Η Δύση και η Ορθόδοξη Ευρώπη - 2

 

Μέρος Β΄ - Σχέσεις Δύσης με  Ρωσία

Από το 1850 στον ψυχρό πόλεμο

 

Λίγα χρόνια μετά την Ελληνική Επανάσταση, τη δεκαετία του 1850, άρχισαν οι διενέξεις μεταξύ Γάλλων και Ρώσων για τον καθορισμό του προσκυνηματικού καθεστώτος στους Αγίους Τόπους. Οι Γάλλοι ήσαν υπέρ των Λατίνων, οι Ρώσοι υπέρ του Ελληνορθοδόξου Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, με παράλληλη σκέψη κατακτήσεώς του... Από εκεί η διένεξη Γάλλων και Ρώσων επεκτάθηκε στον έλεγχο των στενών των Δαρδανελίων, της Κριμαίας και των παραδουναβίων ηγεμονιών και τελικά, το 1853, άρχισε η ένοπλη σύγκρουση μεταξύ της Ορθόδοξης Ρωσίας από τη μία και της μουσουλμανικής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας από την άλλη, την οποία, χάριν των συμφερόντων τους, υποστήριξαν οι χριστιανικές αυτοκρατορίες της Γαλλίας, της Αγγλίας και της Πρωσίας! Πρόκειται για τον  Κριμαϊκό πόλεμο, στον οποίο στο πλευρό των Ρώσων και υπέρ των δικαίων του Ελληνισμού και του Έλληνορθοδόξου Πατριαρχείου Ιεροσολύμων πολέμησαν και 1000 Έλληνες, αποτελέσαντες την «Ελληνική Λεγεώνα».
 
Ο Κριμαϊκός πόλεμος (1853-1856) τελείωσε με την κατάληψη της Ρωσικής Σεβαστουπόλεως από τους Αγγλογάλλους συμμάχους της Τουρκίας  και τη Συνθήκη των Παρισίων. Για τους Έλληνες το αποτέλεσμα του Κριμαϊκού πολέμου είχε εξαιρετικά δυσμενή κατάληξη. Η Τουρκία, για καθαρά συμφεροντολογικούς λόγους, έγινε δεκτή στην ευρωπαϊκή οικογένεια, η δε Αγγλία, μαζί με την Γαλλία και την Αυστρία, εγγυήθηκαν την ακεραιότητα  και την ανεξαρτησία του οθωμανικού κράτους και δεσμεύθηκαν κάθε επίθεση εναντίον της Τουρκίας να θεωρείται ως casus belli και εναντίον τους (Βλ. σχ. Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, 14^η Έκδοση, Παραπολιτικά, 2015, 30ός Τόμος, σελ. 145). 
 
Ο 19ος αιώνας είναι η αποικιοκρατική επέκταση των Δυτικών Ευρωπαϊκών χωρών και των ΗΠΑ σε όλη την Υφήλιο. Κυρίως μετά το 1870 η Αγγλία και η Γαλλία, αλλά και η Ισπανία, η Ολλανδία, η Πορτογαλία, το Βέλγιο, η Ιταλία, η Γερμανία, κ.α. ρίχτηκαν σε έναν αγώνα κατακτήσεως των αδύνατων ηπείρων: Αφρικής, Ωκεανίας, Ασίας. Ο διαμοιρασμός της «μαύρης ηπείρου», που άρχισε το 1880, ολοκληρώθηκε το  1912, με το προτεκτοράτο της Γαλλίας, στο Μαρόκο (Βλ. «Ιστορία των Πολιτισμών, Τόμος Β΄ ΒΙΠΕΡ, Έκδ. «Πάπυρος», 1966, σελ. 129 κ.ε.). Αυτή η γεωπολιτική στάση και ο διαγκωνισμός μεταξύ των δυτικών χωρών για το ποια θα κατακτήσει περισσότερους ανήμπορους φτωχούς λαούς έφερε προστριβές και εν τέλει και μετά από εκατό χρόνια τοπικών συγκρούσεων, το 1914, ήταν μία από τις αιτίες του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου. Μετά από 25 χρόνια ακολούθησε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, κατά τον οποίο η διάδοχος της Πρωσίας Γερμανία επιχείρησε να υποδουλώσει όλη την Ευρώπη, και τη Ρωσία. Αποτέλεσμα τα  εκατομμύρια θύματα και το μοίρασμα της Ευρώπης σε σφαίρες επιρροής…
 
Το τυραννικό και ολοκληρωτικό καθεστώς της Σοβιετικής Ένωσης ήταν ιδεολογικά και γεωπολιτικά εχθρικό προς τις χώρες της Δύσης, και φυσικά θα έπρεπε να ήταν και της ναζιστικής Γερμανίας. Όμως το  Σύμφωνο Ρίμπεντροπ – Μολότοφ περί μη επιθέσεως και  φιλίας μεταξύ ΕΣΣΔ και Χιτλερικής Γερμανίας τρόμαξε όλο τον υπόλοιπο κόσμο, αλλά για λίγο. Ο Χίτλερ, στις 22 Ιουνίου 1941, έχοντας τη Δυτική, Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη υπό τον έλεγχό του, διέταξε την έναρξη της επιχείρησης «Μπαρμπαρόσα», της εισβολής δηλαδή στη Σοβιετική Ένωση και της υποδούλωσής της. Όταν το έμαθε ο Τσόρτσιλ η πρώτη του αντίδραση ήταν ένα χαμόγελο ικανοποίησης. Ο Χίτλερ είχε να πολεμήσει πλέον σε δύο μέτωπα (Giles Milton «Υπόθεση Στάλιν - Η απίθανη συμμαχία που κέρδισε τον πόλεμο», Εκδ. Μίνωας, 2024, σελ. 21). Σημειώνεται ότι πριν τέσσερις ημέρες η Αγγλία είχε δεχτεί αεροπορική επίθεση από τη ναζιστική αεροπορία...
 
Ο Στάλιν έμεινε εμβρόντητος με την είδηση της εισβολής, όπως και όλοι οι σοβιετικοί πολίτες. Ο Τσόρτσιλ στις 10 Αυγούστου του 1941 ταξίδεψε στη Μόσχα. Καθώς εισερχόταν στον σοβιετικό εναέριο χώρο σκέφθηκε ευλόγως: «Αναλογιζόμουν την αποστολή μου σε αυτό το σκυθρωπό, ζοφερό κράτος των Μπολσεβίκων, που είχα επιχειρήσει κάποτε να στραγγαλίσω εν τη γενέσει του... γιατί το είχα θεωρήσει θανάσιμο εχθρό της πολιτισμένης ελευθερίας. Τώρα προσπαθώ να το βάλω στον πόλεμο για να γλιτώσω από τη Βέρμαχτ» (Αυτ. σελ. 166). Ο Τσόρτσιλ κάλεσε τον Στάλιν να μιλήσουν ως φίλοι, ενώπιον του κοινού εχθρού και αυτός το δέχτηκε.
 
Στις 12 Ιανουαρίου 1943 έγινε  συνάντηση του Τσόρτσιλ με τον  Ρούσβελτ  στην Καζαμπλάνκα. Ο Στάλιν απουσίασε λόγω της χειμερινής αντεπίθεσης του Κόκκινου Στρατού κατά των χιτλερικών στρατευμάτων. Μεταξύ των αποφάσεών των δύο ηγετών ήταν η Γερμανία να παραδοθεί άνευ όρων και εντός του 1944 να γίνει η εισβολή στην κατεχόμενη Γαλλία. Η πρώτη διάσκεψη, με τη συμμετοχή και των τριών ηγετών, έγινε στην Τεχεράνη του Ιράν από τις 28 Νοεμβρίου έως την 1^η Δεκεμβρίου 1943 (Βλ. σχ. «Στάλιν» σελ. 239 κ.ε.). Στο τελικό κείμενο γράφτηκε, μεταξύ άλλων:
 
«-Εκφράζουμε την αποφασιστικότητά μας ότι τα έθνη μας πρέπει να συνεργαστούν τόσο στον πόλεμο, όσο και στην ειρήνη που θα επακολουθήσει.
 
-Η αλληλοκατανόηση την οποία επιτύχαμε εγγυάται ότι η νίκη θα είναι δική μας…
 
-Ήρθαμε εδώ με ελπίδα και αποφασιστικότητα. Αναχωρούμε από εδώ ως φίλοι στην πράξη, στο πνεύμα και στον σκοπό».
 
Εν όψει της άνευ όρων παράδοσης της Γερμανίας, που έγινε  την 8^η Μαΐου 1945, συναντήθηκαν στη Γιάλτα, από 4 έως 11 Φεβρουαρίου 1945, οι Ρούσβελτ, Τσόρτσιλ και Στάλιν. Σκοπός τους να σχεδιάσουν τη δομή του μεταπολεμικού κόσμου. Καταδικάστηκαν οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης να δεχθούν κομμουνιστικά καθεστώτα και γλύτωσε η Ελλάδα.
 
 Όταν τελείωσε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, με τα εκατομμύρια των θυμάτων, ο Τσόρτσιλ εκλήθη από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Τρούμαν να μιλήσει στο Μιζούρι. Περικυκλωμένος από δημοσιογράφους και έχοντας βήμα που θα ακουγόταν σε όλο τον πλανήτη ο τέως Βρετανός πρωθυπουργός επιτέθηκε με σφοδρότητα στον προ ολίγου χρόνου εταίρο του Ιωσήφ Στάλιν, κατηγορώντας τον ότι «αποτελούσε βαρύτατη απειλή για την παγκόσμια ειρήνη και σταθερότητα». («Στάλιν», σελ. 353). Η συνεργασία και  στην εξουδετέρωση  της χιτλερικής Γερμανίας, ως κοινού εχθρού, είναι παρελθόν. Η ανθρωπότητα εισήλθε στην εποχή του ψυχρού πολέμου. Παρά ταύτα ΗΠΑ και Βρετανία κάλεσαν την ΕΣΣΔ να συμμετάσχει στον δημιουργούμενο ΟΗΕ, με το δικαίωμα της αρνησικυρίας (veto).
 
Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Η αλάνθαστη μέθοδος...

Ξανά η Κυριακή του Ασώτου μπροστά μας. Πέραν των υπολοίπων που λέγονται, για αυτήν τη μεγαλειώδη παραβολή, είναι θαρρούμε και η πλέον προσφιλής, καθώς η πλειονότητα των Χριστιανών μπορούν ευχερώς να την μεταφέρουν, να την διηγηθούν στους άλλους… Είναι αυτό που λέμε, την ξέρουμε απέξω και ανακατωτά… Είναι όμως στ’ αλήθεια έτσι; 

Σε όλα τα ρήματα της αιωνίου ζωής, τα ευαγγελικά, πρέπει να εφαρμόζουμε την μέθοδο της Ιεριχούς! Την δίδασκε συχνά -πυκνά ο μέγας ερμηνευτής της Αγίας Γραφής, ο μακαριστός πατήρ Αθανάσιος Μυτιληναίος. Δυο εκατομμύρια Ισραηλίτες κατ΄ εντολή Θεού στον Ιησού του Ναυή, περιδιάβαιναν κυκλωτικά τα τείχη της Ιεριχούς, τελείως αμίλητοι, χωρίς άχνα. Εκκωφαντική σιωπή! Για έξι ημέρες έκαναν έναν κύκλο την ημέρα! Την έβδομη μέρα, έκαναν έξι φορές τον γύρο και πάλι βουβοί! Εντός της πόλης τρόμος και έκσταση! Πανικός! Κάτι τρομακτικά πρωτόγνωρο!
 
Δυο εκατομμύρια άνθρωποι σε απόλυτη νεκρική σιωπή! Την έβδομη μέρα λοιπόν, στον έβδομο κατά σειρά κύκλο, οι Ισραηλίτες από εκεί που πορεύονταν σε απόλυτη νεκρική σιωπή, ξεκίνησαν απότομα και ομοθυμαδόν να αλαλάζουν, με τις σάλπιγγες παράλληλα να ηχούν! Ο νέος πανικός που προκάλεσαν, έκανε από μόνα τους τα τείχη της οχυρωμένης πόλης, να πέσουν αμαχητί! Έτσι έλεγε και ο Πατήρ Αθανάσιος, ενεργούσαν οι Άγιοι Πατέρες, (προφανώς και ο ίδιος) οι ερμηνευτές του Ευαγγελικού-Αγιογραφικού λόγου! Συνεχής, σιγηλή υπομονή και πολιορκία των Θείων ρημάτων, μέχρι να λάμψουν μέσα τους! Και έπειτα δοξολογικός αλαλαγμός!
 
Ύστερα και από αναρίθμητες αναγνώσεις, κάποια στιγμή μετά από αυτήν την ευλογημένη σιωπηλή επίμονη και υπομονετική πολιορκία, θα εγκολπωθούμε πανηγυρίζοντας, όλα τα θεία μηνύματα τα σωτήρια, κατακτώντας τη σωτηρία γνώση! Και συμπλήρωνε την… ψυχωφελή εφεύρεσή του ο μακαριστός Άγιος Γέροντας, με το ψαλμικό από τον 125ο: «Οἱ σπείροντες ἐν δάκρυσιν ἐν ἀγαλλιάσει θεριοῦσι».
 
Η μέθοδος της Ιεριχούς εν προκειμένω στην παραβολή του Ασώτου, θα εφαρμοστεί για έναν επιπλέον λόγο! Οι περισσότεροι επαναλαμβάνουμε αυτή την ημέρα ότι εορτάζουμε ως Άσωτοι! Ειλικρινά όμως το εννοούμε αυτό, Ή μόνο ταπεινόσχημα το ψελλίζουν τα χείλη και μόνο; Ίσως λοιπόν, εμβαθύνοντας και πολιορκώντας την παραβολή αυτή, το Ευαγγέλιο μέσα στο Ευαγγέλιο, κάποια στιγμή να πέσουν τα τείχη της Ιεριχούς καρδιάς μας και να συναισθανθούμε το μέγεθος της αποστασίας μας, το τόσο μακρινό της αποδημίας μας, το μεγαλείο της επιστροφής μας, τον σωτήριο φόβο για να μην απομακρυνθούμε ποτέ ξανά από την αγκαλιά του φιλεύσπλαχνου Πατέρα, το πανηγύρι και των αλαλαγμό για το έλεος του Ζωοδότη!
 
Ο ευλογημένος αναμηρυκασμός της πίστης μας, που έλεγε και ο χαριτωμένος παπα-Ανανίας! Πολιορκητές του ελέους του μεγάλου Ερωμένου, του Νυμφίου Χριστού, του σπλαχνικού Πατέρα μας!
 
Νώντας Σκοπετέας

Η Δύση και η Ορθόδοξη Ευρώπη - 1

 

Μέρος Α΄- Σχέσεις της Δύσης με τη Ρωσία

 

Η 80ή επέτειος από την Διάσκεψη της Γιάλτας (Σημ. Άρχισε την 4^η Φεβρουαρίου του 1945) και από την Συμφωνία της Βάρκιζας (Σημ. Άρχισε στις 2 Φεβρουαρίου 1945) δίνει την ευκαιρία ανασκόπησης των σχέσεων της Δύσης με την Ρωσία και την Ελλάδα.
 
Από τις αρχές του 18^ου αιώνα έως σήμερα οι σχέσεις των μεγάλων και ισχυρών ηγεμονιών / κρατών της Δυτικής Ευρώπης και της Αμερικής με τη Ρωσία εναλλάσσονται από ολόθερμες έως  εχθρικές. Η Ρωσία πότε ήταν και  είναι παράγων σταθερότητας και προστασίας των συμφερόντων μέρους ή όλων των ηγεμονιών / κρατών της Δύσης, πότε θανάσιμη απειλή.  Πότε η Δύση επευφημούσε «Ζήτω η Ρωσία», πότε κραύγαζε «κάτω η Ρωσία». Ειδικότερα στην περίπτωση της Γερμανίας - Ρωσίας οι σχέσεις αυτές αποκτούσαν, ανάλογα με τις ιστορικές συνθήκες και τα δρώντα πρόσωπα χαρακτηριστικά μιας «αλυσίδας ρήξεων, επαναπροσεγγίσεων, συμπαιγνιών και αναφλέξεων», στη διάρκεια των οποίων σημειωνόταν «μια εκτεταμένη μεταλλαγή μεταξύ δέους και θαυμασμού, φοβικής άμυνας και εμφαντικής προσήλωσης» (Βλ. ενδιαφέρον άρθρο Βασίλη Στοϊλόπουλου «Ρωσοφοβία και ρωσοφιλία στη Γερμανία», Περ/κό «Ερμής ο λόγιος», Τεύχος 11^ο, Χειμώνας 2015, σελ. 62 κ.ε.).
 
Από τον Μέγα Πέτρο (1672-1725) και μετά η Ρωσία θέλησε να μετέχει των Ευρωπαϊκών δρώμενων. Έως τότε για τους δυτικοευρωπαίους, αποτελούσε έναν ξεχωριστό, απόμερο κόσμο. Δεν είχε ποτέ φυσικούς συμμάχους  και όταν αναγκάσθηκε, αμύνθηκε μόνη της ενάντια στις τόσες απειλές και επιθέσεις: από την μογγολική, που διήρκεσε διακόσια πενήντα χρόνια, έως την εισβολή των ναπολεόντειων στρατευμάτων, το 1812 («Η Ρωσία των Τσάρων», Επιμ.  Άλντο Φεράρι, Εκδ. εφημ. «Το Βήμα», σελ. 17-18).
 
Στη Ρωσία ο Μεγάλος Πέτρος (1672-1725) και οι διάδοχοί του θέλησαν με αυταρχικό τρόπο να μετατρέψουν τη Ρωσία σε μεγάλη ευρωπαϊκή δύναμη, αλλάζοντας αναλόγως  την ιδιοπροσωπία των Ρώσων. Ο Μεγάλος Πέτρος το 1703 ίδρυσε την Αγία Πετρούπολη, μία καθαρά δυτικοευρωπαϊκής μορφής πόλη, και το 1712 την καθιέρωσε πρωτεύουσα του αχανούς κράτους του. Πρωτεύουσα  παρέμεινε έως το 1918. Στην επιθυμία του να απομακρυνθεί αμετάκλητα από την παραδοσιακή κληρονομιά των Ρώσων  ο Μέγας Πέτρος δεν δίστασε να εκτελέσει για ανυπακοή τον ίδιο του το γιό Αλεξέι, το 1718,  εξ αιτίας της αντίθεσής του στις μεταρρυθμίσεις.
 
Να σημειωθεί ότι οι μετά τον Μεγάλο Πέτρο  αυτοκράτορες – αυτοκράτειρες  ήσαν Γερμανικής καταγωγής. Γράφει ο Ν. Ζερνώφ: «Οι Αυτοκράτορες και οι Αυτοκράτειρες του 18^ου αιώνα, που ακολουθούσαν ο ένας τον άλλο σε γρήγορη διαδοχή, ήσαν επί το πλείστον γεννημένοι στη Γερμανία» («Οι Ρώσοι και η Εκκλησία τους», Εκδ. Οίκος «Αστήρ», Αθήναι, 1972, σελ. 138). Ο Πέτρος Γ΄ το 1745 παντρεύτηκε τη Γερμανίδα δεύτερή του εξαδέλφη Σοφία Αυγούστα Φρειδερίκη. Αυτή, από Λουθηρανή, ασπάστηκε την Ορθοδοξία και πήρε το όνομα Αικατερίνη Αλεξέγεβνα. Είναι η λεγόμενη Μεγάλη Αικατερίνη, η οποία μόνη της, ως χήρα και διάδοχος του Πέτρου Γ΄, βασίλευσε από το 1762 έως τον θάνατό της, το 1796.
 
Στα περισσότερα από τα 34 χρόνια της ηγεμονίας της η Ρωσία ήταν σε εμπόλεμη κατάσταση, με επεκτατική νοοτροπία, και παράλληλα δέχθηκε και υποστήριξε οικονομικά τους θεωρητικούς της άθρησκης γαλλικής ιντελιγκέντσιας Βολταίρο, Ντ΄ Αλαμπέρ και Ντιντερό (Βλ. σχ. Stefania de Nardis «Αικατερίνη Β΄ της Ρωσίας», Εκδ. Το ΒΗΜΑ, 2021, σελ. 67). Μεταξύ των άλλων ένα χρόνο προ του θανάτου της, το 1795, συνεννοήθηκε με την Αυστρία και την Πρωσία και διαμέλισαν την Πολωνία. Όπως γράφει ο Ζερνώφ «δεν υπάρχει παραστατικότερο παράδειγμα που να φανερώνει πόσο άσχετοι ήταν οι κυβερνήτες του κράτους της Αγίας Πετρούπολης με τα πραγματικά συμφέροντα και τις φιλοδοξίες του Ρωσικού λαού, από τον διαμελισμό της Πολωνίας, που έγινε από την Αικατερίνη και συνεχίστηκε από τους διαδόχους της» (Αυτ. σελ. 141).
 
Εκτός από τους  Γάλλους διανοητές η Αικατερίνη εκτιμούσε ιδιαιτέρως  τον Έλληνα μεγάλων ικανοτήτων λόγιο Αρχιεπίσκοπο Σλαβινίου και Χερσώνος Ευγένιο Βούλγαρη. Ο εν λόγω  κληρικός έβαλε στο μυαλό της αυτοκράτειρας την ιδέα να προχωρήσει σε πόλεμο κατά της μουσουλμανικής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, με σκοπό την κατάργηση της και τη σύσταση Βαλκανικής Αυτοκρατορίας με επικεφαλής Ρώσο πρίγκηπα και πρωτεύουσα την Κωνσταντινούπολη (Βλ. σχ. π. Γεωργίου Μεταλληνού «Τουρκοκρατία», Εκδ. Ακρίτας,  1988, σελ. 167). Η επανάσταση του 1770, κοινώς τα Ορλωφικά, «ανεπαρκώς προετοιμασθείσα και κάκιστα εκτελεσθείσα, οικτρώς απέτυχε… Το μέγα σφάλμα της προετοιμασίας οφείλεται εις την ηθελημένην εξαπάτησιν των Ελλήνων εκ μέρους των Ρώσων, επιθυμούντων οπωσδήποτε ελληνικήν εξέγερσιν προς εξυπηρέτησιν των ρωσικών βλέψεων επί των εδαφών της οθωμανικής αυτοκρατορίας» (Βλ. σχετικά Διατριβή Τάσου Αθ. Γριτσόπουλου «Τα  Ορλωφικά», εν Αθήναις, 1967, σελ. 125-127). Το αποτέλεσμα ήταν οι Αλβανοί να βρουν την ευκαιρία να σφάξουν ανηλεώς και να βασανίσουν  απανθρώπως χιλιάδες Ελλήνων» (Αυτ. σελ. 140). Στη δεύτερη, αποτυχημένη επίσης, απόπειρα των Ελλήνων να ελευθερωθούν, κατά τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο (1787-1792),  ήρωας ήταν ο Λάμπρος Κατσώνης. Και τότε η Αικατερίνη πρόδωσε πάλι τα όνειρα των Ελλήνων γιατί προτίμησε τη συνεργασία με την Πρωσία και την Αυστρία για τον διαμελισμό της Πολωνίας, από την διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, στην οποία διάλυση, να γραφεί και αυτό, εύρισκε αντίθετους  την Αυστρία, τη Γαλλία και την Αγγλία…  
 
Κατά τους Ναπολεόντειους πολέμους και ειδικότερα το 1807, ο Βοναπάρτης συμφώνησε με τον Τσάρο  η Ρωσία να έπαιρνε ό,τι ήθελε από τη Σουηδία και από την Οθωμανική αυτοκρατορία, αλλά να βοηθούσε να περιορισθεί η Πρωσία και να απέκλειε από τα λιμάνια της την εχθρά της Αγγλία… (Νίκου Τσιφόρου «Ιστορία της Γαλλίας, Εκδ. Εφημ. ΤΑ ΝΕΑ, σελ. 278). Λίγα όμως χρόνια μετά Γαλλία και Ρωσία τα χαλάσανε και ο Ναπολέων αποφάσισε να της επιτεθεί.  Αγγλία, Πρωσία και Αυστρία μηνύσανε τότε στον Τσάρο ότι είναι μαζί του... Η  εκστρατεία των στρατευμάτων του Ναπολέοντα στην αχανή Ρωσία απέτυχε και αυτά αποδεκατίσθηκαν. Έτσι βρήκαν την ευκαιρία  εξακόσιες  χιλιάδες στρατιωτών Ρώσων, Αυστριακών, Πρώσων και Άγγλων να εισβάλουν στη Γαλλία. Ο Ναπολέων υποχρεώθηκε να παραιτηθεί και να εξοριστεί στη νήσο Έλβα (Ιταλικό νησί στη Μεσόγειο, ανοικτά της Τοσκάνης) και στις 31 Μαρτίου 1814 ο τσάρος και ο βασιλιάς της Πρωσίας επικεφαλής των συμμαχικών δυνάμεων εισήλθαν στο Παρίσι. Ο Ναπολέων τον Φεβρουάριο του 1815 δραπέτευσε  και επέστρεψε στη Γαλλία, ταχύτατα ανασυγκρότησε στρατό, αλλά ηττήθηκε στο Βατερλώ από τους συμμάχους και εξορίστηκε στο νησί Αγία Ελένη, στον μέσον του νότιου Ατλαντικού ωκεανού, όπου και απεβίωσε στις 5 Μαΐου 1821.
 
Μετά τη νίκη επί των Γάλλων και μετά το Συνέδριο της Βιέννης οι ηγεμόνες των νικητριών Δυνάμεων επηρεάσθηκαν από την Αυστρία και τον Υπουργό Εξωτερικών της Κλέμενς φον Μέτερνιχ και αποφάσισαν «να προφυλάξουν την Ευρώπη από της επαναλήψεως των Επαναστάσεων». Αυτός ήταν ο λόγος που δημιούργησαν την «Ιερά Συμμαχία», της οποίας ηγούντο η Ορθόδοξη Ρωσία, η Ρωμαιοκαθολική Αυστρία και η Προτεσταντική Πρωσία και είχε ως σκοπό και «ελέω θείου δικαιώματος» να επεμβαίνουν εναντίον κάθε εθνικού, πατριωτικού και φιλελεύθερου κινήματος (“The Penguin Atlas of world history”, vol. two, p. 39).
 
Ο Υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας Ιωάννης Καποδίστριας βρέθηκε σε δύσκολη θέση, διότι ο Ρώσος Αυτοκράτορας κατεχόμενος από την φοβία των Επαναστάσεων απέκλινε, με την πάροδο του χρόνου, ολοένα και περισσότερο προς την πολιτική του Μέτερνιχ (Αλεξάνδρου Δεσποτόπουλου «Ο Κυβερνήτης Καποδίστριας και η απελευθέρωσις της Ελλάδος» ΜΙΕΤ, Αθήναι, 2008, σελ. 17).
 
Το κλίμα ήταν σε βάρος της Ελληνικής Επαναστάσεως, αλλά ο Καποδίστριας, παρά το αρνητικό κλίμα που αντιμετώπισε, κινήθηκε δραστηρίως και επέτυχε την αλλαγή της έναντι Αυτής στάσεως του Ρώσου αυτοκράτορα καθώς και των κυβερνήσεων Αγγλίας και Γαλλίας. Οι εντατικές διπλωματικές κινήσεις του Κυβερνήτη οδήγησαν στην πρόσκαιρη συνεργασία των τριών Δυνάμεων (Ρωσίας, Αγγλίας και Γαλλίας) στη ναυμαχία του Ναυαρίνου και στην δημιουργία του ανεξάρτητου Ελληνικού κράτους (Αυτ. σελ. 174-175).
 
Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Πολυδούρη και Καρυωτάκης

 
Ήταν ένα γλυκό σούρουπο στην Αθήνα του 1922. Η Μαρία Πολυδούρη μπήκε σε ένα ζαχαροπλαστείο στην οδό Πανεπιστημίου. Εκεί είχε δώσει ραντεβού με τον Κώστα Καρυωτάκη.
 

Εκείνη έφτασε νωρίτερα και έψαχνε κάπου να καθίσει για να τον περιμένει. Το ζαχαροπλαστείο λέγονταν “Παλλάδιο” και ήταν γεμάτο κόσμο. Δύσκολα εύρισκες τραπεζάκι άδειο. Γκαρσόνια πήγαιναν κι έρχονταν. Έντονες συζητήσεις, γέλια, φασαρία.
 
Η Μαρία κάθισε σε μια γωνιά στο βάθος του μαγαζιού. Άγνωστη μεταξύ αγνώστων. Κανείς δεν την ήξερε, άλλωστε πάντα ήταν χαμηλών τόνων. Κλεισμένη στον εαυτό της απέφευγε τις πολλές συναθροίσεις. Παρήγγειλε  ένα αναψυκτικό. Έβγαλε ένα σημειωματάριο από την τσάντα της κι ένα μολύβι. Φαίνονταν σκεπτική. Τα μάτια της ήταν συνέχεια προς την πόρτα. Περίμενε να έρθει εκείνος και η καρδιά της κτυπούσε. Μια κοιτούσε προς την πόρτα και μια έσκυβε τα μάτια της στο σημειωματάριο, σαν να την απασχολούσε κάποιος στίχος.
 
Σ’ εκείνον τον ελάχιστο χρόνο που προσπαθούσε κάτι να γράψει, μπήκε εκείνος.
Δεν την έψαξε καθόλου. Σαν να ήξερε το σημείο που κάθονταν. Ούτε που κοίταξε αριστερά ή δεξιά, προχώρησε κατευθείαν προς εκείνη.
 
Όταν σήκωσε τα μάτια της η Μαρία τον είδε να την πλησιάζει.
 
ΜΑΡΙΑ – Μα πώς με ξετρύπωσες τόσο εύκολα κι ήρθες κατευθείαν σε εμένα; Ο Κώστας της έδωσε μια ποιητική απάντηση.
 
ΚΩΣΤΑΣ– Τα μάτια σου σα δυο αστέρια, φώτιζαν απ’ την πόρτα και μου έδειξαν το δρόμο!!!
 
Εκείνο το βράδυ η Μαρία έγραψε ένα από τα καλύτερα ποιήματά της. “Μόνο γιατί μ’ αγάπησες.”
 
Δεν τραγουδώ παρά γιατί μ’ αγάπησες
στα περασμένα χρόνια.
Και σε ήλιο, σε καλοκαιριού προμάντεμα
και σε βροχή, σε χιόνια,
δεν τραγουδώ παρά γιατί μ’ αγάπησες.
 
Μόνο γιατί με κράτησες στα χέρια σου
μια νύχτα και με φίλησες στο στόμα,
μόνο γι’ αυτό είμαι ωραία σαν κρίνο ολάνοιχτο
κ’ έχω ένα ρίγος στην ψυχή μου ακόμα,
μόνο γιατί με κράτησες στα χέρια σου.
 
Μόνο γιατί τα μάτια σου με κοίταξαν
με την ψυχή στο βλέμμα,
περήφανα στολίστηκα το υπέρτατο
της ύπαρξής μου στέμμα,
μόνο γιατί τα μάτια σου με κοίταξαν.
 
Μόνο γιατί όπως πέρναγα με καμάρωσες
και στη ματιά σου να περνάει
είδα τη λυγερή σκιά μου, ως όνειρο
να παίζει, να πονάει,
μόνο γιατί όπως πέρναγα με καμάρωσες.
 
Γιατί δισταχτικά σα να με φώναξες
και μου άπλωσες τα χέρια
κ’ είχες μέσα στα μάτια σου το θάμπωμα
- μια αγάπη πλέρια,
γιατί δισταχτικά σα να με φώναξες.
 
Γιατί, μόνο γιατί σε σέναν άρεσε
γι’ αυτό έμεινεν ωραίο το πέρασμά μου.
Σα να μ’ ακολουθούσες όπου πήγαινα,
σα να περνούσες κάπου εκεί σιμά μου.
Γιατί, μόνο γιατί σε σέναν άρεσε.
 
Μόνο γιατί μ’ αγάπησες γεννήθηκα,
γι’ αυτό η ζωή μου εδόθη.
Στην άχαρη ζωή την ανεκπλήρωτη
μένα η ζωή πληρώθη.
Μόνο γιατί μ’ αγάπησες γεννήθηκα.
 
Μονάχα για τη διαλεχτήν αγάπη σου
μου χάρισε η αυγή ρόδα στα χέρια.
Για να φωτίσω μια στιγμή το δρόμο σου
μου γέμισε τα μάτια η νύχτα αστέρια,
μονάχα για τη διαλεχτήν αγάπη σου.
 
Μονάχα γιατί τόσο ωραία μ’ αγάπησες
έζησα, να πληθαίνω
τα ονείρατά σου, ωραίε που βασίλεψες
κ’ έτσι γλυκά πεθαίνω
μονάχα γιατί τόσο ωραία μ’ αγάπησες.

Ανώνυμος Άσωτος κι ο Εύσπλαχος Θεός

 
Σήμερα ακούγεται στις εκκλησιές μας η παραβολή του Ασώτου Υιού και του Ευσπλαχνικού Πατέρα. Αυτή αναφέρεται με απαράμιλλο τρόπο στα κεντρικότερα θέματα της βιβλικής σωτηριολογίας: στην άνευ όρων ευσπλαχνία του Θεού και στη μετανοημένη επιστροφή του ανθρώπου προς αυτόν. Ιδιαίτερα τονίζεται το στοιχείο της χαράς του πατέρα, δηλαδή του Θεού, και του γιου του που επιστρέφει στο σπίτι.
 

Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο της παραβολής είναι η αναφορά στους δύο γιους. Αυτή η αναφορά πολλές φορές ερμηνεύθηκε αλληγορικά και συμβολίζει τους δύο δρόμους που έχει να ακολουθήσει ο άνθρωπος. Με αυτό τον τρόπο γίνεται φανερό ότι υπάρχει η επιλογή. Μια τέτοια έκανε και ο μικρός γιος και ανατρέπει την οικογενειακή ισορροπία. 
 
Ο πατέρας της παραβολής δεν είναι άλλος από τον Θεό. Ο μικρότερος εκ των υιών εμφανίζεται μπροστά στον πατέρα του και απαιτεί το μερίδιο της περιουσίας που του αναλογεί. Αυτός συμβολίζει όλους εμάς που δεν θέλουμε να παραμείνουμε υπό τον έλεγχο του Θεού και να ζήσουμε μια ζωή όπως Εκείνος θέλει, αλλά θέλουμε να ζήσουμε την δική μας ζωή, που είναι μακριά από κάθε έλεγχο, μακριά από κάθε επίβλεψη. Έτσι παίρνουμε την απόφαση να κάνουμε μια ζωή αντίθετη με όλα όσα Εκείνος ζητάει από εμάς.
 
Ο νεότερος γιος έφυγε σε χώρα μακρινή, φανερώνοντας ότι ο αμαρτωλός αποστατεί και διακόπτει κάθε σχέση με τον Θεό και τη θρησκεία του. Η διακοπή αυτής της σχέσης είναι η ουσία της αμαρτίας. Ο μικρότερος υιός ζώντας άσωτα («ζων ασώτως» = ζώντας χωρίς σωτηρία), σκόρπισε όλη την περιουσία του.
 
Τελικά, ο άσωτος συναισθάνθηκε την αμαρτία του και αυτή η συναίσθηση αποτελεί το πρώτο γνώρισμα της μετανοίας. Επιστρέφει μετανοιωμένος, εξομολογείται στον πατέρα του, δηλαδή στον Θεό, την αμαρτία του. Ο αγαθός πατέρας επιφυλλάσσει εγκάρδια υποδοχή στον άσωτο γιο του που επέστρεψε.
 
Μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια είναι το όνομα του ασώτου. Ο Κύριος όταν είπε την παραβολή αυτή δεν αναφέρθηκε στο όνομα του άσωτου υιού. Αυτό έγινε για δύο λόγους: 1). Επειδή ο Θεός δεν αρέσκεται στο να φανερώνει, να δημοσιοποιεί και να διαπομπεύει, όπως συμβαίνει μ’ εμάς τους ανθρώπους. Αντίθετα, καλύπτει,παρηγορεί και θεραπεύει τις όποιες αδυναμίες και πάθη. 2). Επειδή ο άσωτος αντιπροσωπεύει στην πραγματικότητα όλους εμάς τους αμαρτωλούς και γι’ αυτό το όνομά του θα μπορούσε να είναι το όνομα οποιουδήποτε από εμάς.
 
Στη συνέχεια παρατηρούμε τη συμπεριφορά του πρεσβύτερου υιού, που είναι μικροπρεπής και ζηλότυπη, εγωιστική και ξένη προς την αγάπη που μας δείχνει ο Κύριος σε όλη την παραβολή. Ο χαρακτήρας του πρεσβύτερου υιού είναι τελείως ξένος προς τον χριστιανικό χαρακτήρα. Είναι μια πλήρης περιγραφή του χαρακτήρα των Φαρισαίων.

Graphology

 
Most of us now probably spend more time typing than we do writing with a pen or pencil between our fingers. Many, the writer included, can take pride in a page of text they have typed and formatted to their own taste, while feeling slightly embarrassed about the appearance of a page of their handwriting.
 
In the early 1970’s, there was a spike of interest in the graphology: the study of handwriting. This maintains that when we write we unknowingly leave clues about our personalities. In essence, we leave something of ourselves on the paper.
 
Major employers started to require those applying for a job to submit their applications in writing. No doubt these were submitted in the applicant’s very best handwriting, as we all recognise that others do tend to form an impression of us through our handwriting. Not to be defeated by this desire to impress, some employers designed the interview process so that an applicant, attending an interview in person, might be required to produce a page of their handwriting on the spot. For example, they were sometimes asked to make a note of a dialogue in a television programme or to copy a page of text as quickly as they could.
 
The employer would then ask a graphology expert to report as to what clues about the applicant’s character he had inadvertently revealed through his handwriting. Did he have the qualities the employer most valued?
 
At its peak, in the 1970’s, graphology claimed the status of a science but research carried out in the 1990’s dismissed it as a pseudoscience. The writer’s instinct, however, remains that ‘there is something in it’.
 
On a very simple level, the underlying principle of graphology is:
 
·        the left side of a page or pen strokes that lean to the left, represents the inner person
·        right, represents the outer world
·        up, represents spirituality or ambition
·        down, represents a rootedness in the ground or the material world.
 
The writer has often found, for example, that where someone’s handwriting leans significantly to the left, they tend to be a rather introverted person. This may be confirmed if the handwriting is small and lightly written; conversely, one only needs to look at Donald Trump’s signature to see the large letters of a large personality.
 
It is important to read a series of features of handwriting as a whole, rather than focus on one feature in isolation. For example,
 
·        if the letters are pressed hard into the page, this suggests a sense of energy or drive; when crossing the letter ‘t’ a firm, long, upward-slanting cross is a sign of ambition
·        dots placed precisely over a letter ‘I’ are probably written by a careful person, while the opposite might also be true when the dots are ‘all over the place’
·        angular strokes that join one letter to the next suggest an analytical mind, while handwriting where the overall appearance is rounded, point to a more easy-going person; where the handwriting is large and rounded this suggests generosity
·        someone who adds an unnecessary hook to their letters is likely to be stubborn.
 

Adolf Hitler’s signature

The first stroke in the letter ‘A’ of Adolf Hitler’s signature is a bold stroke from right to left and could be seen as a dagger drawn violently back into his own soul, followed by another similar stroke in the other limb of the letter ‘A’. The letter ‘H’ contains another bold line from right to left but is then softened by the long curved loop to the right; it should be remembered Hitler had a creative side and was an artist.
 
The writer recently saw the handwriting of a deeply spiritual person. Some of their letters, literally, pointed high and sharply towards Heaven, but in a gentle way with the pen clearly having touched the paper only lightly.
 
Graphology can provide interesting clues about someone’s personality but, if it is indeed a ‘pseudoscience’, it is likely to be an unreliable guide. It can be fun speculating on what our handwriting says about us. Perhaps our typing says something about us too.
 
Richard Devereux

Ημερολόγιο Ι.Α. Θυατείρων 2025

 
Με χαρά λάβαμε το νέο δίγλωσσο Ημερολόγιο της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Θυατείρων και Μεγάλης Βρεταννίας, για τη νέα χρονιά 2025.
 

Αποτελείται από 200 σελίδες και εκτός από το μηνιαίο ημερολόγιο και τον κατάλογο των αγιογραφικών αναγνωσμάτων για κάθε ημέρα της εβδομάδας, έχει πολλές πληροφορίες για τη ζωή της Εκκλησίας μας στο Ηνωμένο Βασίλειο και για τις Ελληνορθόδοξες Κοινότητες.
 
Στον χαιρετισμό του, που δημοσιεύεται στο Ημερολόγιο, η Α.Θ.Π. ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, αναφέρεται σε μια σημαντική επέτειο του Χριστανισμού:
«Το 2025 η Χριστιανοσύνη τιμά την συμπλήρωση χιλίων επτακοσίων ετών από της συγκλήσεως της Α’ εν Νικαία Οικουμενικής Συνόδου. Η Σύνοδος αυτή αποτελεί καθοριστικήν τομήν εις την ιστορίαν της Εκκλησίας, συγχρόνως όμως και έκφρασιν της αδιασπάστου συνεχείας της “αρχεγόνου συνοδικότητός” της.
 
Εν τη εννοία ταύτη, η ενασχόλησις με την Α’ Οικουμενικήν Σύνοδον δεν είναι αναφορά εις το παρελθόν, εφ’ όσον το “πνεύμα της Νικαίας” εκπροσωπεί την διάστασιν του βάθους των εκκλησιαστικών πραγμάτων...»!
 
Ο ΣεΒασμιώτατος Αρχιεπίσκοπος Θυατείρων και Μεγάλης Βρεταννίας κ. Νικήτας, αναφέρει μεταξύ άλλων στον Πρόλογό του:
 
«Each new year is filled with precious opportunities for renewal and fresh commitment. While the past year has been a time of turbulence across the face of the world, we look now to the year ahead, praying with renewed fervour for peace and tranquillity»!