Τῆς Παραμονῆς τοῦ Ἀγίου Βασιλείου

...καὶ τῆς Πρωτοχρονιᾶς οἱ ἄχραντες μνῆμες...

Στὴ Μνήμη τῆς Μητέρας μου Μαγδαληνῆς

Ἀπόψε, παραμονὴ τοῦ Ἁγίου Βασιλείου, νοερὰ ξαναγυρνῶ στὸν παλιὸ μας τὸ φοῦρνο καὶ ξαναθυμᾶμαι ἐκεῖνες τὶς γιορτινὲς ἀπόβραδες ὧρες, ὅταν πιὰ τέλειωνε τὸ ὁλοήμερο τὸ πανηγύρι μὲ τὶς ἁγιοβασιλιάτικες τὶς κουλοῦρες.

Δυὸ μέρες τὸ χρόνο στὸν παλιὸ μας τὸ φοῦρνο γινόταν ἕνα πρωτότυπο πανηγύρι ποὺ τὸ θυμᾶμαι μὲ νοσταλγία, γιατὶ πᾶνε πολλὰ χρόνια ποὺ ἔπαψε νὰ ὑπάρχει.  Ὅπως ἔπαψαν  πολλὰ τέτοια ὡραῖα πράγματα, τὰ ὁποῖα κι ἦταν ζυμωμένα μὲ τὴ ζωὴ καὶ τὴ βιοτὴ τοῦ παλιοῦ τοῦ Κληματιανοῦ. Κι οί μέρες αὐτὲς ἦταν ἡ Παραμονὴ τοῦ Ἁγίου Βασιλείου καὶ τὸ Μέγα Σάββατο, μέρες ποὺ ἔπρεπε νὰ ψηθοῦν οἱ κουλοῦρες, ἐκεῖνα τὰ περίφημα γιορτινὰ γλυκίσματα, τὰ ὁποῖα παρασκευάζονταν σὲ κάθε σπίτι -δὲν ὑπῆρχαν βλέπεις τότε τὰ ἕτοιμα- γιὰ τὸ καλό. Γιὰ τὸ καλὸ τοῦ σπιτιοῦ κι ὅλης τῆς οίκογένειας, ἐκτὸς ἄν ὑπῆρχε πένθος.  

Ὅμως ἄς  πάρουμε τὰ πράγματα ἀπό τὴν ἀρχή, ἔτσι, δηλαδή, ὅπως λέμε  ἕνα λησμονημένο παραμύθι…

Ὁ παλιὸς ὁ φοῦρνος τοῦ παπποῦ τὴν παραμονὴ τοῦ Ἁγίου Βασιλείου εἶχε, ἀπό τὸ βαθὺ τὸ χάραμα ἀκόμα, ἀρκετὴ κίνηση. Γιατὶ ἔπρεπε πρωῒ-πρωῒ νὰ ζυμωθεῖ καὶ νὰ φουρνιστεῖ τὸ ψωμὶ μαζὶ μὲ τὶς κουλοῦρες τὶς καμωμένες ἀπό τὸ ἴδιο τὸ ζυμάρι, φροντισμένες μόνο περισσότερο ἀπό τὸ ὑπόλοιπο τὸ ψωμὶ ἀφοῦ τὶς ἔβαζαν μέσα σὲ μικρὰ στρογγυλὰ ταψάκια καὶ τὶς στόλιζαν μὲ ἀμύγδαλα καὶ καρύδια «ζωγραφίζοντας», στὴν πασπαλισμένη μὲ σουσάμι ἐπιφάνεια,  τὸ ἄνθος τῆς μαργαρίτας.

Σὰν τέλειωνε ἡ ὅλη αὐτὴ διαδικασία, γύρω στὶς ὀχτώμιση ἤ στὶς ἐννιά τὸ πρωΐ, ἄρχιζαν νὰ φέρνουν οἱ νυκοκοιρές, τὶς γλυκὲς τὶς κουλοῦρες. Τὶς μεγάλες σὲ εὐρύχωρα ταψιὰ καὶ τὶς μικρότερες σὲ μεγάλα ταψιὰ τρεῖς-τρεῖς μαζὶ ἤ περισσότερες Παλιότερα κάνανε καὶ μικροῦλες, σὰν κουλουράκια, στολισμένες μὲ «κοκόσες» ἀμύγδαλου, μία γιὰ τὰ εἰκονίσματα καὶ μία γιὰ τὰ ζῶα τοῦ σπιτιοῦ.

Πιὸ προσεγμένες ἦταν οἱ μεγάλες, γιατὶ προορίζονταν γιὰ τὶς πεθερές κι ἔτσι ἔπρεπε νὰ εἶναι ἄψογες. Γι᾿ αὐτὸ καὶ τὶς κεντοῦσαν μὲ προσοχή βάζοντας μεγάλη τέχνη. Πῶς γινόταν τὸ κέντημα; Ἀφοῦ χάραζαν στὴν ἐπιφάνεια τοῦ ζυμαριοῦ μιὰ μεγάλη μεργαρίτα, ὕστερα παίρνανε δύο σπιρτόξυλα καὶ ἀνασήκωναν τὸ ζυμάρι, κοιτώντας νὰ μὴ ξεφύγουν ἀπό τὸ σχέδιο. Γινόταν ἔτσι ἕνα θαυμάσιο ἀνάγλυφο, τὸ ὁποῖο ὅταν στολίζονταν μὲ καρύδια -ἕνα ὁλόκληρο στὴ μέση κι ἄλλα τέσσερα γύρω,  συνολικὰ πέντε, καὶ λευκὲς κοκόσες ἀμύγδαλου γύρω ἀπό τὸ κάθε καρύδι- ἦταν ἔνα ἔργο τέχνης. Γιατὶ ἀπαιτοῦσε κόπο, καπατσοσύνη καὶ ἐπιτειδιότητα.

Οἰ μικρότερες γιὰ τὰ παιδιά, τὸ σπίτι, τὰ ἀνήψια, τὰ βαπτιστήρια κ.λ.π. δὲν εἶχαν τὸ ἴδιο κέντημα. Ἐκεῖνες τὶς «τσουγκράνιζαν» μὲ τὸ πηρούνι, ἀλλὰ καὶ μὲ μιὰ καθαρὴ κτένα τοῦ χτενίσματος, συνήθως μικρή.

Αὐτὸ ποὺ ἔπρεπε νὰ προσέξει ὁ φούρναρης ἦταν νὰ μὴν «ἀρπάξουν» οἰ κουλοῦρες, δηλαδὴ ξεροψηθοῦν στὴν ἐπιφάνεια καὶ μείνουν ὠμές ἀπὸ μέσα. Γι᾿ αὐτὸ φρόντιζε νὰ τὶς σκεπάζει μὲ λαδόκολλα καὶ νὰ ἔχει σταθερὴ φωτιά, ὄχι ὑπερβολική, ὥστε τὸ ψήσιμο νὰ γίνει σιγά-σιγά.

Εὐωδίαζε τότε ὁ φοῦρνος κι ἀνέβαινε αὐτὴ ἡ μοσχοβολιὰ ἀπό τὸν καπνοδόχο καὶ χύνονταν στὸ χωριό... «Ἀρή, ψένει στ᾿ κλούρις...» λέγανε οἱ Κληματιανές κι εὔχονταν «Καλὴ χρουνιά».

Τὸ ἀπομεσήμερο, ὅταν τελείωνε τὸ ψήσιμο τῆς κουλούρας, ἄρχιζε τὸ ψήσιμο τῶν φαγητῶν, λίγων πάντα, γιατὶ μαγείρευαν στὸ σπίτι οἱ περισσότεροι.

Μέρες εὐωδίαζε ο φοῦρνος ἀπὸ τὸ ψήσιμο τῶν Ἁγιοβασιλιάτικων γλυκυσμάτων καὶ φαγητῶν... Κι ἀναμιγνύονταν ἡ εὐωδιὰ τῆς ψημένης ζάχαρης ἤ τοῦ ἀμύγδαλου μὲ τὸ ἄρωμα τῶν ἄγριων τῶν ξύλων τοῦ δάσους... Ὅπως καὶ τοῦ ψημένου κρέατος μὲ τὶς παραπάνω εὐωδιές... Μέχρι ποὺ ἦρθε μιὰ μέρα ὅπου ὅλ᾿ αὐτὰ πέρασαν στὴν ἱστορία, ὅπως καὶ τὰ πρόσωπα,  ποὺ ἄν κι εὐχήθηκαν «κι τ᾿ χρόν’», ὁ ἑπόμενος χρόνος τὰ βρῆκε μακρυὰ ἀπ᾿ ὅλα αὐτά.

Κι ἔρχονται κάτι τέτοιες μέρες, γιορταστικὲς ἐξᾶπαντος, ἀλλὰ καὶ μέρες μνήμης νὰ ξαναγγίξουν τὴν ψυχή, νὰ τὴν ξαναφέρουν σὲ κεῖνες τὶς ἄχραντες τὶς γιορτινὲς τὶς μέρες...

π. Κ.Ν. Καλλιανός

Παραμονὴ Πρωτοχρονιᾶς 2019

«Κεκλημένοι στην εν Χριστώ ζωή»

Το 27^ο Διεθνές Οικουμενικό Συνέδριο Ορθόδοξης Πνευματικότητας, με γενικό θέμα «Κεκλημένοι στην εν Χριστώ ζωή - Στην Εκκλησία, στον κόσμο, στον παρόντα καιρό», πρόκειται να λάβει χώρα στο Μοναστήρι του Bose, 4-6 Σεπτεμβρίου 2019, σε συνεργασία με τις Ορθόδοξες Εκκλησίες.

Στη σχετική ανακοίνωση αναφέρονται και τα εξής:

“Adam, where are you?” (Gen 3,9). In the biblical tradition, God’s call is a call into being out of dust, a call to life, a call to become truly human.

In the Gospel, this call takes a concrete form in the person of Jesus of Nazareth: a response to God’s call involves the following of Christ (cf. Jn 1:38).

It is an encounter of wonder, the birth of an adventure that traverses history.

The 27th International Ecumenical Conference on Orthodox Spirituality, organized in collaboration with the Orthodox Churches (Bose, 4-6 September 2019), seeks to rediscover the radicality and strength of the call to the Christian life, in the Church, in the world, in history, by listening to the Orthodox spiritual tradition.

According to the Vita, Anthony the Great, the “father of the monks”, in obedience to the Gospel sells everything and, following the Lord, he goes into the desert: it is the beginning of a movement of Christian radicalism, the roots of monasticism. The Fathers of the Christian East, from Basil to Chrysostom, have always stressed the radicalism of the Christian vocation, in its two dimensions of celibacy lived for the Kingdom (Mt 19:12) and of the fruitfulness of love between man and woman according to God’s plan (Mt 19:5-6).

Rethinking the rich and multiform tradition of the Christian East, the conference papers seek to explore the Orthodox theology of the monastic vocation and of marriage, the special charism of women in the life of the Church, the meaning of the life of a Christian community, the presence of beauty present in the Christian life, the Christian hope at different stages of life, also in the face of illness, suffering, death.

Life in Christ is witness to the possibility of a life full of meaning, a hope for all always present in the heart of humanity and creation.

Scientific Committee:

Enzo Bianchi (President, Bose); John Behr (Crestwood, ny), Lino Breda (Bose), Sebastian Brock (Oxford), Lisa Cremaschi (Bose), Hyacinthe Destivelle (Roma), Adalberto Mainardi (Bose), Raffaele Ogliari (Bose), Antonio Rigo (Venezia).