Ξένοι και κορωνοϊός στην Κίνα

“No Foreigners allowed” (Covid Update in China)

Ο Νίκος μας με το νέο του βίντεο αναφέρεται σε ένα δυσάρεστο γεγονός που βίωσε αυτές τις ημέρες, όταν δεν του επέτρεψαν να μείνει με την Κινέζα σύζυγό του Έριν σε ξενοδοχείο, γιατί είναι «ξένος» και φοβήθηκαν ότι μπορεί να έχει κορωνοϊό!!!

Παναγία θαλασσινή

 
Ημέρες Αυγούστου, ημέρες Παναγίας. Γιορτές, ύμνοι, χαρά, ευλογία, θεοτοκωνύμια και εικόνες της Παναγίας, κάποιες ιδιαίτερα πρωτότυπες. Όπως η Παναγία η θαλασσινή της παρούσας ανάρτησης.
 

Στην Άνδρο, πάνω σε έναν βράχο βρίσκει κανείς το εκκλησάκι της Παναγίας της θαλασσινής. Σύμφωνα με την παράδοση, η Παναγία θαλασσινή προστατεύει αυτούς που ταξιδεύουν στην θάλασσα, μαζί με τον Άγιο Νικόλαο.

Κωνσταντίνος Οικονόμος ο εξ Οικονόμων

 

Διαπρεπής διδάσκαλος του Έθνους

 

Ο Ελληνισμός εορτάζει επίσημα και παλλαϊκά τη μεγάλη εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Εκατοντάδες οι πανηγυρίζοντες ναοί και τα προσκυνήματα, όπου υπάρχουν Έλληνες. Είναι το Πάσχα του καλοκαιριού. Εκατοντάδες επίσης είναι τα κείμενα, τα ποιήματα και οι μελέτες που γράφτηκαν για την Παναγιά μας. Μεταξύ αυτών είναι και του κληρικού Κωνσταντίνου Οικονόμου του εξ Οικονόμων (1780-1857), μιας σημαντικής εκκλησιαστικής προσωπικότητας. Για τη Θεοτόκο έγραψε το σύγγραμμα «Υμνωδών ανέκδοτα. Εκ των απογράφων της βιβλιοθήκης του Μεγάλου Σπηλαίου» (Αθήναι, 1840). Ο Οικονόμος στο σπάνιο αυτό πόνημα του, το οποίο εξεδόθη με δαπάνη της Μονής σε 300 μόνον αντίτυπα, δημοσίευσε ανεκδότους κανόνες στην Θεοτόκο, που τους έγραψε ο Μανουήλ, Μέγας Ρήτορας της Μεγάλης Εκκλησίας.
 
Ο  Οικονόμου έμεινε στη Μονή του Μεγάλου Σπηλαίου για έξι περίπου μήνες και  πέραν της προηγουμένης εργασίας του έγραψε και το «Κτιτορικό ή προσκυνητάριον της Ιεράς και Βασιλικής Μονής του Μεγάλου Σπηλαίου» (Αθήνησι, 1840). Όταν αυτό κυκλοφορήθηκε γνώρισε την οξεία κριτική του ονομαστού αγωνιστή Αρχιμανδρίτη Θεοκλήτου Φαρμακίδη. Δυστυχώς η πλούσια σε παλαιούς κώδικες βιβλιοθήκη της Μονής έγινε παρανάλωμα του πυρός, το 1934. Το κακό της φυσικής καταστροφής συμπλήρωσαν οι Ναζί που λεηλάτησαν και πυρπόλησαν  τη Μονή. Διεσώθη μέρος των σημαντικών κειμηλίων, των κωδίκων, των παλαιτύπων και των χαλκογραφιών. Το κυριότερο, διεσώθη η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Μεγαλοσπηλαιώτισσας, η οποία θεωρείται έργο του Ευαγγελιστή Λουκά. 
 
Κάτι ακόμη που ένωσε τον Κωνσταντίνο Οικονόμο με τη Μονή του Μεγάλου Σπηλαίου ήταν το ότι σκέφθηκε να ιδρυθεί σε αυτήν Θεολογική Σχολή, που να είναι η άλλη, η Ορθόδοξη άποψη αυτής, που ήταν μια από τις τέσσερις πρώτες– μαζί με τις Νομική, Ιατρική και Φιλοσοφική-  που το 1837, με υπογραφή του Όθωνα,  αποτέλεσαν το Πανεπιστήμιο των Αθηνών. Η εν λόγω Θεολογική Σχολή οργανώθηκε κατά τα δυτικά – βαυαρικά – προτεσταντικά  πρότυπα. Τελικά η επιδίωξη του Οικονόμου δεν ευοδώθηκε. Σε επιστολή του στον Ειρηνουπόλεως, γραμμένη το 1843, εξήγησε ότι η ίδρυση της Σχολής στο Μέγα Σπήλαιο είναι «ασύμφορος», τουλάχιστον «προς γε το παρόν». Οι λόγοι που επικαλέστηκε είναι «πολλοί και βαρείς». Ο Οικονόμος στάθηκε περισσότερο στη γενικότερη πνευματική κατάπτωση του τόπου («την περικεχυμένην εις την ταλαίπωρον Ελλάδα λύμην της διαφθοράς»), παρότι επικαλέστηκε και άλλες πιο απτές αντιξοότητες, όπως τις οικονομικές δυσκολίες, τη σπανιότητα ικανών καθηγητών και τον κίνδυνον αλλοιώσεως της Σχολής από τους «έξωθεν εισελευσομένους μαθητιώντας». Τέλος ο Οικονόμος δεν παράλειψε  να υπογραμμίσει ακόμη μια φορά την αναγκαιότητα ιδρύσεως κατά τα Ορθόδοξα πρότυπα «ιερού καταστήματος» στην Ελλάδα. (Βλ.σχ. Παναγιώτη Υφαντή «Μέγα Σπήλαιο – Ιστορία Πνευματική και Εθνική Μαρτυρία», Έκδ. Ι. Μητρ. Καλαβρύτων και Αιγιαλείας, Αθήναι, 1999, κεφάλαιο Ε΄). Τα γραφέντα από τον Οικονόμου για «την λύμη της διαφθοράς στην Ελλάδα» και για τη σπουδή της Ορθόδοξης Θεολογίας  παραμένουν επίκαιρα...
 
Η ζωή του Οικονόμου χωρίζεται από τον Ιωάννη Δ. Μπουγάτσο σε πέντε μέρη: Το πρώτο από τη γέννησή του, το 1780, έως τη μετάβασή  του στη Σμύρνη, το 1809, για να διδάξει και μετά να αναλάβει τη διεύθυνση του Φιλολογικού Γυμνασίου. Το δεύτερο από το 1809 έως το 1819, που κλείνει το Φιλολογικό Γυμνάσιο, λόγω φθόνου των υπευθύνων της Ευαγγελικής Σχολής. Το τρίτο από το 1821 έως το 1832, που διαμένει στη Ρωσία και επιτελεί σημαντικό εθνικό έργο. Το βραχύ τέταρτο, από το 1832 έως το 1834, που μεταβαίνει στα πνευματικά κέντρα της Ευρώπης και γίνεται δεκτός με τιμές και το πέμπτο και τελευταίο, από το 1834 έως το 1857, που έρχεται και ζει στην Ελλάδα έως τον θάνατό του. (Ιωάν. Δ. Μπουγάτσου «Κωνσταντίνος Οικονόμος ο εξ Οικονόμων – Μια αληθινή φωνή του χθες και του σήμερα», Αδελφότης των εν Αθήναις Τσαριτσανιωτών «Κωνσταντίνος Οικονόμος ο εξ Οικονόμων», Αθήνα, 2003,  σελ. 5).  Στο διάστημα αυτό ο Οικονόμος ενεργεί ως ο άνθρωπος του Οικ. Πατριαρχείου και συμμετέχει στo σχέδιο για την φαλκιδευμένη αυτοκεφαλία της Εκκλησίας της Ελλάδος, η οποία εδόθη δια του «Συνοδικού Τόμου» του 1850.
 
Ο πατέρας του Κων. Οικονόμου ήταν επίσης ιερέας, όπως και οι πριν από αυτόν. Όλοι είχαν το οφίκιο του Οικονόμου. Γι’ αυτό και ο ίδιος έγραφε στο επώνυμό του «Οικονόμος ο εξ Οικονόμων». Γεννήθηκε το 1780 στην Τσαριτσάνη. Το 1802 παντρεύθηκε και στη συνέχεια χειροτονήθηκε διάκονος και μετά ιερέας, λαβών και αυτός το οφίκιο του Οικονόμου (Σημ. Ενδεικτικό του οφικίου του Οικονόμου είναι ότι φορά επιγονάτιο). Νεώτατος συμμετέσχε στο κίνημα του Παπά Ευθυμίου Βλαχάβα, συνελήφθη από τις δυνάμεις του Αλή Πασά και αποφυλακίστηκε μετά την καταβολή γενναίων λύτρων. Ήταν ιδιοφυής και φιλομαθής. Εν πολλοίς αυτοδίδακτος ταχέως διέπρεψε στα ιερά και θύραθεν γράμματα, είχε δε και τα τάλαντα της γλωσσομάθειας, της συγγραφής και της  ρητορείας.
 
Στη Σμύρνη διέπρεψε ως καθηγητής του Φιλολογικού Γυμνασίου. Δίδασκε Θρησκευτικά, Γραμματική, Ρητορική, Ποιητική, Αρχαίους Έλληνες και Λατίνους συγγραφείς. Ήταν γνώστης της λογοτεχνίας και της επιστήμης της Δύσης. Στη λογοτεχνία διασκεύασε στα ελληνικά το θεατρικό έργο του Μολιέρου «Φιλάργυρος», που το ονόμασε «Ο Εξηνταβελόνης». Στην Επιστήμη αγόρασε για το Φιλολογικό Γυμνάσιο την Εγκυκλοπαίδεια των αθέων Ντιντερό και Νταλαμπέρ, διακρίνοντας πάντως την επιστήμη από την πίστη και θεωρώντας πως επιστήμη και πρόοδος χωρίς Πίστη στον Θεό είναι σκοτάδι παρά φως.  
 
Ενδεικτικός της αγάπης του προς την Ελλάδα είναι ο «Προτρεπτικός Λόγος», που απηύθυνε προς τους Έλληνες, την 1^η Οκτωβρίου 1821. Σε αυτόν, μεταξύ άλλων, ο Οικονόμος σημειώνει ότι οι άλλοι χριστιανοί Ευρωπαίοι χάιδευαν τον Τούρκο για το κατά την άποψή τους συμφέρον τους και δεν έβλεπαν ότι το Ισλάμ δεν του συγχωρεί να κάμει οποιαδήποτε  συμφωνία μαζί τους. «Α ν α κ ω χ ά ς οι Τούρκοι ονομάζουν μόνον τις συναλλαγές τους με τους Χριστιανούς και όταν μπορέσουν θα διακόψουν δια της σπάθης κάθε σύνδεσμο μαζί τους...» τονίζει. (Κων. Οικονόμου του εξ Οικονόμων «Λόγοι», Επιμ. Θ. Σπεράντσα, Αθήναι, 1971, σελ. 284-285). Και σήμερα τα ίδια δεν συμβαίνουν;...
 
Η έκκληση που κάνει ο Κων. Οικονόμος προς τους Έλληνες στον «Προτρεπτικό» του είναι να πολεμήσουν τη μόλυνση τους από τη διχόνοια. Τους παρακαλεί να μην ικανοποιήσουν με τη διχόνοια τους την ευχή του τυράννου Τούρκου και των άλλων εχθρών της Ελλάδος. Τους συνιστά να έχουν ως πρότυπα ζωής τον Αριστείδη και τον Θεμιστοκλή και τονίζει: «Εις την κιβωτόν της πίστεως διεσώθητε από τοσούτων κλυδώνων και του τελευταίου της Μωαμεθανικής ασεβείας κατακλυσμού, διεσώσατε δε και την πατρώαν σας γλώσσαν, τους νόμους, τα έθιμα και τα ήθη τα χριστιανικά!... Προσέχετε τώρα μη χάσετε της πατροπαραδότου πίστεως τον θησαυρόν» (Αυτ. σελ. 319-320). Η έκκληση του Οικονόμου ισχύει σήμερα πολύ περισσότερο.
 
Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Νέοι εγκλεισμοί στην Κίνα

Lockdowns in CHINA! WILL THIS EVER STOP?

 

O Νίκος μας ετοίμασε νέο βίντεο, μετά από κάποιο διάστημα σιωπής, και μας μεταφέρει τις σκέψεις και ανησυχίες του, αναφορικά, με τους νέους εγκλεισμούς και τις απαγορεύσεις κυκλοφορίας, που έχουν επιβληθεί και πάλι στην Κίνα, λόγω αύξησης των κρουσμάτων κορωνοϊού!

Επίσης, μας μεταφέρει με συγκίνηση, την απολύτως δικαιολογημένη λαχτάρα και επιθυμία του να επισκεφθεί την αγαπημένη του οικογένεια, τους συγγενείς και φίλους, αλλά και τα μέρη όπου γεννήθηκε (Ουαλία), μεγάλωσε (Λονδίνο) και έζησε (Αγγλία και Ελλάδα).

Θυατείρων κ. Νικήτας για Ελλ. Σχολεία

 
Τα Ελληνικά Παροικιακά Σχολεία είναι μέσα στο πλαίσιο της φροντίδας και της δράσης των Ελληνορθοδόξων Κοινοτήτων, στην Ιερά Αρχιεπισκοπή Θυατείρων και Μεγάλης Βρεταννίας, αλλά και γενικώτερα σε όλη την Ελληνική Διασπορά.
 

Μάλιστα, συνηθίσουμε να λέμε πως όταν ιδρύεται μια Κοινότητα στον Απόδημο Ελληνισμό, κανονίζουμε να υπάρχουν σε αυτήν δύο πόλοι, δύο έδρες, η Αγία Τράπεζα και η διδασκαλική έδρα.
 

Για τον λόγο αυτό, η Εκκλησία δείχνει πάντα μεγάλο ενδιαφέρον για όλους τους τομείς των Κοινοτήτων, των Ελληνικών Σχολείων συμπεριλαμβανωμένων. Μέσα στο πλαίσιο της φροντίδας αυτής, ο Σεβ. Αρχιεπίσκοπος Θυατείρων και Μ.Β. κ. Νικήτας απέστειλε πρόσφατα την επιστολή της παρούσας ανάρτησης, σε όλες τις Ελληνορθόδοξες Κοινότητες της Μεγ. Βρετανίας και Ιρλανδίας, δίνοντας οδηγίες και προτάσεις, για τη καλύτερη δυνατή λειτουργία των σχολικών μονάδων, που είναι ενταγμένες στις Ελληνορθόδοξες Κοινότητες.

Α.Θ.Π. και Νεολαία Θυατείρων

 
Αγαπητοί μας εν Κυρίω,
 

Καθώς πλησιάζουμε στις εορταστικές εκδηλώσεις της Εκατονταετούς Επετείου από την ίδρυση της Ιεράς Αρχιεπισκοπής και την επίσκεψη της Α.Θ.Π. του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου και κατόπιν εντολής του Σεβασμιωτάτου Αρχιεπισκόπου μας κ. Νικήτα, επικοινωνώ μαζί σας για να ζητήσω την ευγενική σας συνδρομή για την προώθηση της εκδήλωσης Enlightened Evenings για την Νεολαία (ηλικίες 21-40) στις 22 Οκτωβρίου 2022 στο Penridge Suite. Έχουν ήδη αποσταλεί διαφημιστικά φυλλάδια ταχυδρομικώς σε όλες τις Κοινότητες προς διανομή. Έχω επίσης επισυνάψει στο μήνυμα αυτό το σχετικό φυλλάδιο, έτσι ώστε να μπορέσετε να το αναρτήσετε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
 
Καθώς οι θέσεις για τα Enlightened Evenings συμπληρώνονται, θα θέλαμε να προσφέρουμε σε περισσότερους νέους την μοναδική αυτή «ευκαιρία ζωής», να συναντήσουν δια ζώσης τον Οικουμενικό Πατριάρχη. Η εκδήλωση θα λάβει χώρα σε εορταστική ατμόσφαιρα με ζωντανή μουσική από τον γνωστό μας μουσικό καλλιτέχνη Andreas Liberos σε μία όμορφη βραδιά που θα συνδυάζει κοινωνική συναναστροφή και εκλεκτά εδέσματα.
 
Εν όψη αυτής της ιδιαίτερης συνάντησης, ο Σεβασμιώτατος συστήνει, πρωτίστως, στις Κοινότητες του Λονδίνου να αποστείλουν τουλάχιστον τρία άτομα. Οι δε Κοινότητες εκτός Λονδίνου παρακαλούνται να αποστείλουν όσα άτομα μπορούν να ταξιδέψουν, λαμβάνοντας υπόψη την απόσταση και το κόστος το οποίο θα μπορούσαν εκείνες να καλύψουν για τα νεαρά άτομα που θα τις εκπροσωπήσουν. Η Αρχιεπισκοπή έχει κάνει κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε το κόστος συμμετοχής να είναι μειωμένο. Σας παρακαλούμε να στείλετε τα ονόματα των νέων που θα συμμετάσχουν στην ηλεκτρονική διεύθυνση: archdiocesanprivateoffice@gmail.com  
 
Επί του παρόντος, σχεδόν τα μισά από τα εισιτήρια έχουν προπωληθεί. Τα εισιτήρια αυτά διατίθενται μέχρι εξαντλήσεως τους, μέσω της πλατφόρμας Eventbrite στην ηλεκτρονική διεύθυνση https://Patriarchal.eventbrite.co.uk
 
Σας ευχαριστούμε θερμά για την συμπαράσταση σας στη προσπάθεια μας να προσφέρουμε στους νέους της Αρχιεπισκοπής την μοναδική αυτή ευκαιρία συνάντησης με την Α.Θ.Π. τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο, διατελώ,
 
Με αδελφική έν Χριστώ αγάπη,
Αρχιμανδρίτης Νήφων Τσιμαλής
Διευθυντής Ιδιαιτέρου Γραφείου του Αρχιεπισκόπου

Ο Ιωάννης Βατάτζης και ο αρχαιολόγος

 

Στη σειρά «Οι κρυπτοχριστιανοί στη σύγχρονη Τουρκία»

 

Α΄ ΜΕΡΟΣ

 
Το ταξίδι με το τρένο από τη Σμύρνη στη Μαγνησία, την παρά το Σίπυλο όρος, διαρκεί περίπου μία ώρα. Επιθυμία του π. Κυρίλλου ήταν  να επισκεφθούμε την πατρίδα της μητέρας μου για να επιχειρήσουμε να βρούμε στοιχεία από την εποχή της αρχαιότητας και του Αυτοκράτορα της Νικαίας Ιωάννη Βατάτζη.  Κατά το σύντομο ταξίδι επανέλαβα στον π. Κύριλλο ότι  άδικα πάμε στη Μαγνησία.
 
-         Πάτερ στο ξαναλέω, δεν πρόκειται να δούμε στη Μαγνησία τίποτε το ελληνικό. Οι βάρβαροι κατακτητές έσβησαν κάθε τι που θύμιζε την ελληνική παρουσία. Κατάστρεψαν τα σχολεία της, τις εκκλησιές της, τα φιλανθρωπικά της ιδρύματα, τα καταστήματα,  τα σπίτια, τα νεκροταφεία της, τα κάστρα, τα μοναστήρια...
-         Το ξέρω, σου ξαναλέω κι εγώ, μου είπε ο π. Κύριλλος. Είναι ίσως η μόνη πόλη στην Τουρκία, που αφάνισαν κάθε τι το ρωμέικο και το αρμένικο. Στην Κωνσταντινούπολη, στη Σμύρνη και αλλού βλέπει κανείς ακόμη ελληνικά σπίτια κι εκκλησιές, μπορεί ερείπια ή κατειλημμένα... Στη Μαγνησία τίποτε... Αλλά εμείς κάτι θα δούμε, εκτός από τη Νιόβη...

-         Η Νιόβη..., του είπα κουνώντας το κεφάλι μου. Ο βράχος στο Σίπυλο, που εδώ και πολλούς αιώνες θεωρείται ότι είναι η  απολιθωμένη Νιόβη, με την τραγική ιστορία της θυμίζει για πάντα ότι η Μικρά Ασία ήταν  Ελλάδα. Από το 1922 δεν κλαίει μόνο για τα δώδεκα παιδιά της, που σκότωσαν από ζήλια ο Απόλλωνας και η Άρτεμη, κλαίει για όλους τους Έλληνες και τις Ελληνίδες, που βιαίως εκπατρίσθηκαν, αφήνοντάς την μόνη,  σε αγροίκους αλλοεθνείς...

Σταματήσαμε τη συζήτηση και βλέπαμε το όμορφο τοπίο. Πριν κατεβούμε από το τρένο ο π. Κύριλλος μου είπε:

-         Σου έχω μιαν ευχάριστη έκπληξη στη Μαγνησία...
-         Στη Μαγνησία κάτι ευχάριστο... του είπα με απορημένο ύφος.
-         Ναι θα έχουμε την καλή παρέα ενός αρχαιολόγου, ειδικού στα ύστερα βυζαντινά χρόνια και ειδικότερα στην εποχή του αυτοκράτορα της Νικαίας Ιωάννη Βατάτζη.
-         Τούρκου; Τον ερώτησα.
-         Τούρκου, από τη Μαγνησία. Φίλος καλός στην Ελλάδα, καθηγητής αρχαιολογίας, μου συνέστησε να τον συναντήσουμε και να τον έχουμε ξεναγό μας. Μάλιστα του μίλησε για μας και για την άφιξή μας και πρέπει να μας περιμένει στο ξενοδοχείο... Σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, με μεταπτυχιακά στη Γαλλία. Είχε εκεί καθηγήτρια την Ελληνίδα, από τη Μαγνησία, βυζαντινολόγο Πετρίδη – Ζανέρ. Όπως καταλαβαίνεις ξέρει άριστα αγγλικά, γαλλικά και αρκετά ελληνικά. Τον λένε Μπεράτ...
-         Πολύ ενδιαφέρουσα περίπτωση, του είπα με ανακούφιση. Μου φάνηκε σα μια δροσιά στο καύμα της βιαίως εξισλαμισμένης Μαγνησίας.  
    
Φτάσαμε στη Μαγνησία. Μια μοντέρνα πόλη, με βιτρίνα λουσάτη, αλλά και με φτωχογειτονιές, που βλέπεις όσο το τρένο πλησιάζει στο σταθμό... Ο σταθμός... Θυμήθηκα τα όσα άκουσα από την γιαγιά μου για τους δυστυχείς Έλληνες, που σ’ αυτό το σταθμό προσπαθούσαν να ανέβουν στο τρένο για να πάνε στη Σμύρνη, να καταφύγουν σε νεκροταφεία και να τους πετάξουν στα καράβια για να γλυτώσουν τη σφαγή... Στάθηκα για λίγο ακίνητος και δάκρυα μούρθαν στα μάτια.
 
Το ξενοδοχείο που μείναμε ήταν σύγχρονο, στο κέντρο της πόλης. Στο σαλόνι της υποδοχής μας περίμενε χαμογελαστός ο Μπεράτ, ένας ευπαρουσίαστος τριαντάρης. Τον χαιρετίσαμε θερμά. Του εξήγησα πώς κατάγομαι από τη Μαγνησία και θα ήθελα να δω κάτι που να θυμίζει τους προγόνους μου. Ο Μπεράτ  με κοίταξε με μια αδιόρατη θλίψη.
 
-         Δεν θα βρούμε τίποτε σπουδαίο, μου είπε. Η παλιά πόλη κάηκε, ισοπεδώθηκε. Σώθηκαν εκκλησιές, που έγιναν τζαμιά. Ένα σπουδαίο τζαμί για τους Τούρκους είναι το Ουλού τζαμί. Ήταν η χριστιανική εκκλησία των Τριών Ιεραρχών. Βρίσκεται ψηλά στην πόλη. Οι ιωνικού ρυθμού κίονες που διασώζονται και τα κιονόκρανά τους, που είχαν λαξευμένους σταυρούς είναι από τα ελάχιστα λείψανα του ελληνικού και χριστιανικού παρελθόντος της πόλης.
 
Εντυπωσιάστηκα από τα όσα μας είπε ο Μπεράτ. Μου χτύπησε  εκείνο το «είναι σπουδαίο τζαμί για τους Τούρκους...», αυτό το τρίτο πρόσωπο... Δεν συγκρατήθηκα και τον ρώτησα:
 
-         Από τον Άγιο Αθανάσιο, τον Μητροπολιτικό Ναό των Ρωμιών  της Μαγνησίας τίποτε δεν σώθηκε;
-         Τίποτε. Στη θέση του είναι μια πλατεία...
-         Από τα κτίσματα της βασιλείας του Βατάτζη, τη Μονή Σωσάντρων, που εκείνος ήταν ο κτήτορας, και τ’ άλλα, υπάρχουν έστω ερείπια;...
-         Υπάρχουν υπολείμματα από τα τείχη της εποχής του Βατάτζη. Για τη Μονή Σωσάντρων ακόμη ψάχνουμε να βρούμε την  τοποθεσία της...
-         Εσύ εργάζεσαι στη Μαγνησία ως αρχαιολόγος; ρώτησε ο π. Κύριλλος.
-         Είμαι στο πανεπιστήμιο και όταν έχω άδεια και χρηματοδότηση αναζητώ κυρίως βυζαντινά μνημεία στην περιοχή αυτή,  απάντησε ο Μπεράτ.
 
Μείναμε συζητώντας για την αρχαιολογία και τις αρχαιότητες στην Τουρκία μέχρι που βράδιασε. Χωρίσαμε με τον Μπεράτ με τη συμφωνία να συναντηθούμε το επόμενο πρωί για να αρχίσουμε την εξερεύνησή μας...
 
Όταν έφυγε ο Μπεράτ μείναμε στο εστιατόριο του ξενοδοχείου  για να φάμε κάτι και ο π. Κύριλλος μου είπε:
 
-         Η περίπτωση της ισοπέδωσης από τον Κεμάλ του Ναού του Αγίου Αθανασίου, κομψοτεχνήματος του 18^ου αιώνα, με περίφημο ξυλόγλυπτο τέμπλο, μου θύμισε τον Στάλιν. Και αυτός ισοπέδωσε τον καθεδρικό Ναό του Σωτήρος, στη Μόσχα. Επιχείρησε στη θέση του να ανεγείρει το ψηλότερο και μεγαλοπρεπέστερο κτίριο  στον κόσμο...  Δεν το πέτυχε και έκαμε εκεί την μεγαλύτερη πισίνα στον κόσμο. Έτσι όμως σώθηκε ο τόπος και όταν έπεσε ο κομμουνισμός ξαναχτίζεται στη θέση του μεγαλοπρεπέστερος ο Ναός...
 
Την επόμενη ημέρα στην ώρα του ο Μπεράτ κι εμείς. Επισκεφθήκαμε τις παλιές τούρκικες συνοικίες της Μαγνησίας και μετά ασθμαίνοντας σκαρφαλώσαμε στην πλαγιά του Σαντίκ Τεπεσί, στην κορυφή του οποίου ήταν το τείχος της Μαγνησίας επί Βατάτζη. Εκεί σώζονται μερικοί ημικυλινδρικοί προμαχώνες, χτισμένοι τον 13^ο αιώνα. Υπάρχει και δεύτερο τείχος, κατεστραμμένο -  και αυτό βυζαντινό. Το τρίτο βυζαντινό τείχος είναι σε κάπως καλύτερη κατάσταση, αν και παλαιότερο, του 7^ου ή 8^ου αιώνα, όπως μας είπε ο Μπεράτ. Στον ίδιο χώρο πρέπει να ήταν και η ακρόπολη των προχριστιανικών Μαγνήτων, από την οποία δεν έχει ακόμη βρεθεί κάτι σημαντικό.
 
-         Είναι παρατημένα τα αρχαία μνημεία, μας σημείωσε. Δεν υπάρχει και πολλή όρεξη για αρχαιοελληνικά και βυζαντινά ευρήματα, πρόσθεσε με νόημα...
-         Θέλετε τώρα να πάμε στο αρχαιολογικό Μουσείο; Μας ρώτησε.
 
Κοίταξα τον π. Κύριλλο. Περίμενα να μου κάνει νόημα για το τι να κάνουμε. Εκείνος μου κίνησε τους ώμους... Ο Μπεράτ κατάλαβε την αμηχανία μας και μας εξήγησε:
 
-         Το Μουσείο είναι αρχαιολογικό και είναι αξιόλογο. Τα περισσότερα εκθέματα είναι από τις κοντινές Σάρδεις, αλλά υπάρχουν και κάποια από τη Μαγνησία. Ένα από αυτά είναι το άγαλμα μιας κόρης...
-         Ξέρεις Μπεράτ, του είπα. Έχουμε δει πολλά αρχαία στην Ελλάδα, θα προτιμούσα να πάμε στον βράχο της Νιόβης...
 
Μας κοίταξε συγκαταβατικά ο Μπεράτ, σα να μας έλεγε ότι εμείς χάνουμε που δεν επισκεπτόμαστε το Μουσείο... Με το αυτοκίνητό του  πήγαμε στη συνοικία Τσάι Μπασί.  Από εκεί, μέσα από πυκνή βλάστηση, φτάσαμε στον εντυπωσιακό βράχο, που είναι στην αρχή φαραγγιού και μοιάζει με ανθρώπινο κεφάλι και μάλιστα γυναικός. Είναι η Νιόβη. Μείναμε για ώρα να την κοιτάζουμε, με συγκίνηση, όσο και με αναπόληση....
 

Β΄ ΜΕΡΟΣ

 
Η επόμενη ημέρα είχε ξεχωριστό ενδιαφέρον για μας. Επισκεφθήκαμε τους πιθανούς τόπους που ήταν κτισμένη η Μονή Σωσάντρων. Στην αυτοκρατορική αυτή Μονή, που μάλλον ήταν αφιερωμένη στον Σωτήρα Χριστό (Σώσε άνδρας – ανθρώπους = Σώσαντρα) ετάφησαν δύο αυτοκράτορες, ο Ιωάννης Γ΄ ο Βατάτζης και ο γιός του Θεόδωρος  Β΄ ο Λάσκαρης, που έγραψε τον Μεγάλο Παρακλητικό Κανόνα.
 
Καθώς είχαμε βγει από τα όρια της πόλης ο Μπεράτ σταμάτησε το αυτοκίνητο σε ένα ύψωμα μεταξύ Σιπύλου όρους και Μενεμένης.
 
-         Ακόμη δεν έχουμε προσδιορίσει την ακριβή τοποθεσία της Μονής Σωσάνδρων, μας είπε. Έχουν γίνει πολλές έρευνες και έχουν γραφεί πολλές μελέτες για τη θέση της. Φοβούμαι ότι επειδή ήταν σε ωραία τοποθεσία, κάποιοι αγόρασαν την έκταση, εξαφάνισαν κάθε ίχνος της Μονής και έκτισαν, αυτά που βλέπετε σήμερα, επαύλεις για τους εύπορους Σμυρνιούς και πολυτελή ξενοδοχεία για πλούσιους τουρίστες... Πάντως έχουμε τη μαρτυρία του Γεωργίου Πελαγονίας ότι ο Ιωάννης Βατάτζης ετάφη στη Μονή Σωσάντρων, την παρακειμένη στο Σίπυλον όρος, κοντά στη Μαγνησία. Αυτό μας οδηγεί στη σκέψη ότι η Μονή πρέπει να βρισκόταν στη θέση Στακτοχώρι  (Boz – Keui)...
 
Ακούσαμε προσεχτικά τον Μπεράτ και αυθόρμητα νιώσαμε πικρία. Ο π. Κύριλλος μου είπε με θλίψη:
 
-         Ο Βατάτζης είναι Άγιος της Εκκλησίας και τιμάται από τους Έλληνες, που τον έχουν για προστάτη, ελεήμονα και θαυματουργό. Ο τάφος του και το λείψανό του δεν βρέθηκαν... Την πρώτη φορά που επιτέθηκαν οι Τούρκοι στη Μονή το λείψανο του Αγίου Αυτοκράτορα μεταφέρθηκε στη Μαγνησία, στο Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Αθανασίου, της Μητροπόλεως Εφέσου, για προφύλαξη... Έως το 1922... Τότε χάθηκε. Κανείς δεν ξέρει τι έγινε.. Ο θρύλος για τον ίδιο και για το σκήνωμά του προηγείται αυτού για τον Κωνσταντίνο τον Παλαιολόγο...
 
Ο Μπεράτ κατάλαβε τη στενοχώριά μας  και άλλαξε συζήτηση.
 
-         Θα πάμε τώρα στο Νύμφαιο και αύριο στις Σάρδεις. Εκεί υπάρχουν αξιόλογα αρχαιολογικά ευρήματα. Θα δούμε και το τοπίο. Η Μαγνησία ήταν ένας επίγειος παράδεισος. Σταφίδα, μπαμπάκι, σύκα, και τι δεν είχε, νερά, βλάστηση. Τώρα έχουν αλλάξει τα πράγματα, αλλά μπορείτε να τα φαντασθείτε...
-         Στο Νύμφαιο υπάρχει κάτι που να θυμίζει Βυζάντιο; τον ερώτησε ο π. Κύριλλος.
-         Υπάρχουν ερείπια του παλατιού, που έμενε ο Βατάτζης και που από εκεί, όταν κατάλαβε το τέλος του, ζήτησε να τον μεταφέρουν στη Μονή Σωσάνδρων. Πρέπει να ήταν πολύ σπουδαίο παλάτι. Μάλλον έμοιαζε με το παλάτι των Βλαχερνών. Στη νέα πόλη δεσπόζει ο λόφος Νιφ, όπου υπάρχουν  ερείπια του Βυζαντινού φρουρίου...
 
Μετά την επίσκεψη στο Νύμφαιο ήμασταν κουρασμένοι και  γυρίσαμε στο ξενοδοχείο. Ο Μπεράτ μας πήγε, αφού μας έκαμε το τραπέζι σε ένα γραφικό εξοχικό εστιατόριο. Κλείσαμε συνάντηση για την επομένη, τελευταία ημέρα της διαμονής μας στη Μαγνησία. Είχαμε πάρει πρωινό και ήμασταν ευχαριστημένοι, που δεν συναντήσαμε γκρίζους λύκους και που ένας καλός Τούρκος επιστήμονας μας ξενάγησε... Περιμέναμε να έρθει ο Μπεράτ, αλλά δεν ερχόταν... Μετά από τρεις περίπου ώρες εμφανίστηκε σκυθρωπός.
 
-         Τι έχεις Μπεράτ; Τον ρώτησε ο π. Κύριλλος.
-         Με κάλεσαν στην αστυνομία, μας απάντησε.
-         Γιατί; Ρωτήσαμε με απορία, που έβγαζε την ανησυχία μας.
-         Γιατί με είδαν να επισκέπτομαι μαζί σας τους αρχαιολογικούς χώρους. Όταν έμαθαν ότι είσθε Έλληνες, μου είπαν να μην φύγετε από το ξενοδοχείο, γιατί θα περάσουν να ελέγξουν τις βαλίτσες σας...
 
Σε λίγη ώρα εμφανίστηκαν δύο με πολιτικά και ένας ένστολος. Και οι τρεις σωματώδεις, αλλά χωρίς μουστάκια. Μας είπαν ότι είναι αστυνομικοί και θέλουν να ελέγξουν τις βαλίτσες μας. Θεωρήσαμε περιττό να τους ζητήσουμε ταυτότητες. Τους πήγαμε στα δωμάτιά μας, τις ήλεγξαν και χωρίς πολλά λόγια έφυγαν. Ο Μπεράτ είχε τρομοκρατηθεί. Πίστευε ότι θα μας καλέσουν και για ανάκριση, πως μπορεί να μας κρατούσαν κιόλας για να διαπιστώσουν μήπως και ανήκαμε σε κύκλωμα αρχαιοκαπηλίας...
 
Μετά το συμβάν αποφασίσαμε να πληρώσουμε και να φύγουμε μιαν ημέρα νωρίτερα από τη Μαγνησία. Ο Μπεράτ μας εμπόδισε.
 
-         Θα τους φανεί ότι κάτι συμβαίνει μαζί σας και μπορεί να σας συλλάβουν όταν φτάσετε στη Σμύρνη... Θα κάνουμε κανονικά το πρόγραμμά μας σήμερα στις ώρες που μας απέμειναν και αύριο φεύγετε.
 
Έτσι κι έγινε. Πήγαμε στις Σάρδεις και επιστρέψαμε χωρίς απρόοπτο. Ήταν πια σούρουπο. Καθίσαμε και οι τρεις μας στο σαλόνι του ξενοδοχείου. Αφού ανταλλάξαμε ονόματα, διευθύνσεις και τηλέφωνα είπα στον Μπεράτ ότι αποφασίσαμε να φύγουμε νωρίς το πρωί με ταξί για τον σταθμό, χωρίς να τον ενοχλήσουμε. Αρκετές σκοτούρες του βάλαμε... Και ο π. Κύριλλος πρόσθεσε:
 
-         Μπεράτ θέλουμε να σε ευχαριστήσουμε για τα όσα έκαμες για μας και σου ζητάμε να μας συγχωρέσεις για τον μπελά που σε βάλαμε.
 
Ο Μπεράτ μας κοίταξε στα μάτια, πρώτα τον π. Κύριλλο και μετά εμένα, και με αποφασιστικό ύφος, που έδειξε άνθρωπο, έτοιμο να αντιμετωπίσει κάθε κακουχία μπρος σ’ αυτό που πίστευε, μας είπε:
 
-         Ό,τι έκαμα το ΄καμα με την καρδιά μου. Δεν ξέρω αν θα ξαναβρεθούμε. Γι΄ αυτό και πριν χωριστούμε θα σας εξομολογηθώ κάτι. Δεν νιώθω μουσουλμάνος. Στη Σχολή δηλώνω άθεος, αλλά στην πραγματικότητα είμαι Χριστιανός Ορθόδοξος. Η απώτερη καταγωγή μου πρέπει να είναι ελληνική, αλλά κανείς δεν μου το είπε. Έγιναν τόσες σφαγές Ελλήνων στη Μαγνησία, που πολύ πιθανό οι πρόγονοί μου να αλλαξοπίστησαν για να σωθούν... Από νεαρό φοιτητή δεν με εκφράζει το Ισλάμ. Αντίθετα ο Χριστός μου γεμίζει την ψυχή. Δεν έχω ακόμη συναντηθεί με κάποιον  κληρικό. Μόνος μου διαβάζω την Βίβλο, που υποτίθεται πως αγόρασα για την δουλειά μου... Όμως έχω πάρει την απόφασή μου. Έχω κάνει αιτήσεις σε πανεπιστήμια του εξωτερικού, μήπως και με προσλάβουν. Τότε θα προσπαθήσω να φύγω από την Τουρκία και θα βαπτισθώ.
-         Ο Θεός να σε βοηθήσει στα σχέδιά σου Μπεράτ, του είπε ο π. Κύριλλος και χαιρετηθήκαμε θερμά.
 
Το πρωί φύγαμε για τη Σμύρνη, χωρίς κάποιο απρόοπτο Η αστυνομία της Μαγνησίας δεν θέλησε να ασχοληθεί άλλο μαζί μας...
 
Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου