Σωτήρια ομολογία

ΚΗΡΥΓΜΑ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΤΟΥ ΘΩΜΑ

(26^η Απριλίου 2020)

Η σημερινή Κυριακή έχει διάφορες ονομασίες, όπως επίσης και σημαντικά μηνύματα για την πνευματική ζωή των Χριστιανών. Καταρχάς αποκαλείται Κυριακή Β΄ του Πάσχα, ή Κυριακή του Αντίπασχα, γιατί έχει φυσικά ουσιαστική ιστορική και λειτουργική εξάρτηση από την Κυριακή που προηγήθηκε, κατά την οποία εορτάσαμε την «Εορτών Εορτή και Πανήγυριν Πανηγύρεων», τη λαμπροφόρο και ζωηφόρο Ανάσταση του Κυρίου και Θεού και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού.

Ονομάζεται επίσης η σημερινή ημέρα και Κυριακή του Θωμά, για τον λόγο ότι κεντρικό πρόσωπο και πρωταγωνιστής στα ιερά γεγονότα που περιγράφονται στα αγιογραφικά και υμνολογικά κείμενα της ημέρας είναι ο Απόστολος Θωμάς, ο αποκαλούμενος και Δίδυμος. Αυτός ήταν ένας από τους δώδεκα μαθητές και Αποστόλους του Ιησού.

Σύμφωνα με τους μελετητές του, ο Απόστολος Θωμάς δείχνει αποφασιστικότητα και θάρρος, ειδικά όταν προτρέπει τους συμμαθητές του να ακολουθήσουν τον Κύριο στη Βηθανία, όπου είχε ενταφιασθεί ο Λάζαρος, ενώ οι Ιουδαίοι ζητούσαν τον Ιησού για να τον θανατώσουν.

Εκείνο το στοιχείο όμως που τον έκανε ιδιαίτερα γνωστό στους Χριστιανούς όλων των εποχών ήταν η ορθολογιστική σκέψη και η σκεπτικιστική στάση του απέναντι στο μυστήριο της Ανάστασης του Χριστού, το οποίο ζήτησε να εξετάσει με προσωπικό και εμπειρικό τρόπο, για να πεισθεί για την ακρίβεια και τη γνησιότητα του γεγονότος.

Είναι αλήθεια πως για δυο χιλιάδες χρόνια προσπαθούμε να κατανοήσουμε τη στάση αυτή. Τελικά τί ήταν ο Θωμάς; Ήταν άπιστος; Είχε απλά αμφιβολίες; Αισθανόταν πως έπρεπε να δει για να πιστέψει, σύμφωνα και με την αγγλική παροιμιώδη έκφραση: «seeing is believing»; Τί μπορεί να συνέβαινε μέσα στην ψυχή του;

Η σημερινή Κυριακή πάντως, ανεξάρτητα με τα όποια ερωτήματα μας θέτει, μας επισημαίνει επίσης, και μάλιστα με ξεκάθαρο τρόπο, δύο σπουδαία στοιχεία. Το πρώτο και εξαιρετικά σημαντικό στοιχείο της πνευματικής και εκκλησιαστικής μας ζωής είναι πως ο Κύριος μας προσκαλεί να ερευνήσουμε, να εξετάσουμε την αξιοπιστία του γεγονότος. Λέγει χαρακτηριστικά στον Θωμά: «φέρε τόν δάκτυλόν σου ὧδε καί ἴδε τάς χεῖράς μου, καί φέρε τήν χεῖρά σου καί βάλε εἰς τήν πλευράν μου»! Και συνεχίζει: «καί μή γίνου ἄπιστος, ἀλλά πιστός»!

Ο ίδιος ο Κύριος μας καλεί, με τον αυθεντικό και έγκυρο λόγο του: «ἐρευνᾶτε τάς γραφάς, ὅτι ὑμεῖς δοκεῖτε ἐν αὐταῖς ζωήν αἰώνιον ἔχειν» (Ιω. 5, 39). Η σχέση με τον Κύριο σημαίνει επικοινωνία ζωής για τον άνθρωπο, κι έχει χαρακτήρα ψυχικής και ηθικής ανανέωσης, αφού μέσω αυτής δημιουργιούνται πάντα οι προϋποθέσεις της κάθαρσης, της ανάπλασης και της ανακαίνισης της πεπτωκυίας ανθρώπινης φύσης.

Το δεύτερο σημαντικό στοιχείο που παρουσιάζεται με σαφή και ξεκάθαρο τρόπο στο σημερινό ευαγγελικό ανάγνωσμα είναι: «καί ἀπεκρίθη Θωμᾶς καί εἶπεν αὐτῷ· ὁ Κύριός μου καί ὁ Θεός μου»! Που σημαίνει κατ’ ουσίαν πως εδώ έχουμε μια άμεση και αυθόρμητη ομολογία πίστης και αφοσίωσης του Θωμά προς τον Διδάσκαλό του. Είναι αυτό που οι Άγιοι και Θεοφόροι Πατέρες της Εκκλησίας μας ονομάζουν και ορίζουν ως «σωτήρια ομολογία» του Θωμά!

Η στιγμή της αληθινής κοινωνίας με τον Θεό είναι ταυτόχρονα και στιγμή μεταμόρφωσης, πίστης, εμπιστοσύνης και αυθόρμητης ομολογίας: «ὁ Κύριός μου καί ὁ Θεός μου»!

Αξίζει βέβαια να θυμίσουμε και να υπογραμμίσουμε και τον άλλο ψυχοσωτήριο Κυριακό λόγο, από το σημερινό ευαγγελικό ανάγνωσμα, που αναφέρει χαρακτηριστικά πως: «μακάριοι οἱ μή ἰδόντες καί πιστεύσαντες», δηλαδή, θα είναι μακαριώτεροι κι ευλογημένοι εκείνοι που πιστεύουν χωρίς να έχουν δει τον Ιησού! Τονίζει δε, στην ερμηνεία του χωρίου αυτού, ο ιερός Χρυσόστομος πως, «αυτό είναι γνώρισμα πίστης, το να δεχτεί δηλαδή κανείς αυτά που δεν βλέπει. Γιατί η πίστη είναι έλεγχος πραγμάτων που δεν βλέπονται».

Τη σωτήρια ομολογία του Αποστόλου Θωμά οφείλουμε και καλούμαστε όλοι οι χριστιανοί να προσφέρουμε, ακολουθώντας το ιερό εκείνο αποστολικό παράδειγμα, γιατί είναι αυτή που πραγματικά μας οδηγεί στην κατά χάρη θέωση, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών.

Αμήν. Γένοιτο.

Πρωτοπρ. Αναστάσιος Δ. Σαλαπάτας

Ποίηση Φάνη Λελεμψή - 11

Το Πάσχα το παραλληλίζουμε πάντα με την Άνοιξη, με τις ευωδιές της νέας ανθοφορίας, με την γλυκιά καλοκαιρία που κυριαρχεί στη φύση. Τώρα που το φετινό Πάσχα πέρασε πια στην ιστορία, παρότι κυβερνάει ακόμα η τυραννία της πανδημίας, η σκέψη μας μεταβαίνει με ελπίδα στα μελλούμενα.

Αυτή την αισιόδοξη ματιά μας προτείνει ο Άρχοντας της Αναπλιώτικης Νεο-Ελληνικής Ποιητικής Δημιουργίας, ο φίλος Ποιητής Φάνης Λελεμψής, μέσα από το νέο του ανέκδοτο στιχούργημα:

ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΗΣ ΜΕΡΑΣ

Μορφώθηκα

στο σχολείο της μέρας

με δάσκαλό μου

το Φως.

Εσύ ήσουν

η χρυσόμυγα στη συκιά.

Σου χάρισα

τα τζιτζίκια μου

να σε ξεκουφαίνουν.

Καλοκαίρι

μου δώρισες

τους νοτιάδες σου.

ΑΝΑΠΛΙ 24 Απρίλη 2020!

Πασχάλιες ευχές Αρχιδιακόνου Θυατείρων

Με ιδιαίτερη χαρά και τιμή έγινα κοινωνός των ευγενέστατων πασχαλίων ευχών και αναστάσιμων προσρήσεων του Ιερολογιωτάτου Αρχιδιακόνου της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Θυατείρων & Μ.Β. π. Ευγενίου Τσαραμανίδη!

Ευχές γεμάτες ευωδία Ορθοδοξίας, πλημυρισμένες από το πνεύμα της Ανάστασης και της Άνοιξης, ευχές καρδιακές και αδελφικές, για τις οποίες είμαι εξαιρετικά ευγνώμων!

Οδός Συμφιλίωσης

Το παγκοσμίου φήμης μοναστικό καθίδρυμα του Bose (Magnano, Biella, 13887 Italy), οργανώνει κάθε χρόνο ένα διεθνές Θεολογικό Συνέδριο. Για το φετινό Συνέδριο μόλις εξέδωσε την παρακάτω ανακοίνωση:

Despite the difficult situation due to the Coronavirus outbreak, we are still working on the 28th International Ecumenical Conference on Orthodox Spirituality

THE WAY TO RECONCILIATION

“…be reconciled to God” (2Co 5,20)

Monastery of Bose, 2-4 September 2020

in collaboration with the Orthodox Churches

Hopefully, with the Lord's help, it can be realized on the scheduled dates.

Πριν και μετά την Ανάσταση

Χριστός Ανέστη!

Εκπομπή για την Διακαινήσιμο Εβδομάδα του 2020.

PRIN KAI META THN ANASTASH 1

PRIN KAI META THN ANASTASH 1 MediaFire is a simple to use free service that lets you put all your photos, documents, music, and video in a si...

Παλαιότερη, μα άκρως επίκαιρη.

Νώντας Σκοπετέας

Γρηγόριος Ε΄: Πάσχα στην αγχόνη

Ανήμερα το Πάσχα του 1821 και σε ημερομηνία κοντινή με το φετινό (21 Απριλίου ήταν με το σημερινό γρηγοριανό ημερολόγιο) απαγχονίστηκε ο Πατριάρχης της Κωνσταντινούπολης Γρηγόριος ο Ε΄. Δυο χρόνια μετά, το 1823,  στον «Ύμνο στην Ελευθερία» ο Διον. Σολωμός έγραψε: «Όλοι κλαύστε, αποθαμένος ο αρχηγός της Εκκλησιάς. Κλαύστε, κλαύστε, κρεμασμένος ωσάν νάτανε φονιάς».

Ο εθνοϊερομάρτυρας Πατριάρχης άγιος Γρηγόριος Ε΄ επειδή είναι το σύμβολο του μαρτυρίου του Ελληνισμού -κλήρου και λαού- από τον οθωμανό κατακτητή και επειδή η λαοφιλία του ήταν και παραμένει υψηλότατη στην ελληνική ψυχή κτυπήθηκε από Έλληνες εχθρούς της Εκκλησίας περισσότερο από κάθε άλλη προσωπικότητα που συνδέεται με την Επανάσταση του 1821. Οι Έλληνες λάτρεις της Γαλλικής Επανάστασης  ή/και αυτής των Μπολσεβίκων ιδεολογικά δεν μπορούν να δεχθούν την πραγματικότητα ότι η Εκκλησία -κλήρος παντός βαθμού και λαός πάσης τάξεως-  πρωτοστάτησε στην Επανάσταση του 1821.  Γι’ αυτό και ο κύριος στόχος τους είναι ο Εθνάρχης Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄, που πρώτος θυσιάστηκε στον βωμό της Ελευθερίας των Ελλήνων.

Το παράξενο είναι ότι επώνυμοι βασιλόφρονες αντικομμουνιστές, όπως ο πολιτικός Παν. Πιπινέλης και ο καθηγητής Αλ. Τσιριντάνης, στο θέμα του Πατριάρχη συμφωνούν με τους μαρξιστές αναθεωρητές της Ιστορίας! Αυτοί ήσαν είτε οπαδοί της αντιπατριαρχικής ιδεολογίας του Κοραή, είτε άνθρωποι της Εκκλησίας, που νόμιζαν ότι υποστηρίζοντας ότι ο Πατριάρχης  ήταν εναντίον της Επανάστασης τον αθωώνουν έναντι του κατηγορητηρίου των Τούρκων, που τον οδήγησε στο ικρίωμα... (Σημ. Δες σχτ. Γιώργου Κεκαυμένου «Ο Γρηγόριος Ε΄ και η επανάσταση του 1821», Εναλλακτικές Εκδόσεις Αθήνα, 2019, σελ. 20 κ.ε.).

Ο άνθρωπος των ανακτόρων και υπερσυντηρητικός στην ιδεολογία πολιτικός Παν. Πιπινέλης (Σημ. Διορίστηκε από τον βασιλιά πρωθυπουργός για τρεις μήνες το 1963 και υπουργός εξωτερικών επί χούντας) για να θεμελιώσει την άποψη του επικαλείται τον κομμουνιστή Γιάνη Κορδάτο (Σημ. Προηγήθηκε του Βαρουφάκη στο «Γιάνης»). Έγραψε ο Πιπινέλης: «Ο μαρτυρικός θάνατος του (Γρηγορίου) πληροί την ζωήν του με έναν φωτοστέφανον αγιότητος. Αυστηρά όμως ιστορική ανάλυσις της δράσεώς του δεν επιτρέπει να δοθή εις τον θάνατόν του ο χαρακτήρ της εθνικής θυσίας, ως θέλει τούτο η επίσημος ρωμαντική σχολή της ελληνικής ιστορίας. Πράξις τερρορισμού προς συγκράτησιν μιας αναμοχλευόμενης ανταρσίας, ως ορθώς παρατηρεί ο Κορδάτος, ο θάνατος (Σημ. Προσέξτε την απλή έκφραση «Θάνατος» στα βασανιστήρια που υπέστη ο Πατριάρχης, στον απαγχονισμό του και στην βεβήλωση του σκηνώματός του) του πατριάρχου δεν έχει παρά την ιστορικήν αξίαν μιας ασκόπου και αδικαιολογήτου βιαιότητος». Σημειώνεται ότι ο Κορδάτος εισήγαγε την μαρξιστική ιδεολογία περιγράφοντας και παραλλάσσοντας γεγονότα που πήρε από άλλους συγγραφείς. Είναι ο πρόδρομος των σημερινών νεοκομμουνιστών, που περιγράφουν ιστορικά γεγονότα, με βάση την ιδεολογία τους. Η διαφορά από τον Κορδάτο είναι ότι οι σημερινοί εξελίχθηκαν. Πήραν πτυχίο -ο Κορδάτος δεν διέθετε-, αρκετοί κατέλαβαν θέσεις διδακτικού προσωπικού σε ΑΕΙ και δημιούργησαν μαρξιστική  ομάδα, με  διασυνδέσεις και επιρροή στα ΜΜΕ και στο ιδεολογικό εποικοδόμημα.

Ο Αλ. Τσιριντάνης συνεργάσθηκε στενά με την Χριστιανική Αδελφότητα Η ΖΩΗ και ήταν πολύ κοντά στο βασιλικό ζεύγος Παύλου - Φρειδερίκης. Πρέσβευε την κοραϊκή ιδεολογία, δηλαδή την απόρριψη του Βυζαντίου και τη σύνδεση του Ελληνισμού με τον Χριστιανισμό με μια υπόγεια σύνδεση 1000 ετών!... Στο ερώτημα, που ο ίδιος θέτει: «Πού ήταν επί 1000 χρόνια οι Έλληνες Χριστιανοί;» απαντά: «Δεν τους βλέπαμε διότι ήσαν κρυμμένοι κάτω από μιαν απατηλή επιφάνεια. Ήσαν δύο υπόγεια ρεύματα, που τα χάνεις με τις αρχές του πέμπτου αιώνα και να που ξεπροβάλλουν πάλι μπροστά μας το 1453...». (Α.Ν. Τσιριντάνη «Εμείς οι Έλληνες» (Εκδόσεις «Συζήτηση», Αθήναι, 1978, σελ. 96). Ναι, αυτά γράφονται από καθηγητή Πανεπιστημίου, από το στόμα του οποίου κρέμονταν χιλιάδες συντηρητικών στην ιδεολογία και φιλελευθέρων στο φρόνημα Ελλήνων, κατά τις δεκαετίες 1950 και μετά...

Ο Α.Ν. Τσιριντάνης για τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε΄ γράφει ότι πιστεύει ότι ο αφορισμός στην Επανάσταση ήταν αληθινός και «σπουδαίος» και ότι ο Πατριάρχης «δεν ήθελε την Επανάσταση γιατί δεν πίστεψε σε αυτήν». (Αυτ. σελ. 106).

Ο Άγιος Γρηγόριος Ε΄ γεννήθηκε στη Δημητσάνα το 1746 και απαγχονίστηκε από τους Τούρκους ανήμερα το Πάσχα του 1821. Υπήρξε πολυγραφότατος, έδειχνε αποφασιστικότητα όπου χρειαζόταν και ευελιξία όταν ήταν να προστατεύσει το Γένος, και με χίλιες δυσκολίες κοίταξε πολύ την ανάπτυξη των γραμμάτων στους σκλαβωμένους Έλληνες, εγκατέστησε στο Πατριαρχείο τυπογραφείο και, όπου μπόρεσε, ανήγειρε ναούς. Ενδεικτικό των βασάνων που πέρασε είναι ότι από τα 24 χρόνια που έκανε Πατριάρχης τα δέκα εννέα τα πέρασε στην εξορία και μόνο τα πέντε στο Πατριαρχείο.... Τόσο αγαπητός ήταν στους Τούρκους!

Οι αντιεκκλησιαστικοί κύκλοι ως ευάλωτο σημείο στον Πατριάρχη, κτυπάνε το ότι ήταν εναντίον του κινήματος του Ρήγα Φεραίου και αφόρισε τον Αλ. Υψηλάντη και την Επανάσταση στη Βλαχία και στην Πελοπόννησο. Μόνο αυτοί που τα γράφουν και κάποιοι που τους  πιστεύουν υποστηρίζουν ότι ο Πατριάρχης ενήργησε με ελεύθερη βούληση και όχι κάτω από το γιαταγάνι του Σουλτάνου, όχι για τον ίδιο, εκείνος προείδε το μαρτύριό του, αλλά για όλο τον πολυάριθμο ελληνικό πληθυσμό της Πόλης. Η καθυστέρηση της αποστολής του αφορισμού, που επιμελώς μεθόδευσε, και η μη εκ μέρους του τιμωρία των κληρικών, που στην Πελοπόννησο και στη Ρούμελη μάχονταν ήδη κατά των Τούρκων, είναι δύο ακόμη σημεία που φωτίζουν τη στάση του Πατριάρχη έναντι της Επανάστασης.

ΑΝΘΟΛΟΓΗΣΗ

Περιγραφή απαγχονισμού του Πατριάρχη. Η γαλλόφωνη εφημερίδα της Σμύρνης “Le Spectateur Oriental”, φανατικά υποστηρίζουσα τα «δίκαια» του Σουλτάνου, στο φύλλο της της 12^ης Μαΐου 1821 έγραψε ανταπόκριση από την Κωνσταντινούπολη για τα γεγονότα που συνέβησαν εκεί. Είναι η κοντινότερη στα γεγονότα αφήγηση και έχει ιδιαίτερη αξία. Μεταξύ άλλων έγραψε:

«...Στις 19 Απριλίου (Σημ. Με το Ιουλιανό ημερολόγιο 8 Απριλίου) οι τούρκοι σφάζουν όποιον Έλληνα βλέπουν να περπατά στους δρόμους... Φονεύουν και άτομα διαφόρων εθνικοτήτων που συνάντησαν στις όχθες του καναλιού... Την Κυριακή 21 Απριλίου (10 με το παλιό ημερολόγιο) ανήμερα Κυριακή του Πάσχα ο Έλληνας Πατριάρχης κατηγορήθηκε για συνεννόηση με τους επαναστάτες και κρεμάστηκε δημόσια μαζί με τρεις επισκόπους και οκτώ παπάδες... Το σώμα του Πατριάρχη έμεινε κρεμασμένο στην αγχόνη τρεις ημέρες. Μετά το σώμα του έσυραν εβραίοι μέσα από όλους τους δρόμους της πόλης και το πέταξαν στη θάλασσα. Πρέπει κανείς να γυρίσει πίσω περισσότερο από δύο αιώνες για να βρει περίπτωση Πατριάρχου που εκτελέστηκε...».  

Η αιτία της καταδίκης του Πατριάρχη. Ο Σουλτάνος ήξερε προφανώς καλύτερα από κάθε άλλον και προ πάντων από τους οπαδούς του άθεου διαφωτισμού την αιτία του μαρτυρίου του Πατριάρχου Γρηγορίου Ε΄. Στο στήθος του οι δικοί του άνθρωποι κάρφωσαν την αιτία της καταδίκης και εκτέλεσης του: «...Ο άπιστος πατριάρχης των Ραγιάδων... αδύνατον να θεωρηθεί αλλότριος των στάσεων του έθνους του, τις οποίες διάφοροι κακότροποι και αναίσθητοι ...διήγειραν και χρέος του ήταν να διδάξει ότι το τόλμημα ήταν μάταιο και ατελέσφορο... Αλλά εξ αιτίας της διαφθοράς της καρδιάς του όχι μόνο δεν μας ειδοποίησε, ούτε επαίδευσε τους απατηθέντας, αλλά καθόλα τα φαινόμενα ήταν ο ίδιος αυτός, ως αρχηγός, μυστικός σύμμαχος της επανάστασης...». (Αρχιμ. Θεοφίλου Σιμοπούλου, «Μάρτυρες και αγωνισταί Ιεράρχαι της Ελληνικής Εθνεγερσίας 1821 - 1829) Εκδ. δαπάναις Δημ. Θεοφιλοπούλου, Αθήναι, 1971, σελ. 142).

Η επιστολή του Πατριάρχη στον Επίσκοπο Ησαΐα. Η επιστολή του Πατριάρχη προς τον Επίσκοπο Σαλώνων Ησαΐα, που εστάλη στις 28 Δεκεμβρίου 1820 αποδεικνύει τη γνώση που είχε της Επανάστασης, την οποία ποτέ δεν πρόδωσε.

«Αμφοτέρας τας τιμίας επιστολάς, δια του αγαθού πατριώτου Φούντα Γαλαξειδιώτου, ασφαλώς εδεξάμην ...Εχεμυθίας αδελφέ μεγίστη χρεία και προφύλαξις περί παν διάβημα, οι γαρ χρόνοι πονηροί εισί και εν τοις φιλοπατριώταις έστι και μοχθηρών ζύμη... Η του Παπανδρέα πράξις πατριωτική μεν τοις γινώσκουσι τα μύχια, κατακρίνουσι δε οι μη ειδότες τον άνδρα. Κρύφα υπερασπίζου αυτόν, εν φανερώ δε άγνοιαν υποκρίνου...». (Αυτ. Σελ. 119)

Φροντίδα για την πνευματική ωφέλεια των πιστών. Στη μέριμνα του να μπορούν οι πιστοί να καταλαβαίνουν τα κείμενα των Πατέρων της Εκκλησίας ο Πατριάρχης μετέφερε στην απλή γλώσσα τις εξηγήσεις των Αποστολικών Αναγνωσμάτων, που είχε γράψει ο Προκάτοχος του, Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος:

«Επειδή τα συγγράμματα του εν αγίοις Πατρός ημών Ιωάννου Χρυσοστόμου εις όλους είναι δύσκολα, εις δε τους ιδιώτας πλέον (περισσότερο) δύσκολα δια την ελληνικήν διάλεκτον, εστοχάσθημεν ωφέλιμον εις τους χριστιανούς καν τα αναγνώσματα των Κυριακών όλου του ενιαυτού καί τινων δεσποτικών εορτών να μεταφράσωμεν εις την κοινήν διάλεκτον...». (Ιερομάρτυρος Αγίου Γρηγορίου Ε΄ «Εξήγησις των Αποστολικών Αναγνωσμάτων», Εκδ. «Ορθόδοξος Κυψέλη», Καμβουνίων 1, Θεσσαονίκη, 1984, σελ. 7).

Ο Πατριάρχης κατά της αθεΐας της Γαλλικής Επαναστάσεως. Ο Πατριάρχης Άγιος Γρηγόριος ο Ε΄ κατηγορήθηκε ότι ήταν κατά της Γαλλικής Επαναστάσεως, και λόγω της Εγκυκλίου που απέστειλε στους Επτανησίους το 1798, κατόπιν εντολής του Σουλτάνου και εν όψει του πολέμου της Ναπολεόντειας Γαλλίας κατά της πρόσκαιρης συμμαχίας Άγγλων και Ρώσων με την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Όμως δεν χρειαζόταν η εντολή του Σουλτάνου ή κάποιου άλλου  για να εκφραστεί ο Πατριάρχης κατά της αθεΐας, που προωθούσε η Γαλλική Επανάσταση. Είχε και το δεδομένο της δυσαρέσκειας των Ελλήνων των Ιονίων νήσων κατά των Γάλλων κατακτητών τους, που είχε αρχίσει να εκδηλώνεται  λόγω της αλαζονείας των Γάλλων έναντί τους, της περιφρόνησης προς την χριστιανική Παράδοσή τους και της επιδίωξης κατάργησης των θεσμών τους.

Ο Πατριάρχης στην Εγκύκλιό του εκφράζεται αρνητικά για την αθεΐα του καθεστώτος που εγκατέστησαν στη Γαλλία ο Ροβεσπιέρος και οι σύντροφοί του.  Έγραψε μεταξύ άλλων: «Ο πονηρός και αρχέκακος όφις... έχυσε δαψιλώς (άφθονα) εις τας ψυχάς των Γάλλων τον ιόν της αποστασίας προς τον Θεόν και... τους έρριψε εις παντελή αθεΐαν και ασέβειαν... αφαίρεσεν από τας ψυχάς αυτών και την προς Θεόν υποταγήν. Οι Γάλλοι δια να ελκύσωσιν ευκόλως τους ανθρώπους εις την ασέβειαν ταύτην, υπέκρυψαν την προς τον Θεόν αποστασίαν, με το δέλεαρ της ελευθερίας και με την πρότασιν της ομοιότητος και ισότητος και ...κατεπάτησαν τους θεσμούς της θρησκείας των...». (Βλ. σχ. Βασιλείου Στυλ. Καραγεώργου, επικ. Καθηγ. ΕΚΠΑ «Η πατριαρχική Εγκύκλιος προς τους Επτανησίους το Οικουμενικό Πατριαρχείο και η Γαλλική Επανάσταση» (Ανάτυπο από τον χαριστήριο Τόμο προς τιμήν του Οικ. Πατριάρχου Βαρθολομαίου Α΄, Αθήνα 2000, σελ. 26).

Στη σκέψη των ιδεολογικά κατά της Εκκλησίας τοποθετημένων Ελλήνων ενυπάρχει ένας παραλογισμός. Δηλαδή για να επαινέσουν τον Πατριάρχη Άγιο Γρηγόριο Ε΄ θα έπρεπε ή να είναι υπέρ της αθεΐας, την οποία κήρυτταν οι Γάλλοι Επαναστάτες, ή να κάνει διακήρυξη εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και να κινήσει εναντίον της επανάσταση στην Κωνσταντινούπολη...

Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Κι ὅμως εἶναι «Ἀναστάσεως ἡμέρα»

[καὶ ἐμεῖς ἐπιθυμοῦμε κι ἐφετος νά] «λαμπρυνθῶμεν τῇ πανηγύρει

(Βιώματα τοῦ ἐφετεινοῦ Πασχάλιου ἑορτασμοῦ)

Στὸν Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Χαλκίδος κ. Χρυσόστομο, ταπεινό, ἐγκάρδιο Πασχάλιο εὐχετήριο

Ἄδειος ναός, χωρὶς πιστούς, χωρὶς τὴ γνωστὴ έκείνη νευρικότητα καὶ ἀναμονὴ ποὺ χάριζε ἄλλα χρόνια τὸ Πανηγύρι αὐτό. Τὸ πλέον κορυφαῖο τοῦ χρόνου καὶ τὸ πιὸ λαμπρό. Τὰ  στασίδια ἀχνοφέγγουν στὴ μισοφωτισμένη ἐκκλησιά, ἔρημα, μοναχικά. Ἀκόμα καὶ τὸ προαύλιο τοῦ ναοῦ, ἐκεῖ ποὺ τελούσαμε τὴ Ἀνάσταση εἶναι μισοσκότεινο, ἄδειο καὶ σιωπηλό. Κανεὶς ἀπόψε δὲν τὸ διαβαίνει... Κι ἡ μνήμη, ὅσο κι ἄν ἐπιθυμεῖ νὰ τὸ ἀποφύγει, στοχάζεται ἄλλες Πασχαλιές, ὅπου αὐτὸς ὁ γύρω χῶρος φωτίζονταν ἀπὸ δεκάδες λαμπάδες, ὅμως περισσότερο ἀπὸ τὰ χαμογελαστά, αἰσιόδοξα καὶ ντυμένα μὲ γιορταστικὴ χάρη, πρόσωπα τῶν πιστῶν. Ἀπόψε ὅμως...

Ἀπόψε μιὰ ἄλλη πανήγυρις ἐπιτελεῖται, χωρὶς θόρυβο, χωρὶς πολλὲς καὶ ποικίλες εὐχές, χωρὶς τὴν παλιά της ἐκείνη λάμψη. Κι ἄν ὅλ’ αὐτὰ ἀπουσιάζουν καὶ γίνονται αἰσθητά, στὴν ἄλλη ὄψη τους ὅμως ὑπάρχει μιὰ διαφορετικὴ πραγματικότητα. Ἐκρηκτική πραγματικότητα, μεγαλειώδης, φωτισμένη μὲ μυριάδες κεριά, μυρωμένη μὲ πανάκριβα καὶ γνήσια μύρα.  Γιατὶ μέσα σὲ ὅλ᾿ αὐτὰ καὶ πάνω ἀπὸ τὸ κάθε τί ποὺ μᾶς πιέζει καὶ στενοχωρεῖ, ὑπάρχει τὸ κορυφαῖο γεγονός, τὸ Ἀναστάσιμο γεγονὸς ποὺ καταλύει τὰ πάντα. «Πύλας χαλκᾶς» συνθλίβει, ὥστε ὁ Ἅδης νὰ στενοβοᾶ, καὶ φανερώνει τὴν μεγαλειώδη ἀπάντηση στὴν κάθε ἀνθρώπινη ψυχὴ ποὺ λυγίζει, ἀποκάμνει, θλίβεται.

«Μάτην φυλάττεις τὸν τάφον κουστωδία / Οὐ γάρ καθέξει τύμβος αὐτοζωΐαν». Κι Αὐτὸς ποὺ εἶναι «ἡ ζωή» (Ἰω. 14, 8)  καταλύει κάθε ἀμφιβολία, γιατὶ ὑπολογίζει κι ἀγαπᾶ τὸν κόσμο, τὸ «λίαν καλῶς» Δημιούργημά Του. Γι’ αὐτὸ καὶ δὲν φτάνει ποὺ κηρύττει στὸν λαό Του, ἀλλὰ «διὰ θανατου [Του] τὸ θνητὸν διὰ ταφῆς [Του] τὸ φθαρτὸν μεταβάλλει... καὶ κηρύττει τοῖς ἀπ᾿ αἰῶνος ἐκεῖ [στὸν Ἅδη. δηλ.] καθεύδουσι λύτρωσιν ἀψευδῆ».

Ἔτσι κι ἀπόψε, ὅταν φτάνει ἡ ἀλησμόνητη, ἡ πλέον κορυφαία στιγμὴ γιὰ κάθε ἱερέα, ἀλλὰ καὶ τὸ λαὸ τοῦ Θεοῦ στιγμή, ὅπου θὰ ψαλλεῖ  τό, «Χριστὸς Ἀνέστη», αὐτὸς ὁ μοναδικὸς καὶ ἐμβιωμένος ἀπὸ ἑκατομμύρια πιστοὺς ἱερὸς ὕμνος, ἄς εἶναι ἄδειος, σιωπηλός, μισοφωτισμένος ὁ ναός, ἄς εἶναι ἄδεια καὶ σκοτεινὴ ἡ πλατεία, ἐν τούτοις, ἕνα θαῦμα παράδοξο, ἀλλὰ τόσο ἀναμενόμενο ἐκτυλίσσεται... Γιατὶ αὐτὸ τὸ μέγα μήνυμα, ποὺ μὲ μοναδικὰ ἐκρηκτικὸ τρόπο ἀκτινοβολεῖ αὐτὸ τό τροπάριο, καθὼς ψάλλεται, δὲν ἀντέχει νὰ εἶναι κλεισμένο μέσα σὲ τέσσερεις τοίχους. Ἐπειδὴ ἔχει τὴν ἴδια δύναμη μὲ τὴν ὁποία εἶχε ὁ σεισμὸς ποὺ ἀπεκύλισε τὸν λίθον ἐκ τῆς θύρας τοῦ μνημείου Του (πρβλ. Μτθ. 28, 1 ἑξ.).  Γι᾿ αὐτὸ καὶ ἐξέρχεται ἀπὸ τὸ ναό, ξεχύνεται στὶς γειτονιές, στοὺς δρόμους, ἀνοίγει τὰ κλειστὰ τὰ σπίτια, τὰ φωτίζει μὲ τὸ Ἅγιο τὸ φῶς τῆς αἰσιοδοξίας καὶ τῆς φιλανθρωπίας καὶ διαλαλεῖ, μαζὶ μὲ τὶς χαρμόσυνες τὶς καμπάνες, «Οὐκοῦν εἰσέλθητε πάντες εἰς χαρὰν τοῦ Κυρίου... [διότι] Ἀνέστη Χριστὸς καὶ ζωὴ πολιτεύεται... Αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν» (Ἁγ. Ἰω. Χρυσόστομος).

π. Κ.Ν. Καλλιανός

Μετὰ τὴν Ἀναστάσιμη Πανήγυρι τοῦ σωτηρίου ἔτους 2020