Βιομηχανική Επανάσταση

Η τελευταία σειρά Αγγλικών Γραμματοσήμων είναι αφιερωμένη στους Βρετανούς σκαπανείς της βιομηχανικής επανάστασης. Προφανώς υπήρξαν αρκετοί, αλλά τα Βασιλικά Ταχυδρομεία ξεχωρίζουν 8 άτομα. Αυτοί είναι οι εξής:

Matthew Boulton – Manufacturing (1728-1809)

James Watt – Steam Engineering (1736-1819)

Richard Arkwright – Textiles (1732-1792)

Josiah Wedgwood – Ceramics (1730-1795)

George Stephenson – Railways (1781-1848)

Henry Maudslay – Machine Making (1771-1831)

James Brindley – Canal Engineering (1716-1772)

John McAdam – Road Building (1756-1836)

Είναι γνωστό πως ο 19ος αιώνας σημάδεψε ιδιαίτερα την ιστορική πορεία της ανθρωπότητας γιατί, μέσα στο χρονικό του πλαίσιο, συντελέστηκε η λεγόμενη βιομηχανική επανάσταση. Με τον όρο βιομηχανική επανάσταση εννοούμε τη βαθμιαία και συνεχώς επιταχυνόμενη χρησιμοποίηση της μηχανής, ως μέσου παραγωγής αγαθών.

Όψεις παλιού Ναυπλίου

Κείμενα και Φωτογραφίες

Φίλε ρωτώ αν έχεις άλλοτε δει τ’ Ανάπλι.
Όλη νύχτα μπορείς ν’ ανεβαίνεις
τις σκάλες των ενετών
με αναπλιώτισσες απέλπιδες εκεί ψηλά
στα ζωγραφικά μπαλκόνια των ψαράδων
να βλέπεις του φεγγαριού
το μονοπάτι της αγάπης από σμάλτο
στην ακούσια θάλασα νυχτερινή...
.....(Νίκος Kαρούζος)

Αμυμώνη δε εκ Ποσειδώνος εγέννησε Ναύπλιον. Ούτος μακρόβιος γενόμενος, πλέων την θάλασσαν, τοις εμπίπτουσιν επί θανάτω επυρσοφόρει...
.....(Απολλόδωρος)

Ο μοναχός Ιερόθεος εκ Ναυπλίου ορμώμενος
βαρέθηκε τους πειρασμούς του λιμανιού μας
και ανήλθεν άπραγος στο περιβόλι του Άθωνος
να χτυπηθεί με τους ανέμους της ερημιάς...
.....(Πάνος Λιαλιάτσης)

...Το παλιό μαγαζί με τη ρετσίνα,
έχει τώρα εξευγενιστεί σε ποτοπωλείο,
όπου τα πούρα Αβάνας συνοδεύουν τα εξαίσια κρασιά μας.
Ναύπλιο, Μπούρτζι, άμπελος, μπλέκονται αρμονικά
στο οικόσημο του Καρώνη,
οίκου ευγενών, των ευγενών ποτών μας.
.....(Γ. Ρούβαλης)

Τη νύχτα, που η αγρύπνια μου κρατεί
τα μάτια τεντωμένα,
στο καλντιρίμι αργά ποιός περπατεί
με βήματα βαριά κι’ αποσταμένα;
Στου Τουρκοβενετσάνικου
παλιού Αναπλιού τη στράτα
περνάει, περνάει η παράτα
του αλλοτινού καιρού!
.....(Σ. Δάφνης)

- Ανάπλι τι δεν χαίρεσαι και δε βαρείς παιγνίδι;
- Σαν πώς μου λες να χαίρωμαι και να βαρώ παιγνίδι,
οπούμ’ Ανάπλι ξακουστό κι Ανάπλι παινεμένο,
πώχω τα τόπια για χαρά, τουφέκια για παιγνίδι
και συ με θέλεις για ραγιά, με θες χαρατσωμένο;
.....(Δημοτικό)

...ωραίο δίχτυ
ωραία κόρη
ωραίο παράθυρο που φώτιζες
μέσα στη νύχτα
τ’ Αναπλιού
ωραίο παράθυρο που φώναζες
ωραία κόρη που φώτιζες
ωραίο δίχτυ
μέσα στο χρώμα
τ’ Αναπλιού...
.....(Ν. Εγγονόπουλος)

It’s All Greek

Σχεδόν απέναντι από την κεντρική είσοδο του Βρετανικού Μουσείου στο κεντρικό Λονδίνο βρίσκεται ένα κατάστημα με την ονομασία «It’s All Greek». Δεν γνωρίζω σε ποιόν ανήκει, ούτε αν είναι Έλληνας ή ξένος ο ιδιοκτήτης.

Ο λόγος που το αναφέρω είναι ότι είναι μάλλον κολακευτικό να βρίσκεται στο κέντρο της Βρετανικής πρωτεύουσας ένα κατάστημα που πωλεί αντικείμενα ελληνικού πολιτισμού (κεραμικά, χρυσά και ασημένια κοσμήματα, αγαλματίδια, αντίγραφα αρχαίων νομισμάτων, κάρτες με ελληνικά τοπία) διαφημίζοντας ταυτόχρονα την ελληνική τέχνη και παράδοση.

Το εξαιρετικά ενδιαφέρον είναι πως αυτό γίνεται ακριβώς απέναντι από το Βρετανικό Μουσείο, εκεί όπου «φυλάσσονται» τα γλυπτά του Παρθενώνα. Υπενθυμίζω πως η διεύθυνση του Μουσείου αρνείται ακόμα πεισματικά να τα παραδώσει στους νόμιμους κατόχους τους, που είναι βέβαια το Ελληνικό Έθνος.

Η προσευχή του Μανασσή

Πορευόμαστε ήδη στο αγωνιστικό στάδιο των αρετών της Μεγάλης Σαρακοστής. Η περίοδος αυτή είναι καιρός μετανοίας, για όσους έχουν ακόμα αίσθηση ενοχής και αμαρτωλότητας. Στο Μεγάλο Απόδειπνο, που ψάλλεται στις εκκλησιές μας κάθε βράδυ αυτή την εποχή, διαβάζουμε και την παρακάτω προσευχή του Μανασσή, Βασιλέα της Ιουδαίας, η οποία εντάσσεται σ’ αυτό το πλαίσιο της προσωπικής μας συνειδητοποίησης και μεταμόρφωσης. Ας τη μελετήσουμε προσεκτικά:

Κύριε παντοκράτορ, ο Θεός των Πατέρων ημών, του Αβραάμ και Ισαάκ και Ιακώβ, και του σπέρματος αυτών του δικαίου· ο ποιήσας τον ουρανόν και την γήν συν παντί τω κόσμω αυτών· ο πεδήσας την θάλασσαν τω λόγω του προστάγματός σου· ο κλείσας την άβυσσον, και σφραγισάμενος αυτήν τω φοβερώ και ενδόξω ονόματί σου· όν πάντα φρίσσει και τρέμει από προσώπου της δυνάμεώς σου· ότι άστεκτος η μεγαλοπρέπεια της δόξης σου, και ανυπόστατος η οργή της επί αμαρτωλοίς απειλής σου, αμέτρητόν τε και ανεξιχνίαστον το έλεος της επαγγελίας σου. Σύ γαρ εί Κύριος ύψιστος, εύσπλαχνος, μακρόθυμος και πολυέλεος· και μετανοών επί κακίας ανθρώπων. Σύ, Κύριε, κατά το πλήθος της χρηστότητός σου επηγγείλω μετάνοιαν, και άφεσιν τοις ημαρτηκόσι σοι, και τω πλήθει των οικτιρμών σου ώρισας μετάνοιαν αμαρτωλοίς εις σωτηρίαν. Σύ ουν, Κύριε, ο Θεός των δυνάμεων, ουκ έθου μετάνοιαν δικαίοις, τω Αβραάμ και Ισαάκ και Ιακώβ, τοις ουχ ημαρτηκόσι σοι, αλλ’ έθου μετάνοιαν επ’ εμοί τω αμαρτωλώ, διότι ήμαρτον υπέρ αριθμόν ψάμμου θαλάσσης. Επλήθυναν αι ανομίαι μου, Κύριε· επλήθυναν αι ανομίαι μου, και ουκ ειμί άξιος ατενίσαι, και ιδείν το ύψος του ουρανού, από του πλήθους των αδικιών μου, καταπεμπτόμενος πολλώ δεσμώ σιδηρώ, εις το μη ανανεύσαι την κεφαλήν μου, και ουκ έστι μοι άνεσις· διότι παρώργισα τον θυμόν σου, και το πονηρόν ενώπιόν σου εποίησα, μη ποιήσας το θέλημά σου, και μη φυλάξας τα προστάγματά σου. Και νύν κλίνω γόνυ καρδίας, δεόμενος της παρά σου χρηστότητος. Ημάρτηκα, Κύριε, ημάρτηκα, και τας ανομίας μου εγώ γινώσκω· αλλ’ αιτούμαι δεόμενος· Άνες μοι, Κύριε, άνες μοι, και μη συναπολέσης με ταις ανομίαις μου, μηδέ εις τον αιώνα μηνίσας τηρήσης τα κακά μοι, μηδέ καταδικάσης με εν τοις κατωτάτοις της γής, διότι σύ ει Θεός, Θεός των μετανοούντων, και εν εμοί δείξεις πάσαν την αγαθωσύνην σου· ότι ανάξιον όντα, σώσεις με κατά το πολύ έλεός σου, και αινέσω σε διά παντός εν ταις ημέραις της ζωής μου. Ότι σε υμνεί πάσα η δύναμις των ουρανών, και σου εστιν η δόξα εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Ο πίνακας

Στον τοίχο της καπετάνισσας ο πίνακας της Αθηνάς.

Αίσθηση δροσιάς μέσα στην ερυθρότητα του τοπίου.

O ΠINΑKAΣ

Αλλάζοντας τοίχο
το νερό τώρα τρέχει
.....σαν τη λάβα
από την κορυφή του δέντρου.

Τα μόνοχρωμα βότσαλα
μεταμορφωμένα σε κύματα
συνοδεύουν κολακευτικά
την αέναη ροή
υδάτων και φοβημάτων.

Μια πρόκα μικρή
στερεώνει όλη τούτη την αίσθηση
.....στον αέρα.

Κι η κάθαρση
.....αμετανόητο θηλυκό
φορώντας λόγους προφητείας
κάνει τα φύλλα του δέντρου
να λαμπυρίζουν μέσα στο άπειρο.

....................Λονδίνο, 27 / 1 / 2009

Τα παλιά...

Τα παλιά των παλαιών είναι εδώ.

Είναι πάντα παρόντα και ζωντανά, παρότι έχουν τεθεί πια εκτός χρήσεως.

Πάντως εκπέμπουν μαγεία, μνήμες και φωνές...

Τα χρώματα επίσης είναι πάντα έντονα. Όπως φαίνεται ό,τι παλιώνει αποκτά μια έντονη απόχρωση.

Ίσως νάναι όπως το παλιό κρασί...

.

Κυριακή της Ορθοδοξίας

Η σημερινή Κυριακή είναι η πρώτη Κυριακή των Νηστειών στη φετινή Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Ονομάζεται επίσης και Κυριακής της Ορθοδοξίας. Ο λόγος που δίνεται το μεγαλοπρεπές αυτό όνομα στην ημέρα αυτή είναι, σύμφωνα με τον π. Αλέξανδρο Σμέμαν, ότι «η Εκκλησία γιορτάζει το θρίαμβο της Ορθοδοξίας. Θυμόμαστε δηλαδή τις νίκες εναντίον των εικονοκλαστών και την αναστήλωση και προσκύνηση των εικόνων στην Κωνσταντινούπολη το 843. Η σχέση της γιορτής αυτής με τη Μεγάλη Σαρακοστή είναι καθαρά ιστορική: ο πρώτος “θρίαμβος της Ορθοδοξίας” έγινε αυτή ειδικά την Κυριακή».

Ανάμνηση, λοιπόν, ιερή και επίσημη, ποιούμεθα σήμερα, της αναστηλώσεως των αγίων και σεπτών εικόνων, σύμφωνα με το Συναξάρι της ημέρας. Οι εικόνες κατείχαν από πάντα μια ξεχωριστή θέση στη δημόσια λατρεία και την ιδιωτική χριστιανική ζωή των Ορθοδόξων. Όταν δε επέστρεψαν στους Ναούς, μετά την εικονομαχία, οι πιστοί χάρηκαν πάρα πολύ. Μάλιστα, στο στίχο του Συναξαρίου διαβάζουμε μια όμορφη ποιητική έκφραση, που λέει: «Τας ου πρεπόντως εξορίστους Εικόνας, Χαίρω πρεπόντως προσκυνουμένας βλέπων». Το κοινό αίσθημα των πιστών Ορθοδόξων Χριστιανών θεωρούσε τις εικόνες εξόριστες, κατά την διάρκεια της εκκλησιαστικής εκείνης τραγωδίας που ονομάσθηκε εικονομαχία. Μεγάλη χαρά δε αισθάνθηκαν όλοι οι πιστοί με την επιστροφή των αγίων εικόνων και με την επανέναρξη της πρέπουσας προσκύνησής τους.

Είναι πάντως ενδιαφέρον ότι ενώ η Αγία Εκκλησία μας τιμά κατά την σημερινή Κυριακή κυρίως την αναστήλωση των ιερών εικόνων, δίνει στην ημέρα το γενικώτερο ορισμό «Κυριακή της Ορθοδοξίας». Αυτό μας δίνει το έναυσμα να θεωρήσουμε πως εορτάζουμε σήμερα συνολικά την Ορθόδοξη πίστη μας, την διδασκαλία των Αγίων και Θεοφόρων Πατέρων, καθώς και την Ιερά Παράδοση και τα ήθη και έθιμα, γενικώτερα δε την εν Χριστώ ζωή της «Μίας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας» μας.

Σύμφωνα με την σοφή διδασκαλία της Εκκλησίας μας η Ορθόδοξη πίστη συνοδεύεται πάντα και από Ορθόδοξη πράξη. Συνηθίζουμε να αναφερόμαστε στο ιερό δίδυμο Ορθοδοξία και Ορθοπραξία. Στην Πατρίδα μας η πίστη και η πράξη κατέχουν κεντρική θέση στη ζωή των ανθρώπων. Εκεί μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι τα στοιχεία αυτά είναι ίσως εμφανέστερα, αφού οι εκκλησιαστικές τελετές έχουν κι ένα δημόσιο χαρακτήρα. Υπενθυμίζουμε τις μεγάλες λιτανείες, τους αγιασμούς των υδάτων σε λιμάνια και αλλού, τις κωδωνοκρουσίες και πολλές άλλες σχετικές εκφράσεις. Κατά το μέτρο του δυνατού η Ορθόδοξη αυτή πράξη έχει μεταφερθεί από τους Ομογενείς και στην Διασπορά.

Ο αγώνας όλων των Ορθοδόξων Χριστιανών βέβαια, όπου κι αν ευρίσκονται, προσωρινά ή μόνιμα (αν και η μονιμότητα στο πλαίσιο της επίγειας ζωής μας είναι ζήτημα απολύτως σχετικό), ιδιαίτερα σε αυτή την κατανυκτική περίοδο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, είναι να ισχυροποιείται και να εμπλουτίζεται η πίστη μας, και να φανερώνεται αυτό με την ανάλογη στάση ζωής. Ο Άγιος Θεός μας βρίσκεται πάντοτε «επί την θύραν και κρούει», όπως μας επισημαίνει η Αγία Γραφή. Από εμάς αναμένει να ακούσουμε, να δεχθούμε και να ανοίξουμε τη θύρα της ψυχής μας, για να έλθει και να κατοικήσει εντός μας. Από εκείνο το κομβικό σημείο θα ξεκινήσει η προσωπική μας συμμετοχή στη ζωή της Ορθοδοξίας, στη ζωή του Χριστού.

Θα πρέπει να είμαστε εκκλησιαστικά και πνευματικά ιδιαίτερα χαρούμενοι και υπερήφανοι που γεννηθήκαμε, ανατραφήκαμε και πορευόμαστε μέσα στο πλαίσιο της Ορθόδοξης πίστης και πράξης. Κάποτε, ευρισκόμενοι μέσα στην Ορθόδοξη Εκκλησία όλη μας τη ζωή δεν μπορούμε να εκτιμήσουμε ανάλογα τον πλούτο που έχουμε και το πνευματικό μεγαλείο της Ορθοδοξίας. Μόνο όταν χάνουμε κάτι μπορούμε να αξιολογήσουμε τη μεγάλη σημασία που έχει για την ζωή μας. Αυτή την εμπειρία είχαν στη διάρκεια του προηγούμενου (20ου) αιώνα πολλοί αδελφοί μας σε διάφορα σημεία της υφηλίου. Αξίζει να δούμε τι μας λέει σχετικά ο Ηγούμενος της Ιεράς Μονής Σρετένσκυ της Μόσχας Αρχιμ. Τύχωνας Σεβκούνωφ:

«Πριν από 20 χρόνια, το 1988, στην Μόσχα ήταν περίπου 40 ναοί και ούτε ένα μοναστήρι. Σήμερα στη πρωτεύουσα λειτουργούν 700 ναοί και 10 Ιερές Μονές και όλοι μάλιστα γεμάτοι από πιστούς. Αυτό είναι ένα μόνο παράδειγμα της Μόσχας. Εάν αναφερθούμε σε ολόκληρη τη Ρωσική Εκκλησία, σήμερα υπάρχουν 157 επαρχίες με 29.268 ενορίες (το 1988 ήταν 76 επαρχίες με 6.893 ενορίες αντίστοιχα), τελούν τη διακονία τους 203 αρχιερείς (το 1988 ήταν 76). Συνολικός αριθμός των κληρικών της Ρωσικής Εκκλησίας (ιερείς και διάκονοι) είναι 30.670 και έχει τετραπλασιασθεί από το 1988. Ο αριθμός των Ιερών Μονών αυξήθηκε 38 φορές και τώρα έχουμε 850 ενώ πριν από 20 χρόνια 22. Οι Θεολογικές Σχολές από τρεις έγιναν 87, τα Κυριακάτικα Εκκλησιαστικά Σχολεία πριν 20 χρόνια δεν υπήρχαν καθόλου ενώ τώρα είναι πάνω από 11.000, κλπ. Βέβαια είναι απλοί αριθμοί όμως πίσω τους φαίνονται οι άνθρωποι που σκληρά εργάσθηκαν στον πνευματικό χώρο, πίσω τους οι προσευχές των Ρώσων Νεομαρτύρων, πίσω τους ο ρωσικός Ορθόδοξος λαός, ο οποίος παρά τους φοβερότατους διωγμούς δεν απώλεσε την πίστη του, δεν πρόδωσε την Ορθοδοξία του που έλαβε από το Βυζάντιο πριν 1000 χρόνια».

Να, λοιπόν, κι ένας σύγχρονος θρίαμβος της Ορθοδοξίας, τον οποίο μπορούμε να εορτάζουμε μαζί με τον άλλο, της αναστήλωσης των ιερών εικόνων.

Ορθοδοξία, με έμφαση στην ουσία της πίστης, και Ορθοπραξία, δίνοντας σημασία στην προσωπική μας συμμετοχή και πρακτική αφοσίωση στην Αγία Εκκλησία μας, θα μας οδηγήσουν στην ποθούμενη πλήρη κοινωνία με τον πορευόμενο προς το εκούσιο Πάθος Κύριο και Σωτήρα μας Ιησού Χριστό. Αμήν.