετά τόἹερόν Εὐαγγέλιον.

Πασχαλινή Εγκύκλιος Αρχιεπ. Θυατείρων

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΤΟΥ ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ

ΘΥΑΤΕΙΡΩΝ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗΣ ΒΡΕΤΑΝΙΑΣ κ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ

ΕΠΙ ΤΗ ΛΑΜΠΡΟΦΟΡΩ  ΕΟΡΤΗ ΤΗΣ ΕΚ ΝΕΚΡΩΝ ΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ

ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΗΜΩΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

Προς τους Ευλαβεστάτους Ιερείς και Διακόνους, τους Αξιοτίμους Προέδρους και τα Μέλη των Επιτροπών των Εκκλησιών, των Σχολικών Εφορειών, των Βοηθητικών Αδελφοτήτων των Ιερών μας Κοινοτήτων, τα Σωματεία, τους Συλλόγους, τις Οργανώσεις και το Χριστεπώνυμον Πλήρωμα της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Θυατείρων και Μεγάλης Βρετανίας και Ιρλανδίας.

Αγαπητοί μας εν Κυρίω,

Μας αξίωσε και φέτος ο εν Τριάδι Προσκυνούμενος και Δεδοξασμένος Θεός να εορτάσουμε τα Πάθη και την εκ Νεκρών Ανάσταση του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Γι’ αυτό θα ηχήσουν και πάλιν οι καμπάνες χαροποιά να καλέσουν τους πιστούς για να δοξολογήσουν ιεροπρεπώς τον Αίτιον της χαράς και της ευφροσύνης, που δικαιολογημένα πλημμυρίζουν την ύπαρξή μας αυτές τις Άγιες Ημέρες, όπως ψάλλει ο υμνωδός: «Τῶν παθῶν τοῦ Κυρίου τὰς ἀπαρχὰς ἡ παροῦσα ἡμέρα λαμπροφορεῖ. Δεῦτε οὖν, φιλέορτοι, ὑπαντήσωμεν ἄσμασιν». (Μ. Δευτέρα)

Η Αγία και Μεγάλη Εβδομάδα αποτελεί μια λαμπρά, ιεροπρεπή, πνευματική πανήγυρη, είναι ένας θείος, μυστικός και μυροβόλος κόσμος όπου διακηρύσσεται κατά τρόπο θαυμαστό και απερίγραπτον η μεγαλωσύνη του Θεού, τονίζεται η θεία συγκατάβαση και αγάπη «τοῦ Ἀρνίου» προς το ανθρώπινο Γένος, χάριν του οποίου «ἐπείγεται τοῦ παθεῖν ἀγαθότητι· καταδέχεται ἀναρτηθῆναι ἐν ξύλῳ, τοῦ σῶσαι τὸν ἄνθρωπον» (Μ. Δευτέρα). «Καὶ εἴδομεν αὐτόν, καὶ οὐκ εἶχεν εἶδος οὐδὲ κάλλος·  ἀλλὰ τὸ εἶδος αὐτοῦ ἄτιμον καὶ ἐκλεῖπον παρὰ πάντας τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων». (Ησαϊας Κεφ 53,2-3). O Χριστός μπήκε στην ιστορία ως άνθρωπος και «ἐκένωσεν ἑαυτὸν, γενόμενος ὑπήκοος  μέχρι θανάτου,  θανάτου  δὲ  σταυροῦ» (Φιλιπ. Β, 8) με την θέλησή Του να γίνει «λύτρον ἀντὶ πολλῶν». Γι’αυτό «ὡς πρόβατον ἐπὶ σφαγὴν ἤχθη, καὶ ὡς ἀμνὸς ἐναντίον τοῦ κείροντος αὐτὸν ἄφωνος, οὐκ ἀνοίγει τὸ στόμα αὐτοῦ» ( Ησαΐας Κεφ 53, 7).

Όπως δε ορθά ελέχθη, «ο Χριστός είναι το πρόσωπο Εκείνο, το οποίο γεννήθηκε και ανατράφηκε από τον Ιουδαϊσμόν, και αποτελεί μέρος της μακρόχρονης, πλούσιας παραδόσεώς του. Ο μεσσιανικός ρόλος του Χριστού δεν δημιουργήθηκε από τους Χριστιανούς, αλλά από τον  Ιουδαϊσμόν· Σ᾽αυτόν προϋπήρχε μια μεσσιανική προσδοκία, την οποία ο Χριστός ζήτησε να εκπληρώσει» (Τablet. ‘’Jesus and the Jews’’). Γι’ αυτό είναι καιρός οι Ιουδαίοι και οι Χριστιανοί διανοούμενοι και Θεολόγοι να μελετήσουν με νέο πρίσμα τις σχέσεις του Ιουδαϊσμού και του Χριστιανισμού και να ανακαλύψουν νέους  τρόπους επαναπροσέγγισής τους προς δόξαν Θεού, ο οποίος «ἐπ’ ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν τούτων ἐλάλησεν ἡμῖν ἐν Υἱῷ δι’ οὗ καὶ τοὺς αἰῶνας ἐποίησεν». (Εβραίους Κεφ. Α, 3)

Συνεχίζουμε οι Χριστιανοί την ιστορία του Χριστού και αποστολικά την ακολουθούμεν και  ως μέλη της Εκκλησίας Του μυστικά και εκκλησιαστικά βιώνουμε τα Πάθη και την Ανάστασή Του. Ταπεινά δε ασκούμε χρέη Μυροφόρου και Μάρτυρος της θείας φιλανθρωπίας, την οποία μετά βαθείας πίστεως και υπομονής και αυτοθυσίας ου της τυχούσης διεφύλαξαν οι φυσικοί και πνευματικοί μας πατέρες μέχρι και τούτη την ώρα που αναβιώνουμε εκκλησιαστικά την «ἐπὶ πῶλον ὄνου» είσοδο του Χριστού εις τα Ιεροσόλυμα, την προδοσία, την καταδίκη και την παράδοσή Του από τον Πόντιο Πιλάτο εις τον όχλον «ἵνα σταυρωθῇ». Παραμένουμε συνεπείς μάρτυρες της Σταύρωσης του Θεανθρώπου και της ομολογίας του ευγνώμονος ληστή. Συμμετέχουμε νοερά στον θάνατο και την ταφή Του «εἰς τὸ καινὸν μνημεῖον» και, μετά του υμνωδού, επαναλαμβάνουμεν: «Σὲ τὸν ἀναβαλλόμενον τὸ φῶς, ὥσπερ ἰμάτιον, καθελὼν Ἰωσὴφ ἀπὸ τοῦ ξύλου, σὺν Νικοδήμῳ, καὶ θεωρήσας νεκρόν γυμνόν ἄταφον, εὐσυμπάθητον θρῆνον ἀναλαβών, ὀδυρόμενος ἔλεγεν· Οἴμοι γλυκύτατε Ἰησοῦ! ὃν πρὸ μικροῦ ὁ Ἥλιος ἐν σταυρῷ κρεμάμενον θεασάμενος, ζόφον περιεβάλλετο, καὶ ἡ γῆ τῷ φόβῳ ἐκυμαίνετο, καὶ διερρήγνυτο ναοῦ τὸ καταπέτασμα· ἀλλ’ ἰδοὺ νῦν βλέπω σε, δι’ ἐμὲ ἐκουσίως ὑπελθόντα θάνατον· Πῶς σε κηδεύσω Θεέ μου; ἢ πῶς σινδόσιν εἱλήσω; ποίαις χερσὶ δὲ προσψαύσω, τὸ σὸν ἀκήρατον σῶμα; ἢ ποῖα ᾄσματα μέλψω τῇ σῇ ἐξόδῳ οἰκτίρμον;» (ύμνος Μ. Παρασκευής).

Γιορτάζουμε και φέτος «τὴν ἑορτὴν τῶν ἑορτῶν καὶ τὴν πανήγυριν τῶν πανηγύρεων» και, όπως πάντα, θα ψάλλουμε «Ἀναστάσεως ἡμέρα, καὶ λαμπρυνθῶμεν τῇ πανηγύρει, καὶ ἀλλήλους περιπτυξώμεθα. Εἴπωμεν, ἀδελφοί, καὶ τοῖς μισοῦσιν ἡμᾶς· Συγχωρήσωμεν πάντα τῇ Ἀναστάσει» (ύμνος Κυριακής Πάσχα). Θα μνημονεύσουμε ευλαβικά και θα προσευχηθούμε από μέσης καρδίας για όλους εκείνους οι οποίοι υποφέρουν, είναι εμπόλεμοι, είναι αιχμάλωτοι, πενθούν τους προσφιλείς νεκρούς τους και, με υπομονή και καρτερία, περιμένουν τους αιχμαλώτους και τους αγνοουμένους. Μνημονεύουμε τους φτωχούς και τους ανέργους και εκείνους που στερούνται τα στοιχειώδη αγαθά της ζωής ένεκα της οικονομικής κρίσεως που μαστίζει την Ελλάδα και την Κύπρο και άλλα μέρη του κόσμου. Προσευχόμεθα για κείνους, οι οποίοι για διάφορους λόγους δεν θα μεταβούν στην Εκκλησία να λειτουργηθούν, να προσκυνήσουν, να κοινωνήσουν των Αχράντων Μυστηρίων και να ψάλλουν μαζί μας τους χαροποιούς ύμνους των Άγιων τούτων Ημερών. Να ζητήσουμε από τον Νεκραναστημένον Χριστόν να επισκεφθεί τους φτωχούς και τους πλούσιους, τους Άρχοντες και τον λαό, τα ορφανά και τις χήρες, τους γέρους, τους αρρώστους, τους φυλακισμένους και τους κάθε λογής αμαρτωλούς και ευρισκομένους στο περιθώριο της ζωής και τους ξενιτεμένους και σαν «τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου» δεν έχουν «που τὴν κεφαλὴν κλίναι» (Ματθαίος Κεφ Η,20). Προσευχόμαστε για όλα τα εμπερίστατα πλάσματα του κόσμου που στηρίζουν με υπομονή και πίστη τη ζωή και την οικογένειά τους εις τον Φιλάνθρωπο και Ελεήμονα Χριστόν, ο οποίος «σαρκικῶς συνεκλείσθη εἰς τὸν τάφον καὶ μὲ τὴν θεότητά Του ἀπέκλεισε τὰ ταμεῖα τοῦ θανάτου καὶ ἐκένωσε ἅπαντα τὰ βασίλεια τοὺ Ἅδου καὶ μὲ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασή Του θείας ευλογίας καὶ δόξης καὶ τῆς λαμπρότητός Του μᾶς κατέστησεν ἀξίους τῆς Βασιλείας Του» (ύμνος Μ. Παρασκευής). Με αυτήν την θείαν αύρα και με τον ενθουσιασμό και το όραμα της εκ Νεκρών Αναστάσεως του Χριστού, οι Δώδεκα, οι Εβδομήκοντα και οι λοιποί διά μέσου των αιώνων Επώνυμοι και Ανώνυμοι Εργάτες του Ευαγγελίου, μετέφεραν το Μήνυμα της Αναστάσεως εις τα πέρατα του κόσμου και αγίασαν την Οικουμένη και έσπειραν, εκήρυξαν το πνεύμα και το γράμμα της θυσίας, της προσφοράς, της μετάνοιας, της συγγνώμης, της θείας ταπείνωσης, της πίστεως, της ελπίδος και της αγάπης και της χαράς της Αναστάσεως Του Θεανθρώπου Χριστού. Κατ’ αυτόν δε τον τρόπον, αδιάκοπα και εξακολουθητικώς πραγματοποιείται η αναστάσιμη παραγγελία του Νεκραναστημένου Χριστού προς τους μαθητές Του. «Ἔσεσθέ μοι μάρτυρες ἔν τε Ἱερoυσαλὴμ καὶ ἐν πάσῃ τῇ Ἰoυδαίᾳ καὶ Σαμαρείᾳ καὶ ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς». (Πράξεις Αποστόλων, Κεφ Α, 8).

Ευχόμενος όπως με υγεία και ιερήν χαρά περάσετε τις Άγιες αυτές ημέρες και σαν τους Ιερούς Αποστόλους και τις Μυροφόρες να συναντήσετε τον Νεκραναστημένον Χριστόν να σας ευλογήσει, να σας αγιάσει, να σας ελευθερώσει από την κακία και την εμπερίστατην αμαρτία και, λουσμένοι από το φως που εξεπήγασεν από τον Ζωηφόρον του Κυρίου  ημών Ιησού Χριστού τάφον, να αισθανθείτε μυστικά και υπαρξιακά την θεία παρουσία στην ψυχή και την οικογένειά σας, και διατελώ μετά θερμών ευχών και της εν Κυρίω αγάπης και τιμής.

Πάσχα 2014

Ο Αρχιεπίσκοπος Θυατείρων και Μεγάλης Βρετανίας Γρηγόριος

Σημείωση: Να αναγνωσθεί από Ἀμβωνος τη Μεγάλη Παρασκευή το βράδυ (18 Απριλίου)

Μεγ. Πέμπτη στην Αγία Ορθοδοξία

Οι εκκλησιές μας πλημυρίζουν σήμερα από πιστούς, που προσέρχονται το πρωΐ μεν για να τιμήσουν το ιερότατο Μυστήριο της Θεία Ευχαριστίας, το βράδυ δε για να παρακολουθήσουν βιωματικά την πορεία του Κυρίου και Θεού και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού προς τα Άχραντα Πάθη Του!

Το Συναξάρι της ημέρας αναφέρει χαρακτηριστικά:

Τῇ ἁγίᾳ καὶ μεγάλῃ Πέμπτῃ, οἱ τὰ πάντα καλῶς διαταξάμενοι θεῖοι Πατέρες, ἀλληλοδιαδόχως ἔκ τε τῶν θείων Ἀποστόλων, καὶ τῶν ἱερῶν Εὐαγγελίων, παραδεδώκασιν ἡμῖν τέσσαρά τινα ἑορτάζειν, τὸν ἱερὸν Νιπτῆρα, τὸν μυστικὸν Δεῖπνον (δηλαδὴ τὴν παράδοσιν τῶν καθ' ἡμᾶς φρικτῶν Μυστηρίων), τὴν ὑπερφυᾶ Προσευχήν, καὶ τὴν Προδοσίαν αὐτήν.

Νίπτει Μαθητῶν ἑσπέρας Θεὸς πόδας,

οὗ ποῦς πατῶν ἦν εἰς Ἐδὲμ δείλης πάλαι.

Διπλοῦς ὁ Δεῖπνος· Πάσχα γὰρ νόμου φέρει,

καὶ Πάσχα καινόν, Αἷμα, σῶμα Δεσπότου.

Προσεύχῃ· καὶ φόβητρα, θρόμβοι αἱμάτων,

Χριστέ, προσώπου, παραιτούμενος δῆθεν

θάνατον, ἐχθρὸν ἐν τούτοις φενακίζων.

Τί δεῖ μαχαιρῶν, τί ξύλων λαοπλάνοι,

πρὸς τὸ θανεῖν πρόθυμον εἰς Κόσμου λύτρον;

Τῇ ἀφάτῳ σου εὐσπλαγχνίᾳ, Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, ἐλέησον ἡμᾶς. Ἀμήν.

Οι ευχές του Ηγουμένου

Με μεγάλη χαρά δεχθήκαμε τις πολύτιμες Πασχάλιες ευχές του Πανοσιολ. Αρχιμ. π. Κυρίλλου, Καθηγουμένου της Ιεράς Πατριαρχικής  και Σταυροπηγιακής Μονής Τιμίου Προδρόμου Έσσεξ και σκεφθήκαμε να τις μοιρασθούμε με όλους τους διαδικτυακούς φίλους μας, λόγω της μεγάλης και ιστορικής αξίας και σημασίας τους.

Ο σεβαστός Ηγούμενος μας ενθυμείται πάντοτε στις μεγάλες γιορτές της Ορθοδοξίας και μας τιμά με την αποστολή προσωπικών και θερμών ευχών και της εν Χριστώ φιλαδελφίας.

Πάσχα στην Ζάκυνθο

Ο κάθε τόπος στην Ελλάδα έχει τα δικά του πασχαλινά έθιμα. Από μικρό παιδί έμαθα να αγαπώ την Μεγάλη Εβδομάδα στο νησί της μητέρας μου, την Ζάκυνθο. Ο εορτασμός του Πάσχα στη Ζάκυνθο έχει ένα ιδιαίτερο, παραδοσιακό χρώμα, επίσης διαθέτει ένα ξεχωριστό τυπικό στις θρησκευτικές τελετές και πανάρχαια έθιμα που οι κάτοικοί της τα σέβονται και τα τηρούν με μοναδική φροντίδα και ευλάβεια. Μερικές από τις εκδηλώσεις αυτές έχουν επηρεαστεί από τη μακρόχρονη παρουσία των Δυτικών στο νησί (κυρίως από τη Ενετοκρατία) και άλλα αποδίδονται στο μακαριστό Μητροπολίτη του νησιού Διονύσιο Λάτα που έζησε στα Ιεροσόλυμα και έφερε, όπως λέγεται, πολλά από τα έθιμα της Αγίας Πόλης στο νησί του Ιονίου.

Η Μεγάλη Εβδομάδα αρχίζει ουσιαστικά το Σάββατο του Λαζάρου, όταν στις έντεκα το πρωί οι καμπάνες των εκκλησιών χτυπούν πανηγυρικά και κρεμιέται το "βαγί" (φύλλα από φοίνικα) σε όλα τα καμπαναριά της πόλης και χωριών του νησιού. Οι Ζακυνθινοί με τα φύλλα του φοίνικα επίσης  πλέκουν σταυρούς, "βαγιοφόρες", ήλιους, αλογάκια κ.ά. και στολίζουν τις εκκλησίες για τη γιορτή.

Την Κυριακή των Βαΐων, μετά τη θεία Λειτουργία, στις στολισμένες με βαγιά εκκλησίες, οι "νόντσολοι", δηλαδή οι νεωκόροι, μοιράζουν σε όλα τα σπίτια το βαγί ως ευλογία του Ιερέως - Εφημερίου και οι πιστοί το τοποθετούν στις εικόνες. Μετά το τέλος της Λειτουργίας, οι ναοί στην Ζάκυνθο ντύνονται στα πένθιμα, το μαύρο χρώμα κυριαρχεί παντού: στα άμφια, στα καλύμματα, στα ιερά σκεύη, όλα ντύνονται στα μαύρα.

Την Μεγάλη Πέμπτη το πρωί τελείται  η θεία λειτουργία. Μετά απο αυτήν, οι καμπάνες της Ζακύνθου δεν ξαναχτυπούν, μέχρι το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου. "Χηρεύουν", κατά την  ζακυνθινή έκφραση. Αλλά δεν χηρεύουν μόνο οι καμπάνες, πενθούν τα πάντα.  Μαύρα λάβαρα κρεμιούνται στα μπαλκόνια των σπιτιών, οι σημαίες κυματίζουν μεσίστιες, ακόμη και η ενδυμασία, ιδιαίτερα των μεγαλύτερων σε ηλικία Ζακυνθινών, είναι πένθιμη.

Στην Ζάκυνθο δεν χρησιμοποιείται ο γνωστός στην υπόλοιπη Ελλάδα κεντητός Επιτάφιος, αλλά αμφιπρόσωπη ξυλόγλυπτη αγιογραφία του νεκρού Χριστού, που ονομάζεται "Αμνός". Μετά τη λιτάνευση, το Σώμα του Χριστού τοποθετείται στον Επιτάφιο. Στην Ζάκυνθο οι επιτάφιοι δεν στολίζονται με λουλούδια αλλά  είναι ξυλόγλυπτοι, με επένδυση φύλλου χρυσού και βελούδου.

Το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής γίνεται κανονικά σε όλους τους ναούς η Ακολουθία του Επιτάφιου Θρήνου. Στην πόλη όμως, δεν γίνεται λιτάνευση των Επιταφίων τους. Στον Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Νικολάου των Ξένων η Ακολουθία αυτή, σύμφωνα με το παμπάλαιο τοπικό έθιμο, δεν γίνεται το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής, αλλά τις πρώτες πρωινές ώρες του Μεγάλου Σαββάτου και συγκεκριμένα στις δύο το πρωί. Ακολουθεί η φιλαρμονική που παίζει το πένθιμο εμβατήριο και από πίσω χιλιάδες πιστοί. Ο Επιτάφιος επιστρέφει τελικά στην εκκλησία στις πέντε το πρωί.

Τη νύχτα του Μεγάλου Σαββάτου αρχίζει η Ακολουθία στο Μητροπολιτικό Ναό, που, εν τω μεταξύ, έχει αλλάξει τελείως όψη, έχοντας ντυθεί στα κόκκινα. Στις δώδεκα παρά τέταρτο το βράδυ ξεκινά η αναστάσιμη πομπή για την πλατεία του Αγίου Μάρκου (τον παλιό Πλατύφορο), όπου γίνεται η Ανάσταση. 

Το απόγευμα της Κυριακής του Πάσχα γίνεται ο Εσπερινός της Αγάπης στον Ιερό Ναό του Αγίου Λαζάρου της πόλεως και λιτάνευση της επιβλητικής εικόνας της Παναγίας της Γαλανούσας καθώς και της εικόνας της Αναστάσεως.

Επίσης  γίνεται η λιτάνευση της εικόνας της Παναγίας της Λαουρένταινας, από το Ψήλωμα (Μπόχαλη) προς τον Ιερό Ναό της Αγίας Τριάδος, παλιάς ενετικής εκκλησίας δίπλα στο ενετικό κάστρο στην Μπόχαλη, που χρονολογείται από τον 15ο αιώνα.

Την Παρασκευή της Διακαινησίμου γιορτάζει το γραφικότατο προάστιο της Μπόχαλης. Εκεί πραγματοποιείται, μέσα στη μαγευτική ανοιξιάτικη φύση, το παραδοσιακό πανηγύρι με λιτάνευση της πανάρχαιας και θαυματουργού εικόνας της Παναγίας της Χρυσοπηγής ή αλλιώς της Ζωοδόχου Πηγής, υπό τους ήχους του "ταμπουρλονιάκαρου" (μουσική που παίζεται με ταμπούρλα και ανάκαρες). Η περίφημη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας χρονολογείται από τον 8ο αιώνα. Η πρώτη εκκλησία της Χρυσοπηγής βρισκόταν μέσα στο ενετικό κάστρο και ήταν του 16ου αιώνα. Δυστυχώς πολλά αντικείμενα αξίας που βρίσκονταν στον ναό εκλάπησαν κατά την διάρκεια των αιώνων. Η σημερινή εκκλησία βρίσκεται στην πλατεία στην Μπόχαλη και το ψηλό καμπαναριό της δεσπόζει στον ουρανό.

Οι εορταστικές εκδηλώσεις του Πάσχα κλείνουν την Κυριακή του Θωμά με το παραδοσιακό λαϊκό πανηγύρι στο γραφικό ξωκλήσι του Αγίου Λύπιου, στην περιοχή Καλλίτερο, που βρίσκεται ένα χιλιόμετρο από την πόλη. Το έθιμο αυτό τηρείται στην Ζάκυνθο για πάνω από πεντακόσια χρόνια. Του Αγίου Θωμά όλοι οι Ζακυνθινοί γιορτάζουν την Ανάσταση και τον ερχομό της Άνοιξης στον ελαιώνα δίπλα στο εκκλησάκι του Αγίου. Ο Διονύσιος Σολωμός έχει μνημονεύσει την εορτή αυτή σε ένα από τα ποιήματά του: «..Έτσι εγώ έφτασα στο κελί του Αγίου Λυπίου παρηγορημένος από τις ευωδιές του κάμπου, από τα γλυκότρεχα νερά και από τον αστρόβολον ουρανό, ο οποίος εφαινότουνα από πάνω από το κεφάλι μου…μια Ανάστασις.»

Εύη Ρούτουλα

Παιδικὲς Πασχαλιές...

Ποτὲ ἄλλοτε ἡ Μνήμη δὲ λειτουργεῖ μὲ τόση εὐαισθησία ὅσο τὶς πάντερπνες ἡμέρες αὐτές, τὶς Μεγάλες δηλαδὴ μέρες τῶν ἑορτῶν τῶν Χριστουγέννων καὶ τῆς Πασχαλιᾶς. Γιατὶ τότε ἀνεβαίνουν ἀπὸ τὰ βαθύτερα θησαυροφυλάκια, ὅπου μὲ ἱερότητα φυλάσσονται, οἱ ἀναμνήσεις ἀπὸ τὸ χτές, φορτωμένες χαρμολύπη καὶ στολισμένες μὲ τὰ πρόσωπα τὰ ἱερά, τῶν προγόνων καὶ φίλων τὰ πρόσωπα, ποὺ ταξίδεψαν πιὰ γιὰ τὸν κόσμο τὸν ἀληθινό: τὸν κόσμο τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν Ἁγίων.

Ἄλλη μιὰ Πασχαλιὰ πλησιάζει καὶ ἑτοιμαζόμαστε νὰ τὴν ὑποδεχτοῦμε, γιὰ νὰ ζήσουμε μὲν στιγμὲς πανίερες καὶ κορυφαῖες, ἀλλὰ καὶ νὰ θυμηθοῦμε: νὰ ξαναδοῦμε δηλαδή, μὲ ἱερὴ συγκίνηση Μορφὲς καὶ γεγονότα βαφτισμένα στὴν Κατάνυξη τῶν Ἡμερῶν καὶ στὸ θάλπος ποὺ διακρατοῦν. Γιατὶ αὐτὲς οἱ Ἡμέρες χαρίζουν μιὰν ἰδιότυπη ἐπικοινωνία, καθὼς ψαύουν μὲ τὶς θεραπευτικές τους ἰκανότητες τὶς ψυχές μας καὶ φροντίζουν ὥστε νὰ γευτοῦν μὲ ἀπαράμιλλο τρόπο τὴν ἐπίσκεψη τῶν ὅσων ἀγαπήσαμε, συναναστραφήκαμε, χαρήκαμε ὡς δικούς μας ἀνθρώπους: φίλους ἤ συγγενεῖς.

Κάπου σὲ ἕνα πληγωμένο ἀπὸ τοὺς σεισμοὺς καὶ τὶς κατολισθήσεις χωριό, ποὺ δὲν εἶχε ἠλεκτρικὸ μήτε καὶ τὰ ἄλλα ἀγαθὰ τῶν ἐπαρχιῶν καὶ τῶν πόλεων, ζήσαμε τὶς πλέον κορυφαῖες καὶ ἀδιάψευστες Μεγαλοβδομάδες, χρωματισμένες μὲ ὅλη τὴν κατάνυξη, τὴν θεοσέβεια καὶ τὸν ἁγιοπνευματικὸ πλουτισμό. Ἦταν οἱ δικές μας Παιδικὲς Πασχαλιές στολισμένες μὲ ἄνθη ἁπλᾶ, ὅπως τοῦ Ἐπιταφίου, μὲ εὐωδιὲς χαρισματικὲς ποὺ ἁπλόχερα σκορποῦσε ἡ Ἄνοιξη, μὲ Νυμφίους, Ὄρθρους τῆς Μ. Πέμπτης (Δώδεκα Εὐαγγέλια), Ἐπιταφίους Θρήνους κι  Ἀναστάσεις, χωνεμένα σὲ γνήσιο φῶς ἀπό λαδοκάντηλα καὶ κεριά.

Τίποτε τὸ ἐξεζητημένο δὲν ὑπῆρχε στὴ μικρὴ Κοινωνία τοῦ χωριοῦ, ποὺ δὲν διέφερε σὲ πολλὰ ἀπ᾿ ὅσα μᾶς παραδίδει ὁ γείτονάς μας Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης. Κι ἐδῶ θυμᾶμαι μὲ συγκίνηση πὼς ὅταν πρωτοδιάβασα τὰ Σκιαθίτικα διηγήματα του νόμισα ὅτι ξαναζοῦσα αὐτὰ ποὺ εἶχα βιώσει στὸ μικρό κι ἀσήμαντο χωριό μου.

Τώρα ποὺ τὰ χρόνια πέρασαν, ἀφοῦ ξεπέρασα τὶς ἑξη δεκαετίες, καθὼς ἀνοίγεται καὶ πάλι ἡ Μεγαλοβδομάδα, νομίζω ὅτι θὰ ξανακούσω τοὺς συγχωριανοὺς μου νὰ ἀγγίζουν ὁ ἕνας τὸν ἄλλο μὲ τὸ κλαδὶ τῆς βάγιας καὶ νὰ εὔχονται «χρόνια πολλὰ καὶ καλὴ Ἀνάσταση». Θὰ δῶ τὸν παπα-Βαγγέλη νὰ λιτανεύει τὸ Νυμφίο, τὴ Σταύρωση, τὸν Ἐπιτάφιο, ἐνῶ μὲ ραγισμένη φωνὴ θὰ λέει τὰ Εὐαγγελικὰ ἀναγνώσματα τῶν Παθῶν. Τὸν μπάρμπα-Ἀλέκο τὸν Ξανθούλη νὰ ψάλλει με κατάνυξη καὶ βαθειὰ συγκίνηση, τὰ μικρὰ παιδιὰ νὰ πηγαίνουν πρωΐ-πρωΐ τὰ φρεσκοκομμένα ἄνθη, μὲ τὴ δροσιὰ τῆς νύχτας πάνω τους -λὲς κι εἶναι τὰ δάκρυα τῆς Κτίσεως γιὰ τὸ Χριστό- καὶ νὰ τὰ προσφέρουν ὥστε νὰ στολιστεῖ ὁ Ἐπιτάφιος...

Καὶ τὸ βράδυ θὰ γευτῶ τὴν εὐωδιὰ τοῦ γνήσιου ροδόσταμου στό, «Ἔρραναν τὸν Τάφο...», καθὼς ραντίζεται τὸ Κουβούκλιο κι ὁ κόσμος.

Θὰ ἀνασάνω καὶ πάλι στὸ Ρέμα τὶς εὐωδιὲς ἀπὸ τοὺς ἀνθοὺς τῆς πορτοκαλιᾶς καὶ τῆς λεμονιᾶς συνταιριασμένους θαυμάσια μὲ τὴν περιέργη μοσχοβολιὰ τοῦ νοτισμένου χώματος καὶ τοῦ μαγιάτικου τριαντάφυλλου τὴν εὐωδιαστὴ ἀναπνοή. 

Μ. Παρασκευὴ θὰ γευτῶ τὸ ξύδι κι ὕστερα,τὸ μεσημέρι, τὸ τρυφερὸ μαρούλι ἀπό τὸν κῆπο τῆς θειᾶς Ἀναστασὼς καὶ τὰ βρασμένα μάραθα μὲ τὸ ξύδι...

Θὰ ξανακούσω τὸ «Ἄρατε Πύλας», θὰ γευτῶ τὸ πρωΐ τοῦ Μ. Σαββάτου τὴ Σιγή καὶ τὴν Ἀναμονὴ τῆς Ἀναστάσεως, κι ὕστερα τὸ βράδυ θὰ ξαναζήσω στὸ μικρὸ ἐκεῖνο προαύλιο τῆς παλιᾶς μας Ἐκκλησιᾶς τὴν Ἀνάσταση, τὴ φωτισμένη μὲ λαμπάδες μονάχα, δίχως μηχανὲς ν᾿ ἀλλοιώνουν τὴ φωνή, χωρὶς ἐπιδείξεις καὶ κομπασμούς, ἀλλὰ μονάχα μὲ μιὰ γνησιότητα πού δὲ μεταφέρεται στὸ χαρτί, ὅπως δὲ μεταγράφονται τὰ κορυφαῖα καὶ ζωντανά, ὄσο ἔχουμε τὰ μάτια μας ἀνοιχτά, βιώματα.

Μακάριοι ὅσοι γεύτηκαν τὴν ἀρχοντιὰ τῆς ἁπλότητας καὶ τὸ μεγαλεῖο τῆς γνήσιας πίστης.

Σάββατο τοῦ Λαζάρου 2014

π. Κων. Ν. Καλλιανός

Η εβδομάδα του «Υ»

Το εικοστό γράμμα του αλφαβήτου μας είναι όμορφο σαν «κολονάτο» ποτήρι. Είναι, επίσης, λεπτό και κομψό, εξ ου και το όνομά του ύ-ψιλόν. Λέξεις που αρχίζουν από ύψιλον υπάρχουν πολλές, αρκετές από τις οποίες είναι σύνθετες. Τα πιο συχνά πρώτα συνθετικά σε αυτές τις σύνθετες λέξεις είναι το υγρο-, το υπερ- και το υπο-.

ΥΓΕΙΑ! «Στην Υγειά σου / μας» ευχόμαστε πάντα ο ένας στον άλλον στη δική μας, την Ελληνορθόδοξη Παράδοση, στις γιορτές, στα πανηγύρια και σ’ όλες τις χαρούμενες εκδηλώσεις μας. Βέβαια η Εκκλησία μας επισημαίνει πάντα την προτεραιότητα της ψυχικής και πνευματικής Υγείας!

Πολλές φορές αναφερόμαστε στο θέμα αυτό, λέγοντας πως η Υγεία είναι το μεγαλύτερο και το πολυτιμότερο αγαθό για τον άνθρωπο. Καταλαβαίνουμε καλύτερα δε την αξία του αγαθού αυτού, και το εκτιμούμε περισσότερο όταν το χάσουμε για κάποιο διάστημα.

Οι αρχαίοι λατίνοι είχαν προτείνει το γνωστότατο γνωμικό, που λανθασμένα θεωρείται ελληνικό: «Νους υγιής εν σώματι υγιεί». Ενώ στο Βούδα αποδίδεται ο αφορισμός: «Το μεγαλύτερο δώρο είναι η Υγεία»! Μια αραβική παροιμία, επίσης, λέει: «Η καλή Υγεία είναι μια κορώνα στο κεφάλι των υγιών που μόνο αυτοί που είναι άρρωστοι μπορούν να δουν».

ΥΠΟΜΟΝΗ! Μια ουσιαστική αρετή, αναγκαία για την επιτυχή διάβαση του ποταμιού της ζωής. Ο Λέων Τολστόϊ έλεγε πως πραγματικά σοφός άνθρωπος είναι εκείνος που «είναι υπομονετικός με τις αδυναμίες των άλλων».

Ο Χρ. Γιανναράς δίνει έναν σπουδαίο ορισμό της Υπομονής, μέσα από τον οποίο διακρίνουμε και τη στοχοθεσία που εμπεριέχει η αρετή αυτή: «Η Υπομονή, όταν δεν είναι μια παθητική αναμονή του τέλους, αλλά ένα άγιο πείσμα γεμάτο ελπίδα, εγκυμονεί μια μελλοντική γονιμότητα».

Ο Γαλλοελβετός φιλόσοφος Ζαν-Ζακ Ρουσσώ, περιέγραψε σε λίγες λέξεις αυτό που αισθάνεται ο περισσότερος κόσμος όταν ασκεί την Υπομονή, λέγοντας «Η Υπομονή είναι πικρή». Συμπλήρωσε όμως, δίνοντας κι ένα τόνο ελπίδας και αισιοδοξίας, «αλλά ο καρπός της είναι γλυκός»!

ΥΠΑΡΞΗ! Η ουσία και η οντολογία της ζωής μας! Οι φιλόσοφοι ασχολήθηκαν από πάντα με τον όρο αυτό, την αξία και τη σημασία του. Εκείνο που βασικά μας διδάσκουν είναι να προσέχουμε πολύ και να αξιοποιούμε ανάλογα την Ύπαρξή μας αυτή καθ’ αυτή, σε σχέση με οτιδήποτε άλλο μας αφορά.

Ο Βιργκίλ Γκεωργκίου αναφέρει χαρακτηριστικά πως, «Στους Ινδούς το “υπάρχειν” είναι συνώνυμο με το “καλό”. Οι δύο λέξεις έχουν την ίδια σημασία. Το “μη υπάρχειν” είναι συνώνυμο με το “κακό”»!

Άξιος εστίν επίσης ο μεταφυσικός λόγος του νομπελίστα ποιητή μας Οδ. Ελύτη, ο οποίος σημειώνει με πίστη και τόλμη: «Κάτι κάτι κάτι πρέπει  ο π ω σ δ ή π ο τ ε  να υπάρχει»!

ΥΛΗ! Σύμφωνα με την κουλτούρα του διαλεκτικού και ιστορικού υλισμού: «Η Ύλη είναι απαραίτητο συστατικό της ζωής και η ζωή δεν υπάρχει χωρίς την Ύλη. Το προβάδισμα της Ύλης έναντι του πνεύματος σε μια σχέση αλληλεπίδρασης είναι μια αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα» (Άρης-Ερνέστος Κολιός).

Στο αντίποδα της παραπάνω στάσης ο φιλόσοφος Χαλίλ Γκιμπράν αναφέρει με ποιητικό ύφος: «Η κυριαρχία του πνεύματος επί της Ύλης: μια σταγόνα λαδιού που εδώ και χρόνια βρίσκεται στο βάθος του ωκεανού, επιτέλους ανεβαίνει και συναντά το φως».

Ο Χριστιανισμός έχει πάντα μια ισορροπημένη αντίληψη για τα θέματα αυτά. Κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας η Ύλη, ως ποίημα του Θεού, είναι αγαθή. Ο διαρκής αγώνας του χριστιανού δεν είναι ενάντια στη φύση, αλλά κατά της εμπαθούς σχέσης του ανθρώπου με αυτήν. Σημαντική είναι και η άποψη του Ιω. Δαμασκηνού: «Δεν προσκυνώ την Ύλη, προσκυνώ όμως τον Δημιουργό της Ύλης»!

ΥΠΑΚΟΗ! Μια βασικά χριστιανική αρετή, την οποία όταν κανείς την ασκεί γίνεται μιμητής του Χριστού, ο οποίος έφθασε μέχρι τη Σταύρωση, υπακούοντας στο θέλημα του Πατρός Του!

Ο Άγιος Ιωάννης Σιναΐτης μας πληροφορεί μέσα από την Κλίμακά του πως, «Υπακοή σημαίνει ζωή χωρίς περιέργεια, αμεριμνία για κάθε σωματικό κίνδυνο, να μη φοβήσαι τον θάνατο... όσοι ζούν σε υπακοή αποκτούν δυνατές και ακλόνητες ψυχές... η υπακοή κρύβει μέσα της την ταπείνωση».

Εκτός από τον μοναχισμό η υπακοή μπορεί και πρέπει να εφαρμόζεται και στην κοινωνική ζωή των ανθρώπων, μέσα στο πλαίσιο της οικογένειας, του σχολείου και του εργασιακού χώρου. Η υπακοή είναι ευλογία και προσφέρει σε όποιον την εφαρμόζει ασφάλεια και προστασία!

ΥΜΝΟΣ! Στην Ελληνορθόδοξη Παράδοση και ζωή γνωρίζουμε πολύ καλά την έννοια, τη σημασία και τη θέση του  Ύμνου. Οι Ύμνοι της Εκκλησίας μας, ο Εθνικός μας  Ύμνος, καθώς και άλλοι, όπως ο Ομηρικός Ύμνος, αποτελούν κεντρικά και βασικά στοιχεία του Ελληνοχριστιανικού Πολιτισμού μας.

Όλοι οι λαοί βέβαια έχουν θρησκευτικούς, εθνικούς και κοινωνικούς Ύμνους. Το δικό μας όμως Γένος καυχιέται ιδιαίτερα για τους ωραίους και εύηχους Ύμνους, με τους οποίους εγκωμιάζει και τιμά τον Άγιο Θεό, την Υπεραγία Θεοτόκο, τους Αγίους και τις μεγάλες αξίες της ζωής, όπως την ελευθερία και τη χαρά.

Ο Ύμνος συνδέει δύο σπουδαίες τέχνες και εμπνεύσεις του ανθρώπου, την ποίηση και τη μουσική. Το αποτέλεσμα και το προϊόν της αλληλοπεριχώρησης των δύο αυτών θεμελιωδών στοιχείων της ζωής είναι ο Ύμνος.

ΥΠΕΡΡΕΑΛΙΣΜΟΣ! Ο Υπερρεαλισμός, που ονομάζεται και Σουρρεαλισμός, είναι ένα καλλιτεχνικό κίνημα που ξεκίνησε από τη Γαλλία στις αρχές του 20^ου αι. Αφορά κι επεκτείνεται στη λογοτεχνία, στη μουσική, στις εικαστικές τέχνες κ.α.

Οι θεωρητικοί της τέχνης υποστηρίζουν ότι στην Ελλάδα εισήγαγαν το καλλιτεχνικό αυτό ρεύμα ο Ανδρέας Εμπειρίκος (λογοτεχνία), ο Νικόλας Κάλας (ποίηση) και ο Νίκος Εγγονόπουλος (ζωγραφική και ποίηση).

Ο Οδ. Ελύτης σημειώνει χαρακτηριστικά: «Ο Υπερρεαλισμός πέρασε από την αυτόματη γραφή, έφτασε όμως να διαμορφώσει ένα νέο τρόπο του νοείν και, συνεπώς, μια νέα λειτουργία ψυχική στον τρόπο της διατύπωσης, που συμβιβάζεται μ’ εκείνο που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε διαύγεια του συναισθήματος»!