124 Revolutions from 1481 to 1821!

 
It was in 1481 when Krokodeilos Kladas and the Maniot fighters revolted. They reached as far as Epirus and liberated the region of Himara. Unassisted by the West, which had encouraged him, Kladas was captured nine years later and flayed alive.

In 1489, the last of the Byzantine imperial house, Andreas Palaiologos, raised the revolutionary flag in Ottoman-occupied Greece. From 1492, the revolutionary wind took the form of a crusade, allied with Charles VIII of France. Five thousand revolutionaries liberated Epirus and a large part of Thessaly. The struggle was so powerful (writes Konstantinos Sathas) that the Turks "withdrew from the coasts and prepared to abandon Constantinople." However, a coalition of Christian states allied against Charles, who was forced to return to France. Left helpless, the Greeks were mercilessly slaughtered. By 1496, the revolution had died out.
 
New revolutionary movements from 1525 to 1533 resulted in the slaughter of Greeks: In Rhodes, of Metropolitan Efthymios and the notables. In the Peloponnese, of the revolutionaries abandoned in Methoni by the Knights of Malta. And, in 1565, the uprising in Epirus—triggered by the devshirme (the forced levy of Christian children)—was drowned in blood.
 
The Battle of Lepanto in 1571, which resulted in the destruction of the Ottoman fleet, gave new hope to the rayahs (oppressed subjects). The alliance of the Venetians, Spaniards, and the Pope prompted a new revolution. The insurgents were abandoned once again. Slaughters followed in Parnassida, Thessaloniki, and the Aegean. The Metropolitans of Patras and Thessaloniki were burned alive.
 
A new uprising broke out in Acarnania and Epirus in 1585: The armatoloi (local Christian militia leaders) Theodoros Bouas Grivas of Vonitsa, and Poulios, Drakos, and Malamos of Epirus liberated Vonitsa, Xiromero, and Arta, and marched toward Ioannina. However, they were defeated, and many were killed.
 
From 1609 to 1624, the Duke of Nevers of France and the Greeks organized an ambitious plan to drive the Turks out of Greece, creating a Christian army that would join the revolutionaries. The plan was never put into effect. However, during these fifteen years, the Maniots revolted several times, while the Metropolitan of Trikala, Dionysios, stirred up the peasants and, in 1616, campaigned against Ioannina and captured the city. He was ultimately defeated, captured, and flayed alive.
 
In 1659, a new Maniot revolution broke out, lasting until 1667. Three years later, the Stefanopoulos family and other Maniots fled to Corsica. Consecutive uprisings of the Greeks, starting from 1660, were instigated by the Venetians. Morosini fought naval battles and waged war against the Turks, reinforced by enthusiastic Greek revolutionaries.
 
From 1711, another great power became involved in Greece: the Tsar of Russia, Peter the Great, issued a proclamation calling on the Greeks to revolt. He named himself "Emperor of the Russo-Greeks," fuelling their imagination. In the churches, they commemorated his name, and the text of Agathangelos prophesied the salvation that "the blonde race would bring." Fifty-five years later, the world-dominating plans of Catherine the Great led to the revolution of 1766 and the Orlov Revolt of 1770. The revolutionaries were abandoned once again. They endured until 1779, when peace was restored to the Peloponnese.
 
The very next year, in 1780, the Turks set out to wipe out the klephts (anti-Ottoman insurgents) of the Peloponnese. The Kolokotronis clan resisted for twelve days and nights in Mani and then made a heroic breakout. Most were lost. The ten-year-old Theodoros Kolokotronis, his mother, and one of his sisters were the only ones who survived.
 
In 1788, the Souliotes revolted. That same year, the small fleet of Lambros Katsonis appeared at sea. He was a chiliarch (colonel) in the Russian army. The warlord Andritsos, with 500 klephts, manned the ships. Until 1790, they smashed the Turks multiple times in naval battles. That year (1790), in a terrible clash between Andros and Euboea, he soundly defeated the Turks at sea but was left with only seven ships. The next day, he found himself between two enemy fleets and was defeated. Lambros Katsonis and Andritsos continued to fight.
 
In 1792, Russia and Turkey signed a peace treaty. Katsonis refused to lay down his arms and issued a proclamation, the famous "Manifesto of Chiliarch Lambros Katsonis," in which he denounced Catherine and declared that the Greeks would gain their freedom on their own. Katsonis and Andritsos were defeated at Cape Tainaron and parted ways. Katsonis retired. Andritsos with his 500 men, fighting for forty days and nights, managed to reach Preveza.
 
The Souliote revolution ended on December 12, 1803, with a treaty that allowed them to leave with their weapons. Ali Pasha, however, broke the truce and pursued them. On December 23, a group of Souliotes found themselves in Riniasa, between Preveza and Arta. Hordes of Albanians fell upon them and slaughtered them. Despo Botsi, with ten daughters, granddaughters, and grandchildren, managed to fortify herself in the Dimoulas tower. The Albanians besieged her. She resisted as long as she could. In the end, they all blew themselves up so as not to fall alive into enemy hands. Kitsos Botsaris managed to reach Agrafa, where the Albanians caught up with him. He fortified himself in a monastery and held out until the following April. Only eighty managed to escape.
 
A new revolutionary wave swept through Greece in 1806, from the Peloponnese to Macedonia, as the Russians and Napoleon's French competed to win over the Greeks. Once again, the insurgents were left to their fate, and the Turks took their revenge out on them. In the Peloponnese, the Turks wanted to finish off the Kolokotronis clan. Theodoros Kolokotronis's companions did not want to leave. They fought for months before being forced to cross over to Kythira and, from there, to Zakynthos. This was followed by the epic exploits of Nikotsaras in Macedonia and Yiannis Stathas in the Aegean, which forced the Sublime Porte to negotiate with the revolutionaries.
 
In 1814, the Filiki Eteria (Society of Friends) was founded. Seven years later, the 124th uprising broke out, leading to freedom.
 
The Greeks struggled and shed blood for centuries for their freedom. It is the best answer to the revisionists of our history who try to convince us that the Greek Nation was "manufactured."

First Hellenic Republic

 
In 1821, the Greek War of Independence ignited a struggle that would change the course of Balkan history. After centuries of Ottoman rule, revolutionaries fought for the dream of a free Greek state - laying the foundation for the First Hellenic Republic (1822-1832).
 

⚔️ Courage against an empire.
🏛️ The rebirth of a nation.
📜 A fight that inspired independence movements across Europe.
 
This map highlights the territory of the First Hellenic Republic, a symbol of resilience, sacrifice, and the enduring quest for self-determination.
 
“Freedom is not given - it is won.”
 
The Greek War of Independence was certainly one of the most influential revolutions of the 19th century!

Επέτειος 200 ετών από την Έξοδο του Μεσολογγίου

 
Η Ελληνoρθόδοξη Κοινότητα Αγίων Πέτρου και Παύλου στο Bristol διοργανώνει μια ακόμη διαδικτυακή συνάντηση και μελέτη, τη Δευτέρα 4 Μαΐου 2026, προσκαλώντας όλους τους ενδιαφερόμενους να συμμετάσχουν σε έναν ζωντανό διάλογο ιστορικής μνήμης και αναζήτησης νοήματος. Κεντρικός ομιλητής θα είναι ο Λάμπρος Θεοδωρόπουλος, θεολόγος, ιεροψάλτης και μελισσοκόμος, ο οποίος με την πολυδιάστατη εμπειρία του αναμένεται να προσφέρει ουσιαστικό προβληματισμό και πνευματική ωφέλεια. Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί διαδικτυακά, δίνοντας τη δυνατότητα συμμετοχής από κάθε τόπο, ενισχύοντας την ενότητα και την επικοινωνία της Ομογένειας.
 

Το θέμα της ομιλίας, «200 χρόνια (1826–2026) από την ηρωική Έξοδο του Μεσολογγίου», αποτελεί μια ευκαιρία αναστοχασμού πάνω σε ένα από τα κορυφαία γεγονότα της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Η Έξοδος δεν είναι μόνο ένα ιστορικό γεγονός, αλλά σύμβολο θυσίας, ελευθερίας και ακλόνητης πίστης, που συνεχίζει να εμπνέει μέχρι σήμερα. Μέσα από την προσέγγιση του ομιλητή, αναμένεται να αναδειχθούν τόσο οι ιστορικές διαστάσεις όσο και τα διαχρονικά μηνύματα του γεγονότος, φωτίζοντας τη σημασία του για τη συλλογική ταυτότητα και την πνευματική πορεία του ελληνισμού.

Messolonghi 1826

 

200 Years Since the Exodus

 

The Embassy of Greece in London invites you to visit the exhibition “Messolonghi 1826: 200 Years Since the Exodus”, presented at the Hellenic Residence to mark the bicentenary of one of the most powerful and defining moments of the Greek War of Independence.

📍 Hellenic Residence, London
 
📅 Weekdays, 30 March - 6 April 2026
 
🕒 12:00-14:00 & 17:00-19:00
 
🎟️ Admission is free (advance registration required)
https://www.eventbrite.com/e/messolonghi-1826-200-years-since-the-exodus-tickets-1986033577894?aff=oddtdtcreator
 
A centrepiece of the exhibition is a rare surviving copy of the first Greek-language edition of the Hymn to Liberty by Dionysios Solomos, printed in besieged Messolonghi in 1825 and presented for the first time outside Greece.
 
Featuring historical artefacts, objects, and artworks, the exhibition explores the siege and Exodus of Messolonghi, its place within the Greek War of Independence, and the role of the Philhellenes -among them many Britons- highlighting the enduring legacy of the Exodus as a symbol of sacrifice and the struggle for freedom.

Εορτασμοί Εθνικών Επετείων στο Bristol

 

Χθες Κυριακή 29^η Μαρτίου 2026 πραγματοποιήθηκαν εορτασμοί στην Ελληνορθόδοξη Κοινότητα Απ. Πέτρου και Παύλου στο Bristol, με σκοπό να τιμηθούν οι δύο Εθνικές μας Επέτειοι, η 25^η Μαρτίου 1821 και η 1^η Απριλίου 1955.

 

Στον ομώνυμο Ιερό Ναό, ο οποίος ήταν κυριολεκτικά κατάμεστος από μεγάλο πλήθος κόσμου, τελέσθηκε Δοξολογία, από τον Ιερ. Προϊστάμενο Πρωτοπρ. Αναστάσιο Δ. Σαλαπάτα. Κατόπιν εκφωνήθηκε ο Πανηγυρικός Λόγος της ημέρας (παρατίθεται παρακάτω). Ύστερα εψάλη και ο Εθνικός μας Ύμνος. Ο Πρόεδρος της Κοινότητας και Επίτιμος Πρόξενος της Κύπρου στο Bristol κ. Αθανάσιος Λαζαρίδης ευχαρίστησε τους Αξιωματικούς των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, για την παρουσία και συμμετοχή τους στους Εορτασμούς και τους προσέφερε αναμνηστικά μετάλλια για τα 75-χρονα της Κοινότητας, που τιμώνται κατά την τρέχουσα χρονιά.

 

Ακολούθησε επετειακό πρόγραμμα από το Ελληνικό Σχολείο της Κοινότητας, όπου τα παιδιά παρουσίασαν ποιήματα, τραγούδια και θεατρικά, με την καθοδήγηση της Διευθύντριας κας Δώρας Στράτου και των δασκάλων τους. Στη συνέχεια έγινε παρέλαση όλων των παιδιών του Σχολείου, πέριξ του Ιερού Ναού, με τις σημαίες μας και το σχολικό λάβαρο. Τέλος, η Σχολική Επιτροπή, με Πρόεδρο την κα. Άντρη Νικολάου, δεξιώθηκε τους καλεσμένους και το εκκλησίασμα στην Κοινοτική Αίθουσα, παραθέτοντας πλούσια κεράσματα.

 

Η ομιλία του Έλληνα Αξιωματικού:
 
Αγαπητοί μου αδερφοί και συν-Έλληνες καλημέρα σας,
 

Ονομάζομαι Στάθης Μίντζιας, είμαι Αντιπλοίαρχος του Πολεμικού Ναυτικού και έχω τοποθετηθεί στο Ηνωμένο Βασίλειο τους τελευταίους 7 μήνες με την οικογένειά μου.

 

Θα ήθελα κατ' αρχάς να ευχαριστήσω τον πατέρα Αναστάσιο για τη μεγάλη τιμή που μου έκανε, παρέχοντάς μου τη δυνατότητα να σας μιλήσω αυτή τη ξεχωριστή μέρα.

 

Στεκόμαστε σήμερα με σεβασμό και συγκίνηση μέσα σε αυτόν τον ιερό χώρο, τιμώντας δύο από τις πιο λαμπρές σελίδες της ιστορίας του Ελληνισμού: την Επανάσταση του 1821 ενάντια στους Τούρκους και την έναρξη του αγώνα της ΕΟΚΑ την 1η Απριλίου 1955 ενάντια στους Βρετανούς. Δύο επέτειοι που ενώνονται όχι μόνο από την κοινή επιδίωξη της ελευθερίας, αλλά από την αδούλωτη ελληνική ψυχή και από την κοινή πίστη που στήριξε και καθοδήγησε τους αγώνες μας: την Ορθοδοξία.

 

Για αιώνες, ο Ελληνισμός έζησε υπό ξένη κυριαρχία. Η Ελλάδα βρέθηκε κάτω από την εξουσία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας για σχεδόν τετρακόσια χρόνια, από την άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453 μέχρι το 1821 οπότε στις 21 και 23 Μαρτίου αντίστοιχα απελευθερώθηκαν πρώτα τα Καλάβρυτα και έπειτα η Καλαμάτα. Μετά από χιλιάδες νεκρούς και αναρίθμητες μάχες, το ελληνικό κράτος απέκτησε υπόσταση το 1830 με το πρωτόκολλο του Λονδίνου, με υπογραφές της Αγγλίας της Γαλλίας και της Ρωσίας. Μέσα σε αυτή τη μακρά περίοδο σκλαβιάς, η πίστη και η Εκκλησία έγιναν καταφύγιο και φάρος. Στους ναούς και στα μοναστήρια διατηρήθηκε όχι μόνο η θρησκευτική ζωή, αλλά και η ελληνική γλώσσα, η παιδεία και η εθνική συνείδηση.

 

Το 1821, ο αγώνας των Ελλήνων ξεκίνησε με πίστη στον Θεό και στην πατρίδα. Δεν είναι τυχαίο ότι η έναρξη της εθνικοαπελευθερωτικής επαναστάσεως της 25ης Μαρτίου  επιλέχτηκε από τους οπλαρχηγούς να συμπίπτει με τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, έναν από τους σημαντικότερους σταθμούς της Ορθοδοξίας. Ήθελαν να καταστήσουν σαφές σε όλους ότι όπως ο Ευαγγελισμός σήμανε το μήνυμα για τη σωτηρία της ανθρωπότητας, έτσι και η 25η Μαρτίου υπήρξε το εφαλτήριο για την ανάσταση και την ελευθερία του ελληνικού γένους. Οι αγωνιστές πολεμούσαν «για του Χριστού την πίστη την αγία και της πατρίδος την ελευθερία».

 

Παρόμοια και αντίστοιχα πολύπαθη ήταν και η πορεία των Ελλήνων της Κύπρου. Από την φραγκοκρατία το 1191 οπότε η Κύπρος έπαψε να αποτελεί κομμάτι της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, στην Ενετοκρατία το 1489 και στην κατάκτηση από τους Οθωμανούς το 1571, όπου το νησί γίνεται μέρος της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Το 1878 οι Τούρκοι παραχωρούν την Κύπρο στην Μεγάλη Βρετανία. Από το 1878 μέχρι το 1955 άνηκε στους Βρετανούς μέχρι που ξεκίνησε ο απελευθερωτικός αγώνας με αίτημα την Ένωση με την Ελλάδα. Το 1960 οι Έλληνες της Κύπρου ανακήρυξαν την ανεξαρτησία τους μετά τις συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου. Κατά τη διάρκεια των ατελείωτων αυτών 769 χρόνων, η Εκκλησία στάθηκε στυλοβάτης του έθνους. Οι ιερείς και οι επίσκοποι δεν ήταν μόνο πνευματικοί καθοδηγητές, αλλά και φορείς εθνικής συνείδησης, διατηρώντας ζωντανή την ελπίδα της ελευθερίας.

 

Το 1955, οι αγωνιστές της Κύπρου ξεκίνησαν τον δικό τους αγώνα με την ίδια βαθιά θρησκευτικότητα. Οι προκηρύξεις, οι όρκοι, ακόμη και οι τελευταίες στιγμές των ηρώων ήταν διαποτισμένες από την πίστη στον Θεό. Η Εκκλησία της Κύπρου στάθηκε και πάλι στο πλευρό των Ελλήνων, ενισχύοντας το φρόνημα και την αντοχή τους.

 

Και εδώ αναδεικνύεται η βαθύτερη σύνδεση αυτών των δύο αγώνων.
 

Δεν είναι μόνο η κοινή εθνική μας καταγωγή ή η κοινή γλώσσα. Είναι η κοινή πίστη που έδωσε μεγαλύτερο νόημα στις θυσίες. Ο Χριστιανισμός δεν υπήρξε απλώς θρησκεία για τον Ελληνισμό· υπήρξε ταυτότητα, δύναμη και ελπίδα. Στους πιο σκοτεινούς καιρούς, ήταν αυτός που κράτησε άσβεστη τη φλόγα της ελευθερίας και της εθνικής μας ταυτότητας.

 

Οι αγωνιστές του 1821 και του 1955 εμπνέονταν από τα ίδια ιδανικά. Η αυτοθυσία, η αγάπη για την ελευθερία, η πίστη σε ένα ανώτερο σκοπό. Και αυτή η πνευματική ενότητα ενίσχυσε και την εθνική ενότητα. Η Ελλάδα και η Κύπρος δεν ήταν ποτέ ξεχωριστές στις καρδιές των Ελλήνων· ήταν και παραμένουν κομμάτια του ίδιου σώματος.

 

Σήμερα, τιμούμε όλους εκείνους που αγωνίστηκαν και έχυσαν το αίμα τους. Όμως η τιμή αυτή αποκτά πραγματική αξία μόνο όταν μετατρέπεται σε πράξη.

 

Ζούμε σε μια εποχή όπου οι προκλήσεις είναι διαφορετικές, αλλά όχι λιγότερο σημαντικές. Οι γεωπολιτικές συνθήκες παγκοσμίως είναι ρευστές και οι ισορροπίες που είχαν οικοδομηθεί εδώ και πολλές δεκαετίες διαταράσσονται. Η πίστη, οι αξίες, η ταυτότητά μας και η εθνική μας υπόσταση βρίσκονται υπό το καθεστώς έμμεσων και άμεσων προκλήσεων και ενίοτε απειλών.

 

Όλοι οι Έλληνες, Ελλαδίτες και Ελληνοκύπριοι, δεμένοι στην κοινή μας μοίρα, έχουμε την υποχρέωση να αντιμετωπίζουμε αυτές τις προκλήσεις καθημερινά και να διατηρούμε την ικανότητα και την δυναμική που απαιτείται για να διαφυλάξουμε τα κεκτημένα μας και να τα παραδώσουμε στα παιδιά μας.

 

Επιπροσθέτως θα ήθελα να απευθυνθώ και στους νέους και τις νέες μας, τα αγόρια και τα κορίτσια μας.

 

Αγαπητά μου παιδιά, Εσείς είστε οι συνεχιστές και το μέλλον του ελληνικού έθνους. Καλείστε να συνεχίσετε αυτόν τον δρόμο. Να κρατήσετε ζωντανή όχι μόνο την ιστορική μνήμη και την αγάπη για τη πατρίδα, αλλά και την πίστη που στήριξε τον Ελληνισμό στους αιώνες.

 

Η γνώση της ιστορίας και η σχέση με την πίστη μας, μπορούν να γίνουν πυξίδα για το μέλλον. Να σας καθοδηγούν σε έναν κόσμο που αλλάζει, αλλά έχει ανάγκη από σταθερές αξίες.

 

Γιατί η μεγαλύτερη τιμή προς τους ήρωες είναι να συνεχίζουμε το έργο τους: να υπερασπιζόμαστε την ελευθερία, να σεβόμαστε τα εθνικά ιδεώδη και να ζούμε με αγάπη και ενότητα.

 

Ας κρατήσουμε, λοιπόν, ζωντανή αυτή τη διπλή παρακαταθήκη: της εθνικής ελευθερίας και της πίστης.

Ας αντλήσουμε δύναμη από το παρελθόν για να χτίσουμε το μέλλον όσο καλύτερα μπορούμε.

Ας πορευτούμε με ενότητα, ελπίδα, πίστη στον Θεό και δύναμη.
 

Εν κατακλείδι, θα ήθελα να αναφέρω έναν στίχο του Κωστή Παλαμά από το ποίημα «Γνώμες καρδιές όσοι Έλληνες» που με έχει σημαδεύσει προσωπικά:

 
«Χρωστάτε και σ’ όσους ήρθαν, πέρασαν, θα ‘ρθούνε, θα περάσουν.
Κριτές θα μας δικάσουν οι αγέννητοι, οι νεκροί.»
 
Χρόνια πολλά στην Ελλάδα μας.
Χρόνια πολλά στην Κύπρο μας.
Χρόνια πολλά στον απανταχού Ελληνισμό.
Ζήτω το έθνος.
Σας ευχαριστώ πολύ.

Κληρικοί Αγωνιστές του 1821

 
Η Ελληνορθόδοξη Κοινότητα Αγίων Πέτρου και Παύλου στο Μπρίστολ διοργανώνει διαδικτυακή συνάντηση και μελέτη με θέμα «Εκκλησία και Κοινωνία», τη Δευτέρα 23 Μαρτίου 2026, στις 7:00 μ.μ. (ώρα Αγγλίας) / 9:00 μ.μ. (ώρα Ελλάδος και Κύπρου). Κεντρικός ομιλητής θα είναι ο Πρωτοπρεσβύτερος π. Ιωάννης Λιακόσταυρος, ο οποίος θα αναπτύξει ένα ιδιαίτερα επίκαιρο και ιστορικά σημαντικό θέμα. Η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί διαδικτυακά, δίνοντας τη δυνατότητα σε όλους τους ενδιαφερόμενους να συμμετάσχουν, να παρακολουθήσουν την ομιλία και να λάβουν μέρος στον διάλογο που θα ακολουθήσει.
 

Το θέμα της εκδήλωσης, «Κληρικοί Αγωνιστές του 1821», αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο που διαδραμάτισε ο κλήρος κατά την Ελληνική Επανάσταση. Οι κληρικοί δεν υπήρξαν μόνο πνευματικοί καθοδηγητές, αλλά και ενεργοί αγωνιστές που ενέπνευσαν, ενίσχυσαν και, σε πολλές περιπτώσεις, πρωτοστάτησαν στον αγώνα για την ελευθερία. Μέσα από τη θυσιαστική τους στάση και τη βαθιά τους πίστη, συνέβαλαν ουσιαστικά στη διαμόρφωση της εθνικής συνείδησης και στην επιτυχία της Επανάστασης, αφήνοντας μια πολύτιμη παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές.

Ιωάννης Καποδίστριας: Ο Άγιος της πολιτικής

Στις 10 Φεβρουαρίου 2026 συμπληρώνονται 250 χρόνια από τη γέννηση του πρώτου Κυβερνήτη της ελεύθερης Ελλάδας Ιωάννου Καποδίστρια. Με την ευκαιρία πρέπει η Εκκλησία να λάβει την πρωτοβουλία και με βάση τα ιστορικά στοιχεία, τα οποία εκφράζουν και τεκμηριώνουν την καταξίωσή του στην αγιολογική συνείδηση της καθ’ Ελλάδα Εκκλησίας να τον αγιοκατατάξει και να τον εγγράψει στο εορτολόγιο της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Η μνήμη του να εορτάζεται την 27^η Σεπτεμβρίου, ημέρα τη δολοφονίας του.
 

Οι λόγοι της αγιοκατάταξής του είναι πολλοί και εύλογοι. Πρώτα η εκτέλεσή του. Πραγματοποιήθηκε στις 6 το πρωί της Κυριακής, όταν ήταν να εισέλθει στον Ιερό Ναό του Αγίου Σπυρίδωνος Ναυπλίου για να παρακολουθήσει τον Όρθρο και τη Θεία Λειτουργία, όπως έκανε πάντοτε και μάλιστα από τότε που ανέλαβε τη διακυβέρνηση του Ελληνικού κράτους. Η εκτέλεση εγένετο με την υποστήριξη των κυβερνήσεων Αγγλίας και Γαλλίας. Αυτό έγραψε αμέσως μετά το τραγικό γεγονός ο αδελφός του Κυβερνήτη σε επιστολή του προς τον φίλο του Αλέξανδρο Στούρτζα. Η μετάβαση του στην Εκκλησία από την αρχή του Όρθρου δείχνει έναν συνειδητό χριστιανό και η χωρίς αστυνομική συνοδεία μετάβασή του στον Ναό δείχνει ότι μετέβη ως «πρόβατο προς σφαγή». Από ιστορικούς σημειώνεται ότι από δύο αστυνομικούς, που ήσαν παρόντες στην εκτέλεση ο ένας βοήθησε στη δολοφονία και ο άλλος έμεινε αμέτοχος.
 
Η οικογένειά του είχε θερμή πίστη και αντιστάθηκε στην πολιτική του Βατικανού. Οι αδελφές του Ευφροσύνη και Ευφημία είχαν γίνει μοναχές. Ο ίδιος από μικρός έδειξε αγάπη και πίστη στην Εκκλησία, κάτι που αποδεικνύεται και από επιστολή - απάντησή του στον αδελφό του Βιάρο, διαμένοντα στην Κέρκυρα, γραμμένη στις 15 Οκτωβρίου 1826, όταν εκείνος διέμενε στη Γενεύη μετά την παραίτησή του από τη θέση του Υπουργού Εξωτερικών της Ρωσικής Αυτοκρατορίας. Στην πληροφορία που του έγραψε, ότι δύο  Γερμανοί επιθυμούν να μείνουν στην Κέρκυρα και να ιδρύσουν σχολείο ο Ιωάννης Καποδίστριας του απάντησε πως από τα όσα του περιέγραψε αντιλαμβάνεται ότι πρόκειται για μισιονάριους Μεθοδιστές, οι οποίοι επιδιώκουν να προσηλυτίσουν στη σέκτα τους Έλληνες Ορθοδόξους Χριστιανούς. Και γράφει ο Κυβερνήτης στον αδελφό του: «Δεν έχουμε καμία ανάγκη από τέτοιες αιρέσεις, αφού πιστεύουμε πως είμαστε καλοί Χριστιανοί παραμένοντας υπό την προστασία της Εκκλησίας μας». (Κ.Δ. Μέρτζιου «Ανέκδοτος αλληλογραφία του Ιωάννου Καποδίστρια», Περ/κό «Παρνασσός», Τόμος Γ΄, Αρ. 2, Απρίλιος - Ιούνιος 1961, σελ. 217-18).
 
Η ζωή του Καποδίστρια ήταν ασκητική, παρά το ότι έζησε σε πολυτελή περιβάλλοντα. Ενώπιον του διλήμματος να παραμείνει στην Αγία Πετρούπολη και να απολαμβάνει την εξουσία, το κύρος της θέσεως, την εμπιστοσύνη του Τσάρου και την οικονομική άνεση που του παρείχε η θέση, ή να αναλάβει της ευθύνες της ακόμη αγωνιζόμενης Ελλάδος και να δημιουργήσει μέσα από τα πολλά αρνητικά, που υπήρχαν, ένα ανεπτυγμένο, ευνομούμενο και ανεξάρτητο κράτος, προτίμησε το δεύτερο. Στο υπόμνημά του προς τον Τσάρο Νικόλαο τον Α΄, στο τέλος του έτους 1826, ο Ιωάννης Καποδίστριας ζητεί να γίνει δεκτή η παραίτησή του από το αξίωμα του για να υπηρετήσει την Ελληνορθόδοξη Πατρίδα του. Και εν γνώσει του πορεύθηκε προς την θυσία. Το αξιοσημείωτο είναι πως σε επιστολή προς τον Καποδίστρια που υπέγραψε, μεταξύ των άλλων, ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, πατέρας των εκτελεστών του, και απεστάλη το 1825, τον κάλεσε  να αναλάβει τις τύχες του αγωνιζομένου Έθνους, γιατί «είχε φυσικήν ροπήν να θυσιάσει  και την ζωήν του δια την σωτηρίαν της Πατρίδος του…».
 
Ερχόμενος ο Καποδίστριας να κυβερνήσει την Ελλάδα το πρώτο που είχε να αντιμετωπίσει ήταν το δυσεπίλυτο οικονομικό πρόβλημα. Τα δημόσια οικονομικά ήσαν κάτω του μηδενός. Με δάνεια, με βοηθήματα και δωρεές που εξασφάλισε και με την ανάπτυξη εσωτερικών πόρων κάπως τα ανόρθωσε. Όπως γράφει ο Αλέξανδρος Ι. Δεσποτόπουλος ο Κυβερνήτης ζητώντας  την ηθική στράτευση όσων είχαν θέσεις και χρήματα «παρείχε ο ίδιος υψηλόν παράδειγμα εργατικότητος, αφοσιώσεως εις τα κοινά και αυταπαρνήσεως, εργαζόμενος καθημερινώς, παρά την ασθενή υγείαν αυτού, από της 5^ης πρωινής μέχρι της 10^ης και συχνάκις της 12^ης νυκτερινής, διαθέτων πάσας τας ώρας και δυνάμεις αυτού εις την διαχείρισιν των κρατικών υποθέσεων, μη έχων καν ιδιωτικήν ζωήν, περιστείλας δε εξ άλλου τας προσωπικάς αυτού δαπάνας σχεδόν εις το μηδέν, και ου μόνον μη αποδεχθείς την καθορισθείσαν δι’ αυτόν αντιμισθίαν και υπό του Πανελληνίου και υπό της Εθνικής Συνελεύσεως του Άργους, αλλά και δαπανών την ιδιωτικήν αυτού περιουσίαν υπέρ των αναγκών της Χώρας. Εξ ου και εύρισκον απήχησιν αι εκκλήσεις και παραινέσεις αυτού».
 
Πέραν του τακτικού στρατού και της Σχολής Ευελπίδων που ίδρυσε, πέραν της φροντίδας για την οικονομική ενίσχυση των ασθενεστέρων πολιτών της Ελλάδος, πέραν της φροντίδας να αποκτήσει νόμισμα η χώρα, και να αξιοποιηθούν σωστά τα ολίγα χρήματα που διέθετε προς διανομή, πέραν της φροντίδας του για την υγεία των κατοίκων της χώρας, ο Καποδίστριας κοίταξε αμέσως και με περισσή φροντίδα την εκπαίδευση. Ιδιαίτερα επιμελήθηκε της εκπαίδευσης των κληρικών και της Ορθόδοξης χριστιανικής αγωγής του λαού. Όπως γράφει ο Ιωάννης Τσάγκας η Ορθοδοξία για τον Ιωάννη Καποδίστρια ήταν περισσότερο διαρκής αγώνας για το λαό του Θεού παρά ένας «εύδιος λιμήν». Απέβη έτσι πρότυπο βιωμένης ελληνορθόδοξης παιδείας και αγωγής, «ο Άγιος της πολιτικής».          
           
Ο Καποδίστριας θέλησε με την υποστήριξη του λαού, που την παρέσχε αφειδώς, να δημιουργήσει σχολεία πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και δασκάλους που να διδάσκουν σε αυτά. Στην έκκληση του Κυβερνήτη έστερξε πρώτη η Εκκλησία, κλήρος και λαός. Είναι χαρακτηριστική η έκκληση της σχολικής επιτροπής Μήλου προς τους κατοίκους της: «Χρεωστούμεν να συνεισφέρωμεν και ημείς φιλοτίμως… Επειδή πρώτος οίκος του Θεού αδελφοί είναι τα σχολεία και δεύτερος η Εκκλησία. Εις την Εκκλησίαν λατρεύομεν τον Θεόν, αλλά εις τα σχολεία μανθάνομεν ποίον Θεόν πρέπει να λατρεύωμεν». Είναι επανάληψη των λόγων του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού, ο οποίος είχε επισκεφθεί το νησί.
           
Αγιότητα δείχνει και η μέριμνα του Καποδίστρια για τα ορφανά και απροστάτευτα παιδιά, στα οποία περέσχε στέγαση, ρουχισμό, τροφή, επαρκή εκπαίδευση και διάνοιξη προοπτικών επαγγελματικής τους αποκατάστασης. Είναι γνωστό το Ορφανοτροφείο της Αίγινας, πρότυπο σχολικού και κοινωνικού ιδρύματος, ανταγωνιστικού προς όλα τα παρόμοια ιδρύματα της Ευρώπης. Σε αυτό, μεταξύ των άλλων, ανέλαβαν ευθύνες ο λόγιος κληρικός Γρηγόριος Κωνσταντάς και ο Ανδρέας Μουστοξύδης.

Παράλληλα με την πρωτοβάθμια εκπαίδευση και τα αλληλοδιδακτικά σχολεία, ο Καποδίστριας στα ελάχιστα χρόνια που υπηρέτησε την Πατρίδα και την Εκκλησία φρόντισε για τη στέγαση των σχολείων, τη μόρφωση των αλληλοδιδασκάλων, τη στρατιωτική εκπαίδευση, την τεχνική εκπαίδευση αλλά και την εκκλησιαστική. Όπως γράφει ο αείμνηστος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος Χρυσόστομος Παπαδόπουλος «ό,τι κατ’ εξοχήν εχαρακτήριζε τον Κυβερνήτη, ήτο η πεφωτισμένη πίστις εις τον Θεόν και η ακλόνητος αυτού εις την Ορθόδοξον Εκκλησίαν αφοσίωσις». Πίστις του βαθειά «ήταν ότι το Έθνος τότε μονάχα θα μπορούσε να επιζήσει και να προοδεύση, εάν υπήρχε καλώς ωργανωμένη Εκκλησία και κληρικοί ηθικώς άμεμπτοι και μορφωμένοι».  
           
Για τον σκοπό αυτόν ο Καποδίστριας απέστειλε εγκύκλιο προς τους Επισκόπους της Ελληνικής Επικρατείας, με την οποία τους ανακοινώνει την ίδρυση εκκλησιαστικού σχολείου στον Πόρο, το οποίο έχει έδρα το Μοναστήρι της Ζωοδόχου Πηγής και προορίζεται για νέους ηλικίας 12 έως 18 ετών, οι οποίοι «γεννηθέντες από τιμίους γονείς μαρτυρούν κλίσιν αληθινήν να αφιερωθώσι εις την εκκλησιαστικήν υπηρεσίαν». Το σχολείο έκλεισε μετά την δολοφονία του Καποδίστρια και την επακολουθήσασα αναρχία.
           
Ο Κυβερνήτης, κουρασμένος και πικραμένος από τη συνεχή πολεμική της Αγγλίας και της Γαλλίας, την απληστία των προκρίτων και τον λαϊκισμό των ολιγαρχικών, που αυτοχαρακτηρίζονταν «δημοκρατικοί», αλλά ήσαν οι πρωταγωνιστές της έλευσης ξένου εκπροσώπου της απόλυτης και βάναυσης μοναρχίας, καθώς και από το ασήκωτο βάρος τόσων πόνων και μόχθων, στις τελευταίες επιστολές του, πριν από την τραγική πτώση της αυλαίας , ένιωθε την ανάγκη να ζητά τις προσευχές αγαπημένων προσώπων. «Σας παρακαλώ μη με ξεχνάτε στις προσευχές σας. Να με συντροφεύετε συνέχεια με τις ευλογίες σας…» έγραφε στον ιερέα πατέρα Οικονόμο στην Πετρούπολη. Σήμερα εμείς έχομε ανάγκη των δεήσεων του Κυβερνήτου ενώπιον του Κυρίου υπέρ του Έθνους μας, που υπηρέτησε και που πάει κατά κρημνό. Ο ίδιος γράφει το παρήγορο, ότι οι εχθροί του, ντόπιοι και ξένοι, «δεν θα κατορθώσουν ποτέ να εξαλείψουν από την μνήμην και την καρδίαν των Ελλήνων τα ίχνη του παρελθόντος, καταστρέφοντες ή παραμορφώνοντες τον χαρακτήρα τούτου του λαού…».
 
 Παράρτημα
           Ηγέτες που η Εκκλησία ανακήρυξε Αγίους (Επιλογή):
 
·        Μέγας Θεοδόσιος. Επί των ημερών του η Β΄ Οικουμενική Σύνοδος, που συμπλήρωσε το Σύμβολο της Πίστεως (Εορτή του στις 17 Ιανουαρίου)
·        Αυτοκράτειρα Θεοδώρα. Αναστήλωσε τις εικόνες ( 11 Φεβρουαρίου)
·        Αυτοκράτορες Μαρκιανός και Πουλχερία. Συνεκάλεσαν την Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο. (17 Φεβρουαρίου).
·        Κωνσταντίνος ο Μέγας και η μητέρα του Ελένη. Καθιέρωσε τη θρησκευτική ελευθερία και μετέφερε την έδρα της αυτοκρατορίας στην Κωνσταντινούπολη (21 Μαΐου).
·        Αγία Όλγα, βασίλισσα των Ρως. Συνετέλεσε στον ευαγγελισμό των Ρως με τα νάματα της Ορθοδοξίας  (11 Ιουλίου).
·        Άγιος Βλαδίμηρος εγγονός της Αγίας Όλγας ( 15 Ιουλίου).
·        Μανουήλ Κομνηνός. Πριν πεθάνει εκάρη μοναχός και πήρε το όνομα Ματθαίος. Ισχυρός και δημοφιλής αυτοκράτορας (21 Ιουλίου)
·        Αυτοκράτειρα Ειρήνη η Αθηναία. Επί των ημερών της συνεκλήθη η Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος (9 Αυγούστου).
·        Βασίλειος ο Μακεδών. Υπεράσπισε επιτυχώς την Εκκλησία και την Αυτοκρατορία ( 29 Αυγούστου).
·        Ιωάννης Βατάτζης. Υπεράσπισε την Ορθοδοξία και διατήρησε όρθιο τον Ελληνισμό μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους (4 Νοεμβρίου).
·        Νικηφόρος Φωκάς. Αντιμετώπισε επιτυχώς τους εχθρούς της αυτοκρατορίας. Είχε βαθιά πίστη. Επί των ημερών του χτίστηκε η πρώτη Μονή του Αγίου Όρους, της Μεγίστης Λαύρας. Η μνήμη του τιμάται την 11^η Δεκεμβρίου ημέρα της δολοφονίας του.  
 
Βιβλία που χρησιμοποιήθηκαν για την γραφή του κειμένου
Αυτοβιογραφία Ιωάννου Καποδίστρια - Εισαγωγή, μετάφρασις και σχόλια Μιχαήλ Λάσκαρι, Εκδόσεις Ερμείας
Δεσποτόπουλου Αλεξάνδρου «Ο Κυβερνήτης της Ελλάδος και η απελευθέρωσις της Ελλάδος», ΜΙΕΤ, 2008.
Κούκου Ελένης «Ιωάννης Καποδίστριας: Ο άνθρωπος - Ο αγωνιστής», Αθήναι, 1962
Κωνσταντινίδου Ιωάννου «Ο Ιωάννης Καποδίστριας θεμελιωτής της εκκλησιαστικής εκπαιδεύσεως», Αθήναι, 1976.
Μουρτζανού Θεμιστοκλή πρωτοπρεσβυτέρου, «Γρηγόριος Κωνσταντάς - Ένας λόγιος συζητά με τον διαφωτισμό και την παράδοση», Λάρισα, 2017.
Μπαμπούνη Χάρη «Η εκπαίδευση κατά την Καποδιστριακή περίοδο», Αθήναι, 1999.
Παπαδοπούλου Χρυσοστόμου, Αρχιεπισκόπου Αθηνών, Ιστορία της Εκκλησίας της Ελλάδος, Αθήναι, 1920.
Παπαθανασόπουλου Γεωργίου «Κιβωτός πατριδογνωσίας - Μορφές του 1821 πριν, κατά, μετά την Επανάσταση», Εκδ. ΤΗΝΟΣ, Αθήναι, 2021.
Πουκαμισά Γεωργίου «Ιωάννης Καποδίστριας - Εθνικός αγωνιστής, διπλωμάτης, θεμελιωτής κράτους», Εκδ. Κασταλία, Δεκέμβριος 2017.
Πρασσά Αννίτα «Ιωάννης Καποδίστριας, ο αναγεννώμενος Φοίνιξ», Εκδόσεις Δωδώνη, Αθήνα - Γιάννινα 1998.
Σοϊλεντάκη Νικολάου «Ο Καποδίστριας, ο Μαιζών και η πανώλης στην Πελοπόννησο», Ανάτυπο, «Πελοποννησιακά», Τόμος Λ - 2011
Σπηλιάδου Νικολάου «Απομνημονεύματα», Τόμος 4^ος, τεύχος 1^ον, Εκδ. Βιβλιοπωλείου Νότη Καραβία, Αθήνα, 1971.        
Τσάγκα Ιωάννη «Η Ορθόδοξη Χριστιανική Αγωγή στο εκπαιδευτικό έργο του Ιωάννη Καποδίστρια», Β΄ Έκδοση, Αφών Κυριακίδη α.ε., Θεσσαλονίκη, 2001.
 
Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Old Friends

 
Haiti occupies the smaller, western part of the island of Hispaniola in the Caribbean Sea; the eastern part of the island forms the Dominican Republic. The island was a subject of the Spanish Empire until 1697 when the French took over the western part of it. It included vast sugar plantations, worked by African slaves. The slaves revolted, and between 1794 - 1804, they fought a war of independence and liberation from their French masters - the Haitian Revolution. In so doing, it became the only nation in history to be created by a slave revolt.
 

Against this background, it can be seen why the young independent nation of Haiti took a keen interest in the Greek Revolution of 1821.
 
Equally Greece took heart from Haiti’s example. In August 1821, Adamantios Korais, one of a group of Greek exiles in Paris, wrote to President Jean-Pierre Boyer of Haiti:
 
“Generous Haitians, you have experienced the anguish of the servitude that once weighed upon you. Children of Africa, whose waters touch those of Greece, come to our aid; we need 30,000 guns and financial resources. And if this gift or loan were joined by the arrival of one of your battalions, hurried from the depths of America, it would strike fear into the souls of our cowardly executioners. The island of Hydra is the port to which you can bring help. Greece will repay you for these sacrifices. A tender friendship will be cemented between your nephews and ours in the most remote posterity. We shall bequeath them our gratitude. History will tell future generations that the flag of Haiti floating on the Mediterranean was united with that of the resurrected Greece. It will be a glorious era for both nations, and one of the finest triumphs of justice and humanity”.
 
President Boyer replied to Korais’s letter on 15 January 1822 (coincidently the date Greece first declared independence):
 
“Wishing to Heavens to protect the descendants of Leonidas, we thought to assist these brave warriors, if not with military forces and ammunition, at least with money, which will be useful for acquisition of guns, which you need. But events that have occurred and imposed financial restrictions onto our country absorbed the entire budget, including the part that could be disposed by our administration… the Republic I preside over, is in extreme poverty… if circumstances, as we wish, improve again, then we shall honourably assist you, the sons of Hellas, to the best of our abilities.
 

Citizens! Convey to your co-patriots the warm wishes that the people of Haiti send on behalf of your liberation. The descendants of ancient Hellenes look forward, in the reawakening of their history, to trophies worthy of Salamis. May they prove to be like their ancestors and guided by the commands of Miltiades, and be able, in the fields of the new Marathon, to achieve the triumph of the holy affair that they have undertaken on behalf of their rights, religion and motherland. May it be, at last, through their wise decisions, that they will be commemorated by history as the heirs of the endurance and virtues of their ancestors.”
 
Haiti was, and remains, a poor country. It did not send, and realistically was in no position to send, men, guns or money. What he did do was ship over to Greece 25 tons of Haitian coffee for Greece to sell in order to buy weapons.
 
I understand in Greek schools (and more widely), it is claimed that, by President Boyer’s letter, Haiti became the first nation to formally recognise Greece as an independent state. I think the more accurate reading of the President’s letter is simply as a warm letter of support.
 
Greece has remembered Haiti’s early support. After Haiti’s devastating 2010 earthquake), Greece -despite its own financial crisis- sent €200,000, medical personnel, rescue teams, and supplies. The Greek Orthodox Church organized major charitable efforts, including the foundation “Αλληλεγγύη” (“Solidarity”). Following another deadly quake in 2021, Greece contributed an additional €100,000, explicitly citing Haiti’s historic recognition of Greek independence.
 
After all, what are old friends for?
 
Richard Devereux

Ήρωες ανάμεσα στους Αγίους

 

Crete’s Unique Church That Features Greek Revolution Heroes Among Saints

 

An Orthodox Church in Crete stands unique in Greece for integrating icons of heroes from the Greek War of Independence into its iconography.
 
Among them, Kolokotronis, Karaiskakis, Papaflessas, Nikitaras, and Bouboulina are prominently displayed within the holy walls of Agios Georgios in Anogia, Mylopotamos.
 
The decision, spearheaded by the patriotic priest Father Andreas Kefalogiannis, aims to immortalize these figures as “saints” and heroes for young people. Father Andreas, known for his pastoral work in the region, collaborated closely with the Metropolis of Rethymnon to ensure the initiative’s alignment with the church’s principles.
 
“This initiative underscores the Church’s pivotal role in the struggle,” Father Andreas explained in a recent interview with the Athens Macedonian News Agency (AMNA).
 
“The 1821 Revolution was not just a fight for freedom but a spiritual battle, rooted in faith and national identity… Many are unaware of the Church’s contribution to the struggle, but the fact that the revolution of 1821 took place for the holy faith of Christ and the freedom of the homeland cannot be ignored,” he added.
 
He emphasized the deep connection between faith and revolution, citing historical records that document prayers and religious ceremonies invoking divine support during the revolution. The church’s murals, adorned with symbols like the cross and icons of saints, serve as a testament to this intertwined history.
 
“These heroes sacrificed for freedom, embodying the highest values of Orthodox Christianity,” he told AMNA.
 
Beyond his role as a priest, Father Andreas has engaged youth through sports, education, and community initiatives, fostering a sense of national pride and civic duty. He encourages young people, even those who leave Anogia for studies or work, to remain connected to their heritage.
 
“Love for our homeland strengthens our bond with tradition and culture,” he asserted. “It’s our duty to ensure that Greek history and its heroes are remembered and celebrated.”
 
According to Father Andreas Kefalogiannis, the saints of the Orthodox Church and the heroes of the Greek Revolution are not only compatible - they can coexist within the same sacred space.
 
“The Revolution of 1821 was born with the invocation of God’s help,” he explains. “The fighters sought divine support in countless ways. It began as a sacred act, often blessed within the walls of churches, and it was carried forward with proclamations made in God’s name and with songs of praise to Him.”
 
For Father Andreas, this faith was not vague or symbolic - it was firmly rooted in Orthodox Christianity.
 
“Faith in God was not abstract. It was specific, unwavering, and directed toward the Triune God - the Father, the Son, and the Holy Spirit.”
 
SOURCE: GREEK REPORTER

Μνήμη Μπουμπουλίνας

 

Επέτειος 200 ετών από τον θάνατο της Λασκαρίνας Μπουμπουλίνας

 

Ο Οικουμενικός Ελληνισμός τίμησε χθες μια σημαντική, αν και θλιβερή, επέτειο, αυτή των 200 ετών από την αποφράδα ημέρα της δολοφονίας της Μπουμπουλίνας.
 
Η ιστορία έχει καταγράψει λεπτομερειακά τα στοιχεία του πλούσιου βιογραφικού της Καπετάνισσας. Εκείνο που ενδιαφέρει όλους τους Έλληνες είναι αποκλειστικά η τεράστια προσφορά της στην Πατρίδα.
 
Ο αυτοκράτορας Αλέξανδρος Α΄ απένειμε στην Μπουμπουλίνα τον τίτλο της Ναυάρχου του ρωσικού στόλου. Έτσι, έγινε η πρώτη γυναίκα Ναύαρχος του ρωσικού στόλου στην ιστορία της Ρωσίας και μια από τις πρώτες ναυάρχους στην παγκόσμια ιστορία.
 
Ο φίλος και εξαίρετος Ποιητής Richard Devereux έγραψε και αφιέρωσε το παρακάτω Ποίημα στη Μπουμπουλίνα. Η σύζυγός του Υβόννη δε, τράβηξε πέρσι στις Σπέτσες τη φωτογραφία της παρούσας ανάρτησης, που απεικονίζει το άγαλμα της Καπετάνισσας.
 
Bouboulina
 
Rear Admiral Laskarina Pinotsi (1771 – 22 May 1825)
 
The young widow watched two husbands die,
inheriting from each a merchant fleet.
 
Wedded, next, to the cause of Greece,
she launched a mighty man-of-war
 
and stood on the deck, cutlass raised,
ready to cut the Ottoman short.
 
Revolution, she said, was woman’s work –
like gutting fish and stirring stew.

Κειμήλια και όπλα του 1821

 
ΕΓΛΥΚΑΔΑ 23/3/2025
ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΠΑΤΡΩΝ
ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΑΝΔΡΕΟΥ ΕΓΛΥΚΑΔΟΣ
 
ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΣΤΑΥΡΟΠΡΟΣΚΥΝΗΣΕΩΣ
 
ΕΚΘΕΣΗ ΚΕΙΜΗΛΙΩΝ ΚΑΙ ΟΠΛΩΝ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ ΤΟΥ 1821
ΤΟ 1821 ΜΑΣ ΕΜΠΝΕΕΙ !
 

Ευχαριστούμε τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Πατρών κ.κ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟ για την άδεια και την ευλογία Του για την πραγματοποίηση αυτής της Έκθεσης.
 

Μας τίμησε με την παρουσία του στον Ιερό Ναό  και στην Έκθεση κειμηλίων ο Αχαιός υφυπουργός Πολιτισμού κ. Ιάσων Φωτήλας, απόγονος του γενναίου αγωνιστή Ασημάκη Φωτήλα.
 

Εκτός απο τα εκθέματα του Εκκλησιαστικού μας Μουσείου, ευχαριστούμε τους: κ. Ιωάννη Λιβαθηνό, αγιογράφο και ιστορικό, την εξαίρετο ιστορικό, ζωγράφο και ιατρό κ. Τσιμπρή για την εμπεριστατωμένη ομιλία της για την προσωπικότητα του Ιεράρχη Παλαιών Πατρών Γερμανού, τον κ. Ζήσιμο Μούρτζη και Δημήτριο Παπαδόπουλο, λαογράφους και συλλέκτες αυθεντικών κειμηλίων, τον κ. Ιωάννη Λύρα ιστορικό συλλέκτη για την παρουσίαση των συλλογών τους που με επίπονη εργασία κατέχουν, τους εκκλησιαστικούς συμβούλους και τις κυρίες που στόλισαν τόσο όμορφα το Ναό, τον Τίμιο Σταυρό και την Εικόνα της Παναγίας μας.

 
Η έκθεση επιχείρησε να αποδείξει τη σημασία της Επανάστασης μέσα από τα υλικά κατάλοιπα της, καθώς και να συντηρήσει τη συλλογική εθνική μνήμη που σχετίζεται με τον αγώνα του 1821 για τα υπέρτατα αγαθά της ελευθερίας και της εθνικής ανεξαρτησίας.

 
Σκοπός είναι επίσης και η ανάδειξη της θυσιαστικής προσφοράς των Ορθοδόξων Κληρικών κατά την Ελληνική Επανάσταση και κατά την προετοιμασία της, καθώς και η προβολή τεκμηρίων τα οποία καταδεικνύουν την άρρηκτη σύνδεση της Ορθοδοξίας Εκκλησίας με την ταυτότητα του Νέου Ελληνισμού, γιατί η Εκκλησία ήταν και Μητέρα και καταφύγιο και σχολείο και κήρυκας της ελπίδας.
 

Εκτέθηκαν προσωπικά αντικείμενα και εκκλησιαστικά βιβλία του Εθνεγέρτου Παλαιών Πατρών Γερμανού και μέσα απο ιστορικές πηγές λειτουργούσε στο Ναό της Μεταμορφώσεως (νυν Κοιμητήριο Εγλυκάδος) που κατείχε ως και την έπαυλη Του πλησίον του Ναού.
 

Η έκθεση αυτή μάς ταξίδεψε στα ένδοξα χρόνια του Αγώνα, μέσα από τα ίδια τα τεκμήρια της ιστορίας: τα όπλα που κράτησαν οι ήρωες, τα προσωπικά τους αντικείμενα, τις σημαίες και τα ιερά κειμήλια που συντρόφευσαν την πορεία τους προς την ελευθερία. Κάθε έκθεμα δεν είναι απλώς ένα αντικείμενο, αλλά μια ζωντανή μαρτυρία της θυσίας, του θάρρους και της αυταπάρνησης των προγόνων μας.

 
Ας κρατήσουμε ζωντανή τη μνήμη τους, όχι μόνο με λόγια, αλλά με πράξεις που τιμούν την ελευθερία, την πίστη και την ενότητα. Γιατί η Ιστορία δεν είναι μόνο παρελθόν - είναι φως που μας οδηγεί και ευθύνη που μας καλεί.

Σας ευχαριστούμε που τιμήσατε με την παρουσία σας αυτή τη διαδρομή στο μεγαλείο της ελληνικής ψυχής.
 
Πρωτοπρ. Κωνσταντίνος Αθανασόπουλος

Οι ποιητές για το 1821 και την Πατρίδα

Παγκόσμια ημέρα ποίησης η 21^η Μαρτίου, κοντινή ημέρα στην διπλή γιορτή των Ελλήνων, τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου και την επέτειο της ενάρξεως της πετυχημένης Επανάστασης του 1821 για την Εθνική μας Παλιγγενεσία. Είναι μια ευκαιρία να θυμίσουμε ποιητές που εμπνεύστηκαν από το Εικοσιένα και την Πατρίδα. Πρώτα τους ανώνυμους ποιητές των δημοτικών μας τραγουδιών. Στον αξιόλογο τόμο με τίτλο «Ηρωικά τραγούδια της Πελοποννήσου», που συνέγραψαν ο πρωτοπρεσβύτερος π. Χρίστος Κυριακόπουλος και ο κ. Δημήτριος Κ. Κυριακόπουλος, αναφέρεται αυτό που έγραψε ο Φώτης Κόντογλου: 

«Άνθρωπος που δεν νιώθει στα κατάβαθα της καρδιάς του τα δημοτικά μας τραγούδια δεν είναι σε θέση να νιώσει αληθινά την Επανάσταση του Εικοσιένα. Μπορεί να την καταλάβει σαν ένα πολιτικό και ιστορικό καθέκαστο, δηλαδή από την υλική πλευρά του, δεν νιώθει όμως απ’ αυτή το “τιμιότατο” δηλαδή την πνευματική φωτοχυσία, που την κάνει αυτήν την Επανάσταση ξεχωριστή ανάμεσα στις λογής λογής επαναστάσεις που γινήκανε». 
 
Σε ένα από αυτά τα ποιήματα που παρατίθενται στον ως άνω τόμο και που η μουσική τους είναι σε τσάμικο χορό, γράφεται:
 
«Χαρά ΄χουν τα Ελληνόπουλα, του Έθνους η ελπίδα, γιατί γιορτάζει η Παναγιά, γιορτάζει κι η Πατρίδα.
Χαρά ΄χει και η Ελλάδα μας στην πιο τρανή γιορτή της, που ξαναβρήκε την παλιά, τη δόξα και τιμή της.
Σαν σήμερα π’ απλώθηκε από την Άγια Λαύρα στη Ρούμελη και στον Μοριά της λευτεριάς η αύρα
και μ’ αίμα ποτιστήκανε οι ρεματιές κι οι λόγγοι στα Δερβενάκια, στα Ψαρά, στο θείο Μεσολόγγι,
στην Τρίπολη και στη Γραβιά παλαίψαν σα λιοντάρια».
 
Δημοτικό τραγούδι είναι και «Της Δέσπως», που περιέχεται στη «Γενική Ανθολογία» (Εκδ. Οίκος Δημητράκου, 1956, σελ.69):
 
Αχός βαρύς ακούεται, πολλά τουφέκια πέφτουν,
Μήνα σε γάμο ρίχνονται, μήνα σε χαροκόπι;
Ουδέ σε γάμο ρίχνονται, ουδέ σε χαροκόπι,
Η Δέσπω κάνει πόλεμο με νύφες και μ’ αγγόνια
Αρβανιτιά την πλάκωσε στου Δημουλά τον πύργο.
«-Γιώργαινα, ρίξε τ’ άρματα, δεν είν’ εδώ το Σούλι.
Εδώ ΄σαι σκλάβα του πασά σκλάβα των Αρβανίτων.
-Το Σούλι κι αν προσκύνησε, κι αν τούρκεψεν η Κιάφα
Η Δέσπω αφέντες Λιάπηδες δεν έκανε, δεν κάνει».
Δαυλί στο χέριν άρπαξε, κόρες και νύφες κράζει:
«Σκλάβες Τούρκων μη ζήσωμε, παιδιά μ’, μαζί μου ελάτε».
Και τα φυσέκια ανάψανε κι όλοι φωτιά γενήκαν.
 
Σπορέας της Επανάστασης ο Ρήγας ο Βελεστινλής έγραψε τον επαναστατικό Θούριο ξεσηκώνοντας τους Έλληνες να πάρουν τα όπλα κατά της τυραννίας και, όπως γράφει ο Δημήτρης Καραμπερόπουλος, Πρόεδρος της Επιστημονικής Εταιρείας Μελέτης «Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα», ως πραγματικός επαναστάτης και ηγέτης, «τους προσέφερε το Σύνταγμα, τον τρόπο διοίκησης του νέου κράτους, της Ελληνικής Δημοκρατίας, που θα εδημιουργείτο μετά την κατάλυση της Τυραννίας» (Πρόλογος εις «Τα επαναστατικά του Ρήγα Βελεστινλή», Επιστ. Ετ. Μελέτης Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα, Αθήνα, 1994, σελ. 9).
 
Στο Θούριο και από τον Όρκο των Πατριωτών επιλέγουμε την αρχή και, στη συνέχεια, μια παραίνεση του Ρήγα:
 
΄Ω Βασιλεύ του κόσμου, ορκίζομαι εις Σε,
Στην γνώμην των τυράννων να μην ελθώ ποτέ!
Μήτε να τους δουλεύσω, μήτε να πλανηθώ
Εις τα ταξίματά τους, για να παραδοθώ.
Εν όσω ζω στον κόσμον, ο μόνος μου σκοπός,
Για να τους αφανίσω, θε να ΄ναι σταθερός…
…………………………………………..
Λοιπόν, γιατί αργείτε; Τί στέκεσθε νεκροί;
Ξυπνήσατε, μην είσθε ενάντιοι κ΄ εχθροί.
Πώς οι προπάτορές μας ωρμούσαν σαν θεριά,
Για την Ελευθερίαν πηδούσαν στη φωτιά,
Έτζι κ΄ εμείς, αδέλφια, ν’ αρπάξωμεν για μια
Τ’ άρματα να βγούμεν απ’ την πικρή σκλαβιά!
  
Από τον μεγαλοφυή εθνικό μας ποιητή Διονύσιο Σολωμό θυμίζουμε τον ηρωισμό των Μεσολογγιτών και όσων, Ελλήνων και ξένων, που έμειναν μαζί τους ως Ελεύθεροι Πολιορκημένοι. Στο σχεδίασμα Β΄ γράφει το συγκλονιστικό:
 
«Άκρα του τάφου σιωπή στον κάμπο βασιλεύει, λαλεί πουλί, παίρνει σπειρί κ’ η μάννα το ζηλεύει. Τα μάτια η πείνα εμαύρισε, στα μάτια η μάννα μνέει, στέκει ο Σουλιώτης ο καλός παράμερα και κλαίει – Έρμο τουφέκι σκοτεινό, τί σ’ έχω ΄γω στο χέρι; Οπού συ μού ΄γινες βαρύ κι ο Αγαρηνός το ξέρει».
 
Και από τον Εθνικό μας Ύμνο να θυμηθούμε τους στίχους για τη διχόνοια (144-148):
 
144. Η διχόνοια που βαστάει ένα σκήπτρο η δολερή, καθενός χαμογελάει, πάρ το λέγοντας και συ.
145. Κειό το σκήπτρο, που σας δείχνει έχει αλήθεια ωραία θωριά. Μην το πιάστε, γιατί ρίχνει εισέ δάκρυα θλιβερά.
 146. Από στόμα που φθονάει, παλληκάρια, ας μην πωθή, πως το χέρι σας κτυπάει του αδελφού την κεφαλή.
147. Μην ειπούν στον στόχασμό τους τα ξένα έθνη αληθινά, εάν μισούνται ανάμεσά τους δεν τους πρέπει ελευθεριά.
148. Τέτοια αφέστενε φροντίδα, όλο το αίμα οπού χυθή για θρησκεία και για πατρίδα, όμοιαν έχει την τιμή».
           
Ο Ανδρέας Κάλβος στην τέταρτη ωδή του, την επονομαζόμενη «Εις τον Ιερόν Λόχον» γράφει για τα ενδόξως πεσόντα Ελληνόπουλα:
 
«Ω γνήσια της Ελλάδος τέκνα! Που επέσατε εις τον αγώνα ανδρείως, τάγμα εκλεκτών Ηρώων, καύχημα νέον.
Σας άρπαξεν η τύχη την νικητήριον δάφνην, και από μυρτιάν ας έπλεξε και πένθιμος κυπάρισσον στέφανον άλλον.
Αλλ΄ αν τις απεθάνη δια την πατρίδα, η μύρτος είναι φύλλον ατίμητον και καλά τα κλαδιά της κυπαρίσσου…».
 
Από τα πονήματα των ποιητών της γενιάς του 1930 επιλέγω το ποίημα του Γιώργου Σαραντάρη «Εμείς οι Έλληνες» (Από τα «Έργα» του, Εκδ. Βικελαίας Βιβλιοθήκης, Ηράκλειο, 2006, Β΄ Τόμος, σελ. 133). Το έγραψε με περισσή αγάπη προς την Πατρίδα μας:
 
Εμείς οι Έλληνες που σε χαρούμενα νησιά έχουμε τόπο
Σε άμοιρη στεγνή γη που την υγραίνει ευλάβεια στον αιώνα
Η πλούσια ανάμνηση, ο άφθονος ήλιος.
Εμείς, ίσαμε τώρα δουλοπάροικοι ξένων ξεμωραμένων εξουσιών
Που γέρασαν σα δέντρα μελαγχολικά αγνάντια στον τάφο
Και με παράξενο, με αλλόφρονα εγωισμό
Ακόμα μας κρατάνε στην αγκαλιά τους.
Πουλιά που κρυώνουμε και δε νοιαζόμαστε να στήσουμε
Σε πιο πράσινο χώρο τη φωλιά μας.
Εμείς πότε θα διαβάσουμε στην τύχη μας μια ώρα που δε σβύνει
Στα χέρια μας στα νιάτα μας μια χούφτα δύναμη και θάρρος
Που τηνε χρειάζεται και χαιρετάει ο ζωντανός κόσμος.
Η Δύση πού θα βρει καινούργιο δρόμο για τις ανθρώπινες ψυχές;
 
Κι ένα ακόμη ποίημα αγαπημένου ποιητή του 1930, του Νικηφόρου Βρεττάκου, φίλου του Γιώργου Σαραντάρη. Είναι από τη «Λειτουργία κάτω από την Ακρόπολη» (Εκδ. «Θεμέλιο», 5^η Έκδ. Αθήνα, 2012):
 
Ήτανε τα «Κρυφά Σχολειά» όπου μέσα τους, «χιονισμένο», «βρεγμένο» συνάζονταν όλο το Έθνος.
Και το κιτρινισμένο ράσο του παπά, το υφασμένο πριν απ’ την Άλωση, μύριζε σμύρνα από κείνη που οι μάγοι οδοιπορούντες επήγαν και φιλέψανε τον Ιησού.
Μια σταγόνα ηλίου καθισμένη απάνω σ’ ένα κερί, εθαμπόφεγγε γύρω του, πότε τα μάτια, πότε το μέτωπο, πότε τα μάγουλα των παιδιών, που καθόνταν στο μισοσκόταδο.
Κι όπως πάντοτε, όλοι τους ήταν, πάλι, παρόντες: ο Σοφοκλής, ο Αχιλλέας, ο Οδυσσέας και ο Κυναίγειρος.
Ανασκούμπωνε ο Πλάτων το ράσο και τους έδειχνε με το δάχτυλο τη φωνή τους στο συναξάριο.
Κι εκείνα την άκουγαν, καθώς εμουρμούριζαν όλα μαζί την πανάρχαιη Αλφαβήτα, που η αδρή της συρμή ήτανε το μακρύτερο ζων ύδωρ του κόσμου.
Που διασχίζοντας χιόνια και νύχτες και στίφη βαρβαρικά και λουμπάρδες, ερχόταν κατηφορίζοντας απάνω από τα λευκά μαλλιά του Ομήρου.
 
Παρουσιάστηκαν λίγα από τα ποιήματα και πονήματα που έμπνευσή τους ήταν η αγαπημένη μας Πατρίδα, η Ορθοδοξία Της και και οι ήρωές Της. Σήμερα λησμονιά και αγνωμοσύνη από μερικούς Έλληνες και από το ίδιο το κράτος, που δέχεται η ΕΘΝΙΚΗ Πινακοθήκη να καταστεί άντρο ανθρώπων που δεν σέβονται τίποτε, ούτε τον εαυτό τους.
 
Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου