Sunday, 24 March 2019

Οι ήρωες του 1821 μας κοιτάνε από ψηλά


Οι ήρωες και οι μάρτυρες της Επανάστασης του 1821 μας κοιτάνε από ψηλά. Η πίκρα τους μεγάλη. Η Ελλάδα του 2019 τους γυρίζει την πλάτη. Ο πρωθυπουργός της μιλάει για τα «νάματα του Διαφωτισμού», ως να είναι  απόγονος όχι δικός τους, αλλά του Ροβεσπιέρου και οι τιτλούχοι οπαδοί του μηδενισμού συμπεριφέρονται ως συνεργάτες του «Μεγάλου Αδελφού» και διαστρεβλώνουν την Ιστορία, που οι ήρωες και οι μάρτυρες έγραψαν με το αίμα τους. Είναι όλοι τους παρόντες σε μια σιωπηλή διαμαρτυρία προς τους σημερινούς Έλληνες. Μεταξύ αυτών:


- Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, ο ισαπόστολος και φωτιστής των Ελλήνων. Κρεμάστηκε από τους Οθωμανούς. Κοντά του όλο το νέφος των Νεομαρτύρων. Χιλιάδες είναι. Κάθε πόλη και χωριό, όπου υπήρχε Ελληνισμός υπό την τυραννία των Τούρκων ή των Ενετών, έχει τους μάρτυρες του: Η Πελοπόννησος, η Μακεδονία, η Θράκη, η Ήπειρος, η Θεσσαλία, τα Νησιά, η Ιωνία, η Κωνσταντινούπολη, ο Πόντος, η Καππαδοκία, η Αθήνα, η Αλεξάνδρεια. Όλοι από το 1453 και μετά υπέστησαν φρικτά βασανιστήρια και πέθαναν μαρτυρικά, ως Ορθόδοξοι Χριστιανοί και Έλληνες, πολύ πριν εμφανιστεί ή με άγνοια του Ντιντερό.

-Ο Ρήγας ο Βελεστινλής, ο σπορέας της ελευθερίας. Στραγγαλίστηκε από τους Οθωμανούς.

-Ο μοναχός Σαμουήλ. Θυσίασε τη ζωή του υπέρ της ελευθερίας στο Κούγκι του Σουλίου.

-Ο πρίγκηπας Αλέξανδρος Υψηλάντης. Πέθανε από τον απάνθρωπο επταετή εγκλεισμό του στις αυστριακές φυλακές.

-Ο Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄. Κρεμάστηκε από τους Οθωμανούς. Μαζί του κρεμάστηκαν ή κατακρεουργήθηκαν οι Μητροπολίτες Εφέσου, Νικομηδείας, Χαλκηδόνος, Δέρκων, Θεσσαλονίκης και Αδριανουπόλεως.

-Ο παπά Ευθύμιος Βλαχάβας. Οι Οθωμανοί τον υπέβαλαν σε φρικτά βασανιστήρια, πριν τον εκτελέσουν.

-Ο Διάκονος Αθανάσιος. Σουβλίστηκε κυριολεκτικώς από τους Οθωμανούς, μετά τη μάχη της Αλαμάνας.

- Ο Επίσκοπος Σαλώνων Ησαΐας. Κατακρεουργήθηκε από τους Οθωμανούς.

-Ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Κυπριανός. Απαγχονίστηκε από τους Οθωμανούς. Απαγχονίστηκαν επίσης οι Μητροπολίτες Πάφου, Κυτίου και Κυρήνειας και όλοι οι πρόκριτοι της Μεγαλονήσου.

-Ο Επίσκοπος Χανίων Μελχισεδέκ. Απαγχονίστηκε από τους Οθωμανούς.

-Ο Μάρκος Μπότσαρης. Σκοτώθηκε πολεμώντας τους Οθωμανούς.

-Ο Αρχιμανδρίτης Γρηγόριος Δικαίος, ή παπά Φλέσσας. Θυσιάστηκε υπέρ Πίστεως και Πατρίδος στο Μανιάκι, πολεμώντας τις χιλιάδες των Τουρκο – Αιγυπτίων του Ιμπραήμ.

-Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης. Σκοτώθηκε πολεμώντας τους Τούρκους.

- Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης. Αφού αγωνίστηκε επί δεκαετίες για την Ελευθερία της Πατρίδας, φυλακίστηκε από  ομοεθνείς του και καταδικάστηκε σε θάνατο από τους Βαυαρούς.

-Ο Ιωάννης Καποδίστριας. Δολοφονήθηκε από ομοεθνείς του, αγωνιζόμενος να ανορθώσει και να δημιουργήσει από το μηδέν το σύγχρονο Ελληνικό Κράτος.

-Ο Ρωγών Ιωσήφ κατακρεουργήθηκε από τους Οθωμανούς κατά την ηρωική Έξοδο του Μεσολογγίου.

-Ο Χρήστος Καψάλης. Κατά την Έξοδο του Μεσολογγίου μαζί με άλλους Έλληνες προτίμησε αντί για την παράδοση να  βάλει φωτιά στην μπαρουταποθήκη και να πέσουν νεκροί οι Έλληνες μαζί με πολλούς Οθωμανούς, που εισέβαλαν για να τους σκοτώσουν.

-Ο Νικήτας Σταματελόπουλος, ή Νικηταράς. Μετά τα ηρωικά του κατορθώματα όλοι τον ξέχασαν. Τα τελευταία του χρόνια τα πέρασε στη φτώχεια και στη δυστυχία. Τον φυλάκισαν κιόλας για ένα περίπου χρόνο. Κατάντησε να ζητιανεύει μπροστά από την Εκκλησία της Ευαγγελίστριας στον Πειραιά...

Ποιητές περιγράφουν την αγνωμοσύνη των Νεοελλήνων προς τους ήρωες.

Οι ήρωες του 1821 αγωνίστηκαν και θυσιάστηκαν για την ελευθερία της Πατρίδας και τη διατήρηση της Πίστης τους, γιατί το είχαν μέσα τους από τις μητέρες και τους πατέρες τους, τις γιαγιάδες και τους παππούδες τους. Πολλοί πέθαναν στη λησμονιά, κυριολεκτικά πένητες. Ποιητές περιέγραψαν τέτοιους ανώνυμους ήρωες. Ο Αλέξανδρος Σούτσος έγραψε το ποίημα για τον «ψωμοζήτη στρατιώτη», τον Ιούνιο του 1831. Γράφει, μεταξύ των άλλων:

«Όλος άλλαξε ο κόσμος και την σήμερον ημέρα
Τα παιδιά δεν γνωρίζουν τον πατέρα.
Ταις θυσίαις, τους αγώνας ξέχασαν των παλαιών
Και τον Πλούτον έχουν όλοι δια μόνον τους θεόν....
Ήρωες εξακουσμένοι!
Και αν ήσθε πεθαμένοι,
Στην ενθύμησιν του κόσμου, στην ενθύμησίν μας ζήτε.
Πέθαναν, κι αν ζουν ακόμα όσοι άτιμοι πολίται
Να κληρονομήσουν όλας τας θυσίας σας ζητούν
Και αφήνουν της πατρίδος τους πατέρας, τους προμάχους,
Να ψωμοζητούν...».

Ο Γεώργιος Σουρής συγκινήθηκε και εμπνεύστηκε από τον τραγικό θάνατο ενός ανώνυμου αγωνιστή. Άφησε τη σάτιρα και έγραψε, το 1885, γι’ αυτόν συγκινητικό ποίημα με τίτλο «Και αγωνιστού τινός θάνατος ελεεινός». Σ’ αυτό επικρίνει την αγνωμοσύνη των νεοελλήνων προς τους ήρωες του Αγώνα της Παλιγγενεσίας. Και αυτό το μήνυμα του Σουρή έχει την επικαιρότητα του...:

«Απάνω σε παληόσκαμνα μια κάσα στηριγμένη
Είχ’ ένα γέροντα νεκρό με ρούχα λερωμένα,
Απ’ τη μεγάλη γενεά αυτή τη δοξασμένη,
Που τόσο αγωνίστηκε εις το Εικοσιένα.
Κανείς δεν τον εγνώριζε, κανείς δεν τον τιμούσε,
Και όμως μια φορά κι αυτός με δόξα πολεμούσε.
Στη δεξιά του τη μεριά ολιγοστό λιβάνι
Σε κεραμίδι έκαιγε με τόση ευωδία,
Κι αριστερά ένα πανί, όποιος περνά να βάνη
Λίγα λεπτά για να γενή του γέρου η κηδεία.
Κανένας δεν τον έκλαιγε, μόνον ένα κλητήρα
Είδαν να στέκη όρθιος εις της αυλής τη θύρα.
Αυτός που αγωνίστηκε για την Πατρίδα μόνον
Κι επέρασε με το σπαθί της νειότης του τα χρόνια,
Έλαβε ως αντάλλαγμα των τόσων του αγώνων
Τη φτώχια και την φοβερή του κόσμου καταφρόνια.
Και ζωντανός δοκίμασε απ’ όλους μας τη χλεύη
Και μεσ’ στην κάσα του νεκρός ακόμα ζητιανεύει».

Είναι κίνδυνος μεγάλος για την επιβίωση του Ελληνισμού η καταφρόνια και η απόρριψη των μαρτύρων και των ηρώων, που μας δώσανε τη λευτεριά μας και των ιδεωδών στα οποία πίστευαν. Μόνη ελπίδα το ένστικτο φιλοπατρίας, και οι ικανότητες και οι αρετές που δείχνει ο λαός στις δύσκολες περιστάσεις.
     
Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Saturday, 23 March 2019

Ημερίδα Διαλόγου


To Iνστιτούτο Ορθόδοξων Σπουδών του Κέϊμπριτζ ανακοινώνει την πρώτη του Ημερίδα Διαλόγου για το τρέχον έτος!


We are delighted to invite you all to our first Conversation Day for 2019 which will take place on Friday, 5 April at Wesley House, Jesus Lane, Cambridge CB5 8BJ.

This Conversation Day will be organised jointly with our friends from Wesley House and its theme is: '"In the image and likeness". Human perfection and disability.'

The two featured speakers in conversation are Revd Professor Frances Young OBE FBA (Emeritus Professor, University of Birmingham) and Dr Petre Maican (University of Aberdeen).  All are welcome to attend (there is no participation fee for our Conversation Days).

The programme of our 5 April Conversation Day will be:

6.30 - 7.30 pm: First Session (presentation + brief response + questions and answers)

7.30 - 8 pm: Sandwiches and refreshments

8 - 9 pm: Second Session (presentation + brief response + questions and answers)

For more information on the speakers please go to: 



Please note that the 5 April Conversation Day will take place on a Friday, in the evening (and not on a Saturday, as per our previous programme).

The date of our next Conversation Day is Saturday, 4 May 2019, and the theme will be 'Christianity and Ecology'. An email with a poster will follow shortly.

Thursday, 21 March 2019

Αφιέρωμα στην Ημέρα Ποίησης


Η Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης εορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Μαρτίου. Με αφορμή το υπέροχο και σημαντικό αυτό γεγονός, δεν θα μπορούσαμε να μη συμμετάσχουμε κι εμείς με ένα δικό μας ανέκδοτο ποίημα, αφιερωμένο στην πολυαγαπημένη αυτοκράτειρα θάλασσα με την αέναη κίνηση:


     ΑΕΝΑΗ ΚΙΝΗΣΗ

Μια θάλασσα ξανθιά
με κυματισμό εξωστρεφή
και ευωδιές κιτρινόχρωμες
            που μοιάζουν
            με τα daffodils
            του δυτικού Πριγκιπάτου
ανοίγει την απλόχερη καρδιά της
            θεραπεία και μύηση
            προσφέροντας...

Ταξιδιώτες στεριανοί
με ευλάβεια εισπνέοντας
της άνασσας την ανάσα
          την ανεπιτήδευτη
λαμπρότητά της
θαυμάζουν
πολύτιμο ανοιξιάτικο φυλαχτό
            με ευφροσύνη
            υποδεχόμενοι...

                        Λονδίνο, 21 Μαρτίου 2019
                        Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης

Tuesday, 19 March 2019

Εισήγηση στη Συνεδρίαση Εκπαιδευτικών


Την Κυριακή 17η Μαρτίου 2019, στις 3.00 μ.μ., πραγματοποιήθηκε στο Κοινοτικό Κέντρο Αγ. Παντελεήμονος ΒΔ Λονδίνου, Γενική Συνεδρίαση της Ολομέλειας των Εκπαιδευτικών του Ελληνικού Κολεγίου Αγ. Παντελεήμονος.


Ο παρών ιστολόγος, ως Διευθυντής του Κολεγίου, έκανε την παρακάτω σύντομη Εισήγηση, αμέσως μετά την έναρξη της Συνεδρίασης:


v Ευχαριστίες για τη θετική ανταπόκριση και την αθρόα συμμετοχή. Ευχαριστίες στην Κυπριακή Εκπαιδευτική Αποστολή, που συνδράμει ποικιλότροπα το Κολέγιο.


v Συγχαρητήρια για την προσφορά στο Κολέγιό μας


v Γενικές σκέψεις, για την προσφορά της Εκκλησίας στην Παροικιακή Εκπαίδευση
Ø Συμμετοχή Κληρικών
Ø Ιστορική αναφορά (Άγ. Απόστολοι ως Διδάσκαλοι, Μέγ. Βασίλειος ιδρυτής Ι. Μονών και Εκπαιδευτηρίων, Παιδεία στο Βυζάντιο, Κρυφό Σχολειό)
Ø Ελληνορθόδοξη Διασπορά & Παιδεία (Δύο έδρες: Αγ. Τράπεζα και Διδασκαλική Έδρα)


v Ειδικές αναφορές σε συγκεκριμένα θέματα:
Ø Φωτοτυπίες πριν το μάθημα
Ø Να είμαστε στην Αίθουσα διδασκαλίας ενωρίς
Ø Συμπλήρωση Ελέγχου Προόδου
Ø Μάθημα Ιστορίας (να γίνεται πάντα)
Ø Ονόματα (αφιερώσεις) Αιθουσών
Γενικό θέμα 18-19: Πόλεις της Μακεδονίας
Ø Εργασία για το σπίτι (homework) να δίνουμε απαραιτήτως
Ø Καθαριότητα Αιθουσών
Ø Αλλαγές μαθητών, άμεση ενημέρωση Διευθυντή

Monday, 18 March 2019

Τῆς Καθαρᾶς Δευτέρας οἱ πρῶτοι στοχασμοί


Ὅπως καὶ πέρσυ καὶ πρόσπερσυ, ὅπως καὶ πρὶν ἀπὸ χρόνους πολλούς, μόνη καὶ σιωπηλὴ ἐμφανίζεται ξανά στὴν Ἐκκλησία ἀλλὰ καὶ στὴ  ζωή μας, ἡ Μεγάλη Σαρακοστή. Γιατὶ τὸ ἀπόβραδο της Τυρινής στοὺς ναούς ἐλάχιστοι προσῆλθαν, ἀφοῦ ἔπρεπε νὰ τιμήσουν τὰ «πολιτιστικὰ» δρώμενα, μὲ μεταμφιέσεις, χορούς, τραγούδια καὶ ἄφθονο οἰνόπνευμα, «γιατὶ τὸ καλεῖ (ὅπως ἰσχυρίζονται) ἡ ἡμέρα». Κι ὅλοι αὐτοὶ την Καθαρά Δευτέρα εὔχονται καλὴ σαρακοστή!  Γιατὶ τάχα;


Ἀλήθεια, θὰ ἤθελε ὁ ὁποιοσδήποτε πιστὸς νὰ σταθεῖ στὸ μέγεθος καὶ τοὺς συμβολισμοὺς ποὺ μᾶς δίδαξε ἡ λεγόμενη μὲν Κυριακὴ τῆς Τυρινής, ὅμως εἶναι ἡ Κυριακὴ κατὰ τὴν ὁποία ἐνθυμούμεθα «τῆς ἀπὸ τοῦ Παραδείσου τῆς τρυφῆς ἐξορίας τοῦ Πρωτοπλάστου Ἀδάμ»; Μὲ λίγα λόγια, νὰ θυμηθεῖ καὶ νἂ συνειδητοποιήσει τὴν ἐξορία του. Πολὺ δὲ σωστὰ προτείνεται στὸν παρακάτω στίχο «Κόσμος γενάρχαις πικρὰ συνθρηνησάτω», γιὰ νὰ δειχθεῖ ἐμφανῶς καὶ νὰ ἀποδειχτεῖ, ὅτι αὐτὴ ἡ μεγάλη παρένθεση ποὺ ἀνοίγεται ἀπὸ σήμερα στὴ ζωή μας, δὲν εἶναι τυχαία.

Ζυγώνοντας τὰ ἰερὰ κείμενα τῆς Γενέσεως, ὅπου ἀναφέρεται αὐτὴ ἡ ἔξωσις τῶν πρωτοπλάστων γενητόρων μας ἀπὸ τὸν Παράδεισο, ἀλλὰ καὶ τοὺς ὕμνους τῆς Καθαράς Δευτέρας, μποροῦμε κάλλιστα νὰ καταννοήσουμε τὸ μέγεθος τοῦ κενοῦ ποὺ φέρουμε μέσα μας, μὲ τὸ νὰ ὑποκαθιστοῦμε τὸν θεϊκὸ Παράδεισο μὲ τὴν ὅποια εὐχαρίστηση καὶ πρόχειρη, μεταβαλλόμενη, τέρψη ποὺ μᾶς χαρίζουν οἱ στιγμὲς τῶν λεγομένων ἀποκριάτικων, ἑορταστικῶν τελετῶν. Πού, στὸ κάτω-κάτω τῆς γραφῆς, οὐδεμία ψυχωφέλεια προσφέρουν, ἀφοῦ διόλου δὲ νοηματίζουν καὶ δὲν στερεώνουν τὴν πίστη καὶ αὐτῶν ἀκόμη τῶν ἐλάχιστων φίλων τοῦ Χριστοῦ, ποὺ μὲ συνείδηση προσέρχονται στὸ ναὸ γιὰ τὸν Ἑσπερινὸ τῆς συγχωρήσεως. Ὅμως εἶναι ἔθιμο πιά... Καὶ χάριν αὐτοῦ λησμονιέται ἡ μεγάλη εὐκαιρία ποὺ δίνεται στὸ κάθε πιστό, ὥστε νὰ ἀναλογιστεῖ, μέρα ποὺ εἶναι,  κι ἀφοῦ τοῦ δίνεται καὶ ἡ ἀφορμὴ ποὺ τοῦ χρειάζεται, τὸ μέγεθος τῆς τραγωδίας ποὺ ζεῖ καὶ ἀσυνείδητα τὸ ἔχει μέσα του: ἀπωθημένο γεγονός, κληρονομιὰ ἀπὸ τοὺς προπάτορές του, προτροπὴ τῆς Ἐκκλησίας γιὰ ἐπιστροφὴ καὶ μετάνοια ἀλάνθαστη. Ἄς δοῦμε, λοιπόν, τὸ πῶς ἡ Ἐκκλησία προτρέπει τὸν κάθε πιστὸ νὰ δεῖ καὶ συνάμα νὰ βιώσει τὴν ἡμέρα αὐτή:

«Ἐκάθισεν Ἀδάμ, ἀπέναντι τοῦ Παραδείσου, καὶ τὴν ἰδίαν γύμνωσιν θρηνῶν ὠδύρετο. Οἴμοι, τὸν ἀπάτῃ πονηρᾷ πεισθέντα καὶ κλαπέντα, καὶ δόξης μακρυνθέντα! οἴμοι, τὸν ἁπλότητι γυμνόν, νῦν δὲ ἠπορημένον! Ἀλλ᾽ ὦ Παράδεισε, οὐκέτι σου τῆς τρυφῆς ἀπολαύσω, οὐκέτι ὄψομαι τὸν Κύριον καὶ Θεόν μου καὶ Πλάστην· εἰς γῆν γάρ ἀπελεύσομαι, ἐξ ἧς καὶ προσελήφθην. Ἐλεῆμον, Οἰκτίρμον, βοῶ σοι· Ἐλέησόν με τὸν παραπεσόντα».

Στὸ ἴδιο πνευματικὸ κλίμα εἶναι γραμμένο καὶ τὸ παρακάτω τροπάριο, 

«Ἐξεβλήθη Ἀδὰμ τοῦ Παραδείσου, διὰ τῆς βρώσεως· διὸ καὶ καθεζόμενος ἀπέναντι τούτου, ὠδύρετο, ὁλολύζων, ἐλεεινῇ τῇ φωνῇ, καὶ ἔλεγεν· Οἴμοι, τί πέπονθα ὁ τάλας ἐγώ! μίαν ἐντολὴν παρέβην τὴν τοῦ Δεσπότου, καὶ τῶν ἀγαθῶν παντοίων ἐστέρημαι. Παράδεισε ἁγιώτατε, ὁ δι' ἐμὲ πεφυτευμένος, καὶ διὰ τὴν Εὔαν κεκλεισμένος, ἱκέτευε τῷ σὲ ποιήσαντι, κᾀμὲ πλάσαντι, ὅπως τῶν σῶν ἀνθέων πλησθήσωμαι. Διὸ καὶ πρὸς αὐτὸν ὁ Σωτήρ· Τὸ ἐμὸν πλάσμα οὐ θέλω ἀπολέσθαι, ἀλλὰ βούλομαι τοῦτο σῴζεσθαι, καὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν, ὅτι τὸν ἐρχόμενον πρός με, οὐ μὴ ἐκβάλλω ἔξω».

Γιὰ νὰ φτάσουμε  στὴν πλέον βαθύτατη καὶ μὲ ἀληθινὸ δέος εἰπωμένη, ὡς ἄλλη θρηνιτικὴ κραυγή, ἔντονα βιωματικὴ ἔκφραση τοῦ ἱ. ὑμνωδοῦ, ποὺ ἀναφέρει:

«Ἐκάθισεν Ἀδὰμ τότε, καὶ ἔκλαυσεν ἀπέναντι τῆς τρυφῆς τοῦ Παραδείσου, χερσὶ τύπτων τὰς ὄψεις, καὶ ἔλεγεν· Ἐλεῆμον, ἐλέησόν με τὸν παραπεσόντα.

Ἰδὼν Ἀδὰμ τὸν Ἄγγελον, ὠθήσαντα, καὶ κλείσαντα τὴν τοῦ θείου κήπου θύραν, ἀνεστέναξε μέγα, καὶ ἔλεγεν· Ἐλεῆμον, ἐλέησόν με τὸν παραπεσόντα.

Συν
άλγησον Παράδεισε, τῷ κτήτορι πτωχεύσαντι, καὶ τῷ ἤχῳ σου τῶν φύλλων, ἱκέτευσον τὸν Πλάστην, μὴ κλείσῃ σε. Ἐλεῆμον, ἐλέησόν με τὸν παραπεσόντα.

Παρ
άδεισε πανάρετε, πανάγιε, πανόλβιε, ὁ δι' Ἀδὰμ πεφυτευμένος, καὶ διὰ τὴν Εὔαν κεκλεισμένος, ἱκέτευσον Θεὸν διὰ τὸν παραπεσόντα. Ἐλεῆμον, ἐλέησόν με τὸν παραπεσόντα». 

Ἐπίτηδες παράθεσα αὐτὰ τὰ τροπάρια, γιὰ νὰ μᾶς παρουσιάσουν ἀνάγλυφα τὸ μέγεθος καὶ τὸ νόημα τῆς Κυριακῆς τῆς Τυρινῆς. Μιᾶς ὄντως σημαδιακῆς καὶ σημαντικῆς ἡμέρας, ποὺ μᾶς εἰσάγει στὸν πάντερπνο λειμῶνα τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς. Ἡμέρα πού, δυστυχῶς, περνάει ἀπαρατήρητη, ἀφοῦ ὑποκαθίσταται ὁ θρῆνος τῆς ἀπώλειας τοῦ Παραδείσου μὲ τὴν ἐφήμερη διασκέδαση καὶ εὐωχία, πού, ὅταν περατωθεῖ, ἀφήνει στὴν ψυχὴ ἕνα μεγάλο κενό. Κενὸ ποὺ μετατίθεται καὶ στὴν Καθαρὰ Δευτέρα, ποὺ κι αὐτὴ ξοδεύεται σὲ ἑορταστικὲς ἐκδηλώσεις, ἀντὶ ν᾿ ἀρχίσει ἡ προετοιμασία γιὰ ἐπιστροφή, γιὰ ἐμβιωμένη μετάνοια, γιὰ ἐπανεύρεση τοῦ μονοπατιοῦ ἐκείνου ποὺ θὰ μᾶς εἰσάγει «πάλιν εἰς Παράδεισον». 

π. Κ.Ν. Καλλιανός