Monday, 30 June 2014

Τέτοιες μέρες γιορτῶν ἦταν καὶ τότε...


Στὸν π. Νεκτάριο Μαμαλοῦγκο, ἀνοιχτὴ εὐχαριστὶα καὶ τιμή

Καταφεύγω καὶ πάλι στὸν πάντα ἐπίκαιρο καὶ οὐδέποτε δαπανώμενο Ἀλέξανδρο Παπαδιαμάντη καὶ μάλιστα, γιὰ νὰ κατατοπίσω καλύτερα τὸν ἀναγνώστη μου, στὸ τρυφερὸ καὶ νοσταλγικό του διήγημα, «Ὁλόγυρα στὴ λίμνη».


«Ἐκεῖ, ὄπισθεν τῶν θάμνων τοῦ φράκτου, ἐν μέσῳ τῶν χωραφίων,τῶνἀμπέλων καὶ τοῦ αἰγιαλοῦ, ὅπου ὄχι σπανίως ἡ μὲν θάλασσα ἐπάτει καὶ ἀφωμοίου τὸ ἥμισυ κήπου ἢ ἀγροῦ μὲ συκᾶς, μηλέας καὶ ἀπιδέας, οἱ δὲ διαβάται ἔκαμναν δρόμον τὸ ἄλλο ἥμισυ τοῦ αὐτοῦ κήπου ἢ ἀγροῦ (καὶ οἱ εὐτυχεῖς ἰδιοκτῆται εἰς ποῖον νὰ προσκλαυθῶσιν;) ἤκουες πολλάκις τὴν ἑσπέραν περὶ τὸ λυκόφως, ἐνῷ οἱ ναυπηγοὶ φορτωμένοι τὰ ζεμπίλια μὲ τὰ σιδερικά των ἐπέστρεφαν εἰς τὴν πολίχνην, ἤκουες, μεταξὺ δύο ἢ τριῶν μαραγκῶν, μετρούντων τὰς ἡμέρας ἑωσοῦ ἔλθῃ ἡ πρώτη Κυριακή, κατόπιν τῆς ὁποίας εἵποντο κατὰ σειρὰν τρεῖς ἢ τέσσαρες ἑορταί (τῶν Κορυφαίων Ἀποστόλων, τῶν Δώδεκα, τῶν Ἁγίων Ἀναργύρων καὶ τῆς Ἁγίας Ἐσθῆτος), καὶ ἀναλογιζομένων μετὰ προαπολαύσεως μελλούσης μακαριότητος ὅτι θὰ ἔπλεον ὅσον οὔπω ἀντικρύ, εἰς τὴν ἀνατολικὴν νῆσον, τὴν κρατοῦσαν δέσμια πανταχόσε τῆς γῆς ὅλα τὰ τέκνα της μὲ ἀόρατον συμπαθὲς νῆμα πόθου καὶ νοσταλγίας, θὰ ἔπλεον ὅλοι στοιβαζόμενοι εἰς δύο μεγάλας ὁλκάδας, ἔργα τῶν χειρῶν των, ὅπως ἐπὶ τετραήμερον ἑορτάσωσιν· ἤκουες, λέγω, διάλογον οἷος ὁ ἑξῆς:

― Νά, κοντεύουμε τώρα, Νταντή…

― Ἀργοῦμε ἀκόμα, Μπεφάνη…

― Τί λές, βρὲ Νταντή;… Δευτέρα πέρασε, Τρίτ᾿ Τετράδ᾿ μιά, Πέφτ᾿ Παρασκευὴ δυό, Σαββάτο, πρῶτα ὁ Θεός, εἴμαστε πέρα».

Γιὰ ὅσους δὲν κατάλαβαν ἐδῶ ὁ Ππδ. κάνει λόγο γιὰ Σκοπελίτες καραβομαραγκοὺς ποὺ δούλευαν τότε στὴ Σκιάθο, στὸν περίφημο ταρνανά της, ποὺ σήμερα δὲν ὑπάρχει πιά. Καὶ εἶναι βεβαιωμένο ἱστορικὰ αὐτὸ ποὺ ἀναφέρει ὁ Σκιαθίτης λόγιος, ὅπως εἶναι βεβαιωμένη κι ἡ νοσταλγία κι ἡ ἀγάπη ποὺ τρέφανε οἱ παλιότεροι Σκοπέλίτες γιὰ τὸ «Σκοπελάκι τους», ἀρετὲς ποὺ σήμερα ὅλο καὶ χάνονται μέσα στὴ δύνη τῆς λεγόμενης «πολυπολιτισμικότητας καὶ τοῦ προοδευτισμοῦ» -λὲς κι ἐκεῖνοι ποὺ ἀγράμματοι ὄντες παίρνανε τό στραβόξυλο καὶ τὸ βουβὸ καὶ τὰ μεταμόρφωναν σὲ γερὰ σκαριά, ποὺ φτάνανε καὶ ποὺ δὲ φτάνανε, δὲν ἦσαν προοδευτικοί.

Ὅμως ἐκεῖνοι εἶχαν κατὰ νοῦ καί κάτι ἄλλο: τὴν τιμὴ στὶς ἐκκλησιαστικὲς γιορτὲς, στὶς ὁποῖες σκεπάρνι καὶ πριόνι δὲ πιάνανε, γιατὶ ἔπρεπε νὰ τιμήσουν τοὺς Ἁγίους, νὰ χαροῦν στὶς καλὲς αὐτὲς τὶς μέρες μὲ τοὺς δικούς τους σὲ κάποιο πανηγύρι. Καὶ δόξα τὸ Θεὸ πανηγύρια ἡ Σκόπελος κι ἄν εἶχε... Νὰ οἱ  Ἅγιοι Ἀπόστολοι στὸ Βράχο τῆς Ρίζαινας, νὰ οἱ Ἅγιοι Ἀνάργυροι στοῦ Πρασσᾶ τὸ Ρέμα, στὸ Κλήμα, στὸ Ποτάμι, νὰ οἱ Παναΐτσες (οἱ ναοὶ ποὺ γιόρταζαν δηλ. στὶς 2 Ἰουλίου) τόσο στὸ Στάφυλο, ὅσο στὸ Ποτάμι κ.λ.π....

Ὁ Ππδ. εἶναι πηγὴ ἀνεξάντλητη. Καὶ τὸ πιὸ σπουδαῖο εἶναι,  πὼς τὰ ὅσα μᾶς προσφέρει, δὲν τὰ ἔχουμε ἐκτιμήσει ὅσο πρέπει, μὲ λίγα λόγια δὲ σκύβουμε πάνω τους νὰ ἐξετάσουμε μὲ προσοχὴ τὴ συμπεριφορὰ καὶ τὸν ψυχισμὸ ἐκεῖνων τῶν ἀγράμματων, ὡστόσο σοφῶν καὶ νοικοκυρεμένων προγόνων μας, ποὺ μᾶς ἄφησαν μιὰ μεγάλη κληρονομιά: τὴν ἀμείωτη ἀγάπη στὴν πατρίδα καὶ τὸν σεβασμὸ στὴν πίστη τῶν πατέρων τους.

Ἄλλο ἕνα μάθημα ἀπό τὸν Παπαδιαμάντη, λοιπόν.

π. Κων. Ν. Καλλιανός

No comments: