«Τῆς μετανοίας ἄνοιξόν μοι πύλας, Ζωοδότα…»

 

ἤ, Τριωδίου εἰσόδια. Τὸ ξέρουμε, ἄραγε;

 

Σάββατο βράδυ ἀνοίξαμε τὸ ἱερὸ Τριώδιο καὶ τὴν Κυριακὴ τὸ πρωΐ, μετὰ τὰ τελούμενα στὴν τάξη τοῦ Ἐωθινοῦ Εὐαγγελίου ἀρχίσαμε νὰ ψάλλουμε τὸν ἀνεκλαλήτου θείας ἐμπνεύσεως ὕμνο: «Τῆς μετανοίας ἄνοιξόν μοι πύλας, Ζωοδότα...» συνειδητοποιώντας πιά ὅτι ἀρχίζουμε νὰ βαδίζουμε τὸ μονοπάτι τοῦ οὐσιαστικοῦ προορισμοῦ μας: Τῆς ἐπιστροφῆς σιμά Του, ἐκεῖ ὅπου ἀναπαύεται ἡ ψυχή, εἰρηνεύει καὶ οὐ ζητεῖ τὰ ἑαυτῆς.

 

Μετανοίας ὁ καιρός, λοιπόν, ἀνοίγεται σήμερα μὲ τὸ ἄνοιγμα τοῦ Κατανυκτικοῦ Τρῳδίου. Καιρὸς, ποὺ συνορεύει μὲ τὴν εὐωδιαστὴ τὴν ἄνοιξη, ποὺ ἀσφαλῶς θυμίζει τὸν Παράδεισο. Τὸν Παράδεισο τὸν πανάρετο, τὸν πανάγιο, τὸν πανόλβιο, ὁ δι' Ἀδὰμ πεφυτευμένος, καὶ διὰ τὴν Εὔαν κεκλεισμένος. Μόνο ποὺ γιὰ νὰ εἶναι δυνατὴ αὐτὴ ἡ ἐπιστροφή, κλειδὶ αὐθεντικὸ καὶ σίγουρο, ὥστε ν’ ἀνοίξει ἡ Πύλη τοῦ Παραδείσου εἶναι ἡ Μετάνοια: Αὐτήν, δηλαδή, ποὺ Τὸν ἰκετεύουμε νὰ μᾶς ἐπιτρέψει νὰ προβάλλουμε συνειδητά γιατὶ κατὰ τὸν ὅσιο Ἰωάννη τὸν Σιναῒτη «μετάνοια σημαίνει νὰ συμφιλιωθεῖς μὲ τὸν Κύριο, πράττοντας ἀγόγκυστα καὶ μὲ βαθύτατη εἰλικρίνεια ἔργα καὶ ἀρετὲς ἀντίθετες μὲ κάθε παράπτωμα.»

 

«Τῆς μετανοίας ἄνοιξόν μοι πύλας, Ζωοδότα», λοιπόν… Κι ἐσὺ βιώνεις καὶ πάλι ἀπουσίες… Γιατὶ ὁ καιρὸς τῆς ἐπίγειας βιοτῆς μας ὅλο καὶ μαζεύεται, ὅπως τὸ κουβάρι τὸ νῆμα. Ποὺ ὁλο καὶ σιμώνει ἡ στερνή του ἄκρη…

 

Ἀκόμα σκέφτεσαι τὸ ἐκκλησίασμα τῆς Κυριακῆς αὐτῆς, τῆς πρώτης τοῦ Τριῳδίου καὶ ἀναρωτιέσαι στὰ 43 χρόνια ἱερατικοῦ βίου πόσοι ἀναχώρησαν καὶ πόσοι ἔμειναν. Καὶ πιὸ πολὺ ἀναρωτιέσαι ἄν τοῦ χρόνου τέτοια μέρα θ’ ἀξιωθεῖς νὰ ξανανοίξεις αὐτὸ τὸ βιβλίο. Τὸ Κατανυκτικὸν Τρώδιον, ποὺ βῆμα - βῆμα μᾶς συνδράμει νά ἀνέβουμε τὴν Κλίμακα τὴν Ἁγιοπνευματική, ὥστε ν’ ἀξιωθοῦμε ν’ ἀνταμώσουμε τὸν δι’ ἡμᾶς Σταυρωθένα καὶ Ἀναστάντα Κύριο.

 

π. K.N. Kαλλιανός

Κυριακὴ τοῦ Τελώνου καὶ τοῦ Φαρισαίου 2022

Ματθαίου 28, 20

 

«...ἰδοὺ ἐγὼ μεθ᾿ ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος»

 

Μια πανέμορφη ζωγραφική τριλογία είδαμε πρόσφατα στο Βόρειο Bristol, σε επίσκεψη στα κεντρικά γραφεία του Διαχριστιανικού Οργανισμού με την επωνυμία «Συμβούλιο Εκκλησιών του Bristol». Είναι εμπνευσμένη από το παραπάνω καινοδιαθηκικό χωρίο.
 
Η εν λόγω τριλογία είναι έργο ακρυλικό σε καμβά, της ζωγράφου Keren Lewis, η οποία το ονομάζει «Response» και αναφέρει περί αυτού τα παρακάτω σχόλια:
 
«Here is my finished response to this season we've been in. Matthew 28:20 has been with me throughout and my battle with acrylic mediums and spray paint is finished, for better or worse.
 
The cracks are meant to be like a crust that has been covering the earth and the vibrant colours are fighting back, a sign of hope in a time of uncertainty. God's message is one of unbending steadfastness and is at the centre of that hope».

Ταξίδι προς το Πάσχα 2022

 
Κάθε ταξίδι είναι μια περιπέτεια. Για να καταφέρουμε το σκοπό μας και να έλθουμε σε αίσιο τέλος και ασφαλές τέρμα θα πρέπει να έχουμε κάνει καλό κι επιτυχημένο προγραμματισμό. Το ίδιο ισχύει και με το πνευματικό μας ταξίδι προς το Πάσχα, που έχει ορθά χαρακτηριστεί ως «Αύτη η κλητή και αγία ημέρα, η μία των Σαββάτων, η βασιλίς και κυρία, εορτή εορτών και πανήγυρις εστί πανηγύρεων»!
 

Το εικονίδιο της παρούσας ανάρτησης παρέχει κάποια βοήθεια στη διαδικασία της φετινής μας προετοιμασίας προς τη μεγαλύτερη εορτή της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας. Αξίζει να το μελετήσουμε με προσοχή και σίγουρα θα λάβουμε μεγάλη ωφέλεια.

Νικηφόρος Βρεττάκος

 

Ο ποιητής του 20ού αιώνα για το 1821

 

Στην έρευνά μου για τον Νικηφόρο Βρεττάκο είχα την ευλογία να μου δωρίσουν δύο ολιγοσέλιδα έντυπά του, μεγάλης αξίας, κατά την άποψή μου. Κυκλοφορήθηκαν από τον ευπατρίδη εκδότη Στρατή Φιλιππότη. Το ένα είναι ο λόγος του στην Ακαδημία Αθηνών, κατά την επίσημη υποδοχή του ως μέλους της, στις 9 Φεβρουαρίου 1988 και το άλλο ο λόγος, που εκφώνησε στις γιορτές της Εξόδου του Μεσολογγίου, στις 17 Απριλίου 1989.
 
Στην παρθενική του ομιλία στην Ακαδημία Αθηνών διερωτήθηκε για την κατάσταση του σύγχρονού του Έλληνα: «Να ειπώ ότι η ηθική μας αντίσταση έχει καταθέσει τα όπλα και ότι κινδυνεύουμε να καταποντιστούμε μέσα στην ευρωπαϊκή χοάνη, που αύριο θα αρχίσει να επεκτείνεται και προς τα εδώ; Να ειπώ ότι αρχίσαμε να κατεδαφίζουμε τη γλώσσα μας και ότι αυτό ισοδυναμεί με κατεδάφιση του ίδιου του έθνους μας;...».
 
Και απαντά στο ρητορικό ερώτημά του με μία διαπίστωση: «Παρά την καταβολή μεγάλου τιμήματος, σε διαδοχικούς απελευθερωτικούς αγώνες, κατορθώσαμε να κερδίσουμε το ελάχιστο και να χάσουμε το μέγιστο. Να γίνουμε δηλαδή ένα κρατίδιο και να χάσουμε τον ψυχισμό μας, που αποτελούσε την προϋπόθεση για τη δημιουργία ενός πραγματικού έθνους. Περνάμε κρίσιμες ώρες κι αυτό το κρατίδιο χρειάζεται τώρα μια καινούρια απελευθέρωση... Κι αυτός είναι λόγος περισσότερος, που επιβάλλει να συνέλθουμε εμείς, σαν φυσικοί κληρονόμοι που είμαστε και να σκεφτούμε τι θα κάνουμε. Πώς θα ανασυνθέσουμε τη φθαρμένη ελληνική μας ταυτότητα. ΟΛΟΙ ΤΟ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΠΩΣ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΕΛΠΙΖΟΥΜΕ ΣΕ ΜΙΑΝ ΑΝΑΝΕΩΜΕΝΗ ΕΘΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ, ΕΧΟΝΤΑΣ ΠΑΨΕΙ ΝΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΜΕ ΠΑΝΩ ΣΤΙΣ ΡΙΖΕΣ ΜΑΣ (Σημ. Τα κεφαλαία του γράφοντος). Το να γεννηθεί κανείς σ’ αυτή τη ζωή, είναι ευλογία. Το να γεννηθεί σ’ αυτόν τον τόπο είναι διπλή ευλογία. Αλλά διπλό και το χρέος... Εθνικοί λόγοι, ανθρώπινοι λόγοι, θείοι λόγοι, επιβάλλουν να μην επιτρέψουμε να διαγραφεί από την διαρκώς συρρικνούμενη γλώσσα μας η λέξη ΧΡΕΟΣ, με την ηθική έννοια του όρου, που την εγγραφή της επιχειρώ απόψε εις θέαν της Πολιτείας και της Εκκλησίας...».
 
Στον ίδιο λόγο του ο Νικηφόρος Βρεττάκος τονίζει:
 
«Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι ο λαός μας κάτω από τον βυζαντινό σχολαστικό λογιοτατισμό διαμόρφωσε τη ζωντανή μας γλώσσα και σε μια κορυφαία του έξαρση με μέσο τον εντεταλμένο του ελληνικού πνεύματος Διγενή, αρνήθηκε το δικαίωμα του χάρου πάνω στην ελληνική λεβεντιά. Και δεν είναι τυχαία η έκρηξη του 1821 που εκσφενδόνισε στο ίδιο παράλληλο ύψος από τη μια τον Κολοκοτρώνη και τον Καραϊσκάκη κι από την άλλη τον Σολωμό και τον Κάλβο. Ούτε το ότι αγράμματοι άνθρωποι συντάξανε, σε ύφος κλασικό στην ιδιομορφία του, τις εθνικές τους διαθήκες, όπως ο Μακρυγιάννης. Και νομίζω πως δεν θα ήταν υπερβολή αν έλεγα  πως ο λόγος του Κολοκοτρώνη στην Πνύκα, έχει το ήθος, τη λιτότητα και την περιεκτικότητα που βρίσκουμε στον Επιτάφιο του Περικλή».
 
Στην ομιλία του στο Μεσολόγγι ο Βρεττάκος περιγράφει την άρνηση των κραταιών της Ευρώπης στο Συνέδριο που θα γινόταν στη Βερόνα το 1822, να βοηθήσουν τους επαναστατημένους Έλληνες, σημειώνοντας τη γραφή του Ανδρέα Μεταξά: «Οι ηγεμόνες μας εγκαταλείπουσι και εις ημάς μόνον έχομεν να ελπίζομεν». Και σχολιάζει ο Βρεττάκος: «Ο εχθρός λοιπόν δεν ήταν μόνον αυτός που αντιμετώπιζαν οι Έλληνες μαχόμενοι από το ένα βουνό στο άλλο. Ήταν και ο επιλήσμων κόσμος της Ευρώπης, που είχε διαγράψει από το λεξιλόγιό του τη λέξη Δικαιοσύνη και τη λέξη Αρετή... Ο Χριστιανισμός των Ηγεμόνων της Ευρώπης  ήταν απλώς μια μάσκα. Ένας τούρκικος φερετζές... Είναι ενδεικτικό πως όταν έπεσε το Μεσολόγγι ο πρόξενος της Αγγλίας στην Πάτρα Φίλιππος Γκριν έτρεξε να δώσει τα συγχαρητήριά του στον Κιουταχή και στον Ιμπραήμ».
 
Ο Βρεττάκος αφού περιγράφει τον ηρωισμό των Ελλήνων του Μεσολογγίου τονίζει: «Καλό θα ήταν λοιπόν σήμερα αντί να γυρίζουμε σε όλη την Ελλάδα και να σκυλεύουμε τους νεκρούς για πολιτικούς λόγους, οι πολιτικοί μας αρχηγοί σε κάθε επέτειο του Μεσολογγίου να έρχονται εδώ... Να απλώνουν το χέρι τους και να ορκίζονται πάνω απ’ αυτό το χώμα, ενθυμούμενοι τους πολιορκημένους, που νεκροί σχεδόν από την πείνα, βάδιζαν προς την Έξοδο, ως να είχαν αγγελοποιηθεί και να μην πατούσαν στο χώμα». Ο Βρεττάκος καταλήγει την ομιλία του σημειώνοντας: «Πρέπει να παραδεχτούμε πως οι ηθικές μας αντιστάσεις μειώνονται μέρα με τη μέρα και ζούμε κρίσιμους καιρούς. Και όταν ένα Έθνος πεθαίνει μέσα στις ψυχές των πολιτών του, ο θάνατός του δεν είναι έπειτα παρά θέμα τυπικής διαδικασίας. Και ας μην ξεχνάμε το του Ανδρέα Μεταξά: Εις ημάς μόνον έχομεν να ελπίζομεν».
 
Ένα από τα συμπτώματα της εθνοκτόνου νόσου από την οποία πάσχουν οι Έλληνες εθνομηδενιστές είναι ότι μετατρέπουν τους μύθους σε εικονικές πραγματικότητες και τα αληθή γεγονότα σε μύθους. Μια τέτοια πραγματικότητα είναι του κρυφού σχολειού. Γράφει ο Βρεττάκος: «Ήταν τα “Κρυφά Σχολειά” όπου μέσα τους, “χιονισμένο, βρεγμένο” συνάζονταν όλο το Έθνος. Και το κιτρινισμένο ράσο του παπά, το υφασμένο πριν από την Άλωση, μύριζε σμύρνα από κείνη που οι μάγοι οδοιπορούντες επήγαν και φιλέψανε τον Ιησού... Μια σταγόνα ηλίου καθισμένη απάνω σ’ ένα κερί εθαμπόφεγγε γύρω του, πότε τα μάτια, πότε το μέτωπο, πότε τα μάγουλα των παιδιών, που κάθονταν στο μισοσκόταδο. Κι όπως πάντοτε, όλοι τους, ήταν, πάλι, παρόντες: ο Σοφοκλής, ο Αχιλλέας, ο Οδυσσέας και ο Κυναίγειρος. Ανασκούμπωνε ο Πλάτων το ράσο και τους έδειχνε με το δάχτυλο τη φωνή τους στο συναξάριο. Κι εκείνα την άκουγαν, καθώς μουρμούριζαν όλα μαζί την πανάρχαιη Αλφαβήτα, που η αδρή της συρμή ήταν το μακρύτερο ζων ύδωρ του κόσμου» (Απόσπασμα από Νικ. Βρεττάκου «Λειτουργία κάτω από την Ακρόπολη», Εκδ. «Θεμέλιο», 5^η  Έκδ. Αθήνα, 2012).
 
Στις 20 Ιουλίου του 1991, του Προφήτη Ηλία, στο καταφύγιο του Ταϋγέτου ο Νικ. Βρεττάκος διάβασε ο ίδιος τον Επίλογο αυτού του συγκλονιστικού ποιήματός του και μετά από λίγες ημέρες άφησε την τελευταία του πνοή στην αγαπημένη του Πλούμιτσα.
 

Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Η κοινωνία και το σπήλαιο του Πλάτωνα

 
Όπως διαστρωματικά διαμορφώνεται η σύγχρονη κοινωνία από την επικρατούσα ιδεολογία θυμίζει τους ανθρώπους που ζούν στο σπήλαιο, όπως αλληγορικά τους περιγράφει στο Ζ΄ Βιβλίο της «Πολιτείας» ο Πλάτωνας. Θυμίζουμε ότι σε αυτό ο Σωκράτης καλεί τον Γλαύκωνα, αδελφό του Πλάτωνα, να δει με τη φαντασία του τους ανθρώπους να ζουν σε ένα σπήλαιο, αλυσοδεμένοι και ακινητοποιημένοι,  ώστε να κοιτάζουν μόνο μπροστά.
 

Πίσω τους είναι αναμμένη μία δάδα και άνθρωποι -οι δεσμώτες τους- κουβαλάνε αγάλματα και άλλα ομοιώματα από διάφορα υλικά και τα τοποθετούν μεταξύ της δάδας και της πλάτης των συνανθρώπων τους. Έτσι οι αλυσοδεμένοι βλέπουν μόνο σκιές στον τοίχο του σπηλαίου... Και αν κάποιος περνώντας μιλήσει, νομίζουν οι αλυσοδεμένοι ότι μιλάνε οι σκιές. Έτσι ζούν σε μια εικονική πραγματικότητα, φτιαγμένη από τους ισχυρούς του κόσμου τούτου. Και αν κάποιοι από τους αλυσοδεμένους κάποια στιγμή κατόρθωναν να βγουν από το σπήλαιο, οι πολλοί  δεν θα άντεχαν το φως του ήλιου, ούτε την πραγματικότητα της φύσης και θα προτιμούσαν να γυρίσουν στο σπήλαιο και στις σκιές...

Η αλληγορία του σπηλαίου του Πλάτωνα με τις σκιές ενέπνευσε συγγραφείς, από τον Μπέϊκον έως τους Μπράντμπερι του «Φαρενάϊτ 451», Χέρμπερτ Τζορτζ Γουέλς της «Χώρα των τυφλών», Ζαμιάτιν του «Εμείς» και Όργουελ του «1984».  Επίσης πολλές κινηματογραφικές ταινίες έχουν σχέση με το σπήλαιο του Πλάτωνα. Μεταξύ αυτών «Ο κονφορμίστας», «Η πόλη του Εμπέρ», «The Matrix», «Σκοτεινή πόλη», «Μετά το σκοτάδι», και «The Truman Show»… Όλες αναφέρονται σε δυστοπίες, όπου επιβάλλεται στον άνθρωπο να ζει σε περιβάλλον  ανελευθερίας, σε μιαν εικονική, τεχνητή, ψεύτικη δημοκρατία. 
 
Είναι λυπηρό και επικίνδυνο για τη δημοκρατία το ότι με τη διαμορφωμένη καθημερινότητα οι πολίτες αποχαυνώνονται μπρος στις οθόνες των τηλεοράσεων ή των ηλεκτρονικών υπολογιστών και δέχονται παθητικά τις απόψεις των εγκεκριμένων από την κυρίαρχη ιδεολογία ατόμων. Είναι δυσοίωνο για το μέλλον του Ελληνισμού το ότι λίγοι πολίτες πλέον αναπτύσσουν την κριτική τους ικανότητα με την μελέτη  κλασσικών συγγραφέων, αρχαίων και νεοτέρων...
 
Η λύση κατά τον Πλάτωνα για μια αληθινή δημοκρατία είναι να την διευθύνουν ενάρετοι και σοφοί πολίτες, αφού έχουν δοκιμασθεί και έχουν διακριθεί για την προσφορά τους στην κοινωνία και στην επιστήμη και «αφού στρέψουν το βλέμμα προς το ον που φωτίζει τα πάντα» (Αλέξανδρου Κοϊρέ «Εισαγωγή στην ανάγνωση του Πλάτωνα», Εκδ. «Αλεξάνδρεια», σελ. 127). Πέραν αυτού, οι πολίτες πρέπει να είναι ενήμεροι των κοινών, έντιμοι στις αποφάσεις τους, τηρητές των νόμων και με Παιδεία κοσμημένοι. Οι επιστήμονες να είναι επαρκείς στο αντικείμενό τους, οι ιστορικοί υπεύθυνοι στο γράψιμό τους, οι εκπαιδευτικοί με ζήλο στην διδασκαλία των παιδιών της πολύτιμης ελληνικής γλώσσας, με την οποία είναι προικισμένα και των απαραίτητων για να κατανοήσουν την αξία και να αγαπήσουν την Πατρίδα μας, ώστε να καταστούν ικανοί να την αναπτύξουν και να την υπερασπιστούν αν χρειαστεί.
 
Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Η γλώσσα της Κ.Δ.

Στον Ιερό Ναό Aπ. Πέτρου και Παύλου στο Bristol της Δυτικής Αγγλίας, πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 30 Ιανουαρίου 2022, αμέσως μετά την πρωϊνή Θεία Λειτουργία, η πρώτη Πνευματική Σύναξη για το τρέχον έτος, με τη συμμετοχή πλήθους κόσμου.

Κατά την Σύναξη αυτή ομίλησε ο Ιερατικώς Προϊστάμενος της εν λόγω εκκλησίας Πρωτοπρ. Αναστάσιος Δ. Σαλαπάτας, με θέμα: «Η Γλώσσα της Καινής Διαθήκης». Ο ομιλητής παρουσίασε και ανέλυσε την Κοινή Ελληνιστική, την πρωτότυπη γλώσσα του ιερού αυτού κειμένου, μια γλώσσα καθαρά ελληνική, που συνδέεται άμεσα με τον σπουδαίο Έλληνα Μεγάλο Αλέξανδρο.

1η Πνευματική Σύναξη στο Bristol

 
Μέσα στο πλαίσιο δραστηριοτήτων της Ελληνορθόδοξης Κοινότητας Απ. Πέτρου και Παύλου στο Bristol της Δυτικής Αγγλίας, εντάσσονται κατά τη τρέχουσα χρονιά και οι Πνευματικές Συνάξεις.
 

Αυτές θα αποτελούνται κυρίως από μια ομιλία -την οποία θα ακολουθεί γενική συζήτηση- και θα πραγματοποιούνται σε ημέρα Κυριακή στον Ιερό Ναό, μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας, στα ελληνικά (τουλάχιστον οι φετινές), από τον Πρωτοπρ. Αναστάσιο Δ. Σαλαπάτα.
 
Η θεματολογία των φετινών ομιλιών θα είναι ποικίλη και θα έχει αναφορά στην εκκλησιαστκή και εθνική ιστορία, στην αγιολογία, στη μελέτη Αγίας Γραφής και Ιεράς Παραδόσεως, καθώς και στην παιδεία.
 
Η σημερινή πρώτη Σύναξη, με αφορμή την Εορτή των Αγίων Τριών Ιεραρχών και των Ελληνικών & Χριστιανικών Γραμμάτων, θα έχει ως θέμα: «Η Γλώσσα της Καινής Διαθήκης».
 
Την ομιλία μπορεί να την παρακολουθήσει κανείς εύκολα, γιατί θα αναμεταδίδεται ζωντανά, μέσω διαδικτύου.
 
Οι δύο σχετικοί σύνδεσμοι έχουν ως εξής:
 
https://www.greekcommunitybristol.org.uk/live-streaming/
 
Talk (in Greek) by Fr. Anastasios D. Salapatas - “Language of the New Testament” (30/01/2022) at 12.00 noon:
 
https://youtu.be/6UTJtQkkscc