Σύλλογος Ιστορικής Σπαθασκίας και Βυζαντινής Οπλομαχίας στην
Ελλάδα
Οι Ιστορικές Ευρωπαϊκές Πολεμικές Τέχνες (Historical European Martial
Arts - HEMA)
είναι ένα νεοφανές μαχητικό άθλημα που έχει τις πηγές του στην δεκαετία του
1980, όμως επισήμως, δεν μετράει πάνω από 20 χρόνια παρουσίας παγκοσμίως. Η
μεγάλη ανάπτυξη ήρθε την δεκαετία του 2000 με αφετηρία τις ΗΠΑ και ακολούθως
τις μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες (Ηνωμένο Βασίλειο, Γερμανία, Γαλλία κ.ά.).
![]() |
Συνάσκηση Παμμάχου στον Πειραιά, με αντιπροσώπους της ελληνικής ομογένειας των ΗΠΑ. Εκπαιδευτής: Κώστας Δερβένης. |
Η HEMA
είναι η ιστορική σπαθασκία των Ευρωπαίων του Μεσαίωνα και των Αναγεννησιακών
χρόνων και είναι στην ουσία πρόγονος της νεότερης κλασικής ξιφασκίας. Οι
σύγχρονοι θιασώτες της τέχνης αυτής βασίζονται σήμερα σε ιστορικά κείμενα-πηγές
κυρίως Γερμανών και Ιταλών δασκάλων ξιφασκίας της Αναγέννησης (Γερμανοί της
Geselschaft Liechtenauers-Κοινωνία του Liechtenauer και Ιταλοί όπως οι Fiore
Dei Liberi, Filippo Vadi, Ridolfo Capoferro και άλλοι), οι οποίοι συνόψισαν σε
κωδικοποιημένη-περιληπτική γραφή, τις βασικές αρχές, κινήσεις και τακτικές της
ιστορικής σπαθασκίας, όπως αυτή είχε επί αιώνες εφαρμοστεί στα ευρωπαϊκά πεδία
της μάχης από την εποχή των αρχαίων Ρωμαίων έως τον ύστερο Μεσαίωνα. Μετά την
ανακάλυψη της πυρίτιδας, τα αγχέμαχα όπλα άρχισαν να χάνουν, σταδιακά αλλά
σταθερά, την παραδοσιακή αξία και χρησιμότητά τους στην μάχη, οπότε οι γνώσεις
αυτές και μια ολόκληρη πολεμική τέχνη που συνόδευε την χρήση των όπλων αυτών σε
εκ του συστάδην μάχες εκ παρατάξεως, μετενσαρκώθηκαν σταδιακά στο άθλημα της
ξιφασκίας ενώ παλαιότερα εφαρμοζόταν ακόμα και στην επίλυση νομικών διαφορών
μεταξύ ευγενών.
Η διαφορά της ιστορικής σπαθασκίας από την ξιφασκία
έγκειται αφενός, στην έμφαση σε ιστορικές πηγές και στην αναγκαία και συνεχή
ιστορικοαρχαιολογική μελέτη που αυτό συνεπάγεται και αφετέρου, στην μεγαλύτερη
ποικιλία όπλων που χρησιμοποιεί. Τα όπλα αυτά είναι ιστορικά και όσον αφορά τις
δυτικοευρωπαϊκές σχολές αφορούν το δίχειρο μακρύ σπαθί, την μάχαιρα (messer) και το μονόχειρο ξίφος (rapier), όπλα τα οποία καλύπτονται από τα γερμανικά
και ιταλικά εγχειρίδια. Υπάρχουν όμως επιπλέον οι τέχνες της ισπανικής
ιστορικής ξιφασκίας (destreza)
που εφαρμόζεται σε μονόχειρο ξίφος και της πολωνικής σπάθης (saber), που εφαρμόζεται στην κυρτή σπάθη, την οποία
χρησιμοποιούσαν όλοι οι ανατολικοί λαοί της στέππας, αλλά και οι Έλληνες, από
το Βυζάντιο έως την Επανάσταση του 1821.
Καθώς τα τελευταία χρόνια, η HEMA – και χάρη στην παγκοσμιοποίηση της πληροφορίας που
προσφέρουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης – εξαπλώνεται, όχι μόνο στην Ευρώπη
αλλά και σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου, αρκετοί είναι αυτοί που μελετούν
και ερευνούν την εφαρμογή της πολεμικής τέχνης και σε άλλα όπλα, καθώς επίσης
και σε άλλους μεγάλους ιστορικούς πολιτισμούς και αρχαιότερους των
δυτικοευρωπαίων του ύστερου Μεσαίωνα. Άλλωστε οι τελευταίοι δεν εφηύραν την
πολεμική αυτή τέχνη μόνοι τους, απεναντίας μάλλον συνόψισαν τεχνικές και την
συσσωρευμένη εμπειρία όλων των ευρωπαϊκών και μεσογειακών πολιτισμών από πολλούς
αιώνες νωρίτερα (συμπεριλαμβάνων των Ρωμαίων και των Ελλήνων). Έτσι στις μέρες
μας, όπως αρκετοί πλέον μελετούν την πολεμική ιστορία των λαών της Μέσης
Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής που είχαν άμεση επαφή με τους Ευρωπαίους, έτσι
και εδώ στην Ελλάδα μελετούμε την πολεμική ιστορία των Ελλήνων, τόσο των
αρχαίων όσο και των Βυζαντινών/Ρωμιών (Ρωμαίων).
Στον Πειραιά η Ακαδημία Ιστορικών Ευρωπαϊκών Πολεμικών
Τεχνών «Λέοντες», δραστηριοποιείται επίσημα από το 2012, εντάσσεται στην
οικογένεια της Ελληνικής πολεμικής αγωγής του Παμμάχου το οποίο είναι
αναγνωρισμένο από το Υπουργείο Αθλητισμού και Πολιτισμού και του Freifechter Guild ο οποίος είναι παγκόσμιος οργανισμός που ασχολείται κυρίως με την
Γερμανική μέθοδο οπλομαχίας. Ο σύλλογος τελεί υπό την καθοδήγηση επαγγελματικών
προπονητών πολεμικών και μαχητικών αθλημάτων, που εκπαιδεύουν σε όλα τα είδη
κλασικής και ιστορικής ξιφασκίας, και επιπλέον πρωτοπορούν στην μελέτη της
βυζαντινής οπλομαχίας. Ο Σύλλογος έχει επιλέξει για προστάτη του τον
στρατιωτικό μάρτυρα Άγιο Μερκούριο και φέτος πραγματοποίησε για πρώτη φορά με
επιτυχία αθλητικό τουρνουά μονομαχίας προς τιμήν των Ηρώων της Άλωσης, τα
«Παλαιολόγεια 2017», στις 11 Ιουνίου 2017.
Έτσι, οι «Λέοντες» του Πειραιά, υπό την εμπνευσμένη
καθοδήγηση του επαγγελματία προπονητή της Ελληνικής Ομοσπονδίας Ξιφασκίας
Γεώργιου Ε. Γεωργά, πλαισιώνονται από μία εκλεκτή ομάδα ιστορικών ερευνητών, οι
οποίοι στοχεύουν, εκτός από την άριστη διδασκαλία των γερμανικών και ιταλικών
σχολών, να αναπτύξουν με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη επιτυχία την έρευνα στην
βυζαντινή οπλομαχία. Ο πολεμικός κόσμος της ελληνορωμαϊκής οικουμένης είναι
ίσως ο πιο εμβριθής και μεστός σε υλικό και οπλική παράδοση παγκοσμίως. Είτε
όμως, λόγω ελλιπών σωζόμενων πηγών, είτε λόγω αδιαφορίας των μέχρι σήμερα ερευνητών,
η πολεμική τέχνη των Ελλήνων είναι παραγνωρισμένη και ανεξερεύνητη (και όχι
τόσο των αρχαίων, όσο κυρίως των Βυζαντινών οι οποίοι λόγω εμπεδωμένων
προκαταλήψεων θεωρούνται «απόλεμοι και δειλοί χριστιανοί»). Όχι μόνο όμως δεν
ήταν τέτοιοι οι πρόγονοί μας, αλλά ο πολεμικός τους κόσμος ήταν πλουσιότατος
και παραμένει ως τις μέρες μας ένας ανεξερεύνητος θησαυρός. Με πολύ μεράκι και
ζήλο εδώ στους «Λέοντες» του Πειραιά, λίγοι άνθρωποι που πιστεύουν σε αυτό που
κάνουν, προσπαθούν να ιχνηλατήσουν την χαμένη αυτή πολεμική τέχνη των Ρωμιών
προγόνων μας.
Και πράγματι τα σημάδια είναι άπειρα και οι ενδείξεις
ήταν τόσο καιρό γύρω μας: στα δημοτικά και ακριτικά τραγούδια της ελληνικής
λαογραφίας, στους παραδοσιακούς πολεμικούς χορούς του Πόντου και της Κρήτης και
τέλος στην πλουσιότατη και ανεξάντλητη βυζαντινή αγιογραφία σε ναούς και την
εικονογραφία ιστορικών κειμένων. Εκεί, καθώς και στα στρατηγικά εγχειρίδια των
Βυζαντινών Αυτοκρατόρων αντλούνται πολύτιμες πληροφορίες, αφενός για τα όπλα
που χρησιμοποιούσαν οι Ρωμαίοι και οι Βυζαντινοί (η ποικιλία των οποίων όπλων
ήταν τεράστια), όσο και ρητές ενδείξεις για τεχνικές, στάσεις και χτυπήματα που
προτιμούσαν ή αρέσκονταν να χρησιμοποιούν οι πολεμιστές αυτοί.
Ιωάννης Δανδουλάκης
War Historian
King’s College London
4 comments:
Somehow killing people with swords - even simulated for "historical reasons" - does not go down well with Christian and indeed ANY religion's beliefs and morals. I am surprised that you hung this article on your site! Priests that are fighters are a an oxymoron scheme. Jesus was teaching to "turn the other cheek" and therefore warring is 180 degrees opposite to these "commandments".
Είναι μεγάλη τιμή που παρουσίασε την δουλειά μας στην ιστοσελίδα του κάνοντας μας γνωστούς στην Ελληνική ομογένεια του Λονδίνου. Όλοι οι Έλληνες Ελεύθεροι Ξιφομάχοι και εγώ προσωπικά σας ευχαριστούμε πολύ!
Την ευχή σας πάτερ
Dear Sir Baz le Greque, I am the owner of the fencing school. What you say is correct. Of course our Lord Jesus Christ turn His cheek to the Roman ruler, but one day before He had smite with a whip the unfaithful at the Temple. There are 4 kinds to fence. The first that you have to survive the other is just to touch your opponent, the third is to test equipment and help the historians and the archaeologists to their work, the last one called experimental archaeology and many Universities have this in their project. Finally the 4th is the stage fighting.
Let’s take one by one the situations. The first (to survive) one is that you must educate the soldiers to fight and not be killed from their enemy. This was the standard key from ancient times to our days. It is cruel but also a necessary evil because if you do not train then the enemy will come in your land and they will conquer, rape, change your faith etc. So you must make soldiers to fight. The second is just a sport. Fencing is an Olympic sport and Olympic sports are also blessed from St Nectarios of Aegina. You do not have the potential to harm your opponent. You want just to touch him and get the point. That’s all.
The 3rd kind of fencing as I said it has to do for helping the archaeologists and the historians. For example We wear armors and weapons of ancient Greeks and run 200m of full speed to meter the Oxugent at our body. The stage fighting now is just a show again with no potential to harm the other.
Now come to more deeper things. If you visit Greek monasteries , you are going to see that they are like castles. The castles musty have men at arms to be not conquered. Who do you think that they protect the castles whrn there were not soldiers there? The monks. There is a story from the Russia when the Golden Horde invade the land a Abbot of a monastery ride his white horse and with a spear and sword he challenge the Mongol general to duel. The Mongol laugh and the duel start. The Abbot kill the Mongol and the Mongol ad he died kill also the Abbot. The Russians inspired from Abbot death and they charge and won the day. St. Alexander Niefsky the Russian prince who won the Teutonic Catholic Order back to Dark ages was a warrior. And after his death the Russian Orthodox Church declare him as saint. St. Alferd the Great the first king of England. He was warrior king he stops the Vikings and now he is saint of the Orthodox Church.
The patron saint of my school is Saint Mercurios. He was Scythian who served the Roman army and he was cousin of St. George from his mother. He was the greatest fencer that ever be. With the grace of God he duel with all the bodyguards (there were 9) of the barbarian king and he kill them all and the barbarian king. He became with his martirium from the cruel ruler, saint of the Orthodox Church.
Before I make the school, I got the blessing and the approve to do from my spiritual father. I think this last sentence conclude everything.
Best regards
George
Dear Sir Baz le Greque our world today is flooded by the dark evil of chinese and japanese martial arts, who slyly promote buddhism and esoteric heresies to their students. Everywhere here in Greece innocent young kids go to do karate and kung fu, because they like the sport but it is not just a sport, it is a trap of antichristian propaganda. It has taken over christian Europe and everyone today seems to be "ok" with it. So people need a martial art that is not confused with asiatic religions. HEMA is the historical military tradition of all European Christians, Greeks included. Moreover, we in Pireas try to create a counterbalance by promoting the Orthodox Christian values that our Byzantine ancestors also applied in warfare as in any other aspect of their lives. It is at the same a noble sport and an occupation with the fascinating european and greek history.
Many thanks,
John
Post a Comment