Γαστρονομικό ταξίδι στην Ευρώπη

 
Η μαγειρική αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά και ζωντανά στοιχεία της πολιτιστικής ταυτότητας κάθε λαού. Κάθε χώρα, κάθε περιοχή, ακόμη και κάθε οικογένεια, έχει τις δικές της γαστρονομικές παραδόσεις, που διαμορφώθηκαν μέσα στους αιώνες από την ιστορία, τη γεωγραφία, το κλίμα, τη θρησκεία, τα τοπικά προϊόντα και τις κοινωνικές συνήθειες.
 

Το φαγητό δεν είναι απλώς μια καθημερινή βιολογική ανάγκη, αλλά και ένας τρόπος έκφρασης της συλλογικής μνήμης, της φιλοξενίας και της πολιτιστικής κληρονομιάς. Μέσα από τις γεύσεις και τις συνταγές μπορούμε να γνωρίσουμε καλύτερα έναν λαό, τις συνήθειές του και τις επιρροές που δέχθηκε από άλλους πολιτισμούς.
 
Ο συνημμένος χάρτης της Ευρώπης παρουσιάζει χαρακτηριστικά φαγητά διαφόρων χωρών, προσφέροντας μια ενδιαφέρουσα ευκαιρία για ένα νοερό γαστρονομικό ταξίδι.
 
Από την ιταλική πίτσα και την ισπανική παέγια μέχρι το ουκρανικό μπορς, τα πολωνικά πιερόγκι και την κυπριακή σούβλα, αναδεικνύεται η εντυπωσιακή ποικιλία της ευρωπαϊκής γαστρονομίας, αλλά και οι πολιτιστικές ανταλλαγές που συνδέουν τους λαούς της ηπείρου μας.
 
Ωστόσο, η επιλογή ενός και μόνο φαγητού ως αντιπροσωπευτικού κάθε χώρας δημιουργεί εύλογα ερωτήματα και προσφέρεται για ενδιαφέρουσα συζήτηση.
 
Με ποια κριτήρια χαρακτηρίζεται ένα φαγητό ως το πιο δημοφιλές ή το πιο αντιπροσωπευτικό ενός λαού; Με βάση την ιστορική του προέλευση, την παραδοσιακή του σημασία, τη συχνότητα κατανάλωσης ή τη διεθνή του αναγνωρισιμότητα;
 
Για παράδειγμα, στον χάρτη η Ελλάδα εκπροσωπείται από τον γύρο, ένα αναμφισβήτητα δημοφιλές φαγητό, ιδιαίτερα γνωστό και στο εξωτερικό. Γιατί όμως να μην επιλεγεί η παραδοσιακή φασολάδα, ο μουσακάς ή κάποιο άλλο χαρακτηριστικό πιάτο της ελληνικής κουζίνας;
 
Αντίστοιχα, για την Αγγλία παρουσιάζεται το (Chicken) Tikka Masala, ένα φαγητό με ρίζες στην κουζίνα της ινδικής υποηπείρου, που έγινε ιδιαίτερα αγαπητό στη Βρετανία και συνδέθηκε με τη σύγχρονη πολυπολιτισμική της ταυτότητα. Γιατί όμως να μη δοθεί η θέση αυτή στο παραδοσιακό Fish and Chips ή στο Sunday Roast;
 
Οι επιλογές αυτές δεν είναι απαραίτητα λανθασμένες, αλλά εξαρτώνται από τα κριτήρια που χρησιμοποιούνται και φανερώνουν πόσο δύσκολο είναι να περιοριστεί η γαστρονομική παράδοση ενός ολόκληρου λαού σε ένα μόνο πιάτο. Άλλωστε, άλλο είναι το παραδοσιακό εθνικό φαγητό, άλλο το δημοφιλέστερο στη σύγχρονη καθημερινότητα και άλλο το περισσότερο αναγνωρίσιμο διεθνώς.
 
Ο χάρτης, λοιπόν, πέρα από τη γαστρονομική του διάσταση, μας προσκαλεί να προβληματιστούμε για τη σχέση της τροφής με την ιστορία, την παράδοση, τη μετανάστευση και τη διαρκή συνάντηση των πολιτισμών.

Η μαγεία των λέξεων

 
Στο Μετρό του Λονδίνου (London Underground), ανάμεσα στους χάρτες των διαδρομών και στις καθημερινές διαφημίσεις, οι επιβάτες έχουν την ευκαιρία να συναντήσουν και μικρούς θησαυρούς της λογοτεχνίας. Πρόκειται για την αξιόλογη πρωτοβουλία «Poems on the Underground» (Ποιήματα στο Μετρό), η οποία ξεκίνησε το 1986, με σκοπό να προσφέρει στους ταξιδιώτες λίγες στιγμές πνευματικής ανάπαυλας, ομορφιάς και περισυλλογής μέσα στη βιασύνη της καθημερινότητας. Ένα Ποίημα μπορεί να ξεκουράσει το βλέμμα του ταξιδιώτη, να τον προβληματίσει ή απλώς να του χαρίσει ένα χαμόγελο. Το Ποίημα της φωτογραφίας έχει τίτλο «Brave New Words» (Γενναίες καινούργιες λέξεις) και ανήκει στη Βρετανίδα Ποιήτρια Valerie Bloom, η οποία γεννήθηκε στην Τζαμάικα και είναι γνωστή για τη ζωντάνια, το χιούμορ, τον ρυθμό και τη μουσικότητα των στίχων της. Η Ποίησή της αναδεικνύει ιδιαίτερα τον πλούτο της γλώσσας και τη χαρά που προσφέρει η δημιουργική χρήση των λέξεων.
 

Στο συγκεκριμένο Ποίημα, η Ποιήτρια παρουσιάζει με παιχνιδιάρικη διάθεση μια πρωτοχρονιάτικη απόφαση: να μαθαίνει κάθε ημέρα μία καινούργια λέξη, ώστε να εντυπωσιάζει τους άλλους με το ιδιαίτερο λεξιλόγιό της. Ακολουθεί μια απολαυστική αλληλουχία ασυνήθιστων, πολύηχων και παράξενων λέξεων, που αποκτούν σχεδόν μουσική υπόσταση. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η παρουσία λέξεων ελληνικής προέλευσης, όπως η «Spelunking», που συνδέεται ετυμολογικά με τη λέξη «σπήλαιον», η «Belonephobia» (βελονοφοβία), από τις ελληνικές λέξεις «βελόνη» και «φοβία», η «Pogonophile» (πωγωνόφιλος), από τις λέξεις «πώγων» (γένι) και «φίλος», καθώς και η «Myrmecophile» (μυρμηκόφιλος), από τις λέξεις «μύρμηξ» (μυρμήγκι) και «φίλος». Ακόμη, η λέξη «Hectogram» (εκατόγραμμο) περιλαμβάνει τα ελληνικά στοιχεία «ἑκατόν» και «γράμμα». Μέσα από αυτό το ευχάριστο γλωσσικό παιχνίδι αναδεικνύεται και η διαχρονική συμβολή της ελληνικής γλώσσας στον εμπλουτισμό του αγγλικού λεξιλογίου. Το Ποίημα ολοκληρώνεται με μια απλή αλλά ιδιαίτερα εκφραστική ομολογία της Ποιήτριας: «Oh, I love the sound of them» – «Ω, πόσο αγαπώ τον ήχο τους!» Μια όμορφη υπενθύμιση ότι οι λέξεις δεν μεταφέρουν μόνο νοήματα, αλλά διαθέτουν και τη δική τους μουσική, ιστορία και γοητεία.

10 Greek Geniuses

 

…who changed the world

 

From laying the foundations of modern science, medicine, and mathematics to shaping western philosophy and geopolitical history, ancient Greece gifted humanity some of its greatest thinkers.
 
Here is how these brilliant minds built a timeless legacy:
 
Socrates - Father of Western philosophy who inspired critical thinking through questioning.
 
Plato - Founded the first academy in the Western world and shaped philosophy for over 2,000 years.
 
Aristotle - Made groundbreaking contributions to science, biology, ethics, politics, and logic.
 
Alexander the Great - Conquered one of the largest empires in history and spread Greek culture across three continents.
 
Pythagoras - Developed the famous Pythagorean Theorem and influenced mathematics and music.
 
Hippocrates - The "Father of Medicine" whose ethical principles still guide doctors today.
 
Archimedes - Genius inventor and mathematician who discovered the principle of buoyancy.
 
Eratosthenes - Calculated the Earth's circumference with astonishing accuracy over 2,200 years ago.
 
Euclid - The "Father of Geometry" whose textbook shaped mathematics for centuries.
 
Democritus - Proposed the idea that everything is made of tiny particles (atoms) long before modern science proved it.

Κοιτώ τον Ταξιάρχη

Όσο αντέχουν τα μάτια μου να μην χαμηλώσουν κοιτώ τον Ταξιάρχη. Στο πρόσωπό του άλλοτε  η αυστηρότητα του ατρόμητου στρατηγού και άλλοτε η γλυκάδα του καρδιακού σου φίλου… Εγγύηση πάντοτε τούτο το βλέμμα του, που κάθε φορά αλλιώς το συναντάς… Είναι που λύπησες πάλι του Θεού το πνεύμα και ξεμάκρυνε… είναι όμως που την επόμενη στιγμή αισθάνθηκες τόσο απροστάτευτος από τους ανθρώπους με τις παγωμένες καρδιές και αγκάλιασες σφιχτά με δάκρυα ικεσίας το μικρό εικόνισμά του… Βρέθηκε τούτο κάποτε με θαύμα άληστο στον βυθό κάτω από τον γκρεμό  τον μανιάτικο…
 

Ξημερώνει των Ταξιαρχώνε που έλεγε η γιαγιούλα μου... Με τα φτερά τους πετάει η ψυχή τέτοιες μέρες του Νοέμβρη. Άλλοτε σχίζουν τον αέρα και άλλοτε πάνω στα κύματα καλπάζουν, να φτάσουν ως εκεί που τους επικαλούνται οι κινδυνεύοντες… Λυτρωτές, παρακλήσεων και ειδήσεων διαβιβαστές, ιατροί ανιάτων, εθνών πρόμαχοι, υπερασπιστές διωγμένων, της δικαιοσύνης απονεμητές. Φτερακίζουν μαζί τους οι ψυχές των Ορθοδόξων απ’ τον Πανορμίτη ως τον Μανταμάδο και από την Θάσο ως το Θάρρι των Ροδίων και έπειτα ξανά πάνω ως τους Παμμεγίστους του Πηλίου και πιο ψηλά ως του Δοχειαρίου τους προστάτες θυρωρούς. Πετούν και πανηγυρίζουν οι ψυχές μας. Αντάμα με τον φύλακα Άγγελό του ο καθένας.
 
Σήμερα που γιορτάζει και αυτός, να μην τον λυπήσω… Πόσες τέτοιες μέρες του το υποσχέθηκα και παραβάτης έγινα και τον έθλιψα, ανάξιος δούλος της αγαθότητας του Κυρίου…
 
Νώντας Σκοπετέας
 
Το βίντεο είναι εδώ

Στη στροφή του δρόμου

 
Στη στροφή του δρόμου, εκεί  που ανταμώνουν τα κύματα και ο αέρας αλλάζει ρότα, σε έναν καιρό που πέρασε και χάθηκε μαζί με τα βαλς και τα λικνιστικά ταγκό της εποχής, ένας νέος άνθρωπος έβαλε τελεία και παύλα στο ημερολόγιο που κρατούσε, από τον Μάρτιο του 1924 μέχρι το Φθινόπωρο του 1925.
 

Με τον προικισμένο νου και το ευλογημένο χέρι του,  ο Alexandre Vallaury έβαλε όλη του την μαεστρία για να σχεδιάσει ένα κομψοτέχνημα με λεπτοδουλεμένες πτυχές και δεξιότεχνα παντρέματα, στην στρογγυλεμένη  με ευαισθησία, έτσι για να θωπεύει το μάτι, γωνία των Θεραπειών, εκεί, που  ως γνωστόν,  ο Πατριάρχης Αττικός, αιώνες πριν,  θεραπεύτηκε, εξ ου και η ονομασία του προαστίου. 
 
Λοιπόν,  στο παρά δίπλα κτίριο της Μητρόπολης Δέρκων,  στην γειτονιά του Αη-Γιώργη,  ξενοδοχείο Tokatlian, μπήκαν πινελιές με εκφραστικά χρώματα, εναρμονισμένες  με την φύση και το ζεύξιμο των αφρών που πήγαιναν, μιά από εδώ και μιά από εκεί. Παρέα με τα κουτσομπόλικα κύματα  που έως ότου βρουν τον θαλάσσιο δρόμο τους,  δεν παίρνουν ανάσα, ώσπου αισίως να περάσουν τις Συμπληγάδες  και να κατασταλάξουν στην Μαύρη Θάλασσα από την μιά πλευρά και να ακουμπήσουν φευγαλέα στον Κεράτιο, στην Προποντίδα του Μαρμαρά από την άλλη, οι πινελιές βάλθηκαν να απαθανατίζουν γενόμενα που δεν απογίνονται. 
 
Οι αφηγήσεις καταγράφονται αρχικά στην περιοχή που λεγόταν Μνηματάκια, στο Πέρα. Με τα μάτια της φαντασίας, βλέπω τον υπηρέτη του, Γιάννη, να ετοιμάζει τα πουκάμισα και τα κοστούμια της τότε εποχής για έναν γοητευτικό νέο κύριο, σκυμμένο πάνω από ένα τετράδιο και με μιά πένα στο περιποιημένο χέρι, να γράφει. 
 
Η εικόνα είναι όμορφη και η φαντασία αποφασίζει να  χαλιναγωγήσει το κάλπασμα και με βήμα σημειωτόν  να σταθεί  για λίγο σ' αυτήν πριν προχωρήσει σε επόμενες εικόνες.  Ζωγραφιές, με  Βοσπορίτικα νερά, βάρκες,  βαρκάδες και βαρκάριδες, καμάρες κάτω από τα αρχοντικά που παρασύρουν τον νου σε μυστικά της νύχτας, σε παραλίες με ηλιοβασιλεματα, στο άλλο  ξενοδοχείο,  περίφημο και αυτό, στην γειτονιά της Αγίας Παρασκευής αυτήν την φορά, σχεδιασμένο από τον ίδιο Λεβαντίνο αρχιτέκτονα,  Summer Palace, τα κάστρα, το ένα στην Ανατολή και το άλλο στην Δύση, διαδέχονται η μια μετά την άλλη. Η παρέλαση κατά μήκους και πλάτους της αστείρευτης  λαλίστατης, φιδίσιας και μαγευτικής λωρίδας που γεφυρώνει  αλλά και χωρίζει την μιά ήπειρο με την άλλη,  δεν δέχεται να σταματήσει και η φαντασία αφήνεται να κυλά ασταμάτητα.  
 
Και βλέπει τις Νύχτες του Βοσπόρου  να παίρνουν σάρκα και οστά μέσα από τις αράδες από τα λεγόμενα στο χαρτί του ενδεδυμένου  με τα γούστα της τότε  μόδας, τον (παρ' όλο που βαριέται αρκετά μερικές από τις εκδηλώσεις στις  οποίες έχει την υποχρέωση να παρευρίσκεται) comme il faut κύριο, να υποκλίνεται με άνεση στις  κυρίες και όχι μόνο που συχνάζουν στα κοσμικά σαλόνια, στα ντινέ και στις χοροεσπερίδες των  <αμπασάντων> και των <κονσουλάτων>, να περπατά τα καλντιρίμια της παλιάς Πόλης και τα πάρκα της, συντροφιά με μια ντελικάτη κοπελίτσα από ένα άλλο μακρινό μέρος το κόσμου. Κοιτάζει όσο πιο διακριτικά γίνεται και θέλοντας να μην διακόψει τα σιγοψιθυρίσματα τους στην βεράντα με θέα τα Ασιατικά παράλια που μισοφαίνονται κάτω από το σεληνόφως, αποσύρει το βλέμμα και το διευθύνει προς άλλη κατεύθυνση. Η θάλασσα, σε απόσταση αναπνοής, μουρμουρίζει συνοδεύοντας τα δοξάρια και τα κρινοδάκτυλα των μουσικών στα πλήκτρα.  Στο καλαίσθητο κτίριο, στην κυκλική γωνία που ο αέρας άλλαζε,  αλλάζει και δικαιωματικά θα αλλάζει  νυν και αεί όπως λέμε, μη αλλάζοντας ούτε γνώμη ούτε πορεία, λήγει η αφήγηση, τελειώνουν τα λόγια της κάθε μέρας. Η φαντασία μου λυπάται, θα επιθυμούσε άλλο τέλος, ένα τέλος  σαν αυτό που λεν τα  παραμύθια, <και ζήσαν αυτοί καλά...>.
 
Εκατον ένα έτη  διαβήκαν  από τότε που το περιποιημένο χέρι ζωγράφισε με λέξεις μιά χρονιά και κάτι και έδωσε τέλος στην εξιστόρηση μιας περιόδου, σημαδεμένης από ανεπανάληπτες στιγμές, στιγμές προσωπικές, ιδιαίτερες και συνάμα σημάδια που γράφουν ιστορία.
 
Ένα αντίγραφο σε μορφή μικρού βιβλίου ήρθε στα χέρια μου. Από έναν άνθρωπο  που γνώρισε  την Πόλη με την τωρινή Της ενδυμασία. Την Επτάλοφο όπως είναι σήμερα και τους ανθρώπους Της, τους λίγους Ρωμιούς  και μέσα στους λίγους που συντροφεύουν την Βλαχερνίτισσα,  τους εκλεκτούς που δεν το έβαλαν στα πόδια. <Ουκ εν τω πολλώ το ευ>. 
 
Πιστεύω πως την αγάπησε, επειδή την έζησε <δια ζώσης>, έστω και για λίγο,  μάρτυρας με τους οφθαλμούς της ψυχής του,  ένοιωσε και έπιασε τις αγωνίες, τις ευαισθησίες και τα χτυποκάρδια τους.  <Συ ο βλέπων μόνο κρίνε...> έγραψε ο Γεώργιος Ζαλόκωστας στο ποίημά του Η τυφλή ανθοπώλις. 
 
Το διάβασα σε μιά νύχτα. Τον ευχαριστώ που είχε την ευαισθησία να μου το στείλει, τον ευχαριστώ πολύ. Το ξαναδιάβασα και παρ' όλο που ό,τι και να κάνω, το τέλος της αφήγησης δεν θα αλλάξει, θα το ξαναδιαβάσω.
 
Νίκη Beales
 
Φθινόπωρο 2026
Ένας αιώνας και ένας μήνας μετά
Στο Μπάκινγχαμ, Αγγλία

Christmas stamps 2026

 
Royal Mail has unveiled its Christmas stamps for this year - featuring scenes from the Nativity.
 

The series of five stamps have been jointly created by graphic designer Gareth Howat and illustrator Rebecca Sutherland.
 
The stamps depict familiar scenes of Mary and Joseph travelling, baby Jesus, an angel, the shepherds and the Three Wise Men.
 
This year's collection marks the 60th anniversary of the first-ever Christmas special stamp.
 
Sutherland said it was an "absolute honour" to be given the opportunity to illustrate the Christmas stamps for the Royal Mail.
 
She said she has loved stamps since she was a child and had even collected them. "Being asked to create a set myself feels incredibly special," she added.
 
The Christmas stamps from recent years have featured snowy scenes of UK cathedrals, or lyrics from famous carols - although 2025 also showed scenes from the Nativity.
 
The first Christmas stamp collection came out in December 1966 after a children's art competition was announced by the then-postmaster Tony Benn.
 
David Gold, of Royal Mail, said: "We hope this year's Christmas stamps will add an extra touch of festive magic to the millions of greetings sent to family and friends at home and around the world."

Winter in Europe

 
This map gives the word for winter across Europe's languages, and the families are easy to pick out, with Winter and Vinter across the Germanic north, Zima through the Slavic east, and Hiver, Inverno and Invierno in the Romance west and south. The Latin word for winter was hiems, which is linked to the verb hibernare, meaning to pass the winter, and through it to the English word hibernate.
 

Hiems goes back to the same ancient Indo-European root as the Greek kheima, still visible in the modern Greek Cheimónas on the map, and the Old Church Slavonic zima, which makes the Slavic and Greek words cognates of the Latin one.