Ελληνικό αλφάβητο στην Ουαλία

Το Κάρδιφ είναι η πρωτεύουσα πόλη του Πριγκηπάτου της Ουαλίας. Στο πανέμορφο Κάστρο του, που διατηρείται σε θαυμάσια κατάσταση, και συγκεκριμένα στη Βιβλιοθήκη του, που είναι αρκετά μεγάλη, βρίσκουμε κάτι που έχει ελληνικό ενδιαφέρον.
 

Είναι αλήθεια βέβαια πως όλο το Κάστρο είναι γεμάτο από ελληνικά -μυθολογικά και ιστορικά- στοιχεία και παραστάσεις, μικρές και μεγάλες, που δείχνουν το ενδιαφέρον και την πολυμάθεια του ιδιοκτήτη, Μαρκήσιου του Μπιουτ.
 

Ειδικά στη Βιβλιοθήκη όμως, που ξεκίνησε να κατασκευάζεται το 1873 από τον Βικτωριανό Αρχιτέκτονα William Burges, βλέπουμε και θαυμάζουμε την απεικόνιση του ελληνικού αλφαβήτου, ως πρώτου και σημαντικότερου μιας σειράς αρχαίων αλφαβήτων (τα άλλα τέσσερα είναι: Ασσυριανό, Εβραϊκό, Αιγυπτιακό και Κελτικό).

Μόνο λέξεις

 
Λίγες λέξεις για τις λέξεις...
 

Όλη μας η ζωή, όλη μας η γήϊνη πορεία, στηρίζεται στη βάση της επικοινωνίας, της έκφρασης... στηρίζεται στις λέξεις...
 
Άλλωστε... μονάχη έγνοια η γλώσσα μας...
 
Μια ζωή να ψάχνουμε για τις λέξεις, για τις κατάλληλες λέξεις...
 
Βοηθός και συνοδοιπόρος στο μονοπάτι αυτό ο φίλος Καθ. Γ. Μπαμπινιώτης και όχι μόνο...
 
Το λεξικό του πάντα πάνω στο γραφείο... χιλιοανοιγμένο... μυριοχρησιμοποιημένο... τα φύλλα του άρχισαν να φθείρονται από το αδιάλειπτο ξεφύλλισμα.
 
Οι τόνοι φυγαδεύθηκαν, τα σημεία στίξης απλοποιήθηκαν, τα γράμματα άλλαξαν (π.χ. αυγό ή αβγό), όμως το αίσθημα του σεβασμού στις ελληνίδες λέξεις, όπως ανάλογα στις ελληνίδες καρυάτιδες, παραμένει πάντα ισχυρό και σταθερό.
 
Την αξία των λέξεων -πάντως- μας την υπενθυμίζουν και υπογραμμίζουν με έμφαση πάντα οι εντάλαντοι Ποιητές μας.
 
Που να ξεχωρίσεις, που να τολμίσεις να αναφέρεις ονόματα. Όσα κι αν αναφέρεις πάντα κάποιος ταπεινός, αλλά όχι λιγότερο ελλόγιμος, θα κρύβεται σε ένα μικρό δωματιάκι, μπροστά σε ένα απλό γραφειάκι και θα παιδεύεται να ανακαλύψει την αρμόζουσα για την περίσταση λέξη.
 
Κι αν δεν καταφέρει να βρει αυτήν ακριβώς που αναζητά, τότε... τότε θα τολμήσει να πλάσει μια νέα, θα ποιήσει μια καινούργια και θα εμπλουτίσει έτσι τη βασίλισσα γλώσσα μας.
 
Οι λέξεις... τα φύλλα της ψυχής μας!!!
 
Τάσος Βυζάντιος

«Αναστάσιος» σε διάφορες γραφές

Στην ιστοσελίδα του Αρχαιολογικού μουσείου Θηβών, βρήκαμε ένα πρόγραμμα όπου μπορούμε να γράψουμε το όνομά μας σε διάφορες ελληνικές γραφές. Ιδού το αποτέλεσμα:

Α). Μυκηναϊκή γραφή ή Γραμμική Β':

Β). Αρχαϊκή γραφή:

Γ). Κλασσική:

Δ). Πρωτοβυζαντινή:

Ε). Βυζαντινή:

Κλασικά παιχνίδια

Είναι αλήθεια πως οι παιδικές αναμνήσεις όλων μας είναι γεμάτες από τα παιχνίδια που μας διασκέδαζαν όταν ήμασταν μικροί, από αρκουδάκια και κούκλες, μέχρι το χτίσιμο με πλαστικά τούβλα και τη συναρμολόγηση τρένων.

Η τελευταία συλλογή των 10 Βρετανικών γραμματοσήμων παρουσιάζει όμορφα κλασικά παιχνίδια, που ενθάρρυναν τη δημιουργικότητα και ενέπνευσαν εκατομμύρια νεαρά μυαλά. Και εξακολουθούν να συναρπάζουν παιδιά μέχρι σήμερα.

Ο εκπρόσωπος τύπου των Βασιλικών Ταχυδρομείων Philip Parker ανέφερε χαρακτηριστικά: «British toymakers enjoyed a reputation for quality and innovation, and these nostalgic stamps celebrate 10 wonderful toys that have endured through the decades».

Ο Δρ. Βολιώτης για το Αλφαβητάρι

Α Λ Φ Α Β Η Τ Α Ρ Ι

Ελληνικοί Βδομαδιάτικοι Αναβαθμοί

Πρωτοπρεσβυτέρου Αναστασίου Δ. Σαλαπάτα

Με τον τίτλο αυτό εκδόθηκε και κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο του Πρωτοπρεσβυτέρου Αναστασίου Δ. Σαλαπάτα από τις εκδόσεις Ακακία με χρονολογία και τόπο έκδοσης London 2015.

O π. Αναστάσιος είναι ένας ακούραστος κληρικός που δεν περιορίζεται μόνο στην εκτέλεση των ιερατικών του καθηκόντων (τελετουργία και ποιμαντική), τα οποία επιτελεί με πολλή αφοσίωση και πληρότητα, αλλά παράλληλα ασχολείται με την ελληνοχριστιανική εκπαίδευση ως Διευθυντής του Ελληνικού Παροικιακού Σχολείου (Ελληνικού Κολεγίου) Αγίου Παντελεήμονος Harrow. Και παρόλο που έχει ένα υπερφορτωμένο πρόγραμμα εργασιών, βρίσκει χρόνο να ασχοληθεί και με τη συγγραφή άρθρων και βιβλίων όχι μόνο θρησκευτικού αλλά και ευρύτερου ιστορικού και πολιτιστικού περιεχομένου, στον πεζό αλλά και στον έμμετρο λόγο, όπως είναι οι δύο Ποιητικές Συλλογές με τίτλο Φαεσφόρος αίνος, η πρώτη και Όπου γής η δεύτερη, που κυκλοφόρησαν πριν λίγα χρόνια.

Τώρα μάς εξέπληξε με το νέο του βιβλίο που αναφέραμε πιο πάνω. Και γράφω μάς εξέπληξε, γιατί κατά την τελευταία εξαετία ο π. Αναστάσιος ήταν υπεραπασχολημένος με την ανέγερση Νέου Ιερού Ναού της Ενορίας του. Με ακατάβλητη θέληση, πολλή φροντίδα και σκληρό αγώνα κατόρθωσε σε συνεργασία με τον Πρόεδρο και τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνορθόδοξης Κοινότητας Αγίου Παντελεήμονος Harrow και τη συνδρομή όλων των ενοριτών της Κοινότητας, αλλά και πολλών δωρητών εκτός αυτής, να φέρει εις πέρας αυτό το πολύ δύσκολο έργο. Πέτυχε δηλαδή πρωτιά. Και με τη λέξη αυτή θέλω να τονίσω ότι πρώτη φορά μετά από εκατόν τριάντα χρόνια, αν ενθυμούμαι καλά, δηλαδή μετά την ανέγερση του Ιερού Ναού της Αγίας Σοφίας του Λονδίνου η περιοχή του Harrow του ΒΔ Λονδίνου απέκτησε ένα περικαλλή Ορθόδοξο ναό προς τιμήν του Αγίου Παντελεήμονος και της Αγίας Παρασκευής.

Σήμερα η Ελληνορθόδοξη Κοινότητα του Harrow του Λονδίνου μπορεί να σεμνύνεται ότι με τη βοήθεια του Θεού και των αγίων Παντελεήμονος και Παρασκευής κατόρθωσε με πρωτοστάτη τον π. Αναστάσιο και συνεργάτες τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου και όλους τους ενορίτες και συνδρομητές και δωρητές εντός και εκτός της Κοινότητας και με τις ευλογίες του Σεβασμιωτάτου Αρχιεπισκόπου Θυατείρων και Μ. Βρετανίας κ. Γρηγορίου μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, λαμβανομένων υπόψη των συνθηκών που υπήρχαν, να έχει αποπερατώσει ένα περικαλλή Ορθόδοξο Ναό στο ΒΔ Λονδίνο για να λατρεύεται ο Πανάγαθος Θεός δια των Αγίων του και να δοξάζεται η Ορθοδοξία.

Μετά από την παρένθεση αυτή, που θεώρησα απαραίτητη, επανερχόμεθα στο θέμα του νέου βιβλίου του π. Αναστασίου. Παρά τον φόρτο εργασίας και τα πολλαπλά καθήκοντά του ο π. Αναστάσιος δεν αμέλησε και την άλλη του ασχολία, τη συγγραφή.

Στο νέο βιβλίο του ο π. Αναστάσιος ασχολείται με λέξεις / έννοιες που δεν είναι τυχαίες, αλλά σκόπιμα επιλεγμένες. Πολλές από αυτές έχουν βαθιά σημασία και ένα εύρος που καλύπτουν με το βάθος και το πλάτος τους σημαντικές περιοχές της πολιτιστικής δημιουργίας στο χώρο της κοινωνιολογίας, της φιλοσοφίας, της θρησκείας και του πολιτισμού.

Μερικές λέξεις επελέγησαν από τον συγγραφέα, γιατί έχουν ένα συνδετικό στοιχείο με την προσωπική του ζωή, όπως: βύσσινο, γραφομηχανή, καμπάνα, Λέχοβα (τόπος στην ορεινή Κορινθία, όπου βρίσκεται το Μοναστήρι της Παναγίας της «Λεχοβίτισσας» κ.λπ.) ή δείχνουν ότι ο συγγραφέας έχει σχέση και με τον ρεαλισμό, γιατί επιλέγει και έννοιες της καθημερινής ζωής, όπως: ώρα, ψωμί, ταξίδι, ρολόι, ξημέρωμα, νεότητα, κέντημα κ. λπ.

Ο τίτλος του βιβλίου ΑΛΦΑΒΗΤΑΡΙ, με υπότιτλο Ελληνικοί Βδομαδιάτικοι Αναβαθμοί, οφείλεται στο γεγονός ότι οι 168 συνολικά λέξεις/έννοιες κατανέμονται σε 24 ενότητες όσα είναι τα γράμματα του ελληνικού αλφαβήτου, γιατί σε κάθε γράμμα αντιστοιχούν 7 λέξεις που όλες αρχίζουν από το ίδιο γράμμα. Για παράδειγμα στο άλφα περιλαμβάνονται οι λέξεις: ανάσταση, ανατολή, αίνος, αγάπη, άνθρωπος, αλήθεια, αρετή, κ. ο. κ.

Πριν από την έναρξη των λέξεων της κάθε επτάδας προηγείται μια σύντομη εισαγωγή που αναφέρεται στο οικείο γράμμα που αποτελεί την αρχή των λέξεων αυτών. Κατόπιν ακολουθεί μια σύντομη ανάπτυξη του νοήματος της κάθε λέξης/έννοιας που περιλαμβάνονται στην επτάδα. Στην εισαγωγή του πρώτου γράμματος (του α) ο συγγραφέας γράφει ότι εμπνεύστηκε να γράψει το βιβλίο από το Facebook να ασχοληθεί με το ελληνικό αλφάβητο ξεκινώντας σε συνεργασία κάνοντας ένα διάλογο με φίλους «και συνοδοιπόρους του Facebook με σημείο αναφοράς σημαντικές λέξεις/έννοιες που το πρώτο γράμμα τους να συμπίπτει με ένα από τα 24 γράμματα του ελληνικού αλφαβήτου από το α ως το ω».

Όπως είναι φυσικό οι πιο σημαντικές έννοιες καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος του συνόλου των 168 λέξεων. Δειγματικά αναφέρουμε μερικές από αυτές, όπως: άνθρωπος, γλώσσα, δικαιοσύνη, δημοκρατία, Ελλάδα, ελευθερία, ζωή, Θεός, θάνατος, ιστορία, καθήκον, λόγος, μητέρα, μοναξιά, νόμος, Ορθοδοξία, οικογένεια, ποίηση, πίστη, πατρίδα, ρομαντισμός, σχολείο, συνείδηση, τέχνη, ύπαρξη, υπερρεαλισμός, φιλία, χρόνος, χρέος, ψυχή, ωραιότητα.

Η προσέγγιση των εννοιών αυτών γίνεται πρακτικά, χωρίς φιλοσοφικές ενατενίσεις και θεωρίες και χωρίς ανοίγματα σε περιοχές που θα δημιουργούσαν ένα κυκεώνα για τον αναγνώστη. Γιατί προσεγγίζοντας τις λέξεις / έννοιες του βιβλίου ο συγγραφέας με την ευρυμάθεια που τον διακρίνει, κάνει αναφορές σε Πατέρες της Εκκλησίας, εκκλησια-στικούς συγγραφείς, ποιητές, στοχαστές, φιλοσόφους και ανθρώπους της τέχνης και της επιστήμης Έλληνες, Αρχαίους και Νεοέλληνες και σε ξένους. Αναφέρουμε μερικά ενδεικτικά ονόματα: Μ. Βασίλειος,, Ι. Χρυσόστομος, Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, Άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας, Αρχιεπίσκοπος της Αλβανίας Αναστάσιος, Σωκράτης, Πλάτωνας, Αριστοτέλης, Αισχύλος, Ευριπίδης, Πυθαγόρας, Πλούταρχος, Καβάφης, Ρίτσος, Γκάτσος, Βρεττάκος, Σολωμός, Σικελιανός, Ελύτης, Σεφέρης, Πολέμης, Καρυωτάκης, Παπανούτσος, Κοραής, Μακρυγιάννης, Νίτσε, Σαρτρ, Έριχ Φρομ, Φρόυντ, Βίκτωρ Ουγκώ, Ντοστογιέφσκι, Σίλλερ, Μπερδιάγιεφ, Κιρκεγκάαρντ, Τολστόι, Σαίξπηρ, Λεονάρντο ντα Βίντσι, Βίσεντ Βαν Γκογκ.

Η αναφορά σε ποιητές, φιλοσόφους, και επιστήμονες και λοιπούς ανθρώπους των γραμμάτων και των τεχνών, γίνεται απλά και επαγωγικά, για να γίνονται κατονοητά τα λεγόμενά τους και να προσεγγίζεται έτσι το κυριότερο μέρος της έννοιας που αποτελεί τον κεντρικό άξονα του νοήματός της.

Εικόνες σχετικές με αρκετές αναλυόμενες έννοιες παρεμβάλλονται ανάμεσα στις 168 έννοιες και ανακουφίζουν τον αναγνώστη, ιδίως όταν το βαθύτερο νόημα των εννοιών έχει κάποια δυσκολία στην κατανόησή του. Εξ άλλου οι σχετικές με τις αναπτυσσόμενες έννοιες εικόνες αποτελούν και ένα μέσο εποπτείας για να εμβαθύνει η ψυχή του αναγνώστη στο νόημά τους. Με τον τρόπο αυτό της επαγωγικής και λιτής σκέψης παράλληλα και με τις παρεμβαλλόμενες εικόνες κατόρθωσε ο συγγραφέας να κάνει κατανοητή τη σημασία και τη σπουδαιότητα της αναπτυσσόμενης κάθε φορά λέξης έννοιας, ιδίως όταν αυτή δεν αποτελούσε ένα συγκεκριμένο ουσιαστικό, (π.χ. βύσσινο, καμπάνα, ναός, νερό, κ.λπ.), αλλά μια έννοια αφηρημένη (π.χ. ειρήνη, ελευθερία, ελπίδα, μοναξιά κ.λπ.) και να γίνει καταληπτός και ελκυστικός στο αναγνώστικό κοινό στο οποίο απευθύνεται το βιβλίο.

Συγχαίρουμε τον π. Αναστάσιο για το νέο πόνημά του και του ευχόμαστε καλή επιτυχία. Είμαστε βέβαιοι ότι θα γίνει ευπρόσδεκτο από το αναγνωστικό κοινό, το οποίο όχι μόνο θα ωφεληθεί από το περιεχόμενό του, γιατί θα ενημερωθεί για πολλά θέματα που δεν ήξερε ή ήξερε πολύ ελάχιστα, αλλά και θα πάρει απαραίτητα μηνύματα τόσο κατατοπιστικά όσο και καθοδηγητικά και ελπιδοφόρα για τον αγώνα της ζωής.

Δρ. Νικόλαος Βολιώτης

Φιλόλογος

τ. Σύμβουλος Εκπαίδευσης Ελληνικής Πρεσβείας Λονδίνου

ΠΗΓΗ: Ιδιωτική Οδός

Ολόκληρη η εκδήλωση

...της παρουσίασης του «Αλφαβηταρίου»

Αναχωρώντας σήμερα για ένα επταήμερο ταξίδι στην αγαπημένη και πολυπόθητη Πατρίδα, σας αφήνω να παρακολουθήσετε, από τη Hellenic TV του Λονδίνου, ολόκληρη την πρόσφατη εκδήλωση παρουσίασης του τελευταίου μου βιβλίου.

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στις 13 Σεπτεμβρίου 2015, στην Αίθουσα Εκδηλώσεων της Ελληνικής Κοινότητας Αγ. Παντελεήμονος στο Harrow - ΒΔ Λονδίνου.

Η εβδομάδα του «Ω»

Το βδομαδιάτικο Αλφαβητάρι μας φθάνει με το γράμμα «Ω» στο τέλος του. Ήταν μια όμορφη διαδρομή, στη διάρκεια της οποίας γευθήκαμε πολλές χαρές, με την επεξεργασία λέξεων και εννοιών που είναι ιδιαίτερες και πάνω απ’ όλα αγαπημένες! Το «Ω», το εικοστό τέταρτο και τελευταίο γράμμα του ελληνικού αλφαβήτου, είναι ως γνωστόν το μεγάλο «Ο», το Ω-μέγα! Έτσι κι εμείς μπορούμε, παραφράζοντας τον μεγάλο Ελύτη, να αναφερόμαστε στο ελληνικό αλφάβητο το μικρό (που διακονεί την ολιγομιλούμενη γλώσσα μας) το μέγα (για τη σπουδαιότητα που έχει)!

ΩΜΟΦΟΡΙΟ! Το Ωμοφόριο είναι ένα άμφιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας, το οποίο φορεί σε κάθε Ακολουθία που τελεί ο Επίσκοπος. Θεωρείται μάλιστα το διακριτικό άμφιο του Αρχιερατικού βαθμού.

Το εν λόγω άμφιο φέρεται στους ώμους του Επισκόπου, «πίσω από την κεφαλή, με κατάληξη των δύο άκρων του έμπροσθεν των ώμων ή σταυρωτά». Υπάρχουν και χρησιμοποιούνται σε διάφορες χρονικές στιγμές των Ιερών Ακολουθιών δύο Ωμοφόρια, το μικρό και το μεγάλο, που διακρίνονται ανάλογα με το μήκος τους.

Το Ωμοφόριο, όπως κι όλα τα άλλα άμφια, έχει κι αυτό τους δικούς του συμβολισμούς. Κυρίως αναφέρεται και συμβολίζει τον Καλό Ποιμένα, γιατί όπως στην σχετική παραβολή ο Ποιμένας βρήκε το απολωλός πρόβατο και το έφερε στους ώμους του έτσι και ο Επίσκοπος (φορώντας το Ωμοφόριο στους ώμους του) δείχνει να φροντίζει θυσιαστικά για τους πιστούς, τα πνευματικά βάρη των οποίων επωμίζεται!

ΩΡΑ! Ρωτάμε συχνά ο ένας τον άλλον: «τί Ώρα είναι;», ή «τί Ώρα θα πάμε εκεί που έχουμε κανονίσει;». Η Ώρα σε έναν μεγάλο βαθμό διαφεντεύει το καθημερινό πρόγραμμά μας.

Η Ώρα έχει αναφορά στο χρόνο. Είναι μέρος και υποδιαίρεσή του. Κι ο χρόνος είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο ζούμε, εργαζόμαστε, κινούμαστε, αλλά και αναπαυόμαστε, μέχρι να έλθει... η Ώρα να περάσουμε... πίσω από την κουρτίνα, και να μεταφερθούμε στην αιωνιότητα.

Αξίζει οπωσδήποτε ν’ αναφερθεί και η εκκλησιαστική και λειτουργική σημασία της Ώρας, που επισημαίνει μία από τις τέσσερεις τακτές ημερήσιες Ιερές Ακολουθίες, αλλά κι άλλες έκτακτες, όπως οι Μεγάλες και Βασιλικές Ώρες των Θεοφανείων, Χριστουγέννων και Μεγ. Παρασκευής!

ΩΡΑΙΟΤΗΤΑ! Αυτός είναι ένας βασικός χαρακτηρισμός που δίνεται στην χριστιανική Τέχνη! Οι Ρώσοι που παρακολούθησαν το 988 μ.Χ. τη Θεία Λειτουργία στον Καθεδρικό Ναό της Αγίας Σοφίας στην Βασιλεύουσα, μίλησαν στον Πρίγκηπα Βλαδίμηρο -μεταξύ άλλων και- με τα παρακάτω λόγια: «Δεν υπάρχει πουθενά αλλού πάνω στη γη τέτοια λαμπρότητα, τέτοιο μεγαλείο και τέτοια ομορφιά... Δεν μπορούμε να ξεχάσουμε αυτή την Ωραιότητα»!

Αυτή η «Ωραιότητα» είναι βασικό στοιχείο της Ορθόδοξης Πνευματικότητας. Έχει βέβαια αναφορά και στην Τέχνη, αλλά σχετίζεται οπωσδήποτε άμεσα και οντολογικά με τη θεολογία και με την ίδια τη ζωή της Εκκλησίας. Ο σπουδαίος Ρώσος θεολόγος Παύλος Ευδοκίμωφ έχει γράψει πως: «Η περίφημη εικόνα της Αγίας Τριάδος του Ρούμπλιεφ μας προσφέρει το συναρπαστικό θέαμα αυτής της θείας Ωραιότητος». Με τον όρο «Ωραιότητα» εννοείται εδώ η Τριαδική Θεότητα.

Αυτό στην ουσία σημαίνει πως το αισθητικά ωραίο στο χώρο της χριστιανικής Τέχνης προέρχεται και εκπηγάζει από τον ίδιο τον Θεό, ο οποίος αποδέχεται, ευλογεί και καταξιώνει το έργο του χριστιανού καλλιτέχνη. Με την άποψη αυτή προφανέστατα θα συμφωνούσε και ο Πλάτωνας, ο οποίος υποστήριζε πως «το ωραίο είναι η λαμπρότητα του αληθινού»!

ΩΣΑΝΝΑ! Ένα εβραϊκό επιφώνημα, γνωστό βασικά από την Αγία Γραφή, το οποίο κυρίως σημαίνει «σώσον δη», δηλαδή «σώσε μας». Άλλοτε δε, επισημαίνει δοξολογικό ύμνο.

Στη θριαμβευτική είσοδο του Ιησού στα Ιεροσόλυμα το πλήθος έκραζε: «Ωσαννά, ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου»! Οι μεταφραστές, είτε στα Νέα Ελληνικά είτε σε άλλες γλώσσες, συνήθως αφήνουν το εν λόγω επιφώνημα αμετάφραστο!

Ο όρος αυτός, λόγω του ότι είναι ιδιαίτερα εύηχος, έχει αξιοποιηθεί και χρησιμοποιηθεί στη σύγχρονη εποχή σε διάφορες περιστάσεις από μουσικά συγκροτήματα και διάσημους συνθέτες, όπως ο Paul McCartney, ως μέρος μιας μουσικής δημιουργίας!

ΩΡΙΜΟΤΗΤΑ! Σύμφωνα με τον πρύτανη των λεξικογράφων Γ. Μπαμπινιώτη, Ωριμότητα είναι «η πνευματική συγκρότηση..., η ολοκληρωμένη ψυχοσωματική ανάπτυξη, το να έχει ολοκληρωθεί κάποιος βιολογικά και ψυχοπνευματικά».

Μιλάμε πολλές φορές για τα «χρόνια της Ωριμότητας» κάποιου καλλιτέχνη, λογοτέχνη ή φιλοσόφου, αναφερόμενοι στη μεστή παραγωγή του και στην κατάκτηση της υψηλότερης κορυφής, σύμφωνα με τα ανθρώπινα κριτήρια.

Ο Αμερικανός συγγραφέας αυτοβοήθειας Jim Rohn (1930-2009), έλεγε χαρακτηριστικά για το θέμα μας πως, «Ωριμότητα είναι να μην παραπονιέσαι όταν κάτι δεν πάει καλά»! Έχει σωστά ειπωθεί δε, ότι «Η Ωριμότητα δεν είναι ένας προορισμός, αλλά ένας δρόμος με πολλούς σταθμούς».

ΩΚΕΑΝΟΣ! Μια μεγάλη, τεράστια θα λέγαμε, θάλασσα, όχι μόνο σε έκταση και πλάτος, αλλά και σε βάθος, τόσο που κάποτε αναφερόμαστε στο «απύθμενο βάθος» του! Την ονομασία του ο Ωκεανός οφείλει στον Ηρόδοτο, ο οποίος ονόμασε τις μεγάλες θαλάσσιες επιφάνειες με τον όρο αυτό.

Στην Ελληνική Μυθολογία ο Ωκεανός ήταν γιος του Ουρανού και της Γαίας. Θεωρείται ως η αρχαιότερη θαλάσσια θεότητα που καταγράφεται από την Ελληνική Μυθολογία και εμφανίζεται για πρώτη φορά στα ορφικά ποιήματα.

Η γνωστή Ελληνίδα τραγουδίστρια Καίτη Κουλλιά, τραγούδησε ένα όμορφο άσμα, με τον τίτλο «Ωκεανός». Μερικοί στίχοι είναι και οι εξής: «Σ' έναν αόρατο ωκεανό, / μέσα στα ρεύματα σ’ ακολουθώ... / Κύμα το κύμα, φιλί το φιλί, / στων οριζόντων τη σιωπή... / Σώμα απ’ το σώμα σου είμαι και ’γώ, / μια πεταλούδα μέσα στον ωκεανό... / Κάτω απ’ τον ίλιγγο των αστεριών, / μέσα στους κήπους των βυθών...»!

ΩΔΕΙΟ! Ο όρος αυτός αποδεικνύει περίτρανα την αρχαιότητα και διαχρονικότητα της αθάνατης ελληνικής γλώσσας μας. Η ίδια ακριβώς λέξη χρησιμοποιείται από την κλασική αρχαιότητα με αναφορά στην ίδια ακριβώς έννοια!

Στην αρχαία Αθήνα ο Περικλής οικοδόμησε Ωδείο, με σκοπό τη διεξαγωγή σε αυτό μουσικών αγώνων. Μερικούς αιώνες αργότερα, στην ίδια αγαπημένη πόλη, οικοδομείται το Ωδείο του Αγρίππα στην Αρχαία Αγορά και κατόπιν το περίφημο Ωδείο του Ηρώδη του Αττικού.

Η ωραία αυτή παράδοση των Ωδείων συνεχίζεται μέχρι τις ημέρες μας. Πολλοί, ειδικά νέοι και νέες, μαθητεύουν στα Ωδεία μας, διδασκόμενοι την ελληνική παραδοσιακή μουσική αλλά και τη βυζαντινή εκκλησιαστική ψαλμωδία.

Η εβδομάδα του «Ψ»

Ένα γράμμα, μια ολόκληρη «ψ»αριά από γράμματα και λέξεις, με ενδιαφέρον και ιστορία. Ένα γράμμα γεμάτο «ψ»υχή! Ένα γράμμα που σχηματίζεται από σύμπλεγμα συμφώνων. Για τούτο θα έλεγε κανείς ένα σκληρό γράμμα. Την ίδια ώρα όμως γράμμα αντοχής και σταθερότητας. Τα δύο χέρια του ανοιχτά σε στάση ικεσίας και προσευχής παραπέμπουν στη άμεση και ουσιαστική σχέση που είχαν πάντα οι Έλληνες με τον Θεό.

ΨΗΦΙΔΩΤΟ! Η ταπεινή αυτή αναφορά μας αφορά μια αρχαία τέχνη, που ονομάζεται «Ψηφιδωτό»! Είναι μια καλλιτεχνία που μπορεί να τοποθετηθεί στο δάπεδο ή στον τοίχο και είναι πάντα ιδιαίτερα εντυπωσιακή.

Στην κλασική ελληνική αρχαιότητα από τον 5ο αιώνα π.Χ. και μετά παρατηρούμε γοργότατη ανάπτυξη της εν λόγω τέχνης. Στην ελληνιστική εποχή υπάρχει μεγάλη ανάπτυξη και πλατιά διάδοση του Ψηφιδωτού, κυριώτερο παράδειγμα της οποίας είναι η Πομπηΐα.

Η υπέροχη αυτή τέχνη αξιοποιήθηκε και στην Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία μας. Χαρακτηριστικότατο παράδειγμα είναι η αγαπημένη μας Αγία Σοφία της Πόλης, με τα πολλά, πλουσιότατα και πολύχρωμα Ψηφιδωτά της. Ένας όμορφος επιδαπέδιος Ψηφιδωτός δικέφαλος αετός βρίσκεται και στην εκκλησία μας (Αγ. Παντελεήμονος & Αγ. Παρασκευής) στο ΒΔ Λονδίνο, έργο του πολυτάλαντου Ελληνο-Κυπρίου καλλιτέχνη Κωνσταντίνου Χρίστου!

ΨΥΧΗ! Στα «βαθιά νερά» της φιλοσοφίας αλλά και της Ορθόδοξης Θεολογίας κινείται πάντα η εξαιρετικά σημαντική θεωρία περί της Ψυχής.

Ο Πλάτωνας υποστηρίζει πως η Ψυχή προέρχεται από τον κόσμο των ιδεών. Από τον κόσμο της μιας αλήθειας. Την θεωρεί ασώματη, άϋλη και αθάνατη, όπως επίσης αυτόνομη, ριζικά διαφορετική από το σώμα και συνιστά την ουσία της ύπαρξης.

Σύμφωνα με τον Σεβ. Μητροπολίτη Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ. Ιερόθεο, «Ο άνθρωπος είναι δισύνθετος, αποτελείται από Ψυχή και σώμα σε μια ενότητα. Η Ψυχή συνδέεται στενά μέ τήν ζωή, δηλαδή δέν υπάρχει ζωή στό σώμα χωρίς τήν ύπαρξη τής Ψυχής, καί επομένως η Ψυχή ενεργεί σέ όλο τό σώμα, διαφοροτρόπως. Δέν συγκρατεί τό σώμα τήν Ψυχή, αλλά η Ψυχή κρατά σέ ενότητα τό σώμα»!

ΨΩΜΙ! Για χρόνια τώρα, κάθε Πέμπτη απόγευμα, η καλή γειτόνισσά μας κα. Ελένη μας επιδαψιλεύει μια μεγάλη και ουσιαστική ευλογία, που είναι μερικές φρατζόλες και καρβέλι Ψωμί, τα οποία έχει ετοιμάσει με τα χεράκια της. Είμαστε φυσικά εξαιρετικά ευγνώμονες για τη γενναιόδωρη αυτή προσφορά της.

Από τα αρχαία χρόνια το Ψωμί αποτελεί βασικό διατροφικό είδος για τους Έλληνες και για τούτο κατέχει μια ξεχωριστή θέση στη δίαιτά μας. Οι Αρχαίοι Έλληνες, αλλά και οι Αιγύπτιοι, ήταν εξαιρετικοί αρτοποιοί, και χρησιμοποιούσαν στη ζύμωση και προζύμι.

Η Ορθοδοξία, επίσης, τιμάει ιδιαίτερα το στοιχείο αυτό. Το Ψωμί μετατρέπεται, με την προσευχή της Θείας Ευχαριστίας και τον καθαγιασμό, σε Σώμα Χριστού. Το υπόλοιπο από το πρόσφορο δίνεται στους πιστούς, στο τέλος της Θείας Λειτουργίας, με τη μορφή του αντιδώρου.

ΨΑΛΜΩΔΙΑ! Γνωρίζουμε για τις καλές τέχνες. Η Ψαλμωδία είναι μεν μία από αυτές, αλλά έχει επιπλέον και το στοιχείο της ιερότητας, αφού χρησιμοποιείται στη λατρεία της Εκκλησίας.

Με την Ψαλμωδία υμνούμε και δοξολογούμε τον Θεό. Έχει οπωσδήποτε και την αισθητική διάσταση αλλά είναι κυρίως κήρυγμα και διδασκαλία των αληθειών της χριστιανικής πίστης.

Ζητούμενο θα παραμένει πάντα η άμεση συμμετοχή των πιστών στα δρώμενα της λειτουργικής ζωής της Εκκλησίας. Για να επιτευχθεί βέβαια αυτό πιθανότατα χρειάζεται κάποια απλοποίηση της Ψαλμωδίας σε επίπεδο τέτοιο που να είναι κατανοητή από όλα τα τμήματα και τα επίπεδα του εκκλησιάσματος!

ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ! Μπορεί οι τρόποι της Ψυχαγωγίας, έτσι όπως την κατανοεί ο μέσος άνθρωπος, να αλλάζουν από εποχή σε εποχή, όμως η έννοια αυτή καθ’ αυτή διατηρεί πάντα την ίδια ερμηνεία, αφού εννοείται ως αγωγή, δηλαδή καλλιέργεια, της ψυχής.

Η κοσμική αντίληψη της Ψυχαγωγίας παραπέμπει στη διασκέδαση, στην αναψυχή, ακόμα δε και στις ακραίες μορφές γλεντιού, ευθυμίας και τέρψης, μέχρι τη σωματική εξάντληση.

Στο χώρο της Ορθόδοξης Εκκλησίας η Ψυχαγωγία ερμηνεύεται ως στάση πνευματικού πολιτισμού, ως ανανέωση και ανακούφιση ψυχής και σώματος. Σύμφωνα δε με τον μακ. Επίσκοπο κυρό Διονύσιο Ψαριανό «αληθινή Ψυχαγωγία είναι η μυσταγωγία της Θείας Λειτουργίας»!

ΨΕΜΑ! Λέγεται ότι κάποτε ένας ιεροκήρυκας συμβούλεψε τους ακροατές του να μελετήσουν το 17^ο κεφάλαιο του Ευαγγελίου του Μάρκου, με σκοπό να ασχοληθούν με αυτό στην επόμενη συνάντησή τους.

Όταν ήλθε η ημέρα της επόμενης μελέτης Αγίας Γραφής, ο ιεροκήρυκας ζήτησε να σηκώσουν τα χέρια όσοι είχαν διαβάσει το 17^ο κεφάλαιο του Ευαγγελίου του Μάρκου. Πολλοί σήκωσαν τα χέρια τους.

Εντάξει, λοιπόν, τους λέει ο ιεροκήρυκας. Σήμερα θα ασχοληθούμε με... το Ψέμα. Υπ’ όψιν ότι το Ευαγγέλιο του Μάρκου δεν έχει 17^ο κεφάλαιο, αφού φθάνει μόνο μέχρι το 16^ο!

ΨΩΡΟΚΩΣΤΑΙΝΑ! Στα χρόνια του Καποδίστρια ζούσε στο Ναύπλιο μια ζητιάνα, που τη φώναζαν «Ψωροκώσταινα». Αυτή ήταν κάποτε αρχόντισσα των Κυδωνιών, του Αϊβαλιού, σύζυγος πάμπλουτου εμπόρου. Όταν οι Τούρκοι πυρπόλησαν την πόλη της και έσφαξαν σχεδόν όλο τον ελληνικό πληθυσμό, και ανάμεσα στους άλλους τον σύζυγο και τα παιδιά της, εκείνη κατάφερε να σωθεί και να φθάσει τελικά στο Ναύπλιο.

Σε κάποια συνεδρίαση της Συνέλευσης στο Ναύπλιο, κάποιος θέλοντας να πει για τη φτώχεια του Ελληνικού Δημοσίου, το παρομοίασε με την πασίγνωστη ζητιάνα. Αργότερα ο όρος «Ψωροκώσταινα» κατάντησε να σημαίνει ολόκληρη την Ελλάδα μας!

Η Ψωροκώσταινα πάντως ήταν περήφανη, φιλότιμη και φιλάνθρωπη. Μια Κυριακή του 1826 διενεργήθηκε έρανος στο Ναύπλιο για το Μεσολόγγι. Η Ψωροκώσταινα πήγε τότε και είπε στην Ερανική Επιτροπή: «Δεν έχω τίποτα άλλο από αυτό το ασημένιο δαχτυλίδι κι αυτό το γρόσι. Αυτά τα τιποτένια προσφέρω στο μαρτυρικό Μεσολόγγι»! Η Ψωροκώσταινα είναι όντως η ίδια η Ελλάδα!