Γλώσσα μου πάει...

 
Γλυκιά η μελωδία, προσκαλεί όποιον την ακούει να την συνοδεύσει με ένα λίκνισμα και ένα ψυθίρισμα έστω και σιωπηλό. Τραγουδιστή η γλώσσα, δένεται άριστα με το χρώμα της μουσικής που θωπεύει την ακοή που αν την προσέξεις κάτι θα αρπάξεις, θα βγάλεις νόημα αφού η ντοπιολαλιά αυτή προέρχεται από τα αρχαία χρόνια των Ελληνικών αποικιών που διατηρεί αρχαϊκά στοιχεία. Το πικρόγλυκο παράπονο μιάς γυναίκας καθώς προετοιμάζει τον εαυτό της να χωριστεί από τον άντρα της που θα ταξιδέψει για τον επιούσιο σε κάποιο ορυχείο, σε μια άλλη χώρα ελπίζοντας πως θα τον δει σε ένα χρόνο και το <γιατί μπαμπά φεύγεις;>  του παιδιού στον πατέρα του. Κατωιταλιώτικη η διάλεκτος ή αλλιώς Γραικάνικη ή  Griko του τραγουδιού <άντρα μου πάει>. Υπάρχει και η μετάφραση στην καθομιλουμένη που ερμηνεύεται από τις πιο καλές φωνές του Ελληνικού πενταγράμμου. 
 

Προσπαθώ να το ξεπεράσω αλλά δεν το καταφέρνω, η επιθυμία να ξανά ανταμώσω τον Καβάφη ανάμεσα στις αράδες  του  όταν περιγράφει  τους <Ποσειδωνιάτες> και τις γιορτές τους που τους θύμιζαν τα παλιά τους έθιμα και ότι κι αυτοί, μια φορά και έναν καιρό ήταν Έλληνες, είναι έντονη. Μοναδική η περιγραφή και μοναδικός ο Κωνσταντίνος Καβάφης που έζησε για ένα μικρό διάστημα στα δικά μου Θεραπειά και μαζί με τα πολλά και τα καλά, υπάρχει αποθηκευμένο ένα μικρό χειρόγραφο ποίημα του, στα Αγγλικά <Leaving Therapia>. 
 
Αυτές τις μέρες Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ έχει την τιμητική της και με παγκόσμια εμβέλεια αφού η 9η Φεβρουαρίου είναι η ανά την υφήλιο ημέρα της. Να μας ζήσει και να την χαιρόμαστε και να είναι καλά οι άνθρωποι που υποστήριξαν την πρωτοβουλία της αίτησης η οποία επιβραβεύει την προσφορά της στην επιστήμη, στην ανθρωπότητα και την μοναδικότητα της λαλιάς που μας κληροδότησαν οι πρόγονοί μας. Μια λαλιά που άντεξε στον χρόνο και στις συννεφιασμένες μέρες των μαύρων αιώνων σκλαβιάς και κατακτήσεων και που από αυτήν διδαχτήκαμε τα παντρολογήματα του δήμου με το κράτος, την συζυγία του άλγους με τον νόστο και την θεωρία της πολιτικής και αμέτρητα άλλα για να τα χαρίσει απλόχερα στην απέραντη πολιτεία της γηραιάς γης. Γράφτηκαν τραγωδίες και γράφονται ραψωδίες και κλείνουν συμφωνίες. Χίλια ευχαριστώ στην UNESCO.  
 
Ποιός την χάρη μας λοιπόν,  μέσα σε εννέα μέρες δυο γιορτές για τα δικά μας γράμματα και την δική μας γλώσσα, οι οποίες καθιερώθηκαν  η μια  στα μέσα του ενδεκάτου αιώνα και η άλλη, πρόσφατα. Βλέποντας την θάλασσα από ένα φωτεινό παράθυρο της πρώτης τάξης, καθισμένη στο θρανίο, κοριτσάκι με τις πλεξουδίτσες  και τους άσπρους φιόγκους μου, κολλητά με την Λίτσα με τους δικούς της κολλαρισμένους λευκούς φιόγκους, έμαθα για την πρώτη, από την κυρία Ευγενία στην Αστική Σχολή Θεραπείων. Μακριά από την θάλασσα, σε άλλη γη και σε άλλα μέρη, και με ασήμι στα μαλλιά αντί για φιόγκους, έμαθα για την  δεύτερη.  Δεν πειράζει, τηρώ κατά γράμμα το ρητό και γειράσκω αεί διδασκόμενη.
 
Μας κάνει περήφανους η γλώσσα μας!  Και ας είναι καλά οι "άλλοι " που  δραττόμενοι της ευκαιρίας την τροποποίησαν, την προσάρμοσαν  και την διαμόρφωσαν κατάλληλα  στα Σχολικά,  Εκκλησιαστικά και Λειτουργικά  τους εγχειρίδια, στην Θεία Ευχαριστία, στις ομιλίες και στις διαλέξεις, στα λογοτεχνικά και επιστημονικά τους κείμενα και στην καθημερινότητα του ζειν. Ετσι γίνεται  προσιτή στον άνθρωπο της διπλανής πόρτας, του κάθε πολίτη ακόμα και όταν επισκέπτονται τον οφθαλμολόγο και τον καρδιολόγο, το φαρμακείο, το κοιμητήριο και όχι μόνο.
 
Η απόδοση τιμών στην Ελληνική γλώσσα είναι ένα Ευχαριστώ για την προσφορά της. Ας πούμε και εμείς με την σειρά μας ένα ευχαριστώ σε εκείνους που χάρη σε εκείνους,  πολλές  φορές, ανακαλύπτουμε την δική μας γλώσσα  μέσα από την δική τους.  Κάτι είναι και αυτό.
 
Η γλώσσα μου πάει, η γλώσσα μου έρχεται.
 
Νίκη Beales
Φεβρουάριος 2026
Μπάκινγκχαμ, Αγγλία

Του Τριωδίου οι ήχοι και οι αχοί

 
«…Πόσα Τριώδια αδελφέ μου, ταλαίπωρε εαυτέ μου, έχεις αξιωθεί να ζήσεις; Πόσες πύλες μετανοίας μπροστά στα μάτια σου έχουν ανοίξει, πόσες παραβολές Τελώνου και Φαρισαίου, Ασώτου Υιού και Σπλαχνικού Πατέρα; Πόσες Κυριακές Κρίσεως, πόσες αναμνήσεις της εξορίας του Αδάμ; Το μετά το λαβεῖν την ἐπίγνωσιν τῆς ἀληθείας, δεν είναι για σένα καθρέφτης; Νομίζεις πως δεν θα αξιωθείς τιμωρίας επειδή περιφρόνησες το αίμα της νέας Διαθήκης, ή σου φαίνεται πως επειδή αυτοδικαιώθηκες ως άλλος… Όσιος τελώνης, κατακρίνοντας συνεχώς όλους τους υπόλοιπους ως φαρισαίους, ή γιατί θυμήθηκες δακρυσμένος την κάποτε δική σου επιστροφή στο σπίτι από την μακρινή χώρα, ή επειδή σου ήρθε φίλαυτα στη μνήμη εκείνη η δωρεά σου η γενναία στα ορφανά της γειτονιάς σου, ή τέλος επειδή νήστεψες και εσύ ένα-δυο τριμέρια, ανήκεις στην κατηγορία όσων έμειναν στερρεοί και δεν εβλασφήμησαν, δεν ξανασταύρωσαν Τον Αναστάντα; Και πόσο εσένα τον ίδιο κοροϊδεύεις αδελφέ μου, ταλαίπωρε εαυτέ μου, αν θαρρείς πως αν μετά από όλη αυτή την τωρινή σου αποστασία θα κατορθώσεις λίαν ευκόλως με την… χάρη που φαντάζεσαι ότι σου περισσεύει, να ανακαινιστείς εις μετάνοιαν! Η γη σου, η κάποτε εύφορη, μόνο αγκάθια πλέον ξεβγάζει και φωτιά θα τα περικυκλώσει να τα αφανίσει!
 

Ακόμα ανασαίνεις! Είναι εγγύηση μακροθυμίας και Χρηστότητας κάθε σου ανάσα! Ανάστα! Ξέχνα τους ρόλους που βολεύουν την ανθρωπαρέσκεια και την αυτοδικαίωσή σου! Χτύπα ξανά τα στήθη σου στο ταμιείο σου! Ζήτα τους οικτιρμούς από τον προδομένο Πατέρα με ταπείνωση και συναίσθηση της αποστασίας σου! Αναθεώρησε τα περί αρετών σου! Νιώσε στα αλήθεια ο τελευταίος αμαρτωλός! Ένα περίψημα! Κλάψε για την δική σου εξορία στις παρυφές του σκότους… Αυτομέμψου αδελφέ μου, ταλαίπωρε εαυτέ μου! Και έπειτα, έλπισε στον Κύριο! Στη Ζωή, Στο Φως και Στην Ελπίδα! Να αυτοκατακριθείς! Μόνο έτσι θα νιώσεις ότι το αίμα του μόνου Αναμάρτητου χύθηκε για την Σωτηρία των αμαρτωλών, ων πρώτος ει εσύ! Τώρα! Καιρός του ποιήσαι τω Κυρίω ! Στον Άδη αν δεν το πράξεις εδώ, δεν θα μπορείς! Μα ούτε θα θέλεις! Από τούτο το πρόσκαιρο ζούμε Τον Παράδεισο ή την κόλασή μας! Στο εδώ, εκείνο το ΘΕΛΩ, είτε θα υποταχθεί πανελεύθερα στον Θεό ή θα Τον παραμερίσει χωρισμένο από Εκείνον αιώνια! Και να θυμόμαστε αυτό που έλεγε ο αββάς Δωρόθεος, πως όταν δεν συνηθίζει ο άνθρωπος να κατηγορεί τον εαυτό του, δεν θα αργήσει να θεωρήσει αίτιο του κακού, ακόμα και αυτόν τον ίδιο τον Θεό...».
 
Γράφτηκαν τα παραπάνω αποσπάσματα  σε μια αντίστοιχη εκπομπή, αρκετά Τριώδια πριν… Παλιλογείς θα πει κάποιος… Επαναλαμβάνεσαι κουραστικά… Βρες κάτι άλλο, πιο πρωτότυπο, πιο θελκτικό! Και μην αρχίσεις πάλι τα πεισιθάνατα μακάβριά σου (που έλεγε και μια ψυχούλα καλή της ώρα). Αχ αυτό το β πότε θα το ξεριζώσουμε αδελφέ μου, ταλαίπωρε εαυτέ μου! Πότε θα ζήσουμε το παμπόθητο μακάριο; Λογαριάζοντας την κάθε μέρα μας σαν την πρώτη μέρα του ανακαινισμένου μετανοούντος ανθρώπου  του νιογέννητου, αλλά και σαν την τελευταία που μας δόθηκε από τον Αρχηγό της Ζωής για έναν και μόνο σκοπό… την επιστροφή μας στην πατρική οικία.
 
Η τελευταία μου μέρα, η τελευταία μου Κυριακή, τα τελευταία Χριστούγεννα, το τελευταίο Τριώδιο… και έπειτα η αιώνια χαρά… η χαρά του Παραδείσου που μόνο όποιος την έζησε και τη ζει χωρίς διαλείμματα και προϋποθέσεις από αυτήν τη ζωή, θα την γευτεί και στην άλλη… Τα σημεία των καιρών, οι αχοί και οι ήχοι του πολέμου και των Θεομηνιών,  πυκνώνουν γύρω μας. Να χαιρόμαστε μόνο,  προέτρεπε ο μακαριστός Άγιος Γέροντας ο π. Αθανάσιος Μυτιληναίος, όταν γίνονται πραγματικότητα όλα εκείνα που μας οδηγούν προς το άκρως άδηλο μεν,  μα και διακριτό συνάμα τέλος της Ιστορίας, προς τον δεύτερο ερχομό του Κυρίου μας. Ο γαρ καιρός εγγύς… Ο προειδοποιητικός αλλά και χαροποιός ταυτόχρονα αχός της προφητικής κραυγής της Αποκάλυψης και ένα Τριώδιο που ανοίγει τις σελίδες και τις πύλες της μετανοίας μπροστά μας. Να ζήσουμε ένα άλλο και όχι άλλο ένα, συνηθίζουμε να λέμε τούτες τις ώρες αλλά φρενοβλαβώς να μην βιώνουμε… Ίσως αυτοί οι ανατριχιαστικοί ήχοι και οι  αχοί του φετινού... τελευταίου μας Τριωδίου, να μας κάνουν επιτέλους να στρέψουμε της καρδιάς τα μάτια ψηλά,  κραυγάζοντας με όλη τη δύναμή της  το «Ἔρχου, Κύριε Ἰησοῦ». 
 
Νώντας Σκοπετέας

Η ραδιοφωνική εκπομπή εδώ!

Ελληνικό χειρόγραφο στη Γαλλία

 
Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας ανακοίνωσε ότι επανένωσε τα δύο μέρη ενός πολύτιμου χειρογράφου στα ελληνικά του 13ου αιώνα, έπειτα από σχεδόν μισή χιλιετία.
 

Αυτός ο επίλογος κατέστη δυνατός χάρη στο δικαίωμα προτίμησης (προαγορά) του πρώτου μέρους του χειρογράφου, το οποίο πουλήθηκε σε δημοπρασία στις 5 Οκτωβρίου από τον οίκο δημοπρασιών Giraudeau, στην κοινότητα Ζουέ-λε-Τουρ στην κεντρική Γαλλία.
 
Πρόκειται για ένα ψαλτήριο -συλλογή ψαλμών- που γράφηκε στην Κωνσταντινούπολη στα τέλη του 13ου αιώνα.
 
Η BnF περιγράφει σε δελτίο Τύπου ότι πρόκειται για «ένα μικρό χειρόγραφο γραμμένο εξ ολοκλήρου με χρυσή μελάνη και πλούσια διακοσμημένο με πολύχρωμα περιγράμματα και αρχιγράμματα σε χρυσό φόντο».
 
Το χειρόγραφο αυτό πωλήθηκε έναντι 130.200 ευρώ. Σύμφωνα με το εξειδικευμένο περιοδικό La Gazette Drouot, οι πωλητές ήταν απόγονοι μιας οικογένειας Γάλλων ευγενών, των Ντεγκρέ ντι Λου.
 
Η BnF ενδιαφέρθηκε ιδιαίτερα γι’ αυτό, γιατί κατέχει από τον 19ο αιώνα το δεύτερο μέρος του ίδιου χειρογράφου, κωδικοποιημένο στις συλλογές της με την ονομασία «Supplément grec 260».
 
Σύμφωνα με τους ειδικούς της Εθνικής Βιβλιοθήκης, τα δύο χειρόγραφα «χωρίστηκαν πριν από τις αρχές του 17ου αιώνα». Η εμφάνιση σε δημόσια πώληση του πρώτου μέρους, άγνωστη μέχρι τώρα, αποτέλεσε έκπληξη.
 
Η άφιξη στη Γαλλία αυτού του χειρογράφου είναι πιθανότατα έργο ενός Γάλλου καρδινάλιου και συμβούλου του Λουδοβίκου ΙΒ’, του Ζορζ Αμπουάζ.
 
Η BnF δηλώνει ότι έχει «μία από τις σημαντικότερες συλλογές ελληνικών χειρογράφων στον κόσμο», με περίπου 5.000 αντίτυπα.
 
ΠΗΓΗ: Filoi TexnisFilosofias

Διαδικτυακή μελέτη για το Τριώδιο

 
Η Ελληνορθόδοξη Κοινότητα Αποστόλων Πέτρου και Παύλου στο Bristol σας προσκαλεί σε μια διαδικτυακή συνάντηση και μελέτη με γενικό θέμα «Εκκλησία και Κοινωνία», μεθαύριο Δευτέρα 9 Φεβρουαρίου 2026. Στο πλαίσιο της συνάντησης, θα έχουμε τη χαρά να φιλοξενήσουμε ως ομιλητή τον Αρχιμανδρίτη Χριστόδουλο Κοκλιώτη, Ιερατικώς Προϊστάμενο του Καθεδρικού Ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου και Αγίου Ανδρέου στο Birmingham.
 

Με αφορμή την είσοδό μας στο Τριώδιο και την πορεία προς τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή, ο π. Χριστόδουλος θα αναπτύξει το θέμα «Το Τριώδιο και η Μεγ. Τεσσαρακοστή, ως πορεία προς Εμμαούς», προσκαλώντας μας σε έναν ουσιαστικό πνευματικό διάλογο και κοινό προβληματισμό. Η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί διαδικτυακά και είναι ανοιχτή σε όλους.

Ρωσία και Μικρασιατική Καταστροφή

 
Η Μικρασιατική Καταστροφή δεν υπήρξε μόνο αποτέλεσμα στρατιωτικών λαθών ή διεθνών συσχετισμών εις βάρος του Ελληνισμού, αλλά και καρπός συνειδητών επιλογών μεγάλων δυνάμεων.
 

Ανάμεσά τους, η Σοβιετική Ρωσία διαδραμάτισε καθοριστικό και βαθιά αρνητικό ρόλο, παρέχοντας στον Μουσταφά Κεμάλ πολιτική, οικονομική και στρατιωτική στήριξη.
 
Όπλα, χρυσός και διπλωματική κάλυψη ενίσχυσαν αποφασιστικά τον κεμαλικό στρατό σε μια κρίσιμη ιστορική συγκυρία, συμβάλλοντας στην ήττα του ελληνικού στοιχείου και στην κατάρρευση της παρουσίας του στη Μικρά Ασία.
 
Η επιλογή αυτή αποκτά ακόμη βαρύτερο συμβολικό φορτίο αν αναλογιστεί κανείς ότι επρόκειτο για ένα ομόδοξο έθνος, το οποίο -παρά τους ιστορικούς, θρησκευτικούς και πολιτισμικούς δεσμούς- επέλεξε να στηρίξει εκείνους που οδήγησαν στον ξεριζωμό, τις σφαγές και τον αφανισμό αιώνων ελληνικής ζωής.
 
Η μνήμη της Μικρασιατικής Καταστροφής δεν μπορεί να είναι επιλεκτική. Η ιστορική αλήθεια, όσο επώδυνη κι αν είναι, οφείλει να αναδεικνύει ευθύνες και επιλογές, ώστε ο Ελληνισμός να θυμάται, να κατανοεί και να μην αυταπατάται.
 
Συγχαρητήρια στην Ομογενειακή εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, 5^η Φεβρουαρίου τ.έ., σελ. 21, που αναδεικνύει το εν λόγω θέμα.

Ιωάννης Καποδίστριας: Ο Άγιος της πολιτικής

Στις 10 Φεβρουαρίου 2026 συμπληρώνονται 250 χρόνια από τη γέννηση του πρώτου Κυβερνήτη της ελεύθερης Ελλάδας Ιωάννου Καποδίστρια. Με την ευκαιρία πρέπει η Εκκλησία να λάβει την πρωτοβουλία και με βάση τα ιστορικά στοιχεία, τα οποία εκφράζουν και τεκμηριώνουν την καταξίωσή του στην αγιολογική συνείδηση της καθ’ Ελλάδα Εκκλησίας να τον αγιοκατατάξει και να τον εγγράψει στο εορτολόγιο της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Η μνήμη του να εορτάζεται την 27^η Σεπτεμβρίου, ημέρα τη δολοφονίας του.
 

Οι λόγοι της αγιοκατάταξής του είναι πολλοί και εύλογοι. Πρώτα η εκτέλεσή του. Πραγματοποιήθηκε στις 6 το πρωί της Κυριακής, όταν ήταν να εισέλθει στον Ιερό Ναό του Αγίου Σπυρίδωνος Ναυπλίου για να παρακολουθήσει τον Όρθρο και τη Θεία Λειτουργία, όπως έκανε πάντοτε και μάλιστα από τότε που ανέλαβε τη διακυβέρνηση του Ελληνικού κράτους. Η εκτέλεση εγένετο με την υποστήριξη των κυβερνήσεων Αγγλίας και Γαλλίας. Αυτό έγραψε αμέσως μετά το τραγικό γεγονός ο αδελφός του Κυβερνήτη σε επιστολή του προς τον φίλο του Αλέξανδρο Στούρτζα. Η μετάβαση του στην Εκκλησία από την αρχή του Όρθρου δείχνει έναν συνειδητό χριστιανό και η χωρίς αστυνομική συνοδεία μετάβασή του στον Ναό δείχνει ότι μετέβη ως «πρόβατο προς σφαγή». Από ιστορικούς σημειώνεται ότι από δύο αστυνομικούς, που ήσαν παρόντες στην εκτέλεση ο ένας βοήθησε στη δολοφονία και ο άλλος έμεινε αμέτοχος.
 
Η οικογένειά του είχε θερμή πίστη και αντιστάθηκε στην πολιτική του Βατικανού. Οι αδελφές του Ευφροσύνη και Ευφημία είχαν γίνει μοναχές. Ο ίδιος από μικρός έδειξε αγάπη και πίστη στην Εκκλησία, κάτι που αποδεικνύεται και από επιστολή - απάντησή του στον αδελφό του Βιάρο, διαμένοντα στην Κέρκυρα, γραμμένη στις 15 Οκτωβρίου 1826, όταν εκείνος διέμενε στη Γενεύη μετά την παραίτησή του από τη θέση του Υπουργού Εξωτερικών της Ρωσικής Αυτοκρατορίας. Στην πληροφορία που του έγραψε, ότι δύο  Γερμανοί επιθυμούν να μείνουν στην Κέρκυρα και να ιδρύσουν σχολείο ο Ιωάννης Καποδίστριας του απάντησε πως από τα όσα του περιέγραψε αντιλαμβάνεται ότι πρόκειται για μισιονάριους Μεθοδιστές, οι οποίοι επιδιώκουν να προσηλυτίσουν στη σέκτα τους Έλληνες Ορθοδόξους Χριστιανούς. Και γράφει ο Κυβερνήτης στον αδελφό του: «Δεν έχουμε καμία ανάγκη από τέτοιες αιρέσεις, αφού πιστεύουμε πως είμαστε καλοί Χριστιανοί παραμένοντας υπό την προστασία της Εκκλησίας μας». (Κ.Δ. Μέρτζιου «Ανέκδοτος αλληλογραφία του Ιωάννου Καποδίστρια», Περ/κό «Παρνασσός», Τόμος Γ΄, Αρ. 2, Απρίλιος - Ιούνιος 1961, σελ. 217-18).
 
Η ζωή του Καποδίστρια ήταν ασκητική, παρά το ότι έζησε σε πολυτελή περιβάλλοντα. Ενώπιον του διλήμματος να παραμείνει στην Αγία Πετρούπολη και να απολαμβάνει την εξουσία, το κύρος της θέσεως, την εμπιστοσύνη του Τσάρου και την οικονομική άνεση που του παρείχε η θέση, ή να αναλάβει της ευθύνες της ακόμη αγωνιζόμενης Ελλάδος και να δημιουργήσει μέσα από τα πολλά αρνητικά, που υπήρχαν, ένα ανεπτυγμένο, ευνομούμενο και ανεξάρτητο κράτος, προτίμησε το δεύτερο. Στο υπόμνημά του προς τον Τσάρο Νικόλαο τον Α΄, στο τέλος του έτους 1826, ο Ιωάννης Καποδίστριας ζητεί να γίνει δεκτή η παραίτησή του από το αξίωμα του για να υπηρετήσει την Ελληνορθόδοξη Πατρίδα του. Και εν γνώσει του πορεύθηκε προς την θυσία. Το αξιοσημείωτο είναι πως σε επιστολή προς τον Καποδίστρια που υπέγραψε, μεταξύ των άλλων, ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, πατέρας των εκτελεστών του, και απεστάλη το 1825, τον κάλεσε  να αναλάβει τις τύχες του αγωνιζομένου Έθνους, γιατί «είχε φυσικήν ροπήν να θυσιάσει  και την ζωήν του δια την σωτηρίαν της Πατρίδος του…».
 
Ερχόμενος ο Καποδίστριας να κυβερνήσει την Ελλάδα το πρώτο που είχε να αντιμετωπίσει ήταν το δυσεπίλυτο οικονομικό πρόβλημα. Τα δημόσια οικονομικά ήσαν κάτω του μηδενός. Με δάνεια, με βοηθήματα και δωρεές που εξασφάλισε και με την ανάπτυξη εσωτερικών πόρων κάπως τα ανόρθωσε. Όπως γράφει ο Αλέξανδρος Ι. Δεσποτόπουλος ο Κυβερνήτης ζητώντας  την ηθική στράτευση όσων είχαν θέσεις και χρήματα «παρείχε ο ίδιος υψηλόν παράδειγμα εργατικότητος, αφοσιώσεως εις τα κοινά και αυταπαρνήσεως, εργαζόμενος καθημερινώς, παρά την ασθενή υγείαν αυτού, από της 5^ης πρωινής μέχρι της 10^ης και συχνάκις της 12^ης νυκτερινής, διαθέτων πάσας τας ώρας και δυνάμεις αυτού εις την διαχείρισιν των κρατικών υποθέσεων, μη έχων καν ιδιωτικήν ζωήν, περιστείλας δε εξ άλλου τας προσωπικάς αυτού δαπάνας σχεδόν εις το μηδέν, και ου μόνον μη αποδεχθείς την καθορισθείσαν δι’ αυτόν αντιμισθίαν και υπό του Πανελληνίου και υπό της Εθνικής Συνελεύσεως του Άργους, αλλά και δαπανών την ιδιωτικήν αυτού περιουσίαν υπέρ των αναγκών της Χώρας. Εξ ου και εύρισκον απήχησιν αι εκκλήσεις και παραινέσεις αυτού».
 
Πέραν του τακτικού στρατού και της Σχολής Ευελπίδων που ίδρυσε, πέραν της φροντίδας για την οικονομική ενίσχυση των ασθενεστέρων πολιτών της Ελλάδος, πέραν της φροντίδας να αποκτήσει νόμισμα η χώρα, και να αξιοποιηθούν σωστά τα ολίγα χρήματα που διέθετε προς διανομή, πέραν της φροντίδας του για την υγεία των κατοίκων της χώρας, ο Καποδίστριας κοίταξε αμέσως και με περισσή φροντίδα την εκπαίδευση. Ιδιαίτερα επιμελήθηκε της εκπαίδευσης των κληρικών και της Ορθόδοξης χριστιανικής αγωγής του λαού. Όπως γράφει ο Ιωάννης Τσάγκας η Ορθοδοξία για τον Ιωάννη Καποδίστρια ήταν περισσότερο διαρκής αγώνας για το λαό του Θεού παρά ένας «εύδιος λιμήν». Απέβη έτσι πρότυπο βιωμένης ελληνορθόδοξης παιδείας και αγωγής, «ο Άγιος της πολιτικής».          
           
Ο Καποδίστριας θέλησε με την υποστήριξη του λαού, που την παρέσχε αφειδώς, να δημιουργήσει σχολεία πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και δασκάλους που να διδάσκουν σε αυτά. Στην έκκληση του Κυβερνήτη έστερξε πρώτη η Εκκλησία, κλήρος και λαός. Είναι χαρακτηριστική η έκκληση της σχολικής επιτροπής Μήλου προς τους κατοίκους της: «Χρεωστούμεν να συνεισφέρωμεν και ημείς φιλοτίμως… Επειδή πρώτος οίκος του Θεού αδελφοί είναι τα σχολεία και δεύτερος η Εκκλησία. Εις την Εκκλησίαν λατρεύομεν τον Θεόν, αλλά εις τα σχολεία μανθάνομεν ποίον Θεόν πρέπει να λατρεύωμεν». Είναι επανάληψη των λόγων του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού, ο οποίος είχε επισκεφθεί το νησί.
           
Αγιότητα δείχνει και η μέριμνα του Καποδίστρια για τα ορφανά και απροστάτευτα παιδιά, στα οποία περέσχε στέγαση, ρουχισμό, τροφή, επαρκή εκπαίδευση και διάνοιξη προοπτικών επαγγελματικής τους αποκατάστασης. Είναι γνωστό το Ορφανοτροφείο της Αίγινας, πρότυπο σχολικού και κοινωνικού ιδρύματος, ανταγωνιστικού προς όλα τα παρόμοια ιδρύματα της Ευρώπης. Σε αυτό, μεταξύ των άλλων, ανέλαβαν ευθύνες ο λόγιος κληρικός Γρηγόριος Κωνσταντάς και ο Ανδρέας Μουστοξύδης.

Παράλληλα με την πρωτοβάθμια εκπαίδευση και τα αλληλοδιδακτικά σχολεία, ο Καποδίστριας στα ελάχιστα χρόνια που υπηρέτησε την Πατρίδα και την Εκκλησία φρόντισε για τη στέγαση των σχολείων, τη μόρφωση των αλληλοδιδασκάλων, τη στρατιωτική εκπαίδευση, την τεχνική εκπαίδευση αλλά και την εκκλησιαστική. Όπως γράφει ο αείμνηστος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος Χρυσόστομος Παπαδόπουλος «ό,τι κατ’ εξοχήν εχαρακτήριζε τον Κυβερνήτη, ήτο η πεφωτισμένη πίστις εις τον Θεόν και η ακλόνητος αυτού εις την Ορθόδοξον Εκκλησίαν αφοσίωσις». Πίστις του βαθειά «ήταν ότι το Έθνος τότε μονάχα θα μπορούσε να επιζήσει και να προοδεύση, εάν υπήρχε καλώς ωργανωμένη Εκκλησία και κληρικοί ηθικώς άμεμπτοι και μορφωμένοι».  
           
Για τον σκοπό αυτόν ο Καποδίστριας απέστειλε εγκύκλιο προς τους Επισκόπους της Ελληνικής Επικρατείας, με την οποία τους ανακοινώνει την ίδρυση εκκλησιαστικού σχολείου στον Πόρο, το οποίο έχει έδρα το Μοναστήρι της Ζωοδόχου Πηγής και προορίζεται για νέους ηλικίας 12 έως 18 ετών, οι οποίοι «γεννηθέντες από τιμίους γονείς μαρτυρούν κλίσιν αληθινήν να αφιερωθώσι εις την εκκλησιαστικήν υπηρεσίαν». Το σχολείο έκλεισε μετά την δολοφονία του Καποδίστρια και την επακολουθήσασα αναρχία.
           
Ο Κυβερνήτης, κουρασμένος και πικραμένος από τη συνεχή πολεμική της Αγγλίας και της Γαλλίας, την απληστία των προκρίτων και τον λαϊκισμό των ολιγαρχικών, που αυτοχαρακτηρίζονταν «δημοκρατικοί», αλλά ήσαν οι πρωταγωνιστές της έλευσης ξένου εκπροσώπου της απόλυτης και βάναυσης μοναρχίας, καθώς και από το ασήκωτο βάρος τόσων πόνων και μόχθων, στις τελευταίες επιστολές του, πριν από την τραγική πτώση της αυλαίας , ένιωθε την ανάγκη να ζητά τις προσευχές αγαπημένων προσώπων. «Σας παρακαλώ μη με ξεχνάτε στις προσευχές σας. Να με συντροφεύετε συνέχεια με τις ευλογίες σας…» έγραφε στον ιερέα πατέρα Οικονόμο στην Πετρούπολη. Σήμερα εμείς έχομε ανάγκη των δεήσεων του Κυβερνήτου ενώπιον του Κυρίου υπέρ του Έθνους μας, που υπηρέτησε και που πάει κατά κρημνό. Ο ίδιος γράφει το παρήγορο, ότι οι εχθροί του, ντόπιοι και ξένοι, «δεν θα κατορθώσουν ποτέ να εξαλείψουν από την μνήμην και την καρδίαν των Ελλήνων τα ίχνη του παρελθόντος, καταστρέφοντες ή παραμορφώνοντες τον χαρακτήρα τούτου του λαού…».
 
 Παράρτημα
           Ηγέτες που η Εκκλησία ανακήρυξε Αγίους (Επιλογή):
 
·        Μέγας Θεοδόσιος. Επί των ημερών του η Β΄ Οικουμενική Σύνοδος, που συμπλήρωσε το Σύμβολο της Πίστεως (Εορτή του στις 17 Ιανουαρίου)
·        Αυτοκράτειρα Θεοδώρα. Αναστήλωσε τις εικόνες ( 11 Φεβρουαρίου)
·        Αυτοκράτορες Μαρκιανός και Πουλχερία. Συνεκάλεσαν την Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο. (17 Φεβρουαρίου).
·        Κωνσταντίνος ο Μέγας και η μητέρα του Ελένη. Καθιέρωσε τη θρησκευτική ελευθερία και μετέφερε την έδρα της αυτοκρατορίας στην Κωνσταντινούπολη (21 Μαΐου).
·        Αγία Όλγα, βασίλισσα των Ρως. Συνετέλεσε στον ευαγγελισμό των Ρως με τα νάματα της Ορθοδοξίας  (11 Ιουλίου).
·        Άγιος Βλαδίμηρος εγγονός της Αγίας Όλγας ( 15 Ιουλίου).
·        Μανουήλ Κομνηνός. Πριν πεθάνει εκάρη μοναχός και πήρε το όνομα Ματθαίος. Ισχυρός και δημοφιλής αυτοκράτορας (21 Ιουλίου)
·        Αυτοκράτειρα Ειρήνη η Αθηναία. Επί των ημερών της συνεκλήθη η Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος (9 Αυγούστου).
·        Βασίλειος ο Μακεδών. Υπεράσπισε επιτυχώς την Εκκλησία και την Αυτοκρατορία ( 29 Αυγούστου).
·        Ιωάννης Βατάτζης. Υπεράσπισε την Ορθοδοξία και διατήρησε όρθιο τον Ελληνισμό μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους (4 Νοεμβρίου).
·        Νικηφόρος Φωκάς. Αντιμετώπισε επιτυχώς τους εχθρούς της αυτοκρατορίας. Είχε βαθιά πίστη. Επί των ημερών του χτίστηκε η πρώτη Μονή του Αγίου Όρους, της Μεγίστης Λαύρας. Η μνήμη του τιμάται την 11^η Δεκεμβρίου ημέρα της δολοφονίας του.  
 
Βιβλία που χρησιμοποιήθηκαν για την γραφή του κειμένου
Αυτοβιογραφία Ιωάννου Καποδίστρια - Εισαγωγή, μετάφρασις και σχόλια Μιχαήλ Λάσκαρι, Εκδόσεις Ερμείας
Δεσποτόπουλου Αλεξάνδρου «Ο Κυβερνήτης της Ελλάδος και η απελευθέρωσις της Ελλάδος», ΜΙΕΤ, 2008.
Κούκου Ελένης «Ιωάννης Καποδίστριας: Ο άνθρωπος - Ο αγωνιστής», Αθήναι, 1962
Κωνσταντινίδου Ιωάννου «Ο Ιωάννης Καποδίστριας θεμελιωτής της εκκλησιαστικής εκπαιδεύσεως», Αθήναι, 1976.
Μουρτζανού Θεμιστοκλή πρωτοπρεσβυτέρου, «Γρηγόριος Κωνσταντάς - Ένας λόγιος συζητά με τον διαφωτισμό και την παράδοση», Λάρισα, 2017.
Μπαμπούνη Χάρη «Η εκπαίδευση κατά την Καποδιστριακή περίοδο», Αθήναι, 1999.
Παπαδοπούλου Χρυσοστόμου, Αρχιεπισκόπου Αθηνών, Ιστορία της Εκκλησίας της Ελλάδος, Αθήναι, 1920.
Παπαθανασόπουλου Γεωργίου «Κιβωτός πατριδογνωσίας - Μορφές του 1821 πριν, κατά, μετά την Επανάσταση», Εκδ. ΤΗΝΟΣ, Αθήναι, 2021.
Πουκαμισά Γεωργίου «Ιωάννης Καποδίστριας - Εθνικός αγωνιστής, διπλωμάτης, θεμελιωτής κράτους», Εκδ. Κασταλία, Δεκέμβριος 2017.
Πρασσά Αννίτα «Ιωάννης Καποδίστριας, ο αναγεννώμενος Φοίνιξ», Εκδόσεις Δωδώνη, Αθήνα - Γιάννινα 1998.
Σοϊλεντάκη Νικολάου «Ο Καποδίστριας, ο Μαιζών και η πανώλης στην Πελοπόννησο», Ανάτυπο, «Πελοποννησιακά», Τόμος Λ - 2011
Σπηλιάδου Νικολάου «Απομνημονεύματα», Τόμος 4^ος, τεύχος 1^ον, Εκδ. Βιβλιοπωλείου Νότη Καραβία, Αθήνα, 1971.        
Τσάγκα Ιωάννη «Η Ορθόδοξη Χριστιανική Αγωγή στο εκπαιδευτικό έργο του Ιωάννη Καποδίστρια», Β΄ Έκδοση, Αφών Κυριακίδη α.ε., Θεσσαλονίκη, 2001.
 
Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Old Friends

 
Haiti occupies the smaller, western part of the island of Hispaniola in the Caribbean Sea; the eastern part of the island forms the Dominican Republic. The island was a subject of the Spanish Empire until 1697 when the French took over the western part of it. It included vast sugar plantations, worked by African slaves. The slaves revolted, and between 1794 - 1804, they fought a war of independence and liberation from their French masters - the Haitian Revolution. In so doing, it became the only nation in history to be created by a slave revolt.
 

Against this background, it can be seen why the young independent nation of Haiti took a keen interest in the Greek Revolution of 1821.
 
Equally Greece took heart from Haiti’s example. In August 1821, Adamantios Korais, one of a group of Greek exiles in Paris, wrote to President Jean-Pierre Boyer of Haiti:
 
“Generous Haitians, you have experienced the anguish of the servitude that once weighed upon you. Children of Africa, whose waters touch those of Greece, come to our aid; we need 30,000 guns and financial resources. And if this gift or loan were joined by the arrival of one of your battalions, hurried from the depths of America, it would strike fear into the souls of our cowardly executioners. The island of Hydra is the port to which you can bring help. Greece will repay you for these sacrifices. A tender friendship will be cemented between your nephews and ours in the most remote posterity. We shall bequeath them our gratitude. History will tell future generations that the flag of Haiti floating on the Mediterranean was united with that of the resurrected Greece. It will be a glorious era for both nations, and one of the finest triumphs of justice and humanity”.
 
President Boyer replied to Korais’s letter on 15 January 1822 (coincidently the date Greece first declared independence):
 
“Wishing to Heavens to protect the descendants of Leonidas, we thought to assist these brave warriors, if not with military forces and ammunition, at least with money, which will be useful for acquisition of guns, which you need. But events that have occurred and imposed financial restrictions onto our country absorbed the entire budget, including the part that could be disposed by our administration… the Republic I preside over, is in extreme poverty… if circumstances, as we wish, improve again, then we shall honourably assist you, the sons of Hellas, to the best of our abilities.
 

Citizens! Convey to your co-patriots the warm wishes that the people of Haiti send on behalf of your liberation. The descendants of ancient Hellenes look forward, in the reawakening of their history, to trophies worthy of Salamis. May they prove to be like their ancestors and guided by the commands of Miltiades, and be able, in the fields of the new Marathon, to achieve the triumph of the holy affair that they have undertaken on behalf of their rights, religion and motherland. May it be, at last, through their wise decisions, that they will be commemorated by history as the heirs of the endurance and virtues of their ancestors.”
 
Haiti was, and remains, a poor country. It did not send, and realistically was in no position to send, men, guns or money. What he did do was ship over to Greece 25 tons of Haitian coffee for Greece to sell in order to buy weapons.
 
I understand in Greek schools (and more widely), it is claimed that, by President Boyer’s letter, Haiti became the first nation to formally recognise Greece as an independent state. I think the more accurate reading of the President’s letter is simply as a warm letter of support.
 
Greece has remembered Haiti’s early support. After Haiti’s devastating 2010 earthquake), Greece -despite its own financial crisis- sent €200,000, medical personnel, rescue teams, and supplies. The Greek Orthodox Church organized major charitable efforts, including the foundation “Αλληλεγγύη” (“Solidarity”). Following another deadly quake in 2021, Greece contributed an additional €100,000, explicitly citing Haiti’s historic recognition of Greek independence.
 
After all, what are old friends for?
 
Richard Devereux