Νόμπελ στην Αρχαία Ελληνική Γραμματεία

 
Με το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας 2026 τιμήθηκε χθες Πέμπτη 8^η Οκτωβρίου 2026 η Καναδή συγγραφέας Άν Κάρσον.
 

Η 76χρονη δημιουργός, γνωστή για τον τρόπο με τον οποίο συνδυάζει την ποίηση, τη μυθολογία, τη φιλοσοφία και το δοκίμιο, συγκαταλέγεται στις πιο ξεχωριστές μορφές της σύγχρονης αγγλόφωνης λογοτεχνίας.
 
Ποιήτρια, δοκιμιογράφος, κλασική φιλόλογος και μεταφράστρια, με μια βαθιά, σχεδόν εμμονική σχέση με την αρχαία ελληνική γραμματεία, έχει οικοδομήσει ένα λογοτεχνικό σύμπαν στο οποίο η Σαπφώ συνομιλεί με τη σύγχρονη ερωτική απογοήτευση, ο Γηρυόνης μεταμορφώνεται σε έναν πληγωμένο έφηβο και οι ήρωες της αρχαίας τραγωδίας αποκτούν ξανά φωνή για να μιλήσουν για τις αγωνίες του σημερινού ανθρώπου.
 
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής, η Καναδή συγγραφέας τιμήθηκε «για το τολμηρό και ευρηματικό της έργο που, σε παιχνιδιάρικο διάλογο με την κλασική παράδοση, έχει δημιουργήσει νέες μορφές για τη σύγχρονη λογοτεχνία».
 
Σύμφωνα με το AP, η Ίνγκριντ Κάρλμπεργκ, μόνιμη γραμματέας της Σουηδικής Ακαδημίας, δήλωσε ότι η συγγραφέας βρισκόταν στην Ισλανδία «ακούγοντας τον άνεμο» όταν η Ακαδημία κατάφερε να επικοινωνήσει μαζί της για να της ανακοινώσει τη βράβευση.
 
Γεννημένη στο Τορόντο, η Άν Κάρσον αντλεί έμπνευση από θέματα και μύθους της αρχαίας ελληνικής και ρωμαϊκής γραμματείας, δημιουργώντας έργα που συχνά συνδυάζουν στοιχεία ποίησης, δοκιμίου και μυθοπλασίας.
 
Ανάμεσα στα γνωστότερα βιβλία της συγκαταλέγονται:
 
·        «Eros the Bittersweet» (Έρως ο Γλυκόπικρος- Δοκίμιο για το ερωτικό παράδοξο στην κλασική παράδοση), ένα πρωτοποριακό δοκίμιο για τον έρωτα και την επιθυμία, με αφετηρία την αρχαία ελληνική ποίηση και ιδιαίτερα τη Σαπφώ.
·        «Autobiography of Red», ένα μυθιστόρημα γραμμένο σε στίχους.
·        «Men in the Off Hours», συλλογή ποίησης και πεζών κειμένων που κέρδισε το καναδικό Βραβείο Griffin Ποίησης το 2001.
·        «Norma Jeane Baker of Troy», έργο που παραλληλίζει τη Μέριλιν Μονρόε με την Ωραία Ελένη της Τροίας.
 
Η βράβευσή της αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς η αρχαία ελληνική γραμματεία αποτελεί διαχρονική πηγή έμπνευσης για το έργο της. Η ελληνική γλώσσα, η μυθολογία και οι αρχαίοι τραγικοί έχουν αφήσει έντονο αποτύπωμα στη συγγραφική της πορεία, με την Κάρσον να γεφυρώνει δημιουργικά τον αρχαίο με τον σύγχρονο κόσμο. Εδώ και περισσότερες από τρεις δεκαετίες, συνδυάζει την ποίηση και τη συγγραφή με τη διδασκαλία των κλασικών σπουδών και τη μετάφραση εμβληματικών έργων της αρχαίας ελληνικής γραμματείας.
 
Στα έργα της, οι ήρωες της ελληνικής μυθολογίας αποκτούν σύγχρονη φωνή, ενώ ζητήματα όπως ο έρωτας, η επιθυμία, η απώλεια και η ανθρώπινη ταυτότητα εξετάζονται μέσα από τη σύνδεση του αρχαίου με τον σημερινό κόσμο.
 
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Autobiography of Red, που κυκλοφόρησε το 1998 και θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα έργα της. Η Κάρσον αντλεί έμπνευση από τον μύθο του Γηρυόνη, τον οποίο σκότωσε ο Ηρακλής, και τον μετατρέπει σε μια σύγχρονη ιστορία ενηλικίωσης, έρωτα και αναζήτησης ταυτότητας.
 
Εξίσου σημαντική είναι η σχέση της με τη Σαπφώ, της οποίας την ποίηση έχει μεταφράσει στο έργο If Not, Winter. Μέσα από τη μεταφραστική της προσέγγιση, επιχειρεί να διατηρήσει την εκφραστική δύναμη των αρχαίων κειμένων, αναδεικνύοντας παράλληλα τη διαχρονικότητά τους.
 
Με τη βράβευση της Αν Κάρσον, η Σουηδική Ακαδημία στρέφει την προσοχή σε μια δημιουργό που επί δεκαετίες αμφισβητεί τα παραδοσιακά όρια της λογοτεχνίας, αποδεικνύοντας ότι τα κείμενα της αρχαιότητας εξακολουθούν να αποτελούν πηγή έμπνευσης για σύγχρονες μορφές αφήγησης.

Jane Austen Festival

 
The Jane Austen Festival in Bath is the largest and longest running Jane Austen Festival in the world. The first Jane Austen Festival in 2001 took place over a weekend at The Jane Austen Centre, Bath, and has since grown into a 10 day programme, drawing visitors from around the world.
 

The festival begins with our Regency Costumed Promenade, which has been filling the streets of Bath with over 2000 people in Regency dress since 2004 and holds the Guinness World Record for the ‘Largest gathering of people dressed in Regency costumes’. Full of bonnets, soldiers, and drummers the backdrop of Georgian Bath transports visitors back to the time of Jane Austen.
 
Throughout the 10 day festival, we welcome visitors to enjoy events inspired by the timeless works of Jane Austen including: guided walks, costumed balls, theatrical performances, talks and much more!
 
Keeping the spirit of the festival alive in the Summer, we are also delighted to host the Jane Austen Festival Summer Ball in June, which creates an immersive experience for fans as you trace Jane Austen’s footsteps in the historic ballrooms of Bath.
 
The Jane Austen Festival dates:
 
Festival Dates 2026 - Friday 11th to Sunday 20th September 2026
 
More info here

Πού κατευθύνονται οι Έλληνες

 
Η απάντηση στο πού κατευθύνονται οι Έλληνες δίδεται από πρόσφατο ντοκουμέντο. Καθημερινή εφημερίδα ζήτησε από γνωστούς συγγραφείς και κριτικούς λογοτεχνίας να προτείνουν ο καθένας από ένα βιβλίο για κάθε δεκαετία ηλικίας, από των δέκα μέχρι των ενενήντα ετών, που πρέπει ο Έλληνας στο διάβα αυτών των χρόνων και κατά δεκαετία οπωσδήποτε να διαβάσει. Τα βιβλία που προτείνονται ως αναγκαία για κάθε δεκαετία της ζωής του ανθρώπου είναι συνολικά 95 (εννέα δεκαετίες επί δέκα ή έντεκα προτάσεις). Από αυτά τα 75 είναι ξένων συγγραφέων και μόνον είκοσι είναι Ελλήνων!
  

Με τις προτεινόμενες επιλογές από της παιδικής ηλικίας έως τα ενενήντα του χρόνια ο Έλληνας δεν είναι αναγκαίο να έχει διαβάσει  Δάντη, Γκαίτε, Ντοστογιέφσκι, Πούσκιν, Άντερσεν, Αδελφούς Γκριμ, Ζαμιάτιν, Ονέ, Μαλό, Μπαλζάκ, Σκοτ, Βερν, Κορνέϊγ, Ώστεν, Μολιέρο και πολλούς ακόμη. Οι Έλληνες που αγνοούνται στις προτάσεις είναι οι περισσότεροι, από τον Πλάτωνα,  τον Αριστοτέλη, τον Αισχύλο και όλους τους φιλοσόφους, έως όλη τη Βυζαντινή και την Πατερική γραμματεία, έως όλους τους σημαντικούς συγγραφείς της νεοελληνικής γραμματείας, μεταξύ των οποίων και όλοι οι σημαντικοί ιστορικοί από τους Ζαμπέλιο και Παπαρρηγόπουλο έως τον Ζακυθηνό και την Αρβελέρ. Επίσης αγνοούνται τα απομνημονεύματα αγωνιστών του 1821, όπως των Κολοκοτρώνη, Μακρυγιάννη, Καραϊσκάκη και τόσων άλλων.
 
Αγνοούνται συγγραφείς βιβλίων για παιδιά και νέους, που έθεσαν τις βάσεις του σύγχρονου παιδικού βιβλίου στην Ελλάδα. Μεταξύ αυτών πρώτη η Πηνελόπη Δέλτα και οι Λότη Ανδρουτσοπούλου, Αγγελική Βαρελά, Ζωή Κανάβα, Τάκης Λάππας και Γαλάτεια Γρηγοριάδου - Σουρέλη. Επίσης αγνοούνται όλοι οι Νεοέλληνες ποιητές πλην των Σολωμού, Σεφέρη, Ελύτη, Καβάφη και Ζωής Καρέλλη.
   
Είναι λυπηρό πως δεν προβάλλεται η σημαντική διαχρονική Ελληνική γραμματεία, η οποία, πέραν των άλλων, ωφελεί την αυτογνωσία και τη σύνδεση της κάθε γενιάς με την Εθνική Παράδοση και την Πολιτισμική κληρονομιά. Ο Έλληνας με το να γνωρίζει από πού έρχεται, ποιοι οι πρόγονοί του και σε τί συνετέλεσαν στον παγκόσμιο, δυτικό λεγόμενο, πολιτισμό αποκτά γερά θεμέλια της διαχρονικότητας του και τη συνείδηση ευθύνης του να συνεχίσει αυτήν την προσφορά του Ελληνισμού.
   
Αρκετά των προτεινόμενων βιβλίων από τους συγγραφείς και τους κριτικούς λογοτεχνίας, είναι αξιόλογα και επίσης αρκετά έχουν παγκόσμια εμπορική επιτυχία. Όμως η από τα προτεινόμενα βιβλία διαμορφούμενη κατάσταση είναι μιας Ελλάδας παγκοσμιοποιημένης, που τείνει να δημιουργήσει Έλληνες κοσμοπολίτες. Σε αυτούς καίρια πλέον θέση λαμβάνουν τα βιβλία πολυεθνούς ανάγνωσης, που οδηγούν σε ομογενοποιημένη σκέψη και σε περιθωριακή θέση τα ελληνικά βιβλία  αξιόλογων συγγραφέων, που έχουν σύγχρονη σκέψη αλλά και επίγνωση της ιδιοπροσωπίας τους.
   
Η αλλαγή ύφους και αντίληψης ζωής στα βιβλία που προτείνεται σήμερα να διαβάζονται διαφέρει καθαρά από τί προτεινόταν παλαιότερα στους Έλληνες.
 
Υπήρχε τότε μια κάποια αρμονία στα μηνύματα του ξένου δόκιμου βιβλίου με το ελληνικό και διαμόρφωνε σωστούς χαρακτήρες. Για την παιδική ηλικία, έως τα δέκα χρόνια, προτείνονταν, μεταξύ άλλων, οι μύθοι του Αισώπου, ο «Γέρο Στάθης» του Λέοντος Μελά, οι «Δέκα Άνθρωποι» του Δημήτρη Γιάκου, «Ο τρελλαντώνης» και το «Παραμύθι χωρίς όνομα» της Πηνελόπης Δέλτα και από Έλληνες ποιητές οι Δροσίνης, Πολέμης, Βαλαωρίτης, Βιζυηνός. Από ξένα βιβλία αυτά των Ιουλίου Βερν και Κρόνιν, παραμύθια του Άντερσεν και των αδελφών Γκριμ.
 
Για τις ηλικίες από τα έντεκα έως τα είκοσι χρόνια προτείνονταν, μεταξύ άλλων, τα έργα των Κίπλινγκ, Ντίκενς, Βερν, Ντεφόε, Σκοτ, Χάριετ Μπίτσερ Στόου (Η καλύβα του Μπάρμπα Θωμά), Μπέρι (Πίτερ Παν), Δουμά, Μαρκ Τουέιν, Σαιντ - Εξιπερί, και από των νεοελλήνων ποιητών και συγγραφέων των Σολωμού, Παλαμά, Σικελιανού, Βιζυηνού, Θανάση Πετσάλη - Διομήδη, Τερζάκη, Πηνελόπης Δέλτα (π.χ. «Στα μυστικά του Βάλτου» και «Τον Καιρό του Βουλγαροκτόνου»), Καρκαβίτσα. Προτείνονταν επίσης θρησκευτικού περιεχομένου βιβλία, όπως τα «Ο Χιτών», «Κβο Βάντις;», Βίβια Περπέτουα, Φαβιόλα κ.α.
   
Για τις ηλικίες από τα 21 έως τα τριάντα χρόνια και κατά τη δεκαετία του 1950 προτείνονταν τα απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη, τα έργα των αρχαίων Ελλήνων ποιητών και τραγικών ποιητών, φιλοσόφων, επιστημόνων, των βυζαντινών ποιητών, ιστορικών και εκκλησιαστικών συγγραφέων, πνευματικά βιβλία όπως αυτό του Βίργκιλ Γκεοργκίου «Η 25η ώρα». Από τους νεοέλληνες, μεταξύ των πολλών άλλων, προτείνονταν τα έργα των  Κάλβου, Παπαδιαμάντη, Μυριβήλη, Βενέζη, Κανελλόπουλου, Ρίτσου, Καζαντζάκη, Μελισσάνθης, Βαρβιτσιώτη, Βρεττάκου, Βάρναλη, Καβάφη, Θεοτόκη. Από τους ξένους συγγραφείς οι Ντοστογιέφσκι, Γκόγκολ, Στάινμπεκ, Καμύ, Γκαίτε, Ντάντε, Όστεν, Ουγκό, Μπαλζάκ, Όργουελ και άλλοι.
   
Για τις ηλικίες από τα σαράντα χρόνια έως και τα ενενήντα χρόνια συμπληρώνονταν οι γνώσεις πάνω σε όλους τους Έλληνες συγγραφείς και ιστορικούς, που ασχολήθηκαν με όλες τις περιόδους του Ελληνισμού, αρχαιότητα, βυζαντινή αυτοκρατορία, σκλαβιά, επιχειρήσεις υπέρ της ελευθερίας, φραγκοκρατία, τουρκοκρατία, διατήρηση της αυτοσυνειδησίας μας καθώς και για την απελευθέρωση του Έθνους, τα της Φιλικής Εταιρείας, της Επανάστασης του 1821, της ιδρύσεως του Κράτους, της λιγόχρονης εποχής Καποδίστρια και των έκτοτε, έως τη δεκαετία του 1950, περιπέτειές του. Συνεχίζονταν επίσης οι γνώσεις στο έργο δυτικών συγγραφέων, όπως των Σαίξπηρ, Θερβάντες, Μολιέρου, Στάϊνμπεκ, Μποντλέρ, Μπροντέ, Ντίκενς, Ουάιλντ, Καμύ, Σίλερ.
   
Ουδέποτε, ως Έλληνες, θελήσαμε να αποκοπούμε από τη Δύση, αφού εμείς τη δημιουργήσαμε. Όσο και αν αυτό φαίνεται εγωιστικό και υπερβολικό είναι αληθινό. Όμως είμαστε μικροί στο δέμας και οι γίγαντες της κοσμικής ισχύος μας επιστρέφουν διαστρεβλωμένα αυτά με τα οποία τους φωτίσαμε. Τώρα κατασκευάζουν ένα αυτοκαταστροφικό πολιτισμό, στον οποίο επιχειρούν με όλα τα μέσα να μας παρασύρουν. Τώρα πλέον δεν είναι η αγάπη που τα θεραπεύει όλα τα προβλήματα, του εσωτερικού μας κόσμου και τα κοινωνικά. Τώρα προωθείται με βιβλία η «θεραπευτική λογοτεχνία» (εφεύρεση της Άπω Ανατολής), με την οποία δίδεται η υπόσχεση ότι φέρνει «συναισθηματική αποφόρτιση και σταδιακή επανασύνδεση του ανθρώπου με τον εαυτό του και τους άλλους»….
   
Τα δεδομένα είναι αρνητικά για το μέλλον του πολιτισμού μας και της ύπαρξής μας. Ο μιμητισμός ξένων προς την ζωή και το ήθος μας ιδεολογιών, ο «γάμος» των ομοφυλοφίλων, το θέσφατο της αρμόδιας Υπουργού ότι η παραδοσιακή οικογένεια απεβίωσε, η προώθηση του ηδονιστικού τρόπου ζωής, το παράλογο που προωθείται ως «προοδευτικό» και το αφύσικο που μετατρέπεται σε «εκσυγχρονιστικό» είναι σοβαρότατα ζητήματα, που η άμεση αντιμετώπισή τους έχει στενή σχέση με την επιβίωση του Ελληνισμού. Στη φιλοπατρία όλων των Ελλήνων και ιδιαίτερα εκείνων που έχουν την ευθύνη δημιουργίας και αγωγής της επόμενης γενιάς,  εναπόκειται η σωτηρία της ύπαρξης του Έθνους μας, ως ανεξάρτητης και ζωογόνου οντότητας.
 
Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Μια γριούλα πέρασε…

 
Στάθηκε, ανασήκωσε απ’ το καλάθι που κρατούσε μερικά συκόφυλλα που το σκέπαζαν, διάλεξε και με φίλεψε δυο σύκα.
 

– Με γνωρίζεις κυρά μου; τη ρώτησα..
 
– Όχι παιδί μου, είναι ανάγκη να σε γνωρίζω για να σε φιλέψω; Άνθρωπος δεν είσαι;   Άνθρωπος είμαι και εγώ, δεν φτάνει;
 
Γέλασε… ένα δροσερό κοριτσίστικο γέλιο..
 
Και τράβηξε το δρόμο της κούτσα κούτσα κατά το κάστρο.
 
Έσταζαν τα δυο σύκα μέλι, ποτέ θαρρώ δεν γεύτηκα πιο νόστιμα.
 
Τα ’τρωγα και με δρόσιζαν τα λόγια της γριάς..
 
«άνθρωπος Είσαι, άνθρωπος κι Εγώ, φτάνει!»
 
Νίκος  Καζαντζάκης
«Αναφορά στον Γκρέκο»

Ο Ήλιος Που Δεν Ήθελε Να Δύσει

 

Καιρό έναν και φορά μία, υπήρχε ένα ζευγάρι, η Όλγα και ο Ιάσονας. Η Όλγα έχασε τον μπαμπά της από τα οκτώ της χρόνια και αναγκάστηκε με τη μητέρα της να εγκαταλείψουν τα Ιωάννινα και να ζήσουν στην Ιτέα. Εκεί, στην όμορφη παραθαλάσσια πόλη ζούσε ο Ιάσονας με τους γονείς του και την αδελφή του την Άννα.

 

Τα δυο παιδιά συναντήθηκαν και έπειτα από πολλά χρόνια φιλίας αποφάσισαν να παντρευτούν. Μέσα σε μερικούς μήνες μετακόμισαν στο Ντονμπάς, μια πόλη στην άκρη της Ουκρανίας και δίπλα στη Ρωσία, αποκτώντας δίδυμα παιδιά, τον Ορφέα και τη Ντάλια.

 

Δώδεκα χρόνια έκλειναν σήμερα τα δίδυμα, ώσπου με μιας, φύσηξε ο Θεός και τους χάλασε τα σχέδια!

 
-Μα, πόλεμος!!! αναφώνησε η Όλγα.

-Ναι και ποιο είναι το θέμα, ούτως ή άλλως οι Ουκρανοί δεν πρόκειται να νικήσουν. Είπε ο Ιάσονας κόκκινος από τον θυμό του.

 

Ήταν μάλλον επειδή ο πατέρας της Όλγας ήταν από την Ουκρανία, ενώ αντίθετα το σόι του Ιάσονα καταγόταν από τη Ρωσία. Μαλλιά κουβάρια θα γινόταν η οικογένεια με τον ερχομό του πολέμου.

 
-Φοβάμαι πολύ, ακούστηκε μια σιγανή φωνή.
-Ντάλια, η αλήθεια είναι πως φοβάμαι κι εγώ αλλά έχω μια ιδέα.
 
Κάθε φορά που θα φοβάσαι, κλείσε τα μάτια σου και σκέψου κάτι ωραίο.
 

-Σαν τι; Μα δεν καταλαβαίνω! Κι ύστερα λένε ότι είμαστε και δίδυμα και καταλαβαινόμαστε απόλυτα μεταξύ μας.

-Λέω, σκέψου ότι είσαι κάπου αλλού, με κάποιους άλλους και γίνεται κάτι άλλο.

-Ααα! Το βρήκα! Είμαι σε μια σκηνή κρατώντας ένα μικρόφωνο και τραγουδώντας, έχοντας πολλούς θεατές.

 
Πράγματι, η Ντάλια είχε εκπληκτική φωνή.
 
-Γιατί δεν μου τραγουδάς ένα τραγούδι; πρότεινε ο Ορφέας.

-Ναι! Θα σου πω το ‘Πόσο Λυπάμαι!’ της Σοφίας Βέμπο! Ταιριάζει και με την περίσταση! ...Πολλές αγάπες γνώρισα, αγάπησα και χώρισα.

 

Ξαφνικά το τραγούδι διακόπηκε από έναν καβγά. Πλησιάζοντας την καφέ, ξεθωριασμένη πόρτα, τα παιδιά άκουσαν ένα διάλογο που τους άλλαξε τη ζωή...

 

- (Ιάσονας), Σου είπα! Θα πάρει ο καθένας από ένα παιδί και θα πάει στη χώρα που θέλει! Έτσι θα ησυχάσουμε και οι δυο!

-(Όλγα), Καταλαβαίνεις τι μου ζητάς; Ζητάς από μια μητέρα να αποχωριστεί ένα από τα δυο παιδιά της;

-(Ιάσονας), Το ξέρω, αλλά δεν έχω άλλη επιλογή. Νομίζεις πως μπορώ κι εγώ να τα αποχωριστώ; Λοιπόν! Προτείνω να πάρω εγώ τη Ντάλια κι εσύ τον Ορφέα.

 

Η πόρτα άνοιξε. Δυο στεναχωρημένα και ταραγμένα πρόσωπα δυο μικρών παιδιών φάνηκαν να τους κοιτάζουν.

 
-(Ιάσονας), Μόλις τώρα θα ερχόμουν για να σας πω τι θα γίνει.

-(Ορφέας), Δεν χρειάζεται, τα ακούσαμε όλα. Το μόνο που ζητάμε είναι να είμαστε μαζί.

-(Όλγα), Μπορεί να μην συμφωνώ, αλλά αυτή τη στιγμή πρέπει όλοι να μαζέψουμε τα πράγματά μας. Ιάσονα και Ντάλια, εσείς θα πάτε στην Ρωσία κι εγώ με τον Ορφέα θα μείνουμε στην Ουκρανία σε συγγενείς μας.

 

Λέγοντας αυτά τα τελευταία λόγια, ένα δάκρυ κύλισε από το δεξί μάτι της Όλγας, αφήνοντας μια στενάχωρη επίγευση στη συζήτηση που είχε προηγηθεί. Τα δίδυμα μάζεψαν τα πράγματά τους. Αγκαλιάστηκαν σφιχτά και η Ντάλια ψιθύρισε στον Ορφέα:

 
-Το μόνο που σου ζητάω είναι να μην με ξεχάσεις ποτέ.
 
Σε λίγο η οικογένεια χωρίστηκε όμως αυτό το αντίο δεν ήταν οριστικό.
 

Λίγους μήνες μετά, και αφού τα αδέλφια αντάλλασσαν μυστικά γράμματα, ο Ορφέας έλαβε ένα μήνυμα από τη Ντάλια. Του έγραφε ζητώντας να συναντηθεί όλη η οικογένεια σε μια λίμνη που ονομαζόταν Σελίγκερ. Εκεί θα γίνονταν πάλι οικογένεια, ή έστω έτσι πίστευε.

 

Η οικογένεια συναντήθηκε ύστερα από δυο μερόνυχτα. Ήταν μεσημέρι. Ξαφνικά ακούστηκε ένας πυροβολισμός. Ένας Ρώσος στρατιώτης άκουσε τη Ντάλια να τραγουδάει τον Εθνικό Ύμνο της Ουκρανίας,

 
Τη σημάδεψε,
 
Είχε σκοπό να την πυροβολήσει,
 
Την πυροβόλησε,
 
Αλλά η Ντάλια δεν ένιωσε κάτι,
 

Είχε κλειστά τα μάτια της και σκεφτόταν κάτι ωραίο, κάτι ωραίο όπως της είχε μάθει ο αδελφός της. Κάτι ωραίο που δεν θα μπορούσε να γίνει, κάτι ωραίο που ο πατέρας της δεν μπορούσε να συμμετέχει πια... Διότι είχε τραυματιστεί θανάσιμα.

 
Ελένη Θεοδώρου
 
Μαθήτρια της ΣΤ’ Τάξης του 14^ου Δημοτικού Σχολείου Χαϊδαρίου
Αφιερωμένο στην Ελπινίκη Κακιοπούλου

Το Μουσικό Κουτί

 
Το μουσικό κουτί βρισκόταν στο δεύτερο ράφι της βιβλιοθήκης, ανάμεσα σε σκονισμένα, όπως κι αυτό, βιβλία και ξεθωριασμένες φωτογραφίες. Το καφέ κουτί με τα ζωγραφισμένα λουλούδια περίμενε υπομονετικά μέχρι κάποιος να το ανοίξει.
 

Η Ξένια το ανακάλυψε ένα βροχερό μεσημέρι του Φθινοπώρου κατά τη διάρκεια επίσκεψής της στο σπίτι της γιαγιάς της. Ανέβηκε σε μια καρέκλα και με προσεκτικές κινήσεις το κατέβασε από το ράφι. Το άνοιξε. Μια απλή, νοσταλγική μελωδία ξεχύθηκε στον αέρα γεμίζοντας το ήσυχο δωμάτιο. Δεν ήταν δυνατή ούτε μεγαλοπρεπής, όμως έκανε την Ξένια να νιώσει ένα σφίξιμο στο στομάχι. Ένιωθε λες και είχε ξανακούσει αυτή τη μελωδία.
 
Την ίδια στιγμή, η γιαγιά της σταμάτησε να διαβάζει και έτρεξε στο δωμάτιο απ’ όπου ακουγόταν η μουσική.
 
-Πού το βρήκες αυτό; Δεν πίστευα ότι υπάρχει ακόμα.
-Τι είναι; Ρώτησε η Ξένια.
 
Η γιαγιά της κάθισε στην κουνιστή πολυθρόνα. Ένιωθε σαν κάτι να τη βαραίνει, ίσως οι  αναμνήσεις που της ξύπνησε αυτή η γλυκιά μελωδία.
 
-Αυτό το κουτί ήταν της γιαγιάς μου, η οποία το έδωσε στη μαμά που με την σειρά της το έδωσε σε εμένα. Ήταν ένα από τα λίγα πράγματα που κατάφερε να διασώσει η γιαγιά μου πριν φύγει από τη Σμύρνη.
 
Η Ξένια κατάλαβε. Η μουσική αυτή ήταν μια γέφυρα που την ένωνε με τους προγόνους της, οι οποίοι την είχαν ακούσει μια άλλη εποχή, πολύ διαφορετική από τη σημερινή.
 
-Γιαγιά, με αφήνεις να το κρατήσω;
-Φυσικά, Ξένια μου! απάντησε η γιαγιά. Ούτως ή άλλως μια μέρα θα γινόταν δικό σου.
 
Το κορίτσι χαμογέλασε. Η μελωδία τής δημιουργούσε ένα αίσθημα νοσταλγίας. Έκλεισε τα  μάτια και μεταφέρθηκε στο τότε, όταν η προ-προγιαγιά της έφυγε διωγμένη από τη Σμύρνη. Έβλεπε στα μάτια της το φόβο και την απελπισία, αλλά και μια σπίθα αισιοδοξίας για το μέλλον που επισκιαζόταν από τα αρνητικά της συναισθήματα. Η κοπέλα παρακολούθησε με πόση ευλάβεια η προ-προγιαγιά φύλαξε το μουσικό κουτί, λες και ήταν παιδί της και κατάλαβε πόση σημασία είχε για εκείνη το αντικείμενο αυτό.
 
Άνοιξε τα μάτια της. Η γιαγιά της είχε συγκινηθεί. Θυμήθηκε όταν η μητέρα της τής είχε εμπιστευτεί ένα τέτοιο κειμήλιο.
 
-Να το προσέχεις σαν τα μάτια σου και ακόμα κι αν έρθουν πιο δύσκολοι καιροί, να μην το δώσεις σε κανέναν.
 
Κι αυτό έκανε. Το είχε φυλάξει μέχρι που λόγω του απροσδόκητου θανάτου των δύο γονιών της αναγκάστηκε να μετακομίσει. Νόμιζε πως το είχε χάσει, ώσπου έφτασε η σημερινή μέρα. Δεν περίμενε ότι βρισκόταν ακόμη στο σπίτι της.
 
-Εγγονούλα μου, μού έκανες το μεγαλύτερο δώρο. Μπορεί να μην το καταλαβαίνεις, όμως βρήκες το σημαντικότερο πράγμα που έχει μείνει από τις παλιότερες γενιές μας και γι’ αυτό σ’ ευχαριστώ πολύ! Για ανταμοιβή, θα σου φτιάξω το αγαπημένο σου φαγητό, κεφτεδάκια! Και σκουπίζοντας με την ποδιά της τα δάκρυα της, πήγε στην κουζίνα.
  
Η Ξένια έμεινε μόνη στο δωμάτιο έχοντας στα χέρια της το μουσικό κουτί. Η μελωδία του αντηχούσε στο μυαλό της παράλληλα με τις σταγόνες της  βροχής που άρχισαν να πέφτουν πάνω στο τζάμι. Κάθισε στο κρεβάτι και ξανάνοιξε το κουτί πιο προσεκτικά αυτή τη φορά. Παρατήρησε τα λουλούδια. Της θύμισαν αυτά που είχε δει σε φωτογραφίες που έχει η γιαγιά της από τη Σμύρνη ,οι οποίες απεικόνιζαν γυναίκες με αυτά τα λουλούδια στα καλοραμμένα φορέματά τους. Κάτω από τον μηχανισμό του κουτιού παρατήρησε κάτι κιτρινωπό. Με ήρεμες κινήσεις το τράβηξε. Ήταν ένα χαρτί, το οποίο και ξεδίπλωσε αμέσως. Αναγνώρισε ότι τα γράμματα ήταν ελληνικά, αλλά είχε μια δυσκολία στο να τα διαβάσει. Λίγο η γραμματοσειρά, λίγο και η ύπαρξη μερικών λέξεων στα σμυρναίικα δυσκόλευαν την Ξένια.
 
«Εάν διαβάζεις αυτό το γράμμα, έγραφε, σημαίνει ότι αυτό το μουσικό κουτί βρίσκεται σε καλά χέρια.»
 
Η Ξένια δεν σταμάτησε να διαβάζει ούτε λεπτό. Το γράμμα περιέγραφε λεπτομερώς τη ζωή στη Σμύρνη. Μιλούσε για τις αγορές και τα διάφορα μπαχαρικά που προμηθεύονταν από την Ανατολή, για τη θρησκευτική ζωή, αλλά και για τα ήθη και τα έθιμα που είχαν οι άνθρωποι εκεί πριν την καταστροφή της. Στο τέλος, η αποστολέας υπέγραφε με το όνομα «Κλειώ Τεκμεντζίδου».
 
Μετά το πέρας της ανάγνωσης, η Ξένια έτρεξε να δείξει το γράμμα στη γιαγιά της, που τηγάνιζε τα κεφτεδάκια. Η ηλικιωμένη σταμάτησε για λίγο τη μαγειρική, κάθισε στο ξύλινο τραπέζι της κουζίνας, φόρεσε τα γυαλιά της και άρχισε να διαβάζει.
 
-Πολύ περίεργο, είπε. Η μητέρα μου δεν μου είχε μιλήσει ποτέ για την ύπαρξη αυτού του γράμματος.
-Ίσως επειδή δεν ήξερε ούτε αυτή ότι υπήρχε, διαπίστωσε η Ξένια. Όμως, ποια είναι η Κλειώ Τεκμεντζίδου;
-Αυτό είναι το όνομα της γιαγιάς μου. Κλειώ την έλεγαν, γι’ αυτό κι εγώ ονομάζομαι Κλειώ-Ελένη. Πήρα το όνομα της γιαγιάς μου, όπως συνηθιζόταν εκείνη την εποχή, πριν ογδόντα χρόνια.
 
Η γιαγιά άρχισε να κλαίει. Θυμήθηκε τις ιστορίες που άκουγε από τους γονείς της για τη Σμύρνη όταν ήταν μικρή. Για τον ξεριζωμό των ντόπιων από τους Τούρκους, τις θηριωδίες που υπέστησαν όσοι παρέμειναν στην πόλη, τον διαχωρισμό των οικογενειών, τις κλοπές των περιουσιών των αμάχων, την απόγνωση των ανθρώπων που ήξεραν ότι δε θα ξαναδούν τους αγαπημένους τους, αλλά και ότι οι ίδιοι δεν θα πατούσαν ποτέ ξανά τα χώματα των προγόνων τους.
 
-Γιαγιά τι έπαθες; Γιατί κλαις;
-Κοριτσάκι μου, μην ανησυχείς για εμένα, απλώς με πλημμύρισαν αναμνήσεις από το παρελθόν.
-Γιαγιά, έχω μια ιδέα, είπε με σοβαρό ύφος η μικρή.
-Πες μου, τζιέρι μου.
-Να μην κρατήσουμε το κουτί σε ένα συρτάρι. Ν’ ακούσουμε την ιστορία του και να την συνεχίσουμε.
 
Η γιαγιά την κοίταξε αρχικά με απορία, έπειτα όμως σκούπισε τα μάτια της και χαμογέλασε.
 
-Ξέρεις, Ξένια μου, πάντα φοβόμουν ότι με το πέρασμα των χρόνων όλες οι αναμνήσεις και οι ιστορίες μας θα χάνονταν. Ίσως η ιδέα σου να είναι πολύ καλή.
 
Σηκώθηκε, άνοιξε ένα από τα συρτάρια και έβγαλε ένα πολυκαιρισμένο βυσσινί τετράδιο με σκληρό εξώφυλλο.
 
-Σ’ αυτό το τετράδιο ήθελα στα νιάτα μου να γράψω τις ιστορίες που μου διηγούνταν οι συγγενείς μου, όπως τις είχα αποτυπώσει εγώ στη μνήμη μου. Νομίζω πως ήρθε η ώρα να το κάνω..
 
Η γιαγιά άρχισε να αφηγείται. Η Ξένια την άκουγε βουβή και έγραφε στο βυσσινί τετράδιο. Ακουγόταν μόνο ο ήχος της βροχής, η γιαγιά που μιλούσε και η μελωδία του μουσικού κουτιού. Η γηραιά γυναίκα αφηγούνταν ιστορίες για τις υπαίθριες αγορές, όπου κυριαρχούσε η μυρωδιά του βασιλικού και της κανέλας, τις βόλτες στην παραλία της Σμύρνης και τα ανέμελα καλοκαίρια που είχε ζήσει η γιαγιά της, όμως ένιωθε ότι όλα αυτά ήταν δικά της βιώματα. Σταμάτησε για λίγο. Το ταξίδι στον χρόνο μάλλον την είχε εξαντλήσει.
 
-Γιαγιά, πιστεύεις  ότι η δικιά σου γιαγιά ήξερε πως μια μέρα ένα δισέγγονό της θα μάθαινε για όλα αυτά;
-Αν όχι με το μυαλό της, τότε με την καρδιά της θεωρώ ότι θα ένιωθε πως κάποτε η επόμενη γενιά θα γνώριζε την ιστορία της.
 
Οι μήνες πέρασαν, με την Ξένια να περιεργάζεται όλο και περισσότερο το μουσικό κουτί. Μετά από χρόνια έγραψε ένα βιβλίο με όλες αυτές τις ιστορίες και το εξέδωσε, ελπίζοντας  πως έκανε την φωνή των προγόνων της να ακουστεί.
 
Δέκα χρόνια μετά, η Ξένια, γυναίκα πια, επέστρεψε στο σπίτι της γιαγιάς της. Μπορεί εκείνη να μην βρισκόταν εκεί, όμως μια αέρινη αύρα ένιωθε πως πλημμύριζε όλους τους χώρους. Η Ξένια άνοιξε το βυσσινί τετράδιο και βυθίστηκε στις αφηγήσεις τις γιαγιάς της, οι οποίες είχαν γίνει ένα δημοφιλές βιβλίο. Έπειτα από λίγο, έκλεισε το τετράδιο και άνοιξε το μουσικό κουτί. Η γνώριμη μελωδία γέμισε κάθε γωνιά του δωματίου και έκανε την Ξένια να χαμογελάσει. Ήξερε πως η ιστορία δεν θα τελείωνε εδώ. Θα την παρέδιδε μετά από καιρό σε άλλα χέρια, όπως  γινόταν εδώ και πολλά χρόνια, τα οποία θα τη συνέχιζαν, προσθέτοντας τη δικιά τους πινελιά.
 
Μέχρι τότε, το μουσικό κουτί περίμενε, για να μαγέψει με τη μελωδία του και να πει την ιστορία του στους επόμενους ιδιοκτήτες του...
 
Θεοδώρου Αλτάνα
Β΄ Γυμνασίου, 2^ο Γυμνάσιο Χαϊδαρίου

«Η Σταχομαζώχτρα»

 
Στο χριστουγεννιάτικο ηθογραφικό διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη «Η Σταχομαζώχτρα» (1897), η πρωταγωνίστρια στέκει ως μια γυναικεία ηλικιωμένη μορφή σιωπηλής περηφάνειας, θυμίζοντάς μας πως η αληθινή αξιοπρέπεια γεννιέται μέσα από την εργασία και την καρτερικότητα. Στον Άγιο των ελληνικών γραμμάτων, η φτώχεια δεν εξευτελίζει κανέναν άνθρωπο και το γήρας δεν τον ταπεινώνει.
 

Ἦτον πτωχὴ γυνή, πτωχοτέρα πάσης πτωχείας.
Χήρα, ἄτεκνος, ἀβοήθητος,
εἶχε φθάσει εἰς τὸ ἔσχατον τοῦ βίου της στάδιον,
ὅπου τὸ γῆρας συμπλέκεται μετὰ τῆς πενίας.
 
Ἐξηντλημένη ἐκ τῶν κόπων καὶ τῆς στερήσεως,
ἀλλ’ οὐχὶ ταπεινωμένη,
περιῆρχετο τοὺς ἀγροὺς μετὰ τὴν συγκομιδήν,
καὶ ἐμάζευε τοὺς στάχυας τοὺς ἀπολειφθέντας,
ὅχι ἐπαιτοῦσα, ἀλλ’ ἐργαζομένη.
 
Τὸ πτωχικὸν τοῦτο ἔργον
ἦτο δι’ αὐτὴν μέσον ζωῆς,
ἀλλὰ καὶ ἀξιοπρεπείας.
Διότι ἡ γυνὴ αὕτη
προετίμα νὰ κοπιᾷ σιωπηλῶς
παρὰ νὰ ἐκτείνῃ χεῖρα ἐπαιτείας.

Όργουελ: Μερικοί είναι πιο ίσοι

 
Φέτος συμπληρώθηκαν ογδόντα χρόνια από την έκδοση του βιβλίου του Τζορτζ Όργουελ «Η φάρμα των ζώων». Πρόκειται για το παγκοσμίως γνωστό δυστοπικό μυθιστόρημα, το οποίο αποτελεί μιαν αυστηρή κριτική στον κάθε είδους ολοκληρωτισμό. Αυτόν γνώρισε ο Όργουελ κατά τον εμφύλιο πόλεμο της Ισπανίας, τον οποίο κάλυψε δημοσιογραφικά για το BBC και πολέμησε στο πλευρό των ποικίλων αντιφασιστικών δυνάμεων (κομμουνιστών, σοσιαλιστών, δημοκρατών, αναρχικών, τροτσκιστών). Από τότε απέκτησε τη συνείδηση ότι επέρχεται παγκοσμίως, ως σοβαρή απειλή, το ολοκληρωτικό κράτος, στο οποίο ο άνθρωπος θα είναι ένας αριθμός, ένα άβουλο ον. Γι’ αυτό και θέλησε να προειδοποιήσει κυρίως με τα έργα του «Η φάρμα των ζώων» και «1984».
 

Στη «Φάρμα των ζώων» τα γουρούνια κατακτούν την εξουσία και πολιτεύονται με βάση ένα κατάλογο επτά εντολών, που καθορίζουν τη ζωή όλων των ζώων της φάρμας - κράτους. Στην έκτη εντολή τονίζεται  ότι «κανένα ζώο δεν θα σκοτώνει το άλλο». Είναι χαρακτηριστικό ότι ουδεμία εντολή  αναφέρεται  θετικά, όπως να υπάρχει αγάπη και αλληλεγγύη μεταξύ των υπηκόων... Η εβδόμη εντολή τονίζει ότι «όλα τα ζώα είναι ίσα». Όταν τα γουρούνια μεθόδευσαν και επέτυχαν να ελέγχουν πλήρως την εξουσία, τότε οι επτά εντολές καταργήθηκαν και αντικαταστάθηκαν από μία: «ΟΛΑ ΤΑ ΖΩΑ ΕΙΝΑΙ ΙΣΑ ΑΛΛΑ ΜΕΡΙΚΑ ΖΩΑ ΕΙΝΑΙ ΠΙΟ ΙΣΑ ΑΠΟ ΤΑ  ΑΛΛΑ». Και πλέον τα ζώα στη φάρμα, έχοντας ως αφεντικά τα γουρούνια, περνούσαν το ίδιο άσχημα με τότε που είχαν κυρίαρχους τους ανθρώπους και που είχαν κάνει την επανάστασή τους για να τους ανατρέψουν και να τους εκδιώξουν… Τα δε γουρούνια συνεργάζονταν πλέον με τους  ισχυρούς γείτονές τους, τους ανθρώπους, με θύματά τους τους υπηκόους τους,  τα ζώα...
 
Το μυθιστόρημα του Όργουελ τελειώνει με το μπέρδεμα των ηγετών των ζώων με  τους πρώην εξουσιαστές τους: «Τα ζωντανά έσερναν το βλέμμα από γουρούνι σε άνθρωπο και από άνθρωπο σε γουρούνι και πάλι στα γουρούνια και πάλι στους ανθρώπους: ήταν όμως αδύνατο πια να ξεχωρίσουν ποιος ήταν ποιος…».
 
Για τον κίνδυνο της μετατροπής των ανθρώπων σε κοπάδι έγραψε αργότερα και ο σημαντικός Ρουμάνος συγγραφέας, που έζησε στο Παρίσι, Ευγένιος Ιονέσκο, με το θεατρικό έργο του «Ο ρινόκερος». Το έγραψε το 1959 και το παρουσίασε στο ελληνικό κοινό το Θέατρο Τέχνης, το 1962. Όταν όλος ο λαός από τον ολοκληρωτισμό μετατρέπεται σε ρινόκερους ο πρωταγωνιστής αποφασίζει να πολεμήσει ενάντια σε όλο τον κόσμο... Λέγει: «Θα πολεμήσω ενάντια σε όλο τον κόσμο! Θα υπερασπίσω τον εαυτό μου ενάντια σε όλο τον κόσμο! Θα υπερασπίσω τον εαυτό μου ενάντια σε όλο τον κόσμο… δεν θα καθίσω με σταυρωμένα τα χέρια, θα πολεμήσω… Είμαι ο τελευταίος άνθρωπος… και μέχρι να έρθει το τέλος θα παραμείνω άνθρωπος! Όχι δεν θα συνθηκολογήσω!... Δεν θα γίνω σαν και σας, ρινόκερος!».
 
Νωπές στους Όργουελ και Ιονέσκο οι ολοκληρωτισμοί του κομμουνισμού, του ναζισμού και του φασισμού. Όμως προβλέπουν τον κίνδυνο από την πρόοδο της τεχνολογίας. Ο Όργουελ στο «1984» και στον διάλογο περί μνήμης, βασικού παράγοντα της συνέχειας του ελεύθερου  ανθρώπου, μεταξύ του εκπροσώπου της ολοκληρωτικής εξουσίας Ο’ Μπράϊεν και του δύσχρηστου για αυτήν πολίτη Ουίνστον,  περιγράφει το πώς αυτή μπορεί θα εξουδετερωθεί και ο άνθρωπος από ελεύθερος θα καταστεί άβουλο όργανο της εξουσίας:
 
-         Υπάρχει το παρελθόν, αν υπάρχει;
-         Υπάρχει. Στα αρχεία. Είναι γραμμένο.
-         Στα αρχεία και…
-         Στη σκέψη. Και στην ανθρώπινη μνήμη.
-         Στη μνήμη. Πολύ καλά λοιπόν. Εμείς, το Κόμμα του ελέγχου, κατέχοντας όλα τα έγγραφα, ελέγχουμε και τη μνήμη όλων. Επομένως ελέγχουμε και το παρελθόν.
-         Μα πώς μπορείτε να εμποδίσετε τους ανθρώπους να σκέπτονται, να θυμούνται; Δεν μπορείτε λ.χ. να ελέγξετε τη δική μου μνήμη, τη δική μου νοημοσύνη…
-         Απεναντίας, ΕΣΥ δεν μπόρεσες να την ελέγξεις. Γι’  αυτό βρίσκεσαι εδώ. Βρίσκεσαι εδώ (Σημ. Στο γραφείο μετατροπής του σε πειθήνιο όργανο της εξουσίας) γιατί σου λείπει η ταπεινοφροσύνη, η αυτοπειθαρχία. Αρνήθηκες την υποταγή, που είναι το τίμημα της λογικής… Μόνο το πειθαρχημένο άτομο μπορεί να δει την πραγματικότητα… (Σημ. που επιβάλλει η ολοκληρωτική εξουσία).
 
Το 1984, είχε αρχίσει να αχνοφαίνεται η νέα, ψηφιακή, εποχή για την ανθρωπότητα και ο Ιταλός καθηγητής Τζιαφράνκο Κορσίνι αναφέρεται στον καθηγητή Πάϊλ και στις προβλέψεις του για τους κινδύνους που πηγάζουν από τα ηλεκτρονικά μέσα επικοινωνίας: «Η τεχνολογία μπορεί να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες παρακολούθησης και ελέγχου σε ό,τι είναι ιδιωτικό, αλλά δημιουργεί αυτόματα και τις δομές εξουσίας, που είναι ικανές να διαπράξουν τις καταχρήσεις αυτές» (Από το βιβλίο  «1984», Εκδ. Ωκεανίδα, σελ. 94).
 
Ο Ιονέσκο νωρίτερα, το 1972, διαπιστώνει ότι «οι αποικιοκρατικές αυτοκρατορίες παλεύουν για την παγκόσμια κυριαρχία. Με οικονομικά, πολιτικά, ή στρατιωτικά μέσα οι μεγάλες αυτοκρατορίες καταλαμβάνουν τα έθνη, τα καθιστούν αποικίες, ερίζουν γι’ αυτά. Κάθε φορά, εννοείται πως καταλαμβάνουν για να «ελευθερώσουν»... Πρόκειται  για παγκόσμιο πόλεμο με στόχο την κατάκτηση του κόσμου… Οι πολιτικοί ηγέτες δεν αγαπάνε τους ανθρώπους. Απλούστατα θέλουν να τους κάνουν όργανά τους… Ο κόσμος έχασε κάθε προσανατολισμό… Η ελευθερία πηγαίνει προς τη σκλαβιά… Όχι πως λείπουν οι ιδεολογίες για να κατευθύνουν τον άνθρωπο, αλλά αυτές δεν οδηγούν πουθενά…» (Ιονέσκο «Αναζητήσεις», Εκδ. «Ροές», Αθήνα, 1986, σελ. 71 κ.ε.).
 
Είναι το δεύτερο άρθρο μου, για το πού πηγαίνει η ανθρωπότητα και την επαλήθευση προβλέψεων λογίων του 20ού αιώνα. Η πίεση και η επιχείρηση αλλοτρίωσης του ανθρώπου θα συνεχιστεί σε εντονότερο ρυθμό με την περαιτέρω ανάπτυξη της τεχνολογίας, αν δεν υπάρξουν γενναίες και αθρόες ψυχικές αντιστάσεις από τους λαούς αποτροπής της πτώσης στην υπαρξιακή άβυσσο. Το λυπηρό για την ανθρωπότητα είναι πως οι πολιτικές ηγεσίες των υπερδυνάμεων έχουν την δίψα της παγκόσμιας κυριαρχίας, και δεν έχουν αναστολές μπρος στα σχέδιά τους. Αυτές των μικρότερων χωρών είναι αδύναμες και χωρίς οντότητα. Παγκοσμίως οι πνευματικές ηγεσίες βουβές, οι επιστημονικές ανησυχίες ανύπαρκτες και οι εκκλησιαστικοί ταγοί στη Δύση χωρίς κύρος.
 
Στον ελλαδικό μικρόκοσμό μας ζούμε το ότι ορισμένοι, που επιβλήθηκαν ως «πιο ίσοι» στους πολλούς, χωρίς ανάλογα προσόντα προωθούνται σε θέσεις που δεν τους αξίζουν και έτσι υποβαθμίζουν τη συνολική προσπάθεια και από το κακό μας πάνε στο χειρότερο… Πάντα ελπίδα μας ο Θεός και ο δραγουμάνος Του, ο λαός, με τους ομολογητές και τους ήρωές του.
 
Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Ο βασιλικός Ποιητής διαβάζει...

 

Ledbury Poetry Festival (27^th June - 6^th July 2025)

 

Στην Αγγλία υπάρχει ο θερμός του «βασιλικού Ποιητή» (Poet Laureate), ο οποίος αλλάζει κάθε λίγα χρόνια. Τα τελευταία χρόνια αυτή την εξαιρετικά τιμητική θέση κατέχει ο Simon Armitage.
 
Στο επικείμενο ετήσιο Φεστιβάλ Ποίησης στη μικρή πόλη Ledbury, στα δυτικά της Αγγλίας, ο εν λόγω Ποιητής θα παρουσιάσει (το Σάββατο 5 Ιουλίου, 8.00-9.00 μ.μ.) την τελευταία του Ποιητική συλλογή, με τον γενικό τίτλο «Dwell» και θα αναγνώσει αποσπάσματα.
 
Η νέα αυτή συλλογή βρίσκεται στον κατάλογο των 10 καλύτερων βιβλίων αυτής της εποχής, σύμφωνα με τους Κυριακάτικους Times.
 
Εμπνευσμένη από τους ανακαινισμένους Χαμένους Κήπους του Χέλιγκαν στην Κορνουάλη, αυτή η νέα συλλογή Ποιημάτων φωτίζει και επαναπροσδιορίζει τις ευφυείς, εύθραυστες κατοικίες των ζωντανών πλασμάτων γύρω μας. Χρησιμοποιώντας στοιχεία αινίγματος και λαογραφίας, ο Ποιητής δημιουργεί μια ζωντανή αφήγηση της «ασταμάτητης ζωής».
 
Όπως ένας κήπος παρέχει καταφύγιο για την άγρια ​​ζωή, έτσι και αυτά τα περίπλοκα ποιήματα προσφέρουν διαρκή κατοικία σε όσους κατοικούν μέσα στους στίχους τους.
 
Το βιβλίο είναι υπέροχα εικονογραφημένο και εμπλουτίζεται με έργα τέχνης που δημιούργησε η χαράκτρια Μπεθ Μάνρο.

+ Πάνος Λιαλιάτσης

 
Απεβίωσε χθες και κηδεύεται σήμερα στην ιδιαίτερη Πατρίδα μας, το Ναύπλιο, ένας από τους σπουδαιότερους Νεοέλληνες Ποιητές, ο πανάξιος Άρχοντας της πέννας Πάνος Λιαλιάτσης, φίλος καλός και συνοδοιπόρος στα μονοπάτια της Πριγκίπισσάς μας της Ποίησης.
 

Ο μακ. Π. Λιαλιάτσης γεννήθηκε το 1936 στην ιστορική Ασίνη, την οποία έχει εξυμνήσει δεόντως ο Γιώργος Σεφέρης. Σπούδασε Θεολογία και Φιλοσοφία στην Αθήνα, στο Παρίσι και στη Σορβόννη. Δίδαξε στη Μέση Εκπαίδευση. Έγραψε και κυκλοφόρησε πέντε Ποιητικές συλλογές, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται 128 Ποιήματα.
 
Ο Αναπλιώτης Ποιητής και εξαίρετος φίλος Φάνης Λελεμψής, στο άκουσμα της είδησης για την αναχώρηση του Πάνου Λιαλιάτση από τη σκηνή του βίου τούτου, σχεδίασε αμέσως -με θλίψη αλλά και έμπνευση- το παρακάτω φιλοσοφικό και λογοτεχνικό στιχούργημα:
 
Ο ΧΡΟΝΟΣ ΕΙΝΑΙ ΑΜΕΛΗΤΕΟΣ
 
Πέθανε ο ποιητής
Πάνος Λιαλιάτσης στο Ανάπλι
σε βαθιά γερατειά έμπνευσης.
Ο χρόνος είναι αμελητέος.
Ο χρόνος είναι ο κηδεμόνας
του καθενός.
Το ακροατήριο η σιγή
επωμίζεται τα πάθη.
 
ΦΑΝΗΣ ΛΕΛΕΜΨΗΣ
Ναύπλιο - Ανάπλι
26 Απρίλη 2025

Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης 2025

 
Η 21η Μαρτίου είναι μια ιδιαίτερη μέρα, αφιερωμένη στην Ποίηση, τη μορφή τέχνης που εκφράζει συναισθήματα, σκέψεις και ιδέες μέσα από λέξεις με βαθύ νόημα και ρυθμό. Η Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης αναγνωρίζει την αξία της Ποίησης ως μέσο έκφρασης και επικοινωνίας, ενισχύοντας τη σύνδεση μεταξύ πολιτισμών και ανθρώπων σε όλο τον κόσμο.
 

Η Ποίηση έχει την ικανότητα να μας ταξιδεύει σε κόσμους εσωτερικούς και εξωτερικούς, να μας κάνει να νιώσουμε συναισθήματα που συχνά δεν μπορούν να εκφραστούν με άλλους τρόπους. Είναι μια μορφή τέχνης που συχνά «χτίζεται» με λέξεις απλές, όμως γεμάτες νόημα. Οι Ποιητές καταφέρνουν να ενσωματώσουν τις εμπειρίες, τους αγώνες και τις ελπίδες τους σε στίχους που μιλούν άμεσα στην ψυχή μας.
 
Η Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης μας θυμίζει τη δύναμη των λέξεων, την ικανότητά τους να μας ενώνουν και να μας ενδυναμώνουν. Είτε μέσω μιας ηχοτοπίας, είτε με έναν στοχαστικό στίχο, η Ποίηση είναι εκεί για να μας κάνει να σκεφτούμε, να νιώσουμε και να ονειρευτούμε.
 
Σήμερα, λοιπόν, ας τιμήσουμε την Ποίηση και τη δύναμή της, διαβάζοντας ή γράφοντας ένα Ποίημα, εξερευνώντας τη μαγεία των λέξεων.

Παρουσίαση Βιβλίου Δουμά

 

Η Βασιλική Β. Παππά προτείνει...

 

Αλέξανδρος Δουμάς, Οι Κορσικανοί αδελφοί
Σελίδες: 272, ISBN: 978-960-229-384-3, Εκδόσεις Ερατώ
 
Κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Ερατώ το βιβλίο του σημαντικού Γάλλου συγγραφέα Αλέξανδρου Δουμά «Οι Κορσικανοί αδελφοί». Αν και δίδυμοι οι Κορσικανοί αδελφοί, Λυσιέν και Λουί, με μια εκπληκτική ομοιότητα στην εμφάνισή τους, διαφέρουν στον τρόπο ζωής τους. Ο σκληροτράχηλος Λυσιέν ζει με βάση την παράδοση και τις ηθικές αξίες της κλειστής κοινωνίας της Κορσικής, ζει στον τόπο όπου γεννήθηκε μαζί με την μητέρα του, ενώ ο Λουί συνεπαρμένος από τη διανόηση, τη λάμψη που εκπέμπει μια καριέρα νομικού και την κοινωνική ζωή της πρωτεύουσας, ζει στο Παρίσι, προσπαθώντας να διατηρήσει όμως στην ψυχή του τις αξίες του τόπου του.
 
Εν τούτοις, παρά τις διαφορές στα ενδιαφέροντά τους, οι δύο αδελφοί μένουν ενωμένοι με ισχυρούς δεσμούς τηλεπάθειας, ένα στοιχείο που, κατά μυστηριώδη τρόπο υπάρχει στην οικογένεια τους, εδώ και πολλές γενιές. Αναθρεμμένοι με τα ιδανικά της Κορσικής, οι δύο δίδυμοι αδελφοί νοσταλγούν τις υψηλές ιπποτικές αρετές του παρελθόντος και τους κανόνες της ανδρικής τιμής.
 
Το μυθιστόρημα «Οι Κορσικανοί αδελφοί», έχοντας γίνει το θέμα πολλών κινηματογραφικών ταινιών, αρχίζει με την ήρεμη περιγραφή ταξιδιωτικών εντυπώσεων για να καταλήξει σε μια μεγάλη τραγωδία.
 
Ο Αλέξανδρος Δουμάς, γάλλος μυθιστοριογράφος και θεατρικός συγγραφέας γεννήθηκε στο Παρίσι το 1824. Ήταν νόθος γιος του Αλέξανδρου Δουμά (πατέρα), γεγονός που επέδρασε σημαντικά στην προσωπικότητα και στο συγγραφικό του έργο. Τα έργα του διακήρυτταν την αντίθεσή του απέναντι στη ρομαντική ηθική, στις συνήθειες των πλουσίων και στον αστικό συντηρητισμό. Έγινε γνωστός από το πρώτο του μυθιστόρημα, Η κυρία με τις καμέλιες (1848), που είχε αυτοβιογραφική αφετηρία. Το μυθιστόρημα αυτό διασκεύασε ο ίδιος σε θεατρικό έργο (1852), το οποίο θριάμβευσε στις θεατρικές σκηνές. Το έργο διακρίνεται από μία αναλογία ρομαντικών και ρεαλιστικών στοιχείων, που συντείνουν σε ένα υψηλό δραματικό αποτέλεσμα. Στην Κυρία με τις καμέλιες βασίστηκε αργότερα η όπερα του Βέρντι Λα Τραβιάτα. Ακολούθησαν τα βιβλία του, Ο ημίκοσμος (1855), Ο νόθος (1858), Ο άσωτος πατέρας (1859)  και ο Φίλος των γυναικών (1864), όπου εμβαθύνει περισσότερο στην ψυχολογική διερεύνηση των προσώπων, κυρίως των γυναικών. Από τα μεταγενέστερα έργα του αξιόλογα είναι Η ξένη (1676) και Φρανσιγιόν (1887).

Πολυδούρη και Καρυωτάκης

 
Ήταν ένα γλυκό σούρουπο στην Αθήνα του 1922. Η Μαρία Πολυδούρη μπήκε σε ένα ζαχαροπλαστείο στην οδό Πανεπιστημίου. Εκεί είχε δώσει ραντεβού με τον Κώστα Καρυωτάκη.
 

Εκείνη έφτασε νωρίτερα και έψαχνε κάπου να καθίσει για να τον περιμένει. Το ζαχαροπλαστείο λέγονταν “Παλλάδιο” και ήταν γεμάτο κόσμο. Δύσκολα εύρισκες τραπεζάκι άδειο. Γκαρσόνια πήγαιναν κι έρχονταν. Έντονες συζητήσεις, γέλια, φασαρία.
 
Η Μαρία κάθισε σε μια γωνιά στο βάθος του μαγαζιού. Άγνωστη μεταξύ αγνώστων. Κανείς δεν την ήξερε, άλλωστε πάντα ήταν χαμηλών τόνων. Κλεισμένη στον εαυτό της απέφευγε τις πολλές συναθροίσεις. Παρήγγειλε  ένα αναψυκτικό. Έβγαλε ένα σημειωματάριο από την τσάντα της κι ένα μολύβι. Φαίνονταν σκεπτική. Τα μάτια της ήταν συνέχεια προς την πόρτα. Περίμενε να έρθει εκείνος και η καρδιά της κτυπούσε. Μια κοιτούσε προς την πόρτα και μια έσκυβε τα μάτια της στο σημειωματάριο, σαν να την απασχολούσε κάποιος στίχος.
 
Σ’ εκείνον τον ελάχιστο χρόνο που προσπαθούσε κάτι να γράψει, μπήκε εκείνος.
Δεν την έψαξε καθόλου. Σαν να ήξερε το σημείο που κάθονταν. Ούτε που κοίταξε αριστερά ή δεξιά, προχώρησε κατευθείαν προς εκείνη.
 
Όταν σήκωσε τα μάτια της η Μαρία τον είδε να την πλησιάζει.
 
ΜΑΡΙΑ – Μα πώς με ξετρύπωσες τόσο εύκολα κι ήρθες κατευθείαν σε εμένα; Ο Κώστας της έδωσε μια ποιητική απάντηση.
 
ΚΩΣΤΑΣ– Τα μάτια σου σα δυο αστέρια, φώτιζαν απ’ την πόρτα και μου έδειξαν το δρόμο!!!
 
Εκείνο το βράδυ η Μαρία έγραψε ένα από τα καλύτερα ποιήματά της. “Μόνο γιατί μ’ αγάπησες.”
 
Δεν τραγουδώ παρά γιατί μ’ αγάπησες
στα περασμένα χρόνια.
Και σε ήλιο, σε καλοκαιριού προμάντεμα
και σε βροχή, σε χιόνια,
δεν τραγουδώ παρά γιατί μ’ αγάπησες.
 
Μόνο γιατί με κράτησες στα χέρια σου
μια νύχτα και με φίλησες στο στόμα,
μόνο γι’ αυτό είμαι ωραία σαν κρίνο ολάνοιχτο
κ’ έχω ένα ρίγος στην ψυχή μου ακόμα,
μόνο γιατί με κράτησες στα χέρια σου.
 
Μόνο γιατί τα μάτια σου με κοίταξαν
με την ψυχή στο βλέμμα,
περήφανα στολίστηκα το υπέρτατο
της ύπαρξής μου στέμμα,
μόνο γιατί τα μάτια σου με κοίταξαν.
 
Μόνο γιατί όπως πέρναγα με καμάρωσες
και στη ματιά σου να περνάει
είδα τη λυγερή σκιά μου, ως όνειρο
να παίζει, να πονάει,
μόνο γιατί όπως πέρναγα με καμάρωσες.
 
Γιατί δισταχτικά σα να με φώναξες
και μου άπλωσες τα χέρια
κ’ είχες μέσα στα μάτια σου το θάμπωμα
- μια αγάπη πλέρια,
γιατί δισταχτικά σα να με φώναξες.
 
Γιατί, μόνο γιατί σε σέναν άρεσε
γι’ αυτό έμεινεν ωραίο το πέρασμά μου.
Σα να μ’ ακολουθούσες όπου πήγαινα,
σα να περνούσες κάπου εκεί σιμά μου.
Γιατί, μόνο γιατί σε σέναν άρεσε.
 
Μόνο γιατί μ’ αγάπησες γεννήθηκα,
γι’ αυτό η ζωή μου εδόθη.
Στην άχαρη ζωή την ανεκπλήρωτη
μένα η ζωή πληρώθη.
Μόνο γιατί μ’ αγάπησες γεννήθηκα.
 
Μονάχα για τη διαλεχτήν αγάπη σου
μου χάρισε η αυγή ρόδα στα χέρια.
Για να φωτίσω μια στιγμή το δρόμο σου
μου γέμισε τα μάτια η νύχτα αστέρια,
μονάχα για τη διαλεχτήν αγάπη σου.
 
Μονάχα γιατί τόσο ωραία μ’ αγάπησες
έζησα, να πληθαίνω
τα ονείρατά σου, ωραίε που βασίλεψες
κ’ έτσι γλυκά πεθαίνω
μονάχα γιατί τόσο ωραία μ’ αγάπησες.