Saturday, 11 May 2019

Ορθόδοξη Αισθητική και Σύγχρονη Τέχνη


Musical Conversation Day with Father Ivan Moody - 21 June 2019

Το Ινστιτούτο Ορθόδοξων Χριστιανικών Σπουδών του Κέϊμπριτζ οργανώνει προσεχώς μια ενδιαφέρουσα εκδήλωση. Η σχετική ανακοίνωση έχει ως εξής:


Our last Conversation Day of the year -on Friday 21 June- will be a very special event indeed, being both a presentation and a workshop of musical and theological reflection! The special guest for the day will be renowned composer and academic Revd Dr Ivan Moody. Father Ivan will speak on ‘Orthodox Aesthetics and Contemporary Art’, while illustrating his talk with musical pieces and eventually inviting the audience to dialogue and reflection on the theme of the day and on the music presented.

Father Ivan studied composition with Brian Dennis at London University, William Brooks at York University and privately with John Tavener. He also studied Orthodox theology at the University of Joensuu, Finland. He is active as a conductor, having directed ensembles such as Voces Angelicae, the Kastalsky Chamber Choir (Britain), Capilla Peña Florida (Spain), Cappella Romana (USA), the Choir of the Cathedral of St George, Novi Sad, (Serbia) the Kotor Art Festival Choir (Montenegro), the Orthodox Choir of the University of Joensuu (Finland) and Ensemble Alpha (Portugal). Father Ivan is also a widely published musicologist. His research interests include the music of Eastern Europe, especially 20th century and contemporary music from Russia and the Balkans, the music of the Orthodox Church in the modern era, music and spirituality, music as theology, Serbian church music, the aesthetics of modernism and post-modernism and their intersection with Orthodox church music and the musical culture of the Mediterranean.

His most notable compositions include: 'Canticum Canticorum I' (written for the Hilliard Ensemble and premiered in 1987), 'Prayer for the Forests', (1990), the oratorio 'Passion and Resurrection' (1992), the cello concerto 'Epitaphios' (1993), the cantata 'Revelation' (1995), 'Endechas y Canciones' (1996), the recorder concerto 'Pnevma' (1998), 'Lamentations of the Myrrhbearer' (2001) for string quartet, 'Lumière sans déclin' (2000) for string orchestra, and the choral triptych 'Words of the Angel' (1998), 'Troparion of Kassiani' (1999) and 'A Lion’s Sleep' (2002), the 'Dormition of the Virgin' (2003) and many others.

This is a free event, generously sponsored - like all Conversation Days so far - by Dr and Mrs Sebastian Koga of New Orleans, Louisiana.

Thursday, 9 May 2019

Πορτοπαράθυρα του Αη-Γιάννη


Ο λόγος για τον Αγγλικανικό Ναό του Αγίου Ιωάννη, στην περίφημη και ονομαστή περιοχή Notting Hill του Δυτικού Λονδίνου, στον οποίο υπηρετεί ως Ιερατικώς Προϊστάμενος ο εκλεκτός Ιερέας και καλός μας φίλος Fr. William Taylor.



Στα 1821, όταν ο Ελληνισμός ξεσηκωνόταν, με σκοπό να διώξει τον Τούρκο κατακτητή και να αποκτήσει και πάλι την πολυπόθητη ελευθερία του, στο Λονδίνο ξεκινούσε ο σχεδιασμός της περιοχής όπου βρίσκεται σήμερα ο Αη-Γιάννης.



Ο Ναός ολοκληρώθηκε στα 1845, σε σχέδια των Αρχιτεκτόνων John Hargrave Stevens και George Alexander. Στα 1969 το κτήριο αναγνωρίσθηκε ως εξέχουσας σημασίας και καταγράφηκε ως κτήριο «grade II»!



Σε διάφορες φάσεις της μακράς και ενδιαφέρουσας ιστορίας του, ο Ναός δέχθηκε τις περιποιήσεις και ανακαινήσεις που του χρειάζονταν για να είναι έτοιμος πάντα να δέχεται όλους όσους επιθυμούν να λατρεύουν τον Θεό εκεί.



Ανάμεσα στα στολίδια του όμορφου αυτού κτίσματος περιλαμβάνονται και τα πορτοπαράθυρά του. Έχουν το παραδοσιακό σχήμα των πορτοπαραθύρων που συνήθως τοποθετούναι στους δυτικούς γοτθικούς Ναούς και ωραιοποιούν τα μέγιστα την εκκλησία, την οποία υπηρετούν. Προσελκύουν το ενδιαφέρον των περιηγητών, των επισκεπτών και των προσκυνητών, στους οποίους αρέσει να τα θαυμάζουν και να τα φωτογραφίζουν.

Wednesday, 8 May 2019

Το Διάστημα κρύβει τις γήϊνες αδυναμίες μας


Το Διάστημα κρύβει τις γήϊνες αδυναμίες μας. Η ανθρωπότητα καθοδηγείται να συμπεριφέρεται όπως ο κάθε άνους και γεμάτος αδυναμίες και πάθη  άνθρωπος. Είναι εξωστρεφής, για να μην απασχολείται με τα ζωτικά προβλήματα που αντιμετωπίζει, φτώχεια, ανισότητα, αδικίες, ισχύς του δικαίου του ισχυροτέρου, έλλειψη σεβασμού στον άνθρωπο και στο περιβάλλον του.


Η εξωστρέφεια ως προς το Διάστημα έχει δύο σκέλη. Το πρώτο είναι οι εξωγήινοι και το δεύτερο είναι ο εποικισμός αστέρων. Το πρώτο, με τους εξωγήινους, έχει και εμπορικές προεκτάσεις. Οι κινηματογραφικές ταινίες που γυρίζονται έχουν κόστος πολλών εκατομμυρίων δολαρίων και κέρδη πολύ περισσότερα. Πρόσφατη τέτοια ταινία η με τίτλο «Εκδικητές: τελευταία πράξη». Το σύμπαν, οι εξωγήινοι, η αιωνιότητα συνδυάζονται με την, κατά το αμερικανικό κατεστημένο, «πολιτική ορθότητα». Πλήθη σε όλο τον κόσμο συρρέουν να την δουν... Φυσικά όλα όσα συμβαίνουν στην ταινία, όπως και σε όλες τις προηγούμενες ανάλογου περιεχομένου, στηρίζονται σε ένα μύθο, που δεν είναι αθώος ούτε ηθοπλαστικός, όπως του Αισώπου...

Το δεύτερο σκέλος είναι ο εποικισμός αστέρων. Η αρχή με τον εποικισμό της Σελήνης και η συνέχεια, ως μείζων σκοπός, με τον Άρη. Το τεύχος του γαλλικού περιοδικού «Le Point», της 11ης  Απριλίου 2019, είχε κεντρικό και πρωτοσέλιδο θέμα: «Το ταξίδι προς τον Άρη είναι κάτι το σοβαρό - Έρευνα επί της πιο μεγάλης περιπέτειας όλων των εποχών». Η προβολή του εποικισμού δύο κοντινών αστεριών  έχει τις προεκτάσεις της, ότι κοντά είναι ο εποικισμός και άλλων αστέρων, ότι τα διαπλανητικά και διαστρικά ταξίδια θα είναι όπως ένα αεροπορικό ταξίδι Αθήνα - Νέα Υόρκη...

Το τραγικό για την ανθρωπότητα είναι ότι στον μύθο συμμετέχουν και έγκυρα ερευνητικά κέντρα παγκόσμιας εμβέλειας, όπως η NASA. Για ωφελιμιστικούς λόγους και, πιο συγκεκριμένα, για να διατηρηθεί η με μεγάλα ποσά επιδότησή της από το αμερικανικό δημόσιο και όχι μόνο, με κατά καιρούς ανακοινώσεις της, καλλιεργεί την προσδοκία περί ζωής σε άλλους πλανήτες του σύμπαντος και προωθεί ως  βεβαιότητα, που σύντομα θα πραγματοποιηθεί, τον εποικισμό της Σελήνης και του Άρη. Σημειώνεται ότι ο προϋπολογισμός της NASA το 1966 ήταν το 0,725% του αμερικανικού ΑΕΠ και το 2018 κατέβηκε στο 0,098%.

Ως προς το αν υπάρχει ζωή στο σύμπαν, λογικά ουδείς μπορεί να το αποκλείσει. Ο ήλιος μας είναι ένα από τα 150 δισεκατομμύρια άστρα που έχει ο δικός μας γαλαξίας, ο οποίος, με τη σειρά του, είναι ένας από το ένα τουλάχιστον τρισεκατομμύριο γαλαξίες που υπολογίζονται ότι υπάρχουν στο γνωστό μας σύμπαν. Η έρευνα του διαστήματος γίνεται με όλο και τελειότερα τηλεσκόπια, τελευταίως και με τηλεσκόπια που βρίσκονται στο διάστημα. Οι ανακαλύψεις τους δείχνουν όλο και πολυπλοκότερο το σύμπαν.

Το κοντινότερο αστέρι στο ηλιακό μας σύστημα είναι το Άλφα του Κενταύρου, που απέχει 4,22 έτη φωτός, ή 270.000 αστρονομικές μονάδες (1ΑΜ= Η απόσταση Γης - Ηλίου). Με την σημερινή μεγίστη ταχύτητα διαστημικού οχήματος (Voyager 1) αυτό θα ήθελε 73.000 χρόνια να φτάσει εκεί, που θα μπορούσε να κατέβει στα 18.000 χρόνια. Τα άλλα άστρα είναι σε πολλαπλάσιες αποστάσεις από αυτήν του Άλφα του Κενταύρου. Με τα σημερινά λοιπόν επιστημονικά δεδομένα ο άνθρωπος δεν μπορεί να μεταβεί σε άλλο αστέρι εκτός του ηλιακού μας συστήματος. Κατά τον διαπρεπή επιστήμονα Στ. Κριμιζή «με τη Φυσική που γνωρίζουμε σήμερα ταξίδια σε εξωπλανήτες είναι αδύνατο να συμβούν» (Καθημερινή, 27 - 28/4/2019, σελ. 5).

Για τον εποικισμό των κοντινών μας πλανητών, η Σελήνη είναι ήδη γνωστή σε μεγάλο ποσοστό. Το τρέχον συμπέρασμα, που κυριαρχεί, είναι ότι δεν μπορεί να εποικηθεί.  Τελευταία εντείνεται η έρευνα για τον Άρη. Αλλά και αυτός πέραν του ότι δεν είναι κοντά -θα είναι ένα δύσκολο ταξίδι στο διάστημα 650 έως 916 ημερών-, δεν έχει στοιχεία που να επιτρέπουν τη ζωή σε αυτόν. Το 96% της  ατμόσφαιράς του αποτελείται από διοξείδιο του άνθρακα, κάτι απαγορευτικό για τη ζωή του ανθρώπου. Επί πλέον έχει το ένα τρίτο της βαρύτητας της γης, οι θερμοκρασίες κυμαίνονται από +20 έως -143 βαθμούς Κελσίου και η επιφάνειά του δεν προστατεύεται από τις ηλιακές εκρήξεις και επομένως ακτινοβολία υψηλών ενεργειών φτάνει ανεμπόδιστη στην επιφάνεια του πλανήτη. Κατά τον Σταμάτη Κριμιζή η αποστολή με ανθρώπινο πλήρωμα στον Άρη θα πραγματοποιηθεί στα επόμενα 20-30 χρόνια, αλλά θα έχει τα χαρακτηριστικά έρευνας, καθώς κάτι διαφορετικό θα ήταν απαγορευτικό λόγω των εκεί συνθηκών.     

Η αλήθεια είναι πως είμαστε μόνοι ή απομονωμένοι στο διάστημα. Τα αστέρια του ηλιακού μας συστήματος δεν μπορούν να κατοικηθούν και τα άλλα αστέρια βρίσκονται σε αποστάσεις που τα καθιστούν  απρόσιτα για τον άνθρωπο. Να σημειωθεί ότι επιστήμονες έχουν επισημάνει το βασικό, πως τα διαστημικά ταξίδια προκαλούν ποικίλα προβλήματα στα ζωτικά όργανα του ανθρώπου.

Αφού λοιπόν η αλήθεια είναι πως είμαστε απομονωμένοι και εποικισμός δεν μπορεί να γίνει σε κοντινούς μας πλανήτες προς τί η προπαγάνδα περί του αντιθέτου  και γιατί οι τεράστιες δαπάνες για μια χίμαιρα; Μια εξήγηση είναι πως στο DNA του ανθρώπου είναι η έρευνα και επομένως και η εξερεύνηση του διαστήματος. Μια άλλη είναι ότι ψυχολογικά είναι αβάστακτη στους ανθρώπους η ιδέα πως είναι μόνοι πάνω σε ένα πολύ μικρό πλανήτη του τεράστιου σύμπαντος. Μια τρίτη είναι η αρρωστημένη νοοτροπία  κάποιων πλουσίων ανθρώπων και κρατών. Όπως φτιάχνουν αντιπυρηνικά καταφύγια για να γλυτώσουν από έναν πυρηνικό παγκόσμιο πόλεμο έτσι επιθυμούν να έχουν μια προοπτική εποικισμού ενός πλανήτη σε περίπτωση που η Γη καταστραφεί... Μια ακόμη είναι ότι η πλάνη συντηρείται από ορισμένα ισχυρά κράτη, για λόγους γοήτρου και επιδείξεως ισχύος. 

Μερικοί ισχυρίζονται ότι όπως ο άνθρωπος του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης δεν μπορούσε να προβλέψει τον εποικισμό της Αμερικής και τη σημερινή τεχνολογική εξέλιξη έτσι και ο σημερινός άνθρωπος δεν μπορεί να έχει γνώση πώς θα εξελιχθεί η τεχνολογία στις προσεχείς εκατονταετίες... Η αλήθεια είναι πως όλες οι ανακαλύψεις και η καταπληκτική ανάπτυξη της τεχνολογίας έγιναν πάνω στον πλανήτη μας και σε αυτόν θα συνεχίσουν να αναπτύσσονται. Τα όρια της επιστήμης και της τεχνολογίας περιορίζονται στη Γη. Αυτή την διαχρονική αλήθεια οφείλουν να ομολογήσουν οι επιστήμονες, αν έχουν αυτογνωσία και ταπεινοφροσύνη και αν αγαπούν τον άνθρωπο και το περιβάλλον του.

Η αλήθεια θα έκανε καλό στη ζωή των ανθρώπων. Ο Σταμάτης Κριμιζής είπε χαρακτηριστικά στην «Καθημερινή»: «Στην πραγματικότητα εάν η ανθρωπότητα δεν συντηρήσει τη Γη, το οποίο είναι το μόνο διαστημόπλοιο που διαθέτουμε, εάν το καταστρέψουμε, δεν υπάρχει σωτήρια λέμβος που θα μας μεταφέρει κάπου μακριά. Δεν έχουμε καμία διαστημική κιβωτό του Νώε για να μας σώσει». Στη Γη ο άνθρωπος ζει και έχει την ευθύνη της ύπαρξής του.

Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Tuesday, 7 May 2019

Ρους Αυτογνωσίας


Η Εταιρεία Ελλήνων Επιστημόνων Μεγάλης Βρετανίας οργανώνει εκδήλωση παρουσίασης του νέου βιβλίου του αγαπητού αδελφού, συλλειτουργού και φίλου Αρχιμ. Δρος Χρυσοστόμου Τύμπα, Ιατρού, με τίτλο: «Ρους Αυτογνωσίας»! Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στο Ελληνικό Κέντρο Λονδίνου (The Hellenic Centre, 16-18 Paddington Street, London W1U 5AS), σήμερα Τρίτη, 7 Μαΐου 2019, στις 7.00 μ.μ.


Η σχετική ανακοίνωση αναφέρει:

«Στὸν ρευστό, πολυσύνθετο καὶ περιπετειώδη δρόμο πρὸς τὴν αὐτογνωσία παλεύουμε τόσο μὲ τὰ χαρίσματα τοῦ ψυχισμοῦ, ὅσο καὶ μὲ ἀτομικὲς ψυχοπαθολογίες ἢ συλλογικὰ συμπλέγματα. Σὲ ποιὸ βαθμὸ τὸ ζητούμενο τῆς αὐτοσυνειδησίας, δηλαδὴ μιᾶς καθαρῆς ματιᾶς στὰ ψυχικὰ δρώμενα, καὶ τῆς θεραπείας τῆς ψυχῆς μπορεῖ νὰ πραγματωθεῖ στὴν μετανεωτερικὴ πολυπλοκότητα; Καὶ πόσο ἡ διαμόρφωση τῆς ταυτότητός μας σχετίζεται μὲ ἀρχετυπικὲς καταβολὲς καὶ διαχρονικὲς κοινωνικὲς παραμέτρους; Στὸ βιβλίο Ροῦς Αὐτογνωσίας τὰ ἐρωτήματα αὐτὰ προσεγγίζονται μέσα ἀπὸ ἐνδελεχὴ ἔρευνα τόσο στὴν ἀρχαιοελληνικὴ καὶ χριστιανικὴ θεο-κεντρικότητα, ὅσο καὶ στὶς ἀνθρωποκεντρικὲς ἀτραποὺς τῆς ψυχ-αναλυτικῆς σκέψης καὶ τῆς κοινωνικῆς ψυχολογίας».

Το βιβλίο θα παρουσιάσουν οι:

Ομότιμος Καθηγητής Ψυχιατρικής Νίκανδρος Μπούρας
Δρ Αναστάσιος Δημόπουλος, Consultant Ψυχίατρος
Δρ Angie Voela, Επίκουρη Καθηγήτρια Ψυχολογίας, στο Πανεπιστήμιο του East London.

Θα ακολουθήσει γενική συζήτηση. Κατόπιν θα προσφερθεί δεξίωση.

Monday, 6 May 2019

Ἔφτασε, λοιπόν, κι ἡ Κυριακή τοῦ Θωμᾶ....


(ἤ,  τῆς ἀποδημίας οἱ στοχασμοί)


Πέρασε κι αὐτὴ ἡ Πασχαλιά. Καὶ τώρα, ποὺ  ἔφτασε ἡ Κυριακὴ τοῦ Θωμᾶ, σταθήκαμε καὶ περιμένουμε τὸ πλοῖο τῆς γραμμῆς γιὰ τὴν ἀναχώρηση. Μιὰ ἀναχώρηση ποὺ γίνεται σὲ ὧρες ἀνοιξιάτικες, εὔοσμες, θεϊκές . Τὸ ψάλλαμε, ἄλλωστε αὐτὸ τὸ πρωΐ, στὸν Ὄρθρο τῆς γιορτῆς τοῦ Ἀποστόλου Θωμᾶ: «Σἠμερον ἔαρ μυρίζει καὶ καινὴ κτίσις χορεύει...». Ναί, πόσο ὅμορφα εἶναι ὅλα γύρω μας, πόσο φωτεινά, γιορταστικά. Κι ὅμως... Ἐμεῖς πρέπει νὰ τὰ κρατήσουμε στὸ νοῦ ὅλ᾿ αὐτά, καὶ νὰ ἀναχωρήσουμε. Καὶ πόσο μᾶς λυπεῖ, ἀλλὰ καὶ μᾶς διδάσκει αὐτὴ ἡ ἀναχώρηση!  Ποὺ τὴ ζοῦμε χρόνια... Ἀπὸ τὸν καιρὸ τῶν σπουδῶν, ὅταν πικραμένοι παίρναμε τὸ πλοῖο, γιὰ νὰ βρεθοῦμε στὴ μεγάλη πολιτεία. Καρτερώντας μιὰν ἄλλη εὐκαιρία νὰ ξαναγυρίσουμε στὸν τόπο μας.

Τώρα ὄμως, καθὼς τὰ χρόνια πέρασαν,  τὰ πράγματα τὰ βλέπουμε καὶ τὰ ζοῦμε διαφορετικά. Ναί, μᾶς ἀρέσει ὄντως νὰ γιορτάσουμε τὸ ὑπέρλαμπρο Πάσχα  στὸν τόπο ποὺ μεγαλώσαμε, ἔστω κι ἄν τὸ πατρικό μας εἶναι ἄδειο ἀπὸ τοὺς γονιοὺς ποὺ μᾶς καρτεροῦσαν νὰ συνεορτάσουμε. Τώρα ἐκεῖνοι εἶναι οἱ ἱεροὶ ἴσκιοι ποὺ φέγγουν, μὲ τῆς ψυχῆς τους τὸ ἄχραντο φῶς, ὅταν εμεῖς ἀπουσιάζουμε καὶ τὸ σπίτι ἀδειάζει ἀπὸ φωνὲς καὶ ἀνθρώπινες παρουσίες. Κι όμως, ὅταν κάθε φορὰ ποὺ θὰ ἔρθουμε γιὰ νὰ γιορτάσουμε αὐτὲς τὶς πάντιμες μέρες, μόλις γυρίσουμε τὸ κλειδὶ τῆς πόρτας καὶ τὴν ἀνοίξουμε νὰ μπεῖ τὸ φῶς, μιὰ περίεργη συντροφιὰ νοιώθουμε νὰ μᾶς κυκλώνει. Συντροφιὰ ἐξάπαντος ἀόρατη, ὡστόσο  τόσο στοργική... Ναί, στοργική, ὥστε νὰ νομίζουμε ὅτι εἴμαστε ξανὰ σ᾿ ἐκεῖνα τὰ χρόνια, ὅπου ἡ μάνα περίμενε νὰ γυρίσουμε κι ὁ πατέρας, ἀργοπορημένος ἔφτανε,  μὲ ὅλα τὰ καλὰ καὶ τὰ καλούδια στὰ χέρια  του...

Σήμερα ὅμως, καθὼς γυρίσαμε τὸ κλειδὶ ἀντίστροφα, κλείνοντας τὶς θύρες, ἕνα σφίξιμο ἀπόμεινε στὴν καρδιά. Χαρμολύπης σφίξιμο, γιατὶ ξέρουμε μὲν πὼς τὸ σπίτι δὲν ἀπομένει μοναχό, ὅμως ἐμεῖς δὲν τὸ γνωρίζουμε μέχρι πότε θὰ ἔχουμε αὐτὴ τὴν εὐλογία νὰ γυρίζουμε τὸ κλειδί καὶ ν᾿ ἀνοίγουμε ἤ νὰ κλείνουμε τὸ σπίτι. Γιατὶ κάποτε θὰ κρυσταλλώσουν καὶ τὰ δυό: Καὶ τὸ κλειδὶ καὶ τὸ χέρι... Θὰ νεκρωθοῦν δηλαδή.

Ὅμως ἄς εὐχηθοῦμε μέρα ποὺ εἶναι: Καὶ τοῦ χρόνου ἡ Πασχαλιά.  

π. Κ.Ν. Καλλιανός