Ο Οικουμ. Πατριάρχης στο Η.Β.

 

PATRIARCHAL VISIT TO THE UNITED KINGDOM

 

ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΗ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΟ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ

 

Ενημερώνουμε τους Ευλαβεστάτους Ιερείς, τους Αξιοτίμους Προέδρους των Εκκλησιαστικών Συμβουλίων, Βοηθητικών Αδελφοτήτων και Σχολικών Εφοριών και το φιλόχριστο Ποίμνιο της Ιεράς Αρχιεπισκοπής ότι το έτος 2022 συμπληρώνονται 100 έτη από την ίδρυση της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Θυατείρων και Μεγάλης Βρεταννίας. Τις εορταστικές εκδηλώσεις της κορυφαίας αυτής επετείου θα τιμήσει διά της υψηλής Αυτού παρουσίας, η Αυτού Θειοτάτη Παναγιότητα, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, ο οποίος θα επισκεφθεί το Ηνωμένο Βασίλειο επί τούτου τον Οκτώβριο του έτους 2022.

 

Η Ιερά Αρχιεπισκοπή θα ενημερώσει αναλυτικά εν ευθέτω χρόνω σχετικά με το πρόγραμμα των Επετειακών Εκδηλώσεων ώστε όλες οι Κοινότητες να συμμετάσχουν στους εορτασμούς αυτής της κορυφαίας Επετείου.

 

Εκ του Γραφείου Τύπου της Ιεράς Αρχιεπισκοπής

 

We are pleased to announce that His All-Holiness, Ecumenical Patriarch Bartholomew will visit our Greek Orthodox Archdiocese of Thyateira and Great Britain for the 100th Anniversary Celebrations of our Archdiocese. His All-Holiness will be with us between October 21st and 24th 2022. His Eminence Archbishop Nikitas has established a special committee, comprised of clergy and laity for the Patriarchal Visit and preparations are already underway. The Archbishop encourages the faithful people of God to pray for the success of the preparation. More information will follow in due course.

 

From the Press Office of the Archdiocese

Ποίηση Φάνη Λελεμψή - 67

 
Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά ζωής, προόδου, ανάπτυξης και πολιτισμού είναι το φως. Αυτή η έννοια είναι ένα σημαντικό μέγεθος της ζωής, της όντως ζωής, της ουράνιας πνευματικής εμπειρίας αλλά και της ανθρώπινης και χοϊκής πραγματικότητας. Φυσικά ως κυρίαρχο στοιχείο της φύσης και της ζωής το φως απλώνεται και διεισδύει με δυναμικό τρόπο στον λογοτεχνικό και στον καλλιτεχνικό χώρο, όπου αποδεικνύεται ως ένα από τα βασικά υλικά των αντίστοιχων έργων.
 
Ο εντάλαντος Ναυπλιώτης Ποιητής και γνήσιος φίλος, Φάνης Λελεμψής, ως αυθεντικός διάκονος της εμπειρίας του φωτός, αξιοποιεί τις υπέροχες φυσικές και λογοτεχνικές εικόνες, που λαμβάνει με έναν προσωπικό και βιωματικό τρόπο, από τον πλουσιότατο και φωτεινότατο τόπο όπου εγκαταβιεί, οικοδομώντας έτσι μια καθαρή ποιητική συνείδηση, μέσω της οποίας αντιλαμβάνεται οντολογικά και στη συνέχεια υμνεί την υπόσταση και τα έργα του φωτός!
 

ΤΟ ΦΩΣ
 
Το φως
είναι ο ποιμένας
που μας οδηγεί
στα βαθιά της μέρας.
Το φως
γεννάει την ομορφιά.
Ο ποιητής
οργώνει τις μέρες.
 
Φάνης Λελεμψής
Ναύπλιο, Αύγουστος 2021

Ελληνόφρων Γίγαντας του Bristol

 
Σε μια όμορφη περιοχή της γραφικής πόλης του Bristol, που ονομάζεται Westbury-on-Trym, και συγκεκριμένα στον δρόμο Westbury Hill, βρίσκει κανείς ένα πολύ ενδιαφέρον γκραφίτι, που δεν είναι ορατό με την πρώτη ματιά. Κι αυτή είναι η καλλιτεχνική επιτυχία του.
 

Το έργο αυτό ιστόρησε το 2011 ο τοπικός εντάλαντος ζωγράφος Andrew Burns Colwill. Απεικονίζει έναν Γίγαντα που κοιτάζει έξω από ένα παράθυρο. Ο καλλιτέχνης χρησιμοποιεί την τεχνική του trompe l’oeil για να δώσει μια ψεύτικη προοπτική ότι υπάρχει ένα παράθυρο στον τοίχο και ότι το σχήμα έχει πέσει, εκθέτοντας τοιχοποιΐα από κάτω. Στην πραγματικότητα είναι ένας επίπεδος τοίχος.
 

Ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες της παράστασης είναι το τριαντάφυλλο στο περβάζι του παραθύρου και ο κισσός που πέφτει από την κορυφή του παραθύρου, και φυσικά οι ρωγμές και η τοιχοποιΐα το κάνουν ένα πραγματικά υπέροχο κομμάτι.
 

Διακρίνει κανείς κάτι μάλλον θλιβερό στην έκφραση του Γίγαντα και υπάρχει μια ανείπωτη ιστορία που εκτυλίσσεται εκεί. Οι λέξεις που συνοδεύουν την ζωγραφιά: «και ο γίγαντας κοιτάζει, περιμένει ακόμα...», ίσως να παραπέμπουν σε μια ραγισμένη καρδιά...
 

Μια ενδιαφέρουσα βιογραφική λεπτομέρεια, που αφορά τον καλλιτέχνη, είναι ότι στη δεκαετία του 1980 έζησε για ένα διάστημα στην Αθήνα και στις παραλίες της Ελλάδας. Εκεί συνέχισε την καλλιτεχνική του δραστηριότητα και πωλούσε έργα του σε ντόπιους και ξένους. Είναι προφανές ότι η καλλιτεχνική του δημιουργία προσέλαβε εικόνες και εμπνεύσεις από το φως και το λαμπερό σκηνικό της αγαπημένης μας Πατρίδας, που τον συνόδευσαν στις ζωγραφικές του στράτες!

Ο Θανάσης Πετσάλης - Διομήδης και η εθνική μνήμη

 

Ο Θανάσης Πετσάλης - Διομήδης (1904-1995) είναι ο συγγραφέας του 20ού αιώνα, που βοηθάει τον Έλληνα να διατηρήσει την ιστορική του  μνήμη και την αυτογνωσία του. Η εθνική σημασία των ιστορικών μυθιστορημάτων του «Οι Μαυρόλυκοι» και «Η καμπάνα της Αγίας Τριάδας» έγκειται στο ότι περιγράφει γλαφυρά την εποποιία των Ελλήνων να επιβιώσουν στα χρόνια της απάνθρωπης σκλαβιάς. Έως τις ημέρες του τα χρόνια αυτά θεωρούνταν μια «άθλια, μουντή και βασανισμένη» εποχή, που δεν χρειάζεται να καταπιαστεί κανείς. Ο Πετσάλης ασχολήθηκε και το εξηγεί: «Μετά το σκάψιμο πάνω στα δίσεκτα χρόνια της σκλαβιάς, σηκώθηκα θαμπωμένος από το θαύμα. Φως πεντακάθαρο σελαγίζει πάνω στους Έλληνες της δουλείας: του μαρτυρίου ο  φωτοστέφανος, του νου και της αντριάς η λάμψη». (Θαν. Πετσάλη - Διομήδη «Οι Μαυρόλυκοι», Βιβλιοπ. της «Εστίας». Ζ΄ Έκδοση, 1^ος Τόμος, σελ. 11).  

 

Ο Απόστολος Σαχίνης γράφει για τους «Μαυρόλυκους» ότι περισσότερο από ιστορικό μυθιστόρημα θα μπορούσαν να χαρακτηριστεί εθνικό ανάγνωσμα, για αυτό και βρίσκει «πλατειά ανταπόκριση στην λαϊκή ψυχή». (Απ. Σαχίνη «Το αφηγηματικό έργο του Πετσάλη – Διομήδη», Ίδρ. Κώστα και Ελένης Ουράνη, Αθήνα, 1992, σελ. 59 και 61).  Το σημαντικό για τους «Μαυρόλυκους» είναι ότι τα όσα γράφει ο συγγραφέας τους, όπως ο ίδιος σημειώνει, τα στήριξε στα έργα του Σάθα και των ξένων περιηγητών στην Ελλάδα, κατά την τουρκοκρατία. Όπως γράφει, μέσα από τα διαβάσματά του αγάπησε και θαύμασε τους σκλαβωμένους Έλληνες: «Θαύμασα την καρτερία τους, την προκοπή τους, την πίστη τους, την αντοχή, την εξυπνάδα, την πονηριά, τη λεβεντιά τους. Θολώνουν άθελα οι πομπές, τα μαύρα κουσούρια της φυλής, μπροστά στο θαύμα». («Μαυρόλυκοι», τ. 1, σελ. 16-17).    

 

Ραχοκοκαλιά του μυθιστορήματος είναι η φανταστική οικογένεια των Μαυρόλυκων. Απλώνεται σε όλο τον Ελληνισμό και διατρέχει τη χρονική διαδρομή από το 1565 έως το 1798. Στη διαδρομή τους απαντούν επτά ξεσηκωμούς με γενικότερη μορφή και συμβάντα με ήρωες ιερομάρτυρες και εθνομάρτυρες. Μεταξύ αυτών οι Διονύσιος Σκυλόσοφος, Κύριλλος Λούκαρις, Κοσμάς ο Αιτωλός και Ρήγας ο Βελεστινλής. Δια της οικογένειας των Μαυρόλυκων ο Θανάσης Πετσάλης – Διομήδης περιγράφει το ξεκίνημα του Ελληνισμού μετά την Άλωση έως τα πρόθυρα της Επανάστασης του 1821. Από το 1453 έως περίπου το τέλος του 16^ου αιώνα νομίζει κανείς ότι ο Ελληνισμός έχει σβήσει και η Τουρκιά όλο νικά και κατακτά. Έρχεται η ναυμαχία της Ναυπάκτου, το 1571, και η ισλαμική αυτοκρατορία λαβώνεται βαριά. Τότε «ακούγεται» και το πρώτο σάλεμα των ραγιάδων.

 

Ο Πετσάλης γράφει ότι αυτό το σάλεμα έμοιαζε με της μάνας που μονάχα αυτή καταλαβαίνει το πρώτο σκίρτημα του εμβρύου, που φιλοξενεί στην κοιλιά της. Στην περίπτωση, μάνα είναι η παπαδοσύνη, ο αγράμματος παπάς, ο χωριατόπαπας. Αυτός ένιωσε το πρώτο σάλεμα, όχι τόσο γιατί παράστεκε το ραγιά στον μαρτυρικό του δρόμο, όσο γιατί το σάλεμα  δεν ήταν από συνείδηση ελληνική αλλά χριστιανική, από τη διαφορά σταυρού και μισοφέγγαρου. Από αυτή τη χριστιανική συνείδηση προέκυψε η ελληνική. Ο παπάς συμβόλιζε και ήταν η  συνέχεια του Ελληνισμού, από την αρχαιότητα και την αυτοκρατορία της Κωνσταντινούπολης έως την άλωση, τη σκλαβιά και την ελευθερία. Με τεκμηριωμένα στοιχεία ο συγγραφέας σημειώνει ότι χριστιανός, ο γκιαούρης, διαμορφώνει σιγά σιγά την ελληνική ψυχή του στο κρυφό σχολειό, στο αποκούμπι του, τον παπά, στο ταπεινό εκκλησάκι. Ο Πετσάλης υποστηρίζει με στοιχεία, πως «έως το 1630 δεν υπάρχει ουδένα οργανωμένο σχολειό μέσα στην Ελλάδα». («Μαυρόλυκοι», τ. Α΄ σελ. 13).  

 

Οι «Μαυρόλυκοι» τελειώνουν με τον Ρήγα. Γράφει ο Πετσάλης: «Σταμάτησα πριν φτάσω στο Μεγάλο Ορόσημο του 1821. Σκοπός μου ήτανε να φέρω τον Ελληνισμό  ως την αυγή... και να τον δω να ξυπνάει και να τινάζεται. Τινάζεται απάνω ολοζώντανος και νέος. Προ πάντων νέος. Τριών χιλιάδων χρόνων καταγωγή του πάλιωσε το αίμα, καθώς παλιώνει το κρασί, το  ΄κανε πιο δυνατό και πιο εκλεχτό».

 

Μια επιτομή της εποποιίας του Ελληνισμού από τη σκλαβιά έως την απελευθέρωσή Του και τα πρώτα του βήματα στο ανεξάρτητο κράτος είναι το επίσης ιστορικό μυθιστόρημά του «Η Καμπάνα της Αγίας Τριάδας» (Βιβλιοπ. Της «Εστίας», Β΄ Έκδ., 1969). Σε αυτό η ενότητα του έργου εξασφαλίζεται χάρη σε ένα τόπο, σε ένα εκκλησάκι και σε μια καμπάνα. Για τα όσα συνέβησαν κατά το 1821 και έως τα χρόνια του Όθωνα ο Θανάσης Πετσάλης – Διομήδης γράφει το εκτενές ιστορικό μυθιστόρημά του «Ελληνικός Όρθρος» (Εκδ. «Εστίας»). Κεντρικό πρόσωπο του μυθιστορήματος είναι ο Ιωάννης Κωλέττης. Με κέντρο αυτόν αναπλάθεται η εποχή και τα όσα συνέβησαν σε αυτήν.

 

Με τα ιστορικά του μυθιστορήματα ο Θανάσης Πετσάλης - Διομήδης επιτυγχάνει να ξυπνήσει την εθνική μνήμη. Γράφει ο Απ. Σαχίνης στο προαναφερθέν βιβλίο του: «Μας κάνει να γνωρίσουμε καλύτερα τον ελληνικό εαυτό μας και να επιβεβαιώσουμε τις ρίζες του έθνους μας» («Το αφηγηματικό έργο του Πετσάλη» σελ. 9). Ο Πετσάλης προερχόταν από μεγαλοαστικό περιβάλλον. Οι σπουδές του νομικές κ.α. ήσαν άσχετες προς την Ιστορία, τα περισσότερα διαβάσματά του κοσμοπολίτικα και η τετραετής διαμονή του (1920-1924) στο Παρίσι σαν Κίρκη στην ψυχή του. Ο ίδιος πιστεύει ότι συνέβη ένα θαύμα, όταν επέστρεψε στην Ελλάδα. Αφού τελείωσε στην Αθήνα τη Νομική Σχολή περιόρισε τη γραφή κοσμικής λογοτεχνίας παράτησε  την καριέρα του στην Τράπεζα της Ελλάδος  και ίσως ένα μέλλον πολιτικό, και στράφηκε στο ιστορικό μυθιστόρημα και στην εποποιία των Ελλήνων κατά την τουρκοκρατία και την Επανάσταση του 1821.  Στη διατριβή της για τον Πετσάλη  η Δήμητρα Πικραμένου – Βάρφη  σημειώνει ότι οι συνεχείς αναζητήσεις του στην τριετία 1936-1938 δείχνουν ότι δεν ήταν ικανοποιημένος από τα ως τότε λογοτεχνικά δημιουργήματά του. (“«Θανάσης Πετσάλης – Διομήδης». «Η πνευματική οδοιπορία του» και «Οι Μαυρόλυκοι»”, ΕΛΙΑ, Αθήνα, 1986, σελ. 133).

 

Ο ίδιος στο προλογικό σημείωμά του  στους «Μαυρόλυκους» γράφει ότι συζητώντας με τον πολυμαθή θείο του Αλέξανδρο Διομήδη, ο οποίος διετέλεσε και πρωθυπουργός, για τον Βυζαντινό Ελληνισμό και τον Ελληνισμό της Τουρκοκρατίας του γεννήθηκε η απορία πώς ο λαός αυτός επιβίωσε επί 400 χρόνια, Και ξαφνικά η απορία πήρε μορφή, χύθηκε μέσα του, άπλωσε και τον γέμισε. Και σκάβοντας αντίκρισε τον Ελληνισμό, το αίμα μας... σε τι τάρταρα κύλησε και σε τι Όλυμπους άγγιξε!...» (Τόμ. 1^ος, σελ. 10)... Ο Πετσάλης ωφελεί τον κάθε Έλληνα που διαβάζει τα ιστορικά μυθιστορήματά του, γιατί του δημιουργεί την αισιοδοξία, ότι όσο χαμηλά και αν πέφτουμε, έχουμε το ψυχικό απόθεμα να ανακάμψουμε και να συνεχίσουμε την ιστορική μας πορεία.

 

Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Στο πανηγύρι της Παναγιάς

 
Νέα εκπομπή για εβδομάδα από 16 Αυγούστου 2021.
 

Με αγάπη Χριστού

 ΣΤΟ ΠΑΝΗΓΥΡΙ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ

ΣΤΟ ΠΑΝΗΓΥΡΙ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ MediaFire is a simple to use free service that lets you put all your photos, documents, music, and video in a si...

Νώντας Σκοπετέας

+ Καθ. Γεώργιος Π. Πατρώνος

 

Διακονώντας δια βίου τον Λόγο

(24/2/1935 - 15/8/2021)

 

Στις 15 Αὐγούστου 2021 ἐκοιμήθη μία μεγάλη, μά σεμνή καί ἀθόρυβη, μορφή τῆς σύγχρονης Ἑλλάδας καί τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας, ὁ Γεώργιος Πέτρου Πατρῶνος, Ὁμότιμος Καθηγητής τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, Ἄρχοντας Διδάσκαλος τοῦ Εὐαγγελίου τῆς Μεγάλης τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας.

 

Ἦταν κορυφαῖος, ἀξεπέραστος, χαρισματικός δάσκαλος πού σέ συνέπαιρνε μέ τήν ἁπλότητα καί τήν ἀμεσότητα τοῦ λόγου του. Μύησε στή Θεολογική ἐπιστήμη χιλιάδες νέους ἐπιστήμονες, κληρικούς καί λαϊκούς, στή Θεολογική Σχολή τῆς Ἀθήνας καί, ταυτόχρονα, ἐπί σειρά ἐτῶν, δίδαξε στήν Ἀνωτέρα Ἐκκλησιαστική Σχολή Ἀθηνῶν καί σέ πλῆθος ἄλλες Σχολές, Φροντιστήρια Κατηχητῶν καί Ἱερατικές Συνάξεις πολλῶν Ἱερῶν Μητροπόλεων στήν Ἑλλάδα καί στό ἐξωτερικό, ἐνῶ ποτέ δέν ἔπαψε νά διακονεῖ μέ τίς γνώσεις καί τήν ἐμπειρία του Κατηχητικές Ὁμάδες, Ἐνοριακές Συνάξεις, πολιτιστικούς Συλλόγους κ.λπ.

 

Γεννήθηκε στό Λέχοβο τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας τόν χειμῶνα τοῦ 1935. Μεγάλωσε μέ πολύ δύσκολες συνθῆκες σέ μία ἐξαιρετικά ταραγμένη περίοδο τῆς ἑλληνικῆς ἱστορίας. Τό σπίτι του πυρπολύθηκε ἀπό τούς Γερμανούς, κινδύνευσε κατά τόν ἐμφύλιο, ὁ πατέρας του φυλακίστηκε ἀδίκως καί ὁ ἴδιος ἔζησε στίς παιδουπόλεις τῆς Θεσσαλονίκης. Τελείωσε τό Δημοτικό Σχολεῖο τοῦ χωριοῦ του καί μέ μύριες στερήσεις τό Γυμνάσιο Καστοριᾶς.

 

Ἡ πρώτη του ἐπαφή μέ τή διδασκαλία ἦρθε ἐνῶ ἀκόμη ἦταν μαθητής στό Γυμνάσιο. Δραστήριος, φιλομαθής, ἔξυπνος, μέ θάρρος καί ἐντυπωσιακή προσωπικότητα πρωτοστατοῦσε στήν κίνηση τῶν Κατηχητικῶν τῆς Καστοριᾶς, διοργανώνοντας διάφορες δράσεις καί ἀναλαμβάνοντας νά κάνει κατηχητικά μαθήματα στούς συμμαθητές του.

 

Ἄν καί μᾶλλον ἡ κλίση του ἦταν πρός τίς θετικές ἐπιστῆμες, ἀποφάσισε νά γίνει θεολόγος ἐντασσόμενος, παράλληλα, ὡς δόκιμο μέλος, στήν ἀκμάζουσα τότε Ἀδελφότητα Θεολόγων «Ἡ Ζωή», ἐργαζόμενος σκληρότατα στά γραφεῖα καί στό κατηχητικό ἔργο καθ᾿ ὅλη τήν παραμονή του σέ αὐτή.

Στίς ἀρχές τῆς δεκαετίας τοῦ ᾿60 ἀποχώρησε ἀπό τήν Ἀδελφότητα. Θέλησε νά ἐνισχύσει τίς προσπάθειες τῆς ἱεραποστολῆς στήν Ἀφρική. Μέ αὐτή τήν προοπτική ἔφυγε γιά μεταπτυχιακές σπουδές στήν Ἀγγλία ὅπου παρέμεινε ἀπό τό 1963 μέχρι τό τέλος τοῦ 1965 ἐντρυφώντας στό πεδίο τῆς Ἱεραποστολικῆς καί τῶν Βιβλικῶν Σπουδῶν, ἐργαζόμενος ἐντατικότατα στίς βιβλιοθῆκες τῶν Σχολῶν, στίς ὁποῖες σπούδαζε, καί συγκεντρώνοντας ὑλικό γιά διδακτορική διατριβή μέ προσανατολισμό στά θέματα τοῦ ἀποστολικοῦ κηρύγματος.

 

Ἤδη ἀπό ἐκείνη τήν περίοδο εἶχε στραφεῖ στήν ἔρευνα τῆς Ἐσχατολογίας, ἑνός πεδίου πού στή Δυτική Εὐρώπη ἦταν στό ἐπίκεντρο τοῦ ἐνδιαφέροντος, ἐν ἀντιθέσει πρός τήν Ἑλλάδα καί, γενικότερα, τόν Ὀρθόδοξο κόσμο πού ἦταν ἄγνωστο καί στό ὁποῖο ἔγινε ὁ εἰσηγητής τῆς σχετικῆς προβληματικῆς. Μέ μιά φράση οἱ ἐσχατολογικές σπουδές στήν Ἑλλάδα χωρίζονται στήν πρό καί μετά τόν Πατρῶνο ἐποχή.

 

Τόν Δεκέμβριο τοῦ 1965 διέκοψε τίς σπουδές του στήν Ἀγγλία καί παρουσιάστηκε στήν Καστοριά, ὅπου διορίσθηκε Καθηγητής στή Μέση Ἐκπαίδευση. Τά τέσσερα χρόνια πού παρέμεινε στή θέση αὐτή ἄφησε εὐδιάκριτο τό ἀποτύπωμά του, ὄχι μόνο στό σχολεῖο καί στόν μαθητικό χῶρο, ἀλλά σέ ὁλόκληρη τήν τοπική κοινωνία διοργανώνοντας τίς περίφημες Μαθητικές Διαλέξεις, στίς ὁποῖες παρουσίαζε σειρά συγχρόνων κοινωνικῶν, λογοτεχνικῶν, πολιτιστικῶν, θεολογικῶν καί ἄλλων θεμάτων, μέ προοδευτικό πνεῦμα καί σεβασμό στόν ἀκροατή. Τό ἀποτέλεσμα ἦταν οἱ διαλέξεις τοῦ νεαροῦ θεολόγου Πατρώνου νά ἀποτελοῦν τό πολιτιστικό γεγονός τῆς πόλεως καί ὁ ἴδιος, δίχως νά τό ἐπιδιώκει, νά βρίσκεται στό ἐπίκεντρο τῆς προσοχῆς.

 

Κατά τή διάρκεια τῆς θητείας του στό Γυμνάσιο Καστοριᾶς ξεκίνησε νέο κύκλο μεταπτυχιακῶν σπουδῶν στό Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ἀξιοποιώντας τήν ἐμπειρία καί τό ὑλικό πού εἶχε συγκεντρώσει στήν Ἀγγλία.

 

Τό 1970, ἔγγαμος πλέον, κατέβηκε στήν Ἀθήνα ἐργαζόμενος δίπλα στόν Καθηγητή Σάββα Ἀγουρίδη, τόν ὁποῖο σεβόταν καί τιμοῦσε μέχρι τό τέλος. Τό 1975 ἀναγορεύθηκε διδάκτωρ μέ διατριβή πού πραγματεύεται τό θέμα Ἱστορία καί Ἐσχατολογία στή Βασιλεία τοῦ Θεοῦ (ἀπετέλεσε τομή στή σχετική ἔρευνα) καί τό ἑπόμενο ἔτος διορίσθηκε ἐπιμελητής. Ἐπίκουρος ἔγινε τό 1984, Ἀναπληρωτής τό 1987 καί Τακτικός τό 1991. Ἀφυπηρέττησε τό 2002.

 

Κατά τήν πανεπιστημιακή θητεία του διακρίθηκε γιά τήν ἱκανότητα τῆς διδασκαλίας, τήν εὐθύτητα καί τήν εὐγένειά του. Ἦταν πολύ ἀγαπητός στούς φοιτητές, προσηνής, φιλικός, πάντοτε μέ τό χαμόγελο καί τόν καλό λόγο.

 

Ὀξυδερκής ἑρμηνευτής, ἀκούραστος ἐρευνητής, πολυγραφότατος μελετητής. Τά βιβλία του εἶναι δεκάδες, τά ἄρθρα του ἑκατοντάδες, τά κηρύγματα καί οἱ ὁμιλίες του χιλιάδες. Ἔχεις τήν αἴσθηση ὅτι ποτέ δέν ἔλεγε ὄχι σέ κανέναν ἀποδεχόμενος ἀμέτρητες προσκλήσεις σέ συνέδρια, ἱερατικές συνάξεις, κύκλους μελέτης Ἁγίας Γραφῆς, ἐνοριακές συντροφιές, φροντιστήρια κατηχητῶν, παρέες φίλων καί παλαιῶν μαθητῶν του.

 

Τό γραφεῖο του ἦταν πάντοτε ἀνοικτό καί γεμᾶτο φοιτητές. Ποτέ δέ κουραζόταν νά μιλᾶ, νά συζητᾶ, νά ἐξηγεῖ… Εἶχε πάθος γιά τή διδασκαλία, ἀπόλυτο σεβασμό στόν συνομιλητή του, ἀνοχή στούς συναδέλφους του καί ἔλεγε μέ θάρρος καί σοβαρότητα τή γνώμη του.

 

Ἀναμφίβολα, τό πιό δυνατό του σημεῖο ἦταν ἡ διδασκαλία· ἡ παρουσία του στό ἀμφιθέατρο. Τρέχαμε νά τόν ἀκούσουμε μέ πάθος. Σέ κάθε μάθημα περιμέναμε κάτι καινούργιο νά μᾶς πεῖ. Δέν ἔμενε ποτέ στά βιβλία του, τά ὁποῖα ἦταν πρωτότυπα καί πολύ ἐνδιαφέροντα, ἀλλά πάντοτε ἔκανε ἕνα παράλληλο μάθημα στηριγμένο στίς πιό πρόσφατες μελέτες καί στά τελευταῖα συμπεράσματά του. Ἔτσι ὁ φοιτητής ἐπωφελοῦνταν διπλά: στό ἀμφιθέατρο ἀπό τήν προφορική διδασκαλία καί στίς ἐξετάσεις ἀπό τή μελέτη τοῦ συγγράμματος.

 

Τά θέματά του ἦταν πάντοτε σύγχρονα καί ἄκρως ἐνδιαφέροντα: ἱεραποστολή, σχέσεις δύο φύλων, γάμος καί ἀγαμία, ἡ θεολογία στήν καθημερινότητά μας, ἐσχατολογία καί ἱστορία, ἱστορία τῆς Καινῆς Διαθήκης κ.λπ.

 

Τό ἴδιο ἀκριβῶς καί στό μεταπτυχιακό! Στίς συναντήσεις ἔνιωθες ὅτι βρισκόσουν σέ μία ὄμορφη παρέα, ὅπου αἰσθανόσουν ἄνετα οἰκεῖα καί ἀνθρώπινα, ἀλλά ταυτόχρονα ἐνώπιόν σου ἀνοιγόταν ἕνα ἐντατικό ἐργαστήρι μελέτης, πεδίο συζητήσεων καί συνεχοῦς ἀνταλλαγῆς ἀπόψεων καί θέσεων. Ὁ Πατρῶνος ἔβαζε βαθμούς, ὅπως σέ ὅλους ἦταν γνωστό, ἀλλά στό τέλος τοῦ ἑξαμήνου, μαζί μέ τόν βαθμό, εἶχες ἀποκτήσει πολλά περισσότερα μέ ἀνθρώπινο τρόπο, δίχως καλά καλά νά τό καταλάβεις, σχεδόν χωρίς νά τό ἐπιδιώξεις…

 

Γι᾿ αὐτόν τόν λόγο γεμίζαμε, ἐπί δεκαετίες, κατά χιλιάδες τά ἀμφιθέατρα καί τόν ἀκούγαμε κρεμασμένοι ἀπό τά χείλη του.

 

Σημαντικότατο διδακτικό, κατά κυριολεξία ἱεραποστολικό, ἔργο ἀνέπτυξε στήν Ἀφρική, ὅπου διακόνησε σέ συνεργασία μέ τόν Ἀναστάσιο Γιαννουλᾶτο, σημερινό Ἀρχιεπίσκοπο Ἀλβανίας. Τό πέρασμά του ἀπό ἐκεῖ ἦταν καθοριστικό γιά τόν ἴδιο. Ἐφάρμοσε στήν πράξη ὅσα διάβαζε, ὅσα εἶχε μελετήσει, ὅσα γνώριζε ὅτι ἀποτελοῦν τήν καρδιά τῆς ζωῆς τῆς Ἐκκλησίας. Ἦταν ὅμως καθοριστικό καί γιά ὅσους κατήχησε, γιά ὅσους γνώρισε, γιά ὅσους τόν ἄκουσαν νά μιλᾶ καί νά παρουσιάζει μία Ἐκκλησία τῆς ἀγάπης καί τοῦ σεβασμοῦ.

 

Ὁ ἄμβωνας, ἡ ἕδρα ἦταν τό σπίτι του. Ἦταν ὁ φυσικός του χῶρος. Τά διακόνησε, μέ τόν ἕνα ἤ τόν ἄλλο τρόπο περισσότερο ἀπό ἑβδομήντα χρόνια μέ πάθος, μέ συνέπεια, μέ σεβασμό στόν ἀκροατή. Ἐνέπνεε τούς φοιτητές του, συνέπαιρνε τό κοινό του, κρατοῦσε ἀμείωτο τό ἐνδιαφέρον τοῦ ἐκκλησιάσματος.

 

Παρουσίαζε μία εἰκόνα γιά τή συζυγία καί τήν οἰκογένεια ἐντελῶς διαφορετική ἀπό αὐτή πού οἱ περισσότεροι θεολόγοι καί ἱεροκήρυκες παρουσιάζουν. Μέ ἐπίκεντρο τήν ἀγάπη τοῦ ζεύγους, γιά τήν ὁποία πάντοτε μιλοῦσε ὡς κάτι τό ἱερό, πέρα ἀπό ἀγκυλώσεις καί στείρα ἠθικολογία πού τόσα ἔχει κοστίσει στήν ποιμαντική μας καί τόσα δεινά ἔχει ἐπιφέρει στό ἐκκλησιαστικό σῶμα καί τήν κοινωνία, κατόρθωνε νά μᾶς ἀνοίγει τά μάτια, νά διευρύνει τούς πνευματικούς μας ὁρίζοντες μέ τρόπο ἁπλό, πρακτικό καί ἀνθρώπινο.

 

Πολλά τοῦ χρωστᾶμε, ὅλοι ἐμεῖς πού εἴχαμε τή χαρά καί τήν τιμή νά μαθητεύσουμε κοντά του καί αὐτές οἱ στιγμές, οἱ πρῶτες μετά τήν ἐκδημία του εἶναι κάπως περίεργες, καθώς κυριαρχοῦν αἰσθήματα, δέν θά ἔλεγα μόνο θλίψεως, μᾶλλον θά ἔλεγα χαρμολύπης. Κι αὐτό διότι σέ ὅλη του τή ζωή ἀγωνίστηκε μέ πίστη στόν Θεό, σεβασμό καί ἀφοσίωση πρός τόν μαθητή/φοιτητή/ἀκροατή, συνέπεια στήν ἀποστολή του, ἀγάπη πρός τήν Παναγία τήν ὁποία θεωροῦσε προστάτιδά του. Καί πράγματι, ὅπως καί ἐκ τῶν ὑστέρων ἀποδεικνύεται ἦταν!

 

Τόν προστάτευε ἀπό τή γέννησή του, στίς σπουδές του, τόν στήριζε στίς δυσκολίες πού ἀντιμετώπισε καί δέν ἦταν λίγες. Πίσω ἀπό κάθε κρίσιμη καμπή τοῦ βίου του βρισκόταν ἡ Χάρη της. Ἀφηνόταν στά χέρια της μέ ἐμπιστοσύνη κι Ἐκείνη ποτέ δέν τόν ἀπογοήτευσε. Τό ἴδιο συνέβη καί στό τέλος προσφέροντάς του τό ἔσχατο δῶρο: τόν πῆρε μαζί της στούς οὐρανούς κατά τήν Κοίμησή της καί ὁλοκληρώθηκε ἔτσι μία ζωή ἀδιάκοπου ἀγῶνα, συνεχοῦς προσφορᾶς, ἀκάματου μόχθου καί ζωντανῆς ἀγάπης.

 

Ἂς ἔχει ἀνάπαυση μετά τῶν Ἁγίων!

 

Ἄς εἶναι ἐλαφρύ τό χῶμα τῆς πατρίδας του πού θά τόν σκεπάσει!

 

Ἑλ. Ζαρίφη καί Ἀθ. Μουστάκης

 

ΠΗΓΗ: Θεολογικά και άλλα τινά ~ Athanasios Moustakis’ blog