75-χρονη Ορθόδοξη Ενορία στο Bristol

 

75^th Anniversary of the Orthodox Church of the Nativity of the Mother of God, Bristol

 
Χθες βράδυ σε ειδική εκδήλωση, που έλαβε χώρα στον Αγγλικανικό Καθεδρικό Ναό στην πόλη του Bristol, τιμήθηκε η 75-χρονη επέτειος της Ορθόδοξης Ενορίας του Γενεσίου της Θεοτόκου στην ομώνυμη πόλη.
 

Ο Ιερατικώς Προϊστάμενος Αρχιμ. Κύριλλος Jenner, που διακονεί την Ενορία για 26 χρόνια, τέλεσε ειδική Ευχαριστήρια Ακολουθία, κατά την οποία έψαλλε ο καλλίφωνος χορός της εν λόγω Ενορίας.

 
Στο τέλος της Ακολουθίας, ο π. Κύριλλος έκανε εκτενή και εξαιρετικά ενδιαφέρουσα αναφορά στην ιστορία της Ενορίας, την οποία ίδρυσαν Πολωνοί και Ρώσσοι πρόσφυγες.

 
Ακολούθησε δεξίωση σε ειδική Αίθουσα του Καθεδρικού Ναού, στην οποία οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να γνωριστούν, να συνομιλήσουν και να ευχηθούν στον π. Κύριλλο για τα γενέθλιά του.

 
Ο λόγος που η Σύναξη αυτή πραγματοποιήθηκε στον Καθεδρικό Ναό του Bristol ήταν πως οι πρώτες Ακολουθίες της εορτάζουσας Ενορίας, καθώς και η ίδρυσή της αυτή καθ’ αυτή, πραγματοποιήθηκαν στον Ναό αυτό.

 
Παρευρέθηκαν  Ορθόδοξοι Ιερείς και μοναχοί, από το Bristol (Πρωτοπρ. Γεώργιος Νικολάου και Πρωτοπρ. Αναστάσιος Δ. Σαλαπάτας) και το Bath (Fr. Richard Penwell, Fr. Gerald Theodore Hopkin και Μοναχή Σάρα), οι Άρχοντες της εορτάζουσας Ενορίας, καθώς και πολλά μέλη της, ενώ η Προϊσταμένη του Καθεδρικού Ναού Very Revd Dr Mandy Ford καλωσόρισε με εγκάρδια λόγια τους παρευρισκομένους.

 
Ο Ιερατικώς Προϊστάμενος της Ελληνορθόδοξης Κοινότητας Αποστόλων Πέτρου και Παύλου στο Bristol, Πρωτοπρ. Αναστάσιος Δ. Σαλαπάτας, εκπροσώπησε στην εκδήλωση τον Σεβασμιώτατο Αρχιεπίσκοπο Θυατείρων και Μ.Β. κ. Νικήτα και μετέφερε την Αρχιεπισκοπική ευλογία και τις πατρικές του ευχές.

 
Αξίζει να αναφερθεί πως η εορτάζουσα Ενορία ανήκει και αποτελεί αναπόσταστο τμήμα της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Θυατείρων και Μεγάλης Βρεταννίας.

ΑΠΑΝΕΜΑ - Παρουσίαση / 2

 
Κύρια εισήγηση, Δρος Μαρίας Βασιλάκη - Bristol, Κυριακή, 10 Δεκεμβρίου 2023
 

Ευχαριστούμε τον εν Τριάδι Θεό, που μας αξίωσε να παρουσιάζουμε σήμερα ενώπιόν σας την νεοδημοσιευθείσα 5η ποιητική συλλογή του αιδεσιμολογιωτάτου πατρός Αναστασίου Σαλαπάτα, ο οποίος κυκλοφορεί στους τόπους της Ποίησης  (1) με το ψευδώνυμο Τάσος Βυζάντιος.
 
Ο Όσιος Πορφύριος έλεγε "για να γίνει κανείς χριστιανός, πρέπει να έχει ποιητική ψυχή, πρέπει να γίνει ποιητής" (2).
 
Ο Πατήρ Αναστάσιος, ο χαμηλών τόνων πνευματικός ταγός και εξομολόγος, Πρωτοπρεσβύτερος του Ιερού Ναού Πέτρου και Παύλου της Ελληνορθόδοξης Κοινότητας του Bristol, πληροί εις το ακέραιον αυτήν την προϋπόθεση. Καί έχει ποιητική ψυχή καί είναι υποδειγματικός χριστιανός. Και πώς να μην είναι, αφού ασκεί για πάρα πολλά χρόνια, ακατάπαυστα, φιλόπονα  και αποτελεσματικά τη διακονία του, το τρόπον τινά ιεραποστολικό του έργο, εδώ στο Ηνωμένο Βασίλειο, ως λειτουργός του Υψίστου, ως πανεπιστημιακός, ως συγγραφέας, ως ποιητής; Το βιογραφικό του είναι σε όλους γνωστό και το ακούσαμε προηγουμένως.
 
Εμείς θα προσπαθήσουμε να παρουσιάσουμε σε αδρές γραμμές την τελευταία ποιητική του συλλογή, που εκδόθηκε πρόσφατα, το Σεπτέμβριο του 2023, από τις εκδόσεις ΑΚΑΚΙΑ, είναι διακοσμημένη στο εμπροσθόφυλλο, με ένα υπέροχο κόσμημα, που φιλοτέχνησε  η καλλιτέχνις Ελισάβετ Λίζα Σουρή και έχει τον τίτλο ΑΠΑΝΕΜΑ.
 
Ο τίτλος είναι ένα επίρρημα ναυτικής ορολογίας, που προέρχεται από το επίθετο της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας υπήνεμος και σημαίνει ο προστατευμένος από τον άνεμο, ο προφυλαγμένος από την κακοκαιρία. Σηματοδοτεί, κατά τη γνώμη μας, το ασφαλές αγκυροβόλιο του ποιητή, και, παράλληλα, δημιουργεί στους αναγνώστες το αίσθημα της προστασίας, της ηρεμίας, της καταλλαγής και της ειρήνης.
 
Προς επίρρωση της επιλογής του τίτλου, στις πρώτες σελίδες του καλαίσθητου βιβλίου, ο ποιητής παραθέτει τους στίχους της φημισμένης αμερικανίδας ποιήτριας Έμιλυ Ντίκινσον, "Ανώφελος -ο αγέρας- Σαν βρει η Καρδιά λιμάνι..."
 
Θα μπορούσε να εικάσει κανείς ότι η καρδιά του ποιητή βρήκε επιτέλους λιμάνι με την τοποθέτησή του στο Bristol, το 2020, μακριά από την τύρβη και την ένταση των μεγαλουπόλεων, που του εξασφάλισε το ιδεώδες περιβάλλον της εσωτερικής γαλήνης, της σεβάσμιας σιωπής και της νηνεμίας μέσα στο οποίο, σύμφωνα με το Γιώργο Σεφέρη, που σταχυολογείται στο οπισθόφυλλο του βιβλίου, ιστορούνται τα γνήσια έργα της ψυχής και καλλιεργείται η δημιουργική κίνηση της Ποίησης.
 
Ίσως και η ενσκήψασα αχαρτογράφητη πανδημία, ενώ ταλάνισε παγκοσμίως τους ανθρώπους, για τον πατέρα Αναστάσιο ήταν η ευκαιρία να μεταστρέψει την περιπέτεια σε ευλογία και να μας προσφέρει, πέρα από το βιβλίο του "Κεκλεισμένων των θυρών " (2020), και την παρούσα ποιητική συλλογή, καθότι τα ποιήματα έχουν γραφτεί κατά τα έτη από το 2020 μέχρι το 2023. Ξορκίζει μάλιστα και την πρωτόγνωρη πανδημία, παίζοντας με κατ' ευφημισμόν ομόηχες λέξεις, καθώς αποκαλεί τον κορωνοϊό "ιόν εστεμμένο" σε δύο από τα ποιήματα της συλλογής του, (σελ. 26, 48), ενώ σε άλλα υποδηλώνει έμμεσα τις συνθήκες και τις συνέπειες του εγκλεισμού (σελ.48, 57).
 
Το πιθανότερο ωστόσο είναι ότι ο πατήρ Αναστάσιος διαθέτει εκ φύσεως και εκ προσωπικών ασκήσεων και γυμνασμάτων την "ανήσυχον ησυχίαν", που προτείνουν οι Πατέρες της Εκκλησίας, δηλαδή να είναι εσωτερικά ήσυχος και παράλληλα γεμάτος δράση "πάντων χωρισθείς και πάσιν συνηρμοσμένος" (3).
 
Απάνεμα λοιπόν, κι ο ποιητής, εκπέμποντας στον ένατο αναβαθμό, όπου πνέει και δοξολογείται το  Πνεύμα το Άγιο, χωρίζει την εβδομήντα τεσσάρων σελίδων ακραιφνώς υπερρεαλιστική συλλογή του, σε τέσσερα μέρη.
 
Το πρώτο μέρος, που περιλαμβάνει δεκαοκτώ ποιήματα ποικίλης θεματολογίας και έχει τίτλο " Δίπλα στο ποτάμι".
 
Το δεύτερο μέρος, με οκτώ ποιήματα, εμπνευσμένα και γραμμένα κατά τη Μεγάλη Εβδομάδα του 2021 και με τίτλο "Μεγαλοβδομαδιάτικα".
 
Το τρίτο μέρος, με επτά ποιήματα για ολόγιομα φεγγάρια στο Bristol και με τον τίτλο "Πανσέληνοι".
 
Το τέταρτο μέρος, με τέσσερα ποιήματα και τίτλο "τα Αθωνικά του Bristol", τα οποία είναι ποιητική μετάφραση από την αγγλική γλώσσα αντίστοιχων ποιημάτων του Ριχάρδου Devereux.
 
Θα ήταν παράλειψη, αν δεν αναφέραμε ότι στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν και οι "Σημειώσεις", που παρέχουν ενδιαφέρουσες πραγματολογικές πληροφορίες και διαφωτίζουν δυσνόητα ενδεχομένως σημεία.
 
Εστιάζοντας σε αυτήν την δομή της ποιητικής συλλογής, είμαστε σχεδόν βέβαιοι πως ούτε ο ίδιος ο δημιουργός της δεν αντιλήφθηκε ότι σχημάτισε, χωρίς να το καταλάβει, σημαδιακά και ευοίωνα, το σχήμα του Σταυρού.
 
Με επίκεντρο πράγματι την πόλη του Bristol και την προσωπική του εστίαση, που τέμνουν ομοίως τα τέσσερα μέρη  του βιβλίου, τοποθετεί στην κορυφή του Σταυρού την πεμπτουσία της πίστης μας, τα Πάθη του Χριστού και τη ζωηφόρο Ανάστασή Του. Τα οκτώ στιχουργήματα, ένα για την κάθε ημέρα της Μεγάλης Εβδομάδας, αποτελούνται το καθένα από τέσσερις στροφές και κάθε στροφή από τρεις στίχους, σχηματίζοντας έκαστο τον ιερό αριθμό δώδεκα.
 

Η Μεγάλη Εβδομάδα δεν ξεδιπλώνεται με το γνώριμο κανονιστικό της πλαίσιο και τυπικό της αλλά υποδηλώνεται με υπαινικτικές φράσεις και συνειρμικές αναπαραστάσεις. Ενδεικτικά αναφέρουμε τα παραδείγματα: Το γλυκό κυδώνι εξισορρόπησε τη γεύση του αίματος, στο κατώφλι της μαρτυρικής εβδομάδας ο ήλιος εξερράγη, χρώματα χαρμολύπης, τρεις απογευματινές λέξεις γεμάτες άρνηση και σύμφωνα, τα μύρα της αλλαγής, Μανδύας πορφυρός,  Επιτάφιος, Εγκώμια, για να καταλήξουμε στα τελευταία καταπληκτικά ποιήματα για το Μεγάλο Σάββατο και την Κυριακή του Πάσχα, όπου οι στίχοι γίνονται πραγματικά συγκλονιστικοί: Το γωνιακό λιθάρι κινείται με σχέδιο προαιώνιο...
 
Η άβυσσος οδηγείται με αστραπή αιωνιότητος από το θάνατο στη ζωή, καθώς και το παροιμιώδες, Το παιχνίδι της ιστορίας παίζεται γύρω από την έννοια του άδειου, στίχος που δημιουργεί αυτόματα την θέα του κενού τάφου της Ανάστασης.
 
Αν η κορφή του Σταυρού είναι η ουσία της Ορθοδοξίας μας, η βάση του τοποθετείται εύλογα στον μοναδικό χώρο στην Ελλάδα που είναι ολόκληρος αφιερωμένος στην προσευχή και στην λατρεία του Θεού: στο Άγιο Όρος, όπου αυτή η ουσία της Πίστης μας διαφυλάσσεται αμόλυντη και μετουσιώνεται σε πράξη. Γίνεται διακονία, διακοινωνία, διαπολιτισμικότητα, αδελφοσύνη. Ένας Βρετανός ποιητής από το Bristol αποκαλύπτει εκεί την πανανθρώπινη αλήθεια, την απαλή σαν το  πρωϊνό: ότι "ο  καλύτερος εαυτός μας είναι ελάχιστος".  Μας φέρνει ως νέος απόστολος τα "Αθωνικά στο Bristol", που ο Τάσος Βυζάντιος τα  μεταγγίζει, με τέσσερα μεταφραστικά δείγματα, από τη χρυσή κούπα στην ασημένια, όπως  έλεγε χαρακτηριστικά για τη λογοτεχνική μετάφραση ο Κωστής Παλαμάς. Στον Ριχάρδο Devereux ο ποιητής μας αφιερώνει επίσης, στο πρώτο μέρος της συλλογής του, το ποίημα "Επομένη του λευκού", ένα υπέροχο υπερβατικό εγκώμιο του ποιητικού οίστρου.
 
Ωστόσο, θα τους αφήσουμε εν συνεχεία τους ίδιους να αποφανθούν  για το έργο και την ποιητική τους ώσμωση.
 
Ας επιστρέψουμε τώρα στον οριζόντιο άξονα του Σταυρού, όπου, κατά την γνώμη μας, περιγράφεται στο ένα άκρο η Γη, και στο άλλο ο Ουρανός. Στο Bristol πάντα.
 
Αντιλαμβανόμαστε αμέσως ότι βρισκόμαστε εκεί,  από την φημισμένη κρεμαστή γέφυρα που δεσπόζει, από το ποτάμι που διασχίζει την πόλη με τις ανάλογες προς τον καιρό εκφάνσεις του, από τους γραφικούς δρόμους και τα καλντερίμια, από τα ονομαστά κτίρια και τις πλατείες, από  τα πολύχρωμα άνθη και τα δένδρα, από τους γλάρους, τις πεταλούδες και  τα περιστέρια. Σε αυτό το περιβάλλον εγγράφεται η καθημερινότητα των κατοίκων, ο ανθρώπινος παλμός με τις μανάδες, τα σχολειαρόπαιδα και τους εφήβους, με τα αυτοκίνητα, τα μηχανάκια, τα ποδήλατα και τα αερόστατα. Οι αλλεπάλληλες εικόνες αποκαλύπτουν και τις δικές τους ιστορίες, τροφοδοτούν τη νοσταλγία και τις συγκρίσεις, υμνούν τον έρωτα, θρηνούν το θάνατο και το αναπόδραστο, τιμούν τις γιορτές ή είναι νοτισμένες με μυστήριο και απροσδόκητες εκπλήξεις, όπως, λόγου χάρη, το κουτί το κρυμμένο στις τριανταφυλλιές με τους στίχους του Ελύτη.
 
Η σπουδή της φύσης γίνεται εμμονική: Φθινοπωρινές, ως επί το πλείστον, εικαστικές αναπαραστάσεις, αμφίδρομες του θυμικού, βροχή και υετός και χιόνι αλλά και ουράνιο τόξο και απόλαυση της γέννησης του ήλιου.  Η καθημερινή μετάβαση από το Bristol στο Bath, όταν την υπαγορεύουν οι υποχρεώσεις, γίνεται ημερολόγιο από πίνακες εναλλαγών της φύσης και της διάθεσης. Το ένα άκρο του Σταυρού λοιπόν από τον ποιητικό χρωστήρα του δημιουργού, δεν είναι άλλο παρά η ζωή στο  ευλογημένο Bristol.
 
Ο Σταυρός ολοκληρώνεται στο δεύτερο οριζόντιο άκρο του, όπου ο ποιητής μάς εκτοξεύει τη νύχτα στον ουρανό, ή καλύτερα, αφορμάται από τα ολόγιομα φεγγάρια στο Bristol, για να  δώσει προεκτάσεις στην έμπνευση και στη φαντασία του.
 
Από τις δώδεκα Πανσελήνους του χρόνου, διαπραγματεύεται τις επτά, δανειζόμενος για καθεμιά την αντίστοιχη ονομασία που δίνουν φυλές ιθαγενών της Βόρειας Αμερικής. Το διάστημα που καλύπτουν τα συγκεκριμένα στιχουργήματα είναι από το Δεκέμβριο του 2020 μέχρι τον Ιούνιο του 2023.
 
Το παγωμένο φεγγάρι του Ασπρομηνά, όπως συνηθίζεται να αποκαλείται ο Δεκέμβριος, συμπίπτει με την αλλόκοτη χρονιά της πανδημίας και θέτει φιλοσοφικά ερωτήματα.
 
Το ολόγιομο φεγγάρι του Μάη, αν και φεγγάρι των λουλουδιών, παράγει σκυθρωπές εικόνες εξαιτίας της βαρυσυννεφιάς που επικρατεί.
 
Η Πανσέληνος της Συγκομιδής τον Σεπτέμβριο, που παρείχε στους εργάτες επιπλέον φως για να μαζέψουν τα τελευταία προϊόντα του θέρους, στο ποίημα μετασκευάζεται σε Πανσέληνο μεταφυσικής φωτιάς με πολλαπλά σημαινόμενα.
 
Το φεγγάρι του Ιανουαρίου ημερεύει τις αναμενόμενες κραυγές των λύκων, για να χαρίσει σαγηνευτικές σκηνές, που αγκαλιάζουν τις αισθήσεις και αποθησαυρίζονται στη σοφία του λαού.
 
Παραμονές της Άνοιξης, τέλος Μαρτίου, η Πανσέληνος του Σκουληκιού προμηνύει την ίαση και τη γιορτή.
 
Τον Οκτώβρη, το ολόλαμπρο φεγγάρι του Κυνηγού συσχετίζεται με το ιστορικό ρολόι του βασιλικού δάσους και σηματοδοτεί την αγωνιώδη πορεία προς το μέλλον.
 
Τέλος, η Πανσέληνος της Φράουλας, τον Ιούνιο, πλημμυρισμένη από χρώματα, συστρατεύει φυσικά και μυθικά στοιχεία προς μία ουσιαστική συνάντηση ψυχών.

Με την ευλογία λοιπόν του Σταυρού, η ποιητική συλλογή ΑΠΑΝΕΜΑ του Τάσου Βυζαντίου αγγίζει με πολλούς τρόπους τις συναισθηματικές, τις καλλιτεχνικές και τις νοητικές μας χορδές. Κάθε λέξη της έχει ισχυρή σημασιολογική φόρτιση και, αναφορικά με το νόημα, στοχεύει πάντα στο ουσιώδες. Οι μεταφορές, τα υπονοούμενα, οι υπαινιγμοί, οι αλληγορίες είναι προφανείς. Συμμείγνυνται λειτουργικά οι παρηχήσεις, οι ευφυείς συμβολισμοί, η κομψή φραστική συντομία. Ο ποιητής επιβιβάζεται στο όχημα της μεταφυσικής και εκδηλώνει μεγάλο σεβασμό προς την θρησκευτική, τη λαϊκή, την ιστορική Παράδοση, κυρίως τη Βυζαντινή.  Η νοσταλγία της πατρίδας είναι απροκάλυπτη, με το βλέμμα ακατάπαυστα στραμμένο στο Νότο και στην Ανατολή.
 
Για να μιλήσουμε με όρους αφηγηματικής τεχνικής, ο Τάσος Βυζάντιος, στην νέα συλλογή του, είναι ομοδιηγητικός, δηλαδή συμμετέχει ο ίδιος στην ιστορία που αφηγείται ως πρωταγωνιστής ή παρατηρητής.
 

Γράφει μοντέρνα, χωρίς ομοιοκαταληξία, χωρίς δέσμευση από τα σημεία στίξης ή το μέτρο, και με μία συντηρητική οπτική, ώστε να επαναφέρει το χωρισμό των ποιημάτων του σε στροφές. Υιοθετεί τον ελεύθερο στίχο που έχει ευελιξία, ευρηματικότητα και διατηρεί μια μοναδική ελαστικότητα. Είναι αξιοπρόσεκτη η μεγάλη επιμέλεια που επιδεικνύει στην εξωτερική μορφή των ποιημάτων του. Δίνει μεγάλη έμφαση στην επιλογή των λέξεων και φράσεων που χρησιμοποιεί ως άριστος γνώστης της ελληνικής γλώσσας. Ακόμα και οι τίτλοι των ποιημάτων του βιβλίου του μπορούν, κατάλληλα συνδυασμένοι μεταξύ τους, να γεννήσουν καινούργια ποιήματα. Αδύνατον να μην εντυπωσιαστεί κανείς από στίχους, όπως οι παρακάτω: Ίδρωσε η ψυχή αναμένοντας το απροσδόκητο (σελ.18), το πινέλο του ουράνιου τόξου ιστόρησε την ανατολή (σελ.23), ο ουρανός ανάσαινε αργά όμοια με την ψυχή (σελ. 30), ο άνεμος ξεσήκωσε τις κουρτίνες της ακοής (σελ. 31), τα ανυπότακτα όνειρα νοηματοδοτεί (σελ.33), στην κλειδαριά ιστορήθηκε μια βάρκα με ορθάνοικτα πανιά (σελ. 43), άστεγη γραφίδα (σελ.53), το αγκίστρι των λέξεων υπό μάλης (σελ.54), κλπ.
 
Εντυπωσιάζεται επίσης από τις επινοημένες, πλην ολόσωστες, σύνθετες λέξεις, όπως: έμφωτοι φρουροί (σελ.10), ένδροση διάθεση (σελ. 15), εύσχημα αερόστατα (σελ. 22), ενήλια χρώματα (σελ. 34), ένστολο φεγγάρι (σελ. 59) κ.ά.
 
Οι επιδράσεις που φαίνεται να έχει δεχθεί προέρχονται:
 
- Από την Ελληνική Αρχαιότητα
- Από την Αγία Γραφή και την Εκκλησιαστική Παράδοση
- Από το Βυζάντιο
- Από τη Βρετανική κουλτούρα και τον Πολιτισμό
- Από τον λαϊκό πολιτισμό Ελλήνων και ξένων
- Από τον Καβάφη, από τον οποίο έχει υιοθετήσει τον πεζολογικό τόνο, από τον Σεφέρη και τον Ελύτη, στους οποίους γίνονται σαφείς αναφορές μέσα στη συλλογή.
 
Ωστόσο, στην εποχή μας,  δεν χρειάζεται κάποιος να ξέρει να γράφει, πρέπει και οι άλλοι να ξέρουν να διαβάζουν. Τα ποιήματα του Τάσου Βυζαντίου δεν είναι εύληπτα και κατανοητά με μια πρώτη και επιπόλαιη ανάγνωση. Απαιτούν επισταμένη μελέτη και αποκωδικοποίηση όλων των σημείων που θέλει να κοινοποιήσει σκόπιμα ο ποιητής. Και για να μπορεί κανείς να τα διακρίνει πρέπει κατά βάση να γνωρίζει τι είναι ο υπερρεαλισμός και ποιος είναι ο σκοπός του. Υπενθυμίζουμε ότι πρόκειται για ένα κίνημα που αναπτύχθηκε στο χώρο της Λογοτεχνίας κατά την περίοδο του μεσοπολέμου και που διαρκεί μέχρι σήμερα. Ως κύριο μέσο έκφρασης προβάλλει τον αυτοματισμό και την απελευθέρωση της φαντασίας. Έχει ως σκοπό την υπέρβαση του πραγματικού κόσμου και την παράσταση των υποσυνείδητων ενεργειών της ψυχής και των ονειρικών της εντυπώσεων, χωρίς την επέμβαση της λογικής.
 
Και ο Τάσος Βυζάντιος ανήκει σε μια ποιητική γενιά που δίνει έμφαση στην υπερρεαλιστική εικόνα καθώς και στο νεορομαντικό ύφος. Είναι η τέταρτη μεταπολεμική γενιά, η γενιά του Ογδόντα, η γενιά "του ιδιωτικού οράματος", η ευσχημόνως διακονούσα την έμπτερη ποίηση, όπως λέει και ο δημιουργός, ο οποίος και της αφιερώνει την παρούσα ποιητική συλλογή του.
 
Συνοψίζοντας, ο ποιητής φαίνεται από το έργο του σεμνός, μεθοδικός, ιδεολόγος, φιλόσοφος, γλωσσοπλάστης, εικονοπλάστης, μύστης και μυστικιστής. Που μας επιμορφώνει και μας μορφώνει. Που υποδηλώνει χωρίς να μας ενδογματίζει, που χαράζει επιδέξια το στίγμα της τέχνης του και της οπτικής του και μας αφήνει ελεύθερους να ακροβατήσουμε στις δικές μας συλλήψεις και εικασίες. Όλα αυτά συντελούνται αθόρυβα, προσεκτικά, εν περισυλλογή και αναστοχασμώ, με τέχνη, τεχνική και διακριτικότητα. ΑΠΑΝΕΜΑ.
 
Αξίζει λοιπόν τη νέα ποιητική συλλογή του Τάσου Βυζάντιου, την αξιοπρεπή και αξιοπρόσεκτη, να τη μελετήσουμε με "λογισμό και με όνειρο", όπως γράφει κι ο εθνικός μας ποιητής Διονύσιος Σολωμός.
 
Ευχόμαστε ολόψυχα να είναι καλοτάξιδη!
 
 
Σημειώσεις
 
1.     Ημερολόγιο Αποδημίας Friday 17 November 2023.
2.     agiooros. net/forum/vi Παρ. Νοέμ 10, 2006 2: 10 pm 
3.     Νικολάου Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής" Από το καθ' ημέραν στο καθ' ομοίωση, Εκδότης Εν πλω, 2008, σελ.90.

ΑΠΑΝΕΜΑ - Παρουσίαση / 1

 

Ευχαριστίες Ποιητή Τάσου Βυζάντιου - Bristol, Κυριακή, 10 Δεκεμβρίου 2023

 

Περιποιεί τιμή μεγάλη στην ταπεινότητά μου η αποψινή αυτή εκδήλωση. Κι όσο κι αν αισθάνομαι κάπως να κυριαρχεί μέσα μου η αίσθηση της αιδούς, σας διαβεβαιώνω ότι η παρουσία τόσων εκλεκτών και ελλόγιμων προσώπων εδώ απόψε, με γεμίζει χαρά και συγκίνηση.
 
Ευχαριστίες εγκάρδιες οφείλω σε όσους και όσες συνέβαλαν στην πραγμάτωση του αποψινού γεγονότος. Η αλήθεια είναι ότι πολλά από αυτά τα άτομα είναι γυναίκες. Είναι άραγε τυχαίο αυτό; Κι αναφέρομαι συγκεκριμένα:
 

        στην κα. Μαρία Βασιλάκη, που ανέλαβε το κύριο βάρος της παρουσίασης,
        στις απαγγείλασες, κα. Μαρία Καντά και κα. Αναστασία Μιλτσακάκη,
        στη ζωγράφο που επιμελήθηκε το εξώφυλλο, κα. Λίζα Σουρή,
        στις κυρίες που συνέβαλαν στην οργάνωση των κερασμάτων,
        κα. Ιωάννα Σταμπουλία, κα. Σάντρα Brynt και κα. Αναστασία Κρέσπη.
 
Αλλά βέβαια και στους άρρενες, κ. Γιάννη Γεωργόπουλο (Λοχαγό Ε.Σ., Ιεροψάλτη, Νομικό, Παρουσιαστή της εκδήλωσης), κ. Χαράλαμπο Ιωσήφ (Διευθυντή του Ελληνικού Σχολείου Bristol, εκ των παρουσιαστών της Ποιητικής Συλλογής) και κ. Ριχάρδο Devereux (Νομικό, Ποιητή).
 

Αμέσως μετά από τις λίγες αυτές λέξεις, θα ήθελα να μου επιτρέψετε να προσφέρω από ένα συμβολικό δώρο, σε κάθε μία και καθένα από τους προαναφερθέντες.
 
Προσωπικά, λοιπόν, δεν πιστεύω ότι είναι τυχαίο πως εμπλέκονται στην υπόθεση αυτή τόσες και τόσο ξεχωριστές γυναίκες. Aφού ούτως ή άλλως «εκ γυναικός τα κρείττω».
 

Οπωσδήποτε βέβαια θα πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι εκείνη που κυριαρχεί πέρα και πάνω απ’ όλα είναι η ίδια η Ποίηση, που κι αυτή είναι γένους θηλυκού. Και δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικά, γιατί μόνο το θηλυκό έχει την ευλογία και τη χάρη να γεννά. Κι η Ποίηση είναι μια πλούσια μήτρα, που γεννά και τροφοδοτεί τον κόσμο ολόκληρο με ωραιότητα και αισιοδοξία, υπερβαίνοντας ταυτόχρονα τον εγωϊσμό, τον πόνο και το μαρασμό.
 
Κι αν θα θέλαμε να αξιοποιήσουμε το εκκλησιαστικό και υμνολογικό θησαυροφυλάκιό μας, το οποίο βρίσκεται κατά ένα μοναδικό τρόπο στο προσκήνιο της ζωής αυτής την εποχή, λόγω της Σαρακοστής των Χριστουγέννων, θα λέγαμε πως απόψε τιμούμε την «Εορτή της Σύναξης της Ποιητικής άσκησης και δημιουργίας». Η Εορτή της Σύναξης αυτής, μας κάλεσε όλους απόψε εδώ, για να τιμήσουμε την μήτρα αυτή που πλημμυρίζει την μίζερη κι επίπεδη βιοτή μας με φως, με ελπίδα και αισιοδοξία, με φαεσφόρο αίνο και με χαρά.
 

Κι αφού αναφερθήκαμε στην Εορτή της Ποίησης, επιτρέψτε μου επιγραμματικά να αναφέρω πως σήμερα, 10 Δεκεμβρίου, τιμούμε την ιερή μνήμη ενός μάρτυρα της αρχαίας Εκκλησίας, που έδωσε τη ζωή του υπέρ Χριστού το 312 μ.Χ. στην Αλεξάνδρεια, ένα μόλις χρόνο πριν την έκδοση του Διατάγματος των Μεδιολάνων, του Διατάγματος της Ανεξιθρησκείας. Ήταν γραμματέας του αυτοκράτορα Μαξιμιανού. Το όνομά του: Εύγραφος! Που σημαίνει: αυτός που γράφει καλά!!! Κι αυτό βέβαια είναι βασικό χαρακτηριστικό των Ποιητών!
 
Ο προπορευόμενος εμού στα μονοπάτια της Ποιητικής δοκιμής, Ουαλός Ποιητής Euros Bowen, έχει δηλώσει με σαφήνεια περισσή ότι «η Ποίηση δεν είναι λέξεις, αλλά ο χορός της φωτιάς». Κατ’ ουσίαν δηλαδή η Ποίηση, για τον Ουαλό συνασκητή μου, είναι φωτιά. Χαριτολογώντας θα έλεγα πως είχαμε τη γυναίκα, όπως είπαμε ενωρίτερα, τώρα φανερώνεται η φωτιά, άρα εκείνο που μας λείπει είναι το νερό, σύμφωνα με τη ρήση «πυρ, γυνή και θάλασσα», στοιχεία τα οποία αποτελούν τους φυσικούς πυλώνες της ύπαρξής μας. Όμως, ευρισκόμενοι στο Μπρίστολ, με το ήρεμο και γαλήνιο ποτάμι του, που αποτέλεσε έμπνευση για τον επιρρηματικό τίτλο της Συλλογής «Απάνεμα», γεμίζει ο νους και η ψυχή μας από νερό, από την ωκεάνια Ομηρική πότνια άλα και από κύματα που κατακλύζουν με την απαλότητά τους, τον ήρεμο ήχο και τη διακριτή μυρωδιά τους τη μνημοσύνη και την προσωπική μας ιστορία. Επιγραμματικά, σας λέγω πως το νερό, με τις διάφορες μορφές του, θα το βρείτε σε πολλά σημεία του βιβλίου που μελετούμε απόψε.
 

Όμως θα ήθελα να επανέλθω στον ορισμό της Ποίησης από τον Κέλτη δημιουργό. Εκείνος υπογραμμίζει -εν πλήρη συνειδήσει- ότι η Ποίηση είναι φωτιά, όχι με την έννοια της καταστροφής και της πλήρους φθοράς, αλλά με την ιδιαίτερη και μάλιστα ιατρική ερμηνεία του καυτηριασμού, της κάθαρσης δηλαδή και επομένως της ίασης. Για να το καταλάβουμε καλύτερα ας παραπέμψουμε με συντομία στο Ποίημά του «Ο Παντοκράτωρ της Τσεφαλού», το οποίο τελειώνει ως εξής: «Μάτια του Παντοκράτορα, φωτιά που καυτηριάζει τη ρίζα της ενοχής της γης».
 
Αυτός ο Παντοκράτορας, ο Ποιητής ορατών τε πάντων και αοράτων, είναι και παραμένει πάντα ο αυθεντικός πρωτομάστορας Ποιητής, αυτός που καυτηριάζει κάθε ενοχή και ως εκ τούτου θεραπεύει, ανανεώνει κι αναδημιουργεί.
 
Επομένως, η Ποίηση είναι πραγματικό φάρμακο ίασης, ζωής και αθανασίας.
 
Πως, λοιπόν, να μην την υπηρετούμε;
 
Σας ευχαριστώ όλους από μέσης καρδίας.

Στίχοι στην απανεμιά

 
Απλώνονται οι στίχοι, σήμερα, αυτή τη χειμωνιάτικη ημέρα και αγκαλιάζουν την κρεμαστή γέφυρα της γραφικής πολιτείας, στην εσχατιά της Δυτικής Αγγλίας.
 

Λόγια, «όχι σαν τ’ άλλα», όπως λέει κι ο Ποιητής μας, σκέψεις, ως απαύγασμα μια μελέτης του τόπου, ικεσίες, ως βιωματική εμπερία σε μια συνθήκη πέρα από τα ανθρώπινα...
 

Σήμερα, εκεί, στην πόλη με τα τόσα σύμφωνα και με τον ουρανό έτοιμο να πάρει φωτιά, απάνεμα, ειρηνικά, με το βλέμμα στραμμένο άλλοτε στην Ανατολή κι άλλοτε στο Νοτιά...
 
Όσοι πιστοί...

Επί γης ειρήνη

 
Μια «εικόνα» χίλιες λέξεις. Οι εικόνες δεν μας λείπουν. Λέξεις έχουμε άφθονες. Απλά δεν τις συγχρονίζουμε... και τα αποτελέσματα είναι σε όλους γνωστά!
 

Ἐν εἰρήνῃ τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν.
 
Ὑπὲρ τῆς ἄνωθεν εἰρήνης καὶ τῆς σωτηρίας τῶν ψυχῶν ἡμῶν, τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν.
 
Ὑπὲρ τῆς εἰρήνης τοῦ σύμπαντος κόσμου, εὐσταθείας τῶν ἁγίων τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησιῶν καὶ τῆς τῶν πάντων ἑνώσεως, τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν.

Η Γάζα και ο Ελληνισμός

 
Η πολύπαθη λωρίδα της Γάζας εξακολουθεί να κυριαρχεί στην παγκόσμια ειδησεογραφία. Είναι ακόμη άγνωστη η μοίρα των κατοίκων της, αφού συνεχίζονται οι επιθέσεις του Ισραήλ και προκαλούν περαιτέρω απώλειες ντόπιου αμάχου πληθυσμού, ενώ έχουν φονευθεί και δεκάδες εκπροσώπων του ΟΗΕ και δημοσιογράφων.
 

Μέσα στον ορυμαγδό των πληροφοριών τραγικές για τους Χριστιανούς και για όσους ενδιαφέρονται για την παγκόσμια πολιτισμική κληρονομιά ήταν οι στις 19 περασμένου Οκτωβρίου βομβαρδισμοί της ελληνορθόδοξης Μονής του Αγίου Πορφυρίου, και του παραδοσιακού κέντρου της πόλης της Γάζας. Οι βομβαρδισμοί είχαν ως  συνέπεια  στη Μονή δέκα επτά νεκρούς και πολλούς τραυματίες ελληνορθοδόξους και στο ιστορικό κέντρο την καταστροφή μοναδικής αξίας ρωμαϊκών μνημείων και κυρίως βυζαντινών ψηφιδωτών. Σημειώνεται ότι οι ελληνορθόδοξοι χριστιανοί στη Γάζα είναι περίπου χίλιοι και με την έναρξη των βομβαρδισμών κατέφυγαν στη Μονή του Αγίου Πορφυρίου πιστεύοντας ότι αποτελεί άσυλο γι’ αυτούς…
 
Η Μονή ιδρύθηκε από τον εκ Θεσσαλονίκης προερχόμενο Επίσκοπο Γάζης Άγιο Πορφύριο. Τα εγκαίνια του ναού της έγιναν στις 14 Απριλίου 407 και έκτοτε ακολουθεί την περιπέτεια του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων και των Ελληνορθοδόξων όλης της Παλαιστίνης. Στη Μονή διαμένει ο Πατριαρχικός Επίτροπος, Αρχιεπίσκοπος Τιβεριάδος Αλέξιος, ο οποίος μετά τον βομβαρδισμό προέβη στην εξής χαρακτηριστική χριστιανού ποιμένος δήλωση προς την δημοσιογράφο του ΕΤ Βάλια Νοκολάου: «Μέχρι να υπάρχει τουλάχιστον ένας χριστιανός στην Γάζα δεν θα πάω πουθενά, γιατί μπορώ να είμαι μια ελπίδα για αυτούς, οπότε θα μείνω στην επαρχία που πιστεύει σε μένα. Αν πεθάνω θα έχω έναν αξιοπρεπή θάνατο».
 
Στη Γάζα το ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων διέθετε οργάνωση νεολαίας, φιλόπτωχο αδελφότητα και παράρτημα προσκόπων. Σήμερα η κατάσταση είναι πολύ δύσκολη για όσους Χριστιανούς έχουν παραμείνει στους χώρους της Μονής, αφού υπάρχει έλλειψη τροφίμων και μεγάλες δυσκολίες στην παροχή νερού, ηλεκτρικού ρεύματος και καυσίμων.
 
Ο Γάλλος αρχαιολόγος Jean-Baptiste Hubert σε δήλωσή του στην εφημερίδα “Le Figaro” (9/11/2023, σελ. 31) εξέφρασε τη θλίψη του για την καταστροφή σπουδαίων μνημείων της παγκόσμιας κληρονομιάς. Είπε, μεταξύ άλλων: «Η Γάζα θα έπρεπε να είναι ο παράδεισος των αρχαιολόγων, διότι μετά το 1995 και τις συμφωνίες του Όσλο επετράπη η πρόσβαση για πρώτη φορά στους αρχαιολογικούς χώρους και βρεθήκαμε ενώπιον σπουδαίων ευρημάτων από την εποχή του ορείχαλκου έως το τέλος της οθωμανικής αυτοκρατορίας, μεταξύ των οποίων ήσαν και αυτά που κατεστράφησαν κατά τον βομβαρδισμό της Μονής του Αγίου Πορφυρίου». Στο ίδιο ρεπορτάζ ο επίσης Γάλλος αρχαιολόγος Rene Elter εξέφρασε την απογοήτευσή του για τους βομβαρδισμούς, που κατέστρεψαν μοναδικής ποιότητας βυζαντινά ψηφιδωτά του 5ου ή του 7ου αιώνα μ.Χ., τα οποία μόλις είχε ανακαλύψει.
 
Οι δύο Γάλλοι επιστήμονες σημείωσαν ότι το κέντρο της πόλης της Γάζας είναι στον κατάλογο της ΟΥΝΕΣΚΟ των προστατευόμενων περιοχών του πλανήτη και η Γαλλία επένδυσε έντεκα εκατομμύρια Ευρώ για την προστασία και ανάδειξη του χριστιανικού χαρακτήρα του, ως  σταθμού προσκυνητών στους Αγίους Τόπους.
 
Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Journeying Together

 

Annual CHELG Conference for chaplains in higher education: "Journeying Together"

 

Monday to Wednesday, 8th-10th January 2024

Venue: The Hayes, Swanwick, Alfreton, Derbyshire DE55 1AU

Cost: £250 residential, (non-residential options are available)

 

Dear all,
 
I hope you are all doing well and finding those moments of joy and community in this academic year.
 
You may already have heard about this event from your fellow chaplains in the HE Institution(s) where you are accredited or attached. In the past it has been a wonderful occasion to meet Ecumenical colleagues and also to share among ourselves our experience serving as Orthodox chaplains in Higher Education in the UK.
 
We are emailing with details of the CHELG 2024 Annual Conference: Journeying Together which will take place Monday 8 January - Wednesday 10 January at The Hayes Conference Centre in Derbyshire. https://www.cct.org.uk/the-hayes/the-hayes-conference-centre
 
Attached is a flyer with details on our keynotes speakers and how to book. I have also included this information below.
 
The cost for the entire conference (including accommodation) is £250. If you are interested in a non-residential place, please be in touch as that will have a reduced rate.
 
Our keynote speakers will be:
 
Prof. Kristin Aune (Sociology of Religion, Coventry University): Talk and workshop about helping students build positive relationships across differences of religion and worldview (based on the ‘Building Positive Relationships’ report).
 
David Wells (teacher, public speaker, author, & catechist): The Art of Accompaniment in a Higher Education setting.
 
Dr Nicola Brady (General Secretary of CTBI): Looking forward and living together in peace amidst difference.
 
As always, there will be time for short workshops on the Tuesday. We welcome workshops from those attending and if you would like to lead a workshop, please do get in touch.
 
We hope you will attend - the Conference is always a great opportunity for getting together to share our work, receive and offer support and to just enjoy time together!
 
You can book your place here: (please note, there is a deadline of 15 December)
 
https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdKtNdJxLYsfk2suByhcWq0Jk-_cqZpjLOyI1ppcxt5JN2_eQ/viewform
 
Please feel free to pass on the attached flyer to colleagues and others that might be interested in joining us. And do get in touch with any questions.
 
With love in XC,
Father Alexander
 
The Very Reverend Archpriest Alexander Fostiropoulos
Orthodox Representative
Churches Higher Education Liaison Group (CHELG)
 
Orthodox Chaplain
King's College London