Το κοριτσάκι με τα σπίρτα

Αναλογιζόμουν τι να γράψω για το ιστολόγιο του πατέρα Αναστάσιου και ήμουν ανάμεσα σε δυο - τρία θέματα, όταν ξαφνικά η καθημερινότητα με άφησε να συνειδητοποιήσω ότι πλησιάζει η μεγαλύτερη γιορτή της Χριστιανοσύνης. Και αμέσως αποφάσισα το θέμα μου. Yπήρχε μόνο μια επιλογή: το πασίγνωστο παραμύθι του Δανού Χανς Κρίστιαν Άντερσεν. Το «Κοριτσάκι με τα σπίρτα» συντρόφευσε την αθώα, παιδική ψυχή μας, μας έκανε να κλάψουμε, έγινε συνώνυμο του πνεύματος των Χριστουγέννων.

Για να δούμε όμως ποιος ήταν ο πατέρας και εμπνευστής του παραμυθιού. Ο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν γεννήθηκε το 1805 στο Οντένσε της Δανίας, ο πατέρας του εργαζόταν ως παπουτσής αλλά δεν κατάφερε ποτέ να ορθοποδήσει οικονομικά και πέθανε πάμφτωχος και νεότατος αφήνοντας ορφανό τον μικρό Χανς. Ο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν προσπάθησε να μάθει την τέχνη του πατέρα του αλλά απέτυχε, προσπάθησε να μάθει την τέχνη του ράφτη αλλά ούτε εκεί τα κατάφερε, εν αντιθέσει είχε κλίση στην ποίηση και του άρεσε το θέατρο. Έτσι σε ηλικία δεκατεσσάρων ετών έφτασε στην Κοπεγχάγη και έδωσε εξετάσεις στην Βασιλική Σχολή Θεάτρου προκειμένου να γίνει ηθοποιός, απέτυχε όμως και εκεί επειδή… ήταν άσχημος και κακοφτιαγμένος. Μέσα στην τόση ατυχία του, βρήκε τελικά μια λύση στο πρόσωπο ενός προστάτη των τεχνών, ο οποίος τον έστειλε στο Πανεπιστήμιο, αμέσως μετά κέρδισε και μια υποτροφία που τον βοήθησε να σπουδάσει. Από το 1827 και έπειτα εξέδωσε συλλογές ποιημάτων, παραμύθια και μυθιστορήματα που τον έκαναν παγκοσμίως γνωστό και διάσημο. Ταξίδεψε σε πολλές χώρες της Ευρώπης: Αγγλία, Γερμανία, Ιταλία, Ελλάδα. Πέθανε το 1875 στην Κοπεγχάγη.

Τα γνωστότερα παραμύθια του εκτός από το «Κοριτσάκι με τα σπίρτα», είναι : «Η βασίλισσα του χιονιού», «Τα ρούχα του αυτοκράτορα», «Το μολυβένιο στρατιωτάκη», «Το ασχημόπαπο», «Ο χιονάνθρωπος», «Το έλατο», «Οι αγριόκυκνοι» και πολλά άλλα. Στην Ελλάδα είχαμε την χαρά να τα γνωρίσουμε μέσα από τις εκδόσεις των Κλασσικών Εικονογραφημένων.  Σε όλα τα παραμύθια του διακρίνουμε μια ανθρωπιά, μια ευαισθησία, μια όμορφη φαντασία: τα άψυχα παιχνίδια έχουν συναισθήματα, τα δέντρα και τα ζώα μιλάνε και εκφράζουν απλές, ανθρώπινες επιθυμίες, και οι άνθρωποι, φτωχοί και κατατρεγμένοι προσπαθούν να βρουν το μερίδιο ανθρωπιάς που τους ανήκει.

Ας επιστρέψουμε όμως στο παραμύθι μας, το οποίο εκδόθηκε στην Δανία το 1845. Την ίδια χρονιά ο  Έντγκαρ Άλαν Πόε έγραφε το «Κοράκι», δύο χρόνια πιο πριν το 1843 ο Κάρολος Ντίκενς έγραφε την γνωστή ιστορία του Σκρουτζ στα «Χριστουγεννιάτικα Κάλαντα» και μόλις δύο χρόνια μετά το 1847 ο Κάρολος Μαρξ και ο Φρειδερίκος Ένγκελς έγραφαν το «Κομμουνιστικό Μανιφέστο». Η βιομηχανική επανάσταση του 19ου αιώνα αντανακλάται στα μυθιστορήματα και στα έργα των συγγραφέων της εποχής. Μια ξαφνική, άγρια εποχή έχει αλλάξει τα έως τότε δεδομένα, μια οικονομική «νέα κατάσταση» έχει μεγενθύνει τις ταξικές διαφορές, το εργατικό δίκαιο είναι ανύπαρκτο: παιδιά οκτώ και δέκα ετών εργάζονται κάτω από άθλιες συνθήκες. Σε αυτήν την εποχή, ο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν δεν ενδιαφέρεται για  πολιτικά συστήματα, δεν θέλει να κάνει επανάσταση. Το μόνο που τον ενδιαφέρει είναι να διηγηθεί με περισσή συγκίνηση και ανθρωπιά την ιστορία ενός άτυχου ανθρώπου, φτωχού και μόνου, ανυπεράσπιστου σε μια μεγαλούπολη. Ίσως αντλεί στοιχεία της ίδιας της ζωής του, ίσως στο μικρό ορφανό κοριτσάκι βλέπει τον ίδιο τον εαυτό του, μικρό, φτωχό και απροστάτευτο , κάπως έτσι  γεννιέται το «Κοριτσάκι με τα σπίρτα».

Ένα μικρό, φτωχό, ορφανό κοριτσάκι πουλάει σπίρτα σε μια μεγαλούπολη. Είναι παραμονή Πρωτοχρονιάς και όλοι γιορτάζουν, κανείς δεν ενδιαφέρεται να αγοράσει τα σπίρτα της μικρής. Παρακαλά τους περαστικούς να αγοράσουν ένα κουτί σπίρτα και τους διαβεβαιώνει ότι δεν ζητιανεύει, κανείς όμως δεν της δίνει σημασία, όλοι τρέχουν στα σπίτια τους να γιορτάσουν. Η μικρή κοπελίτσα στέκεται σε μια γωνιά και επειδή κρυώνει ανάβει ένα από τα σπίρτα για να ζεστάνει τα χέρια της. Η ελάχιστη ζεστασιά του σπίρτου και η αχαλίνωτη επιθυμία της την μεταφέρουν  σε ένα γιορτινό, πλούσιο τραπέζι. Για μια στιγμή χαίρεται και αυτή με την δύναμη της φαντασίας της την οικογενειακή θαλπωρή. Αλλά το σπίρτο σβήνει και την αφήνει μόνη, απροστάτευτη και ξεπαγιασμένη. Ανάβει και άλλο σπίρτο και αυτήν την φορά οραματίζεται ένα όμορφο χριστουγεννιάτικο δέντρο. Ανάβει τρίτο σπίρτο και βλέπει την πεθαμένη γιαγιά της, τον μόνο άνθρωπο που την αγαπούσε, να βρίσκεται κοντά της και να την προστατεύει με την στοργή  της. Και τότε το κοριτσάκι για να μην χαθεί η πιο αγαπημένη της φαντασίωση, ανάβει όλα τα σπίρτα στην προσπάθειά της να βρει λίγη ζεστασιά. Την επόμενη μέρα του χρόνου, την Πρωτοχρονιά, βρίσκουν το κοριτσάκι νεκρό, ξυλιασμένο από το κρύο, σε μια γωνιά του δρόμου. Σύμφωνα με το παραμύθι, έχει ανέβει στον ουρανό μαζί με την γιαγιά του. Όλα τα παραμύθια προσπαθούν να δώσουν ένα αισιόδοξο τέλος. Τώρα βέβαια, κατά πόσο είναι αισιόδοξο ένα παραμύθι στο οποίο οι ήρωες του βρίσκουν δικαίωση μόνο στον ουρανό είναι ένα Χριστουγεννιάτικο θέμα. Ο καθένας από εμάς δεν μπορεί να αλλάξει την «βιομηχανική επανάσταση», ούτε τα πολιτικά δρώμενα, μπορεί όμως να αλλάξει την νοοτροπία του και τον ανθρωπισμό του, μπορεί να κοιτάει γύρω του την ώρα που γυρίζει στο σπίτι του, μπορεί να δώσει κάτι από το περίσσευμά του. Τα Χριστούγεννα δεν είναι μόνο στολισμός του σπιτιού μας, ευχές και λουκούλεια γεύματα. Το αληθινό νόημα του Θεανθρώπου είναι αγάπη, κατανόηση και βοήθεια. Ας γιορτάσουμε τα φετεινά Χριστούγεννα βοηθώντας το κάθε κοριτσάκι με τα σπίρτα.          

Εύη Ρούτουλα

Χριστουγεννιάτικη ἀναπόληση...

Τοπία μακρυνά, τῶν παιδικῶν τῶν χρόνων τοπία, μέ τά πρόσωπα νά τά συνθέτουν καί νά τά ύψώνουν μέσα σου μέ ἱερότητα καί κατάνυξη. Γιατί τίς μέρες αὐτές τίς ἑόρτιες, τίς μέρες τῶν Χριστουγέννων δηλαδή, δέν μπορεῖς νά μήν ἀρχινίσεις τήν περιήγηση στό νόημα καί στήν θαλαπωρή τῆς Γιορτῆς, χωρίς τῆν παρουσία τόπων άγαπημένων καί προσώπων πού τούς φύλαγαν, ὅπως εἶναι οι δικοί σου ἄνθρωποι, πού σήμερα ἔχουν πιά ἀναχωρήσει ἀπ᾿ τόν κόσμο αὐτόν.

Ἔτσι καθώς ἐτοιμάζεσαι καί φέτος νά πᾶς στήν Ἐκκλησιά γιά νά βιώσεις τό Μυστήριο τῆς Ἐναθρωπήσεως, ὁ νοῦς σου ξαφνικά ἐπιστρέφει σέ κάποιο ἔρημο χωριό, βυθισμένο στή σιωπή καί τό χειμώνα, μά περισσότερο σ᾿ ἕνα σπίτι πού φέτος εἶναι τέλεια ὀρφανεμένο, γιατί ὁ τελευταῖος ἄνθρωπος πού τό φρόντιζε καί τό βόλευε, ἡ Μάνα, ἔφυγε πιά γιά πάντα. Κι ἄν πέρσυ τέτοιες μέρες πού ἦταν στό κρεβάτι τῆς ὀδύνης, τό σπίτι ἦταν πάλι χωρίς κανένα, ἐν τούτοις ἡ ἔγνοια της ἐκεῖ ἦταν... Φέτος ὅμως τά πράγματα ἄλλαξαν, ὅπως ἀλλάζουν ὅλα στή ζωή τῶν ἀνθρώπων...

Σιωπηλό τό σπίτι, παγωμένο, μέ τή μυρωδιά τῆς κλεισούρας νά τό ζώνει. Μόνο οἱ σκιές μαζεύονται τοῦτα τά ἰερά τά βράδυα καί μέσα στό χνῶτο τῆς παγωνιᾶς πασχίζουν νά ξαναζήσουν τό χρόνο πού πέρασε, νά ξαναδοῦν τά γεγονότα -τίς χαρές δηλαδή καί τά φαρμάκια πού πέρασαν... Εἶναι τοῦ σπιτιοῦ αὐτές οἱ σκιές, πού δέν θέλουν τέτοια χρονιάρα μέρα νά τ᾿ ἀφήσουν ἐντελῶς ἔρημο, γιατί πάσχισαν πολύ, βασανίστηκαν, ἄφησαν πλῆθος δακρύων ἰδρώτων καί αἵματος σέ κάποια μεριά τοῦ σπιτιοῦ. Κι ἔτσι, ἔρχονται τέτοιες μέρες καί στέκουν σιμά του κι ἀφουγκράζονται μέσα στήν κρυσταλλωμένη σιωπή τίς φωνές τους κι ἀναθυμοῦνται  τίς χρονιάρες μέρες...

Νοερά καθώς τό ἐπισκέπτομαι κι ἐγώ πασχίζω νά ξαναδῶ τή γιαγιά σιμά στό παραθύρι, τή Μάνα κάτω πάντα ἀπό τό πάτωμα, σιμά στή ξυλόσομπα, μισοκοιμησμένη, ἀποκαμωμένη ἀπ᾿ τό φόρτο τών ἠμερῶν, τόν παπποῦ στό γιατάκι καί παλιότερα τόν πατέρα σιμά στήν παραστιά... Σμίζουν, σκέφτομαι, τούτες τίς ἱερές στιγμές γιά να συνεορτάσουν μυστικά, γιά νά δώσουν στό σπίτι τήν αἰσιοδοξία ὅτι δέν εἶναι ἐγκαταλειμμένο....

Ἀνάβω κερί στή Μνήμη τους καί μέ συγκίνηση τούς εὐγνωμονῶ πού στέκουν σιμά σ᾿ αὐτό πού λάτρεψαν...

Παραμονή Χριστουγέννων Δευτ. 24-12-2012, ὥρα 11.25, λίγο πρίν τά μεσάνυχτα.

π. Κων. Ν. Καλλιανός

Εγκύκλιος Χριστουγέννων

ΤΟΥ ΣΕΒ. ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΘΥΑΤΕΙΡΩΝ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗΣ ΒΡΕΤΑΝΙΑΣ κ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ

Προς τους Άρχοντες, Κληρικούς και Λαϊκούς,

και το Πλήρωμα της Ιεράς Αρχιεπισκοπής  Θυατείρων και Μ. Βρετανίας,

Αγαπητοί μας εν Κυρίω,

Η  Θεία Χάρις και το άπειρον έλεος του εν Τριάδι Προσκυνουμένου και δεδοξασμένου Θεού μας αξίωσε και φέτος να εορτάσουμε την πανίερον εορτήν των Χριστουγέννων, την κατά σάρκα Γέννηση του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού εις την Βηθλεέμ της Ιουδαίας.

Αυτό το μονοσήμαντο και μοναδικό Γεγονός ολόκληρη η Ανθρωπότητα τιμά και εορτάζει και εξυμνεί μετά του υμνωδού. «Χριστός Γεννάται δοξάσατε, Χριστός εξ ουρανών απαντήσατε, Χριστός επί γης υψώθητε.» Δεν είναι τυχαίο το Γεγονός ότι η ιστορική μνήμη του Ανθρωπίνου Γένους σεμνοπρεπώς υποκλίνεται μπροστά στο σπήλαιο της Βηθλεέμ και μετά βαθιάς πίστεως και χαράς μνημονεύει: «μυστήριον ξένον ορώ και παράδοξον», το οποίο απεκαλύφθη «Αυγούστου Μοναρχήσαντος» επί της Οικουμένης.  Αυτό το Μυστήριον κατέγραψαν και διέσωσαν, με τον πνευματοκίνητο καλαμό τους,  οι Ιεροί Ευαγγελιστές Ματθαίος, Μάρκος , Λουκάς και Ιωάννης. Ο Ευαγγελιστής Ματθαίος τονίζει ότι το Γεγονός είναι αποτέλεσμα της μυστικής ενέργειας του Αγίου Πνεύματος. «Το γαρ εν αυτή γεννηθέν  εκ Πνεύματος έστιν Αγίου»  (Ματθ. κεφ Α, 20) και Αυτός «θα σώσει τον λαόν αυτού από των αμαρτιών αυτών». Μνημονεύει τον αστέρα, ο οποίος οδηγεί  τους Μάγους να προσκυνήσουν το Θείο Βρέφος, και  την θανάτωση των Νηπίων από τόν Βασιλέα Ηρώδη και την εξορία της Αγίας Οικογένειας εις την Αίγυπτον. (Ματθ. κεφ Β. 1-20).

Ο Ευαγγελιστής Μάρκος αποσιωπά το Γεγονός της Γεννήσεως, αλλά περιγράφει την Βάπτισή του Χριστού από τον Πρόδρομον Ιωάννη «Και εγένετο εν εκείναις ταις ημέραις ήλθεν ο Ιησούς από Ναζαρέτ της Γαλιλαίας και εβαπτίσθη υπό Ιωάννου εις τον Ιορδάνην.» (Μαρκ. Κεφ Α. , 9).

Ο  Ευαγγελιστής Λουκάς τοποθετεί την Γέννηση του Χριστού μέσα σε παγκόσμια ιστορικά πλαίσια, γι’ αυτό γράφει ότι έλαβε χώραν επί των ημερών ΄΄του Καίσαρος Αυγούστου΄΄ και εγεννήθη μέσα σε ένα στάβλο. Και η Θεοτόκος Μαρία «έτεκε τον υιόν αυτής τον πρωτότοκον και εσπαργάνωσεν αυτόν και ανέκλινεν αυτόν εν τη φάτνη, διότι ούκ αυτοίς τόπος εν τω καταλύματι» (Λουκάς, κεφ Β,7). Μνημονεύει τους Ποιμένες, οι οποίοι έσπευσαν και τον προσκύνησαν, και τους αγγέλους, οι οποίοι εξύμνησαν την Θεία  Γέννηση. «Δόξα εν υψίστοις Θεώ και επί γης Ειρήνη, εν ανθρώποις  ευδοκία» (Λουκάς κεφ Β, 14).

Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, κατά τρόπο θεολογικό και αυτόχρημα θείον, περιγράφει τη Γέννηση του Χριστού. «Και ο Λόγος σάρξ εγένετο και εσκήνωσεν εν ημίν, και εθεασάμεθα την δόξαν αυτού δόξαν ως μονογενούς παρά πατρός, πλήρης χάριτος και αληθείας.» (Ιωαν. κεφ Α, 14).

Αυτήν  την χάριν και την αλήθειαν η Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία ιερουργεί, μεταδίδει και αδιάκοπα διακηρύττει εις την Οικουμένην. Ο  υμνωδός καλεί τους λαούς να εορτάσουν, να πανηγυρίσουν και να δοξολογήσουν τον Μονογενή Υιόν και Λόγον του Θεού, ο οποίος έκλινεν ουρανούς και κατέβη για να ανεβάσει εις τον ουρανόν το Ανθρώπινον Γένος «Υποδέξαι Βηθλεέμ, την του Θεού Μητρόπολιν˙ φως γαρ το άδυτον, επί σε γεννήσαι ήκει. Άγγελοι θαυμάσατε εν ουρανώ˙ άνθρωποι δοξάσατε επί της γης˙ Μάγοι εκ Περσίδος, το τρισόκλεον δώρον προσκομίσατε˙ Ποιμένες αγραυλούντες, τον τρισάγιον ύμνον μελωδήσατε. Πάσα πνοή αινεσάτω τον Παντουργέτην».

Εορτάζομεν και φέτος την ιεράν αυτήν Ημέραν. Μικροί και μεγάλοι, πλούσιοι και φτωχοί, Άρχοντες και Λαός, συγκεντρωμένοι στις Εκκλησίες μας δοξολογούμε τον Αίτιον της μοναδικής αυτής χαράς. Ευχαριστούμε λατρευτικά και λυρικά τους πνευματικούς και φυσικούς μας πατέρες, οι οποίοι διεφύλαξαν  την ιστορία των Χριστουγέννων και μας την μετέδωσαν μετά βαθείας πίστεως και σοφίας πολλής.

Σήμερα, ίσως περισσότερον από άλλες εποχές, ο κόσμος, -όλες οι κοινωνίες της Οικουμένης,-  αντιμετωπίζουμε πολλά προβλήματα. Οι πλούσιες πολιτείες, όπως η Ευρώπη και η Αμερική, πιέζονται από οικονομικά, κοινωνικά, ηθικά, πολιτικά και θρησκευτικά προβλήματα, τα οποία αντανακλούν εις την καθημερινή ζωή των πολιτών τους και, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες των κυβερνήσεων, αυτά δεν έχουν ακόμη υποφερτά λυθεί. Να προσευχόμαστε όλοι και να εργαζόμαστε για την επίλυσή τους,  την διαφύλαξη της ειρήνης, της ομονοίας και της συνεργασίας μεταξύ των ατόμων και των λαών. Να μην λησμονήσουμε τα Χριστούγεννα, τον Δεσπότην Χριστόν που έφερε χαρά και ελπίδα και βεβαίαν και αληθινήν πίστιν εις το Ανθρώπινο Γένος. Εμείς οι Ορθόδοξοι που ζούμε σ’ αυτή την φιλόξενη  Χώρα, να διαφυλάξουμε σαν κόρην οφθαλμού την Παράδοση και την Πίστη των Χριστουγέννων. Να τρέξουμε όλοι στις Εκκλησίες μας να κοινωνήσουμε των Αχράντων Μυστηρίων και να συγχωρήσουμε με ταπείνωση εαυτούς και αλλήλους για να γιορτάσουμε θεοπρεπώς, σύμφωνα με το παράδειγμα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, ο οποίος «εαυτόν εκένωσε μορφήν δούλου λαβών, εν ομοιώματι ανθρώπων γενόμενος» (Φιλιπ. Κεφ Β, 7).

Σ’ αυτόν τον μήνα, πριν από τα Χριστούγεννα, εβιώσαμε την ευλογία και την ιδιαίτερη χαρά να έχουμε ανάμεσά μας τον Τίμιον και Ζωοποιόν Σταυρόν, τον οποίον ο  Μακαριώτατος Πατριάρχης Ιεροσολύμων κ.κ.  Θεόφιλος, επέτρεψε να ταξιδέψει στο Ηνωμένο Βασίλειο για αγιασμό και μυσταγωγία του Λαού μας. Οι πιστοί έτρεξαν με ευλάβεια να τον προσκυνήσουν, να λάβουν  την Θεία Χάρη και να προσευχηθούν για την υγεία και την άφεση των αμαρτιών τους, την προστασία της οικογένειάς τους, και  την ειρήνη του σύμπαντος Κόσμου.

Mέσα σ΄αυτό το πνευματικό και ιερό κλίμα γιορτάζουμε και φέτος τα Χριστούγεννα. Όπως οι Άγιοι και οι Μάρτυρες της Πίστεως, ομολογούμε  την πίστη μας εις τον Χριστόν ως «Σωτήρα και Λυτρωτήν και Ευεργέτην, ευλογούντα και αγιάζοντα ημάς» και όλόκληρη την Οικουμένη και τη Δημιουργία.

Εύχομαι σε όλους τους πιστούς της Βιβλικής αυτής Επαρχίας του Οικουμενικού Θρόνου Κωνσταντινουπόλεως καλά, ευλογημένα και ειρηνικά Χριστούγεννα. Ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, του οποίου την Θείαν Γέννηση οι Χριστιανοί εορτάζουμε, να ευλογεί τη ζωή μας και τα έργα μας, να επισκεφθεί το σπίτι μας, να αγιάσει την οικογένειά μας, και να μας χαρίσει το Νέο Χρόνο 2014 πλούσιον σε έργα αγαθά και θεάρεστα εις το Άγιον και Προσκυνητόν όνομα Του. Στον Κύριον  ημών Ιησούν Χριστό, ανήκει η δόξα και η Βασιλεία και το άπειρον έλεος, εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Χριστούγεννα 2013

Ο Αρχιεπίσκοπος Θυατείρων και Μεγάλης Βρετανίας Γρηγόριος

Περιοδικό “Koinonia”

Το έγκριτο περιοδικό «Koinonia» είναι η τακτική περιοδική έκδοση του Συνδέσμου Αγγλικανικής και Ανατολικών Εκκλησιών (Anglican & Eastern Churches Association). Ο Σύνδεσμος ιδρύθηκε το 1864 και έχει ενδιαφέρουσα ιστορία μέσα στο πλαίσιο των διαχριστιανικών σχέσεων.

Στο τελευταίο τεύχος του εν λόγω περιοδικού δημοσιεύθηκε και ένα σύντομο δικό μας άρθρο, με θέμα: «Orthodoxy in Harrow and the AECA» (σσ. 33-36)!

Στο άρθρο αυτό -το οποίο μπορεί κανείς να αναγνώσει ολόκληρο στην παρούσα ανάρτηση- γίνεται αναφορά στη σχέση του Συνδέσμου και της Ελληνορθόδοξης Κοινότητας Αγ. Παντελεήμονος στο Harrow ΒΔ Λονδίνου.

Εορταστικές κάρτες

Είχαμε την ευκαιρία αρκετές φορές στο παρελθόν να γράψουμε για τις εορταστικές κάρτες που ανταλάσσουμε όλοι μας σε διάφορες φάσεις της ζωής, ιδιαίτερα δε κατά την περίοδο των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς.

Αυτή την εποχή οι ταχυδρόμοι εργάζονται κυρίως μεταφέροντας κάρτες, ευχές και διάφορα δώρα από τον έναν στον άλλον, που επιθυμούμε με τον τρόπο αυτό να δείξουμε την αγάπη και τα φιλικά μας αισθήματα προς συγγενείς και φίλους.

Στείλαμε κι εμείς αρκετές κάρτες μέχρι τώρα, αλλά λάβαμε και πάρα πολλές. Είμαστε ευγνώμονες σε όλους όσους μας θυμούνται και μας εύχονται με εγκαρδιότητα όμορφες και πολύτιμες ευχές.

Σήμερα δημοσιεύουμε μια μικρή επιλογή, μόλις τεσσάρων καρτών, που μας έκαναν εντύπωση με το κύριο θέμα που δείχνουν. Τα θέματα των εν λόγω καρτών είναι θρησκευτικά, αν και υπάρχουν πολλές εορταστικές κάρτες αυτή την εποχή με καθαρά κοσμική θεματολογία.

Η πρώτη κάρτα της παρούσας ανάρτησης παρουσιάζει την αρχή του Ιερού Ευαγγελίου της Κυριακής προ της Χριστού Γεννήσεως, γραμμένου σε μικρογράμματη γραφή πάνω σε πάπυρο. Στη δεύτερη κάρτα απεικονίζεται η παλαιά και θαυματουργική εικόνα της Παναγίας Τροοδίτισσας της Κύπρου. Η Τρίτη κάρτα έχει ως κύριο θέμα της μια κλασική ρωσική εικόνα της Γεννήσεως του Χριστού μας. Η τέταρτη και τελευταία -για σήμερα- κάρτα δείχνει, με ωραίο και καλλιτεχνικό τρόπο, το παρεκκλήσι της Καιομένης Βάτου στην Αγ. Αικατερίνη του Σινά.

Χριστουγεννιάτικη ελπίδα

Μήνυμα Προέδρων του Συμβουλίου Εκκλησιών της Αγγλίας

Οι 6 Πρόεδροι του Συμβουλίου Εκκλησιών της Αγγλίας δίνουν φέτος μια ευχάριστη νότα στους παγχριστιανικούς πανηγυρικούς εορτασμούς για τη Δεσποτική Εορτή των Χριστουγέννων.

Συγκεκριμένα σκέφθηκαν και αποφάσισαν να δώσουν ένα μήνυμα ελπίδας προς όλους τους χριστιανούς της Αγγλίας, με ένα κοινό εορταστικό μήνυμα, το οποίο έχει ως εξής:

Together we wish you a Christmas full of peace and hope.

Two thousand years ago God became part of our world in a unique way at the birth of Jesus Christ. God loved us so much that he became a helpless, vulnerable baby, born to a family that had to escape from persecution and live as refugees.

Christmas is a precious, important time of celebration because God is still in the midst of our lives, sharing in all our joys and difficulties.

God is not remote, but still very close to women, men and children, and because of Jesus he understands us completely. His presence gives us strength and hope, and the ability to overcome our misfortunes.

We have found this to be wonderful good news, at times of celebration, and especially in hard times.

Whatever your circumstances, our prayer this Christmas is that you too discover how much God loves you and longs for the best for you and the world we share.

May God’s presence, peace and love be yours this Christmas.

Οι έξι Πρόεδροι που υπογράφουν το εν λόγω μήνυμα είναι:

- Archbishop Justin Welby, Church of England, Archbishop of Canterbury
- Archbishop Vincent Nichols, Roman Catholic, Archbishop of Westminster
- The Revd Michael Heaney, Moderator of the Free Churches Group
- Bishop Jana Jeruma-Grinberga, for the other churches in England
- Σεβ. Αρχιεπίσκοπος Θυατείρων & Μεγ. Βρετανίας κ. Γρηγόριος, for the Orthodox tradition
- Bishop Eric Brown, for the Pentecostal tradition

ΓΑΛΑΤΕΙΑ ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΟΥ ΣΟΥΡΕΛΗ*

Η Γαλάτεια Γρηγοριάδου - Σουρέλη είναι από τους συγγραφείς που μιλάνε στον αναγνώστη τους με παρρησία, με γλαφυρότητα και με πειθώ και που τον κάνουν να νιώθει την  αγάπη τους στον συνάνθρωπο, στον Χριστό και στην Ελλάδα. Η πρώτη μας γνωριμία έγινε πριν από τριάντα περίπου χρόνια, όταν αναζητούσα συγγραφείς για συνέντευξη, που να είχαν γράψει βιβλία ταιριαχτά στις παραδόσεις του Γένους μας, στην πνευματικά χειμαζόμενη τότε, όπως και τώρα, Ελλάδα.  Την βρήκα με την βοήθεια εκδότου της και πράγματι της πήρα συνέντευξη, ίσως την πρώτη που έδωσε ως συγγραφέας. Με την πρώτη της κουβέντα μου έκανε εντύπωση ο δυναμισμός της, ο αυθορμητισμός της, η καλοσύνη της και η αγάπη της για τον Χριστό, την Παναγιά και την Ελλάδα. Μου έκανε εντύπωση το θάρρος της, όχι μόνον ως συγγραφέως αλλά και ως  πολίτου αυτής της χώρας. Θυμίζω πως στη δεκαετία του 1980 δεν ήταν  καθόλου εύκολο η Γαλάτεια να τα βάζει, ως πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Γυναικών, με την πανίσχυρη  Μαργαρίτα Παπανδρέου και την Ενωση Γυναικών Ελλάδας (ΕΓΕ) και να διεκδικεί η γυναίκα να έχει αξιοπρέπεια και δικαιώματα, χωρίς να παραβιάζει τη φύση της και χωρίς να αποτάσσεται του ρόλου της, ως συζύγου και μητέρας. Δεν ήταν καθόλου εύκολο επίσης  ως πρόεδρος του Κέντρου Επιστημονικής Προστασίας και Ενημέρωσης του Καταναλωτή να τα βάζει με τα ποικίλα συμφέροντα και να αγωνίζεται για την αξιοπρεπή ζωή του κάθε χαμηλού εισοδήματος πολίτη. Και ως συγγραφέας δεν ήταν καθόλου εύκολο να επιμένει να γράφει για Παράδοση και Αξίες, όταν από το "προοδευτικό" εποικοδόμημα προβάλλονταν και προωθούνταν συγγραφείς με βάση τα ιδεολογικά τους πιστεύω και όχι την ποιότητα του έργου τους.

Η Γαλάτεια Γρηγοριάδου - Σουρέλη από καταγωγή είναι Μικρασιάτισσα - Σμυρνιά και ρούφηξε στην ψυχή της όλο τον πόνο των δικών της για την αλησμόνητη πατρίδα τους. Γεννήθηκε  στην Μακεδονική Καβάλα, στης οποίας τη θάλασσα αφουγκράστηκε την αγωνία της γοργόνας, μήπως οι Έλληνες ξεχάσουν τον πρόγονό τους, τον Μέγα Αλέξανδρο. Πολλές φορές βούιζε στα αφτιά της το ερώτημα "Αλήθεια το πιστεύετε ότι τώρα, ανάμεσά σας, ζει ο Μέγας Αλέξανδρος;...". Έζησε στην Αθήνα, όπου αναδείχθηκε το ταλέντο της και καταξιώθηκε ως σημαντική συγγραφέας, ιδιαίτερα της παιδικής και της εφηβικής λογοτεχνίας.

Τρεις ήσαν οι άξονες στην πορεία της ζωής της. Πρώτος ήταν η Λογοτεχνία. Εκεί εργάσθηκε κι εξακολουθεί να εργάζεται με πάθος στη δουλειά της και με ταλέντο, που έχει αναγνωριστεί στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Πολλά τα βραβεία, δεκάδες οι διακρίσεις, τιμητική εγγραφή της στον Πίνακα του Διεθνούς Βραβείου Άντερσεν, Έπαινος της Ακαδημίας Αθηνών για το σύνολο του έργου της. Τα περισσότερα βιβλία της μιλάνε, στη νέα κυρίως γενιά, για Χριστό και Ελλάδα, μέσα από όλες τις εποχές του Ελληνισμού. Σκοπός της  να διδάξει και να πει αλήθειες, που κάποιοι επιδιώκουν να ξεχαστούν. Για την τουρκοκρατία και τα επί αιώνες βάσανα του Ελληνισμού γράφει μέσα από το ιστορικό της μυθιστόρημα για  τον Άγιο Δημήτριο, τον νεομάρτυρα της Τρίπολης. Μιλάει για την Επανάσταση του 1821 μέσα από τον Ρήγα τον Βελεστινλή, τον Άγιο Κοσμά τον Αιτωλό και τους άλλους ήρωες που αγωνίστηκαν "για του Χριστού την Πίστη την Αγία και της Πατρίδας την ελευθερία". Επίσης με έξυπνο και εφευρετικό  τρόπο, μέσα από το βιβλίο της "Το δαχτυλίδι του αυτοκράτορα" μιλάει για τον Υψηλάντη, για τον Βύρωνα και για το ηρωικό Μεσολόγγι. Τον Μακεδονικό Αγώνα περιγράφει  μέσα από το βιβλίο της για τον Καπετάν Κώττα. Για την τραγωδία του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας μιλάει με τα τρία της βιβλία για τη Σμύρνη. Εγραψε ακόμη για τη ζωή του Χριστού, για τη διδασκαλία Του και για τη Θεοτόκο στο χαρακτηριστικό της βιβλίο "Η Παναγιά του Γένους μου".

Δεύτερος άξονας της ζωής της η παράλληλη με τη Λογοτεχνία κοινωνική της δραστηριότητα, ένα μέρος της οποίας ήδη εξέθεσα.    Και τρίτος άξονας -βάση των άλλων αξόνων- ο Χριστός και η Ιεραποστολή. Με παραίνεση του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Τιράνων και πάσης Αλβανίας κ. Αναστασίου, που ήταν για χρόνια στην Ελλάδα η ψυχή της Ορθόδοξης ιεραποστολής στην Αφρική και στην Κορέα, επισκέφθηκε τη Μαύρη Ήπειρο. Αποτέλεσμα του ταξιδιού και των εμπειριών της ήταν η έκδοση τριών βιβλίων για την πολύπαθη ήπειρο, τα έσοδα των οποίων δίδονται όλα στην Ιεραποστολή. Στους τρεις αυτούς άξονες αφιερώνει  όλο της το είναι, κάθε της ικμάδα, το πλούσιο ταλέντο της.

Οι αναφορές μου στη Γαλάτεια Γρηγοριάδου - Σουρέλη είναι του δημοσιογράφου και του φίλου της με τα κοινά βιώματα, όχι του συναδέλφου της συγγραφέως, ούτε του κριτικού της λογοτεχνίας. Εκείνο που, πέραν των άλλων, με εντυπωσιάζει είναι το έμφυτο επικοινωνιακό της ταλέντο. Μπορεί να καθηλώσει  με το λόγο ή τα γραφόμενά της από παιδιά του νηπιαγωγείου έως ηλικιωμένους των 80 και πλέον ετών. Καταφέρνει επίσης να απλοποιεί βαθιές έννοιες, μεγάλες αλήθειες και υψηλές αξίες και να τις κάνει κατανοητές στα παιδιά και στους νέους ανθρώπους. Το καταδεικνύει ο τρόπος που προσέγγισε ως συγγραφέας την επί τού Όρους Ομιλία του Χριστού (μέσα από τον διάλογο της ελιάς και του λαγού), την Κυριακή ως ημέρα αφιερωμένη στον Χριστό και στην οικογένεια, και το σοβαρό ζήτημα της προστασίας του περιβάλλοντος με το βιβλίο της "Εμένα με νοιάζει", που έχει τιμηθεί από την Επιτροπή Αντερσεν και έχει γίνει σλόγκαν. Το βρίσκει κανείς γραμμένο ακόμη και σε μακό παιδικά μπλουζάκια. Να σημειώσω ότι το βιβλίο της "Αύριο είναι Κυριακή" μεταφράστηκε στα ρωσικά, με την εκ μέρους της παραχώρηση στο Πατριαρχείο της Μόσχας των συγγραφικών δικαιωμάτων του βιβλίου της και ήδη η πρώτη του έκδοση, με 18.000 αντίτυπα, έχει εξαντληθεί. Για την προσφορά της αυτή έλαβε την ευλογία και τις ευχαριστίες του Πατριάρχου Μόσχας κ. Κυρίλλου.

Η Γαλάτεια γράφει ασταμάτητα και συμμετέχει εθελοντικά και ανιδιοτελώς σε κάθε προσπάθεια που θεωρεί θετική για τη νεολαία. Έτσι συμμετείχε στην συντακτική επιτροπή του περιοδικού "Σαλπίσματα", που εξέδιδε η Μητρόπολη Νικαίας επί Μητροπολίτου του αείμνηστου Γεωργίου Παυλίδη. Επίσης στη συντακτική επιτροπή του περιοδικού "Χελιδόνια", για τα παιδιά του Δημοτικού Σχολείου, που εξέδιδε το Υπουργείο Παιδείας. Είναι ακόμη μέλος της συντακτικής επιτροπής του περιοδικού "Διαδρομές", που ασχολείται με την παιδική λογοτεχνία. Έχει γράψει παλαιότερα κι έχει βραβευθεί με συνεργάτες της για το Αναγνωστικό της Δ' Δημοτικού.  Σε συνεργασία με άλλους λογοτέχνες έγραψε επίσης Ανθολογίες, για την βοήθεια των παιδιών  στη δημιουργία και στην καλλιέργεια ήθους και αισθητικής και στην οικοδόμηση γνώσης και συνείδησης. Ένα από αυτά είναι η ανθολόγηση Ελληνικών Διηγημάτων Χριστουγέννων και Πρωτοχρονιάς, από τις εκδόσεις Πατάκη. Μαζί της στην ανθολόγηση ο Μάνος Κοντολέων. Στα χέρια μου έχω την 14^η έκδοση του βιβλίου… 

Μια σημαντική δραστηριότητα της Γαλάτειας είναι και η επί 25 χρόνια συνεχής παρουσία της στα ερτζιανά, μέσα από τον ραδιοφωνικό σταθμό της Πειραϊκής Εκκλησίας, 91,2 FM. Για την παρουσία της αυτή ομολογώ ότι είμαι ο υπεύθυνος. Όταν ιδρύθηκε ο σταθμός, που ήταν ο πρώτος εκκλησιαστικός και που ξεκίνησε όταν ακόμη δεν είχε ξεκαθαρίσει αν θα καταργηθεί το μονοπώλιο του κράτους στα ερτζιανά, ο τότε Μητροπολίτης Πειραιώς κ. Καλλίνικος αναζητούσε συνεργάτες, κυρίως εθελοντές, αφού ο Ρ/Σ δεν είχε καθόλου έσοδα. Στη σχετική συζήτηση που είχαμε έθεσα στη διάθεση του τις υπηρεσίες μου και ανέλαβα μια εβδομαδιαία εκπομπή, δυο ώρες κάθε Κυριακή (6-8 μ.μ.), με τον τίτλο "Προοπτικές", καθώς  και μια ενημερωτική εκπομπή καθημερινή, με νέα παιδιά, πολλά από τα οποία εξελίχθηκαν σε στελέχη του Ρ/Σ. Παράλληλα με θέρμη του πρότεινα την Γαλάτεια, την οποία δεν γνώριζε. Μαζί με τη Γαλάτεια και τον αλησμόνητο σύζυγό της Γιώργο Σουρέλη ξεκινήσαμε τη συνεργασία με τον Ρ/Σ κάνοντας την πρώτη του παραγωγή, με το πολύ ενδιαφέρον ιεραποστολικό της βιβλίο "Αφρική καλημέρα". Είχα αναλάβει την παραγωγή σε εξωτερικό στούντιο, αφού ακόμη οι εγκαταστάσεις του Ρ/Σ ήσαν σχεδόν πρωτόγονες, καθώς και τη σκηνοθεσία και η Γαλάτεια διάβαζε με ένα εκπληκτικό τρόπο επαγγελματία ηθοποιού. Το μυθιστόρημα ολοκληρώθηκε σε 21 συνέχειες, είχε καταπληκτική επιτυχία, ο Μητροπολίτης ενθουσιάστηκε από το έργο, την προσωπικότητα  και το ταλέντο της συγγραφέως κι έκτοτε της ανέθεσε την εβδομαδιαία εκπομπή "Κουβεντούλες με τη Γαλάτεια", η οποία συνεχίζεται χωρίς διακοπή έως τα σήμερα και ακούγεται στα πέρατα της οικουμένης.

Θα πω το κοινότοπο, ότι δεν είναι εύκολη η περιγραφή ενός τόσο σπουδαίου ταλέντου και μιας γυναίκας με τόση προσφορά στη λογοτεχνία μας και στον Ελληνισμό. Προσωπικά και πέραν της γνωριμίας με την ίδια και το έργο της, της χρωστώ ευγνωμοσύνη και γιατί της οφείλω το γράψιμο του ιστορικού μου μυθιστορήματος για τον Ελληνισμό της Ιωνίας. Ως δημοσιογράφος το υλικό που είχα συγκεντρώσει θα το εξέδιδα ως μελέτη. Η Γαλάτεια με προέτρεψε να το κάνω ιστορικό μυθιστόρημα, γιατί έτσι διαβάζεται πιο εύκολα, όπως μου είπε και από τα πράγματα αποδείχθηκε ότι είχε δίκιο.

Στη Γαλάτεια  πιστώνω επίσης το εθελοντικό της πνεύμα και το ότι δεν θυσίασε το ταλέντο της στον μαμωνά. Πολλές φορές της πρότειναν να γράψει "ευπώλητα" βιβλία, τύπου Χάρι Πότερ, -και θα μπορούσε ανέτως να τα γράψει-, αλλά εκείνη ποτέ δεν  ενέδωσε.  Παρέμεινε η Γαλάτεια της προσφοράς, η Γαλάτεια που ζει κατά το πρότυπο και τη διδασκαλία του Αποστόλου Παύλου «ως παιδευόμενη και μη θανατούμενη, ως λυπούμενη αεί δε χαίρουσα, ως πτωχή, πολλούς δε πλουτίζουσα, ως μηδέν έχουσα και τα πάντα κατέχουσα (Βλ. σχ. Β’ Κορ. Στ’ 9-10).  Η Γαλάτεια  είναι άνθρωπος όπως όλοι μας, έχει τις αδυναμίες της, τις ιδιορρυθμίες της. Όμως έχει μια πηγαία αγάπη στον Χριστό, στην Παναγιά  και στους αγίους, εύκολα συγχωρεί, πάντοτε ξεχνάει τις οφειλές και έχει συνεχώς στη σκέψη και στην προσευχή της τον καθένα μας, -πρώτα φυσικά  τα παιδιά της, τα εγγόνια της, το δισέγγονό της-, πονάει τον τόπο της και είναι διαφανής και ειλικρινής. Δεν τόκαναν πολλοί στην Ελλάδα, όλη τους τη ζωή και το ταλέντο τους να τα προσφέρουν στα ιδανικά τους, στις αξίες τους.

Τελειώνω με μια ακόμη προσωπική αναφορά, την  προτροπή της προς εμένα, όταν της είπα ότι κουράστηκα να γράφω και ότι σκέπτομαι να σταματήσω. "Γράφε", μου είπε, "όσο βαστάνε οι δυνάμεις σου και το μυαλό σου. Θα κριθούμε από τον Χριστό όχι μόνο για όσα γράψαμε και είπαμε, αλλά και για όσα δεν γράψαμε και δεν είπαμε, ενώ μπορούσαμε κι έπρεπε να τα γράψουμε και να τα πούμε…". Αυτή είναι η Γαλάτεια. Όσο βαστάνε οι δυνάμεις της γράφει, μιλάει και διδάσκει αγάπη, ήθος, πίστη κι ελπίδα.- 

Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

*Ομιλία στην εκδήλωση που έγινε προς τιμήν της συγγραφέως Γαλάτειας Γρηγοριάδου - Σουρέλη την Τρίτη, 10 Δεκεμβρίου, στη Νέα Ερυθραία, με διοργανωτή τον Δήμο Κηφισιάς. Τη φροντίδα της εκδήλωσης είχαν το Κέντρο Έρευνας και Μελέτης της Μικρασιατικής Ερυθραίας και η Λέσχη Ανάγνωσης του Δήμου Κηφισιάς.