Το Νόμπελ της Χημείας…

 

…τα παράδοξα της φύσης και ο Θεός

 

Το φετινό Νόμπελ της Χημείας απονεμήθηκε στον 96χρονο Γάλλο καθηγητή Ανρί Καγκάν και στον 76χρονο Ιάπωνα καθηγητή Κένσο Σοάϊ. Ο Καγκάν ανακάλυψε τα παράδοξα σε χημικές ενώσεις που έχουν σχέση  με ζώντες οργανισμούς και φάρμακα και ο Σοάϊ προχώρησε στην πράξη τις ανακαλύψεις του Γάλλου καθηγητού. Πιο συγκεκριμένα οι δύο καθηγητές ανακάλυψαν  τα παράδοξα που συμβαίνουν στη φύση και στους  ζώντας οργανισμούς. Στο σώμα μας λ.χ. οι πρωτεΐνες συντίθενται από αμινοξέα, που υπάρχουν στη λεγόμενη «αριστερή» μορφή τους, και τα ίδια υπάρχουν και στη «δεξιά»  μορφή… Η διαφορά τους δηλαδή δεν είναι στη δομή της χημικής ένωσης αλλά στη μορφή της. Δηλαδή είναι όπως το δεξιό και το αριστερό χέρι μας, γι’ αυτό και το φαινόμενο ονομάστηκε διεθνώς «χειρομορφία», από τις ελληνικές λέξεις «χέρι» και «μορφή».
 
Το φαινόμενο της χειρομορφίας έχει συνέπειες πολύ συγκεκριμένες  στον οργανισμό του ανθρώπου. Όταν οι πρωτεΐνες δεχθούν εξωτερική επέμβαση θα αντιδράσει θετικά μόνο η μία από τις δύο μορφές τους. «Είναι εξαιρετικά σημαντική η εργασία  του Καγκάν και στη συνέχεια του Σοαΐ για την παραγωγή φαρμάκων, διότι ανακάλυψαν πως το ίδιο μόριο, στη δεξιά ή στην αριστερή μορφή του, μπορεί να έχει πολύ διαφορετικά βιολογικά αποτελέσματα» δήλωσε ο Ολιβιέ Ριάντ, καθηγητής του Πανεπιστημίου της Λουβαίν και πρώην φοιτητής του Καγκάν.
 
Το τραγικό γεγονός το οποίο έκαμε τον Καγκάν να επιτείνει την έρευνά του για τη διαφορετική συμπεριφορά των ίδιων βιοχημικών ενώσεων του οργανισμού, που έχουν χειρομορφία, και για την αντιμετώπισή αυτής της συμπεριφοράς  ήταν  τα τραγικά αποτελέσματα από τη χορήγηση του φαρμάκου  της θαλιδομίδης. Το 1957 η Γερμανική Εταιρεία Chemie Grunenthal, έθεσε σε κυκλοφορία το εν λόγω φάρμακο, ως πρωτοποριακό για τις εγκύους γυναίκες. Κατά τη δήλωση της Εταιρείας αυτές με τη χρήση του θα ηρεμούσαν και θα απέφευγαν τη ναυτία, τους εμετούς και άλλες δυσάρεστες καταστάσεις. Στην έρευνά τους βρήκαν μεν το δραστικό του φαρμάκου, αλλά δεν βρήκαν ότι ο βιοχημικός τύπος του ήταν χειρόμορφος και πως η μεν αριστερή μορφή του είχε αποτελέσματα  για τις εγκύους, ενώ η δεξιά του προκαλούσε σοβαρές δυσμορφίες και αναπηρίες στο νεογέννητο! Το σκάνδαλο ήταν τεράστιο, γιατί το γερμανικό εργοστάσιο που παρήγαγε την βλαβερή θαλιδομίδη προκάλεσε δυστυχία σε χιλιάδες οικογενειών παγκοσμίως.
 
Ο Καγκάν αναγνωρίζοντας ότι δεν μπορεί να εξηγήσει την προέλευση της χειρομορφίας των χημικών ενώσεων που αφορούν στον άνθρωπο προχώρησε στην έρευνα για χρήση ουσιών που να μεγιστοποιούν το αποτέλεσμα της επιλογής της καλής μορφής των χειρόμορφων χημικών ενώσεων. Με αυτή την έρευνα του βοήθησε σημαντικά στην έρευνα για την αποφυγή του συμβάντος με την θαλιδομίδη στην παραγωγή φαρμάκων.
 
Στο σημείο αυτό πρέπει να τονισθεί ότι επί χιλιάδες χρόνια οι χειρόμορφες βιοχημικές ενώσεις λειτουργούν φυσιολογικά στον άνθρωπο και στους άλλους ζώντες οργανισμούς με απόλυτη ακρίβεια και χωρίς επιπτώσεις στην υγεία του! Μόνο όταν ο άνθρωπος θέλησε να παρέμβει και να τις χρησιμοποιήσει προκλήθηκε η τραγωδία της θαλιδομίδης.
 
Όλα τα φάρμακα έχουν τις παρενέργειές τους, αλλά εγκρίνονται από τους Οργανισμούς Ελέγχου όταν το όφελος από την χρήση τους θεωρείται  ότι είναι πολύ μεγαλύτερο από την τυχόν ζημία που προκαλούν. Παράδειγμα είναι και τα εμβόλια που κυκλοφορήθηκαν κατά του κορωνοϊού. Από τα όσα έχουν δημοσιευθεί πολλές ζωές σώθηκαν, αλλά γεγονός είναι πως τα κέρδη των εταιρειών που τα παράγουν είναι τεράστια και οι παρενέργειες σε πολλές περιπτώσεις είναι σοβαρές, όπως φαίνεται στα ολίγα που έχουν δει το φως της δημοσιότητας... 
 
Ο επιστήμονας Καγκάν βρήκε τρόπο να χρησιμοποιούνται χειρόμορφες ενώσεις στα φάρμακα χωρίς επιπτώσεις στην υγεία του ανθρώπου, κάτι πολύ θετικό για τη θεραπεία ασθενειών. Όμως δεν μπόρεσε να εξηγήσει το γιατί από της δημιουργίας του ανθρώπου οι χειρόμορφες ενώσεις λειτουργούσαν άψογα αυτές, ενώ όταν αυτός παρενέβη προκάλεσαν τα γνωστά τραγικά αποτελέσματα.
 
Γενικά τα περί του σκοπού της ζωής και οι βαθύτερες αιτίες των φαινομένων δεν μπορούν να εξηγηθούν. Σχετικά ο Αμερικανός Νομπελίστας φυσικός και κβαντομηχανικός Ρίτσαρντ Φάινμαν είπε σε εκπομπή του BBC πως όταν ένας επιστήμονας ερωτάται το «γιατί» για κάποιο φαινόμενο απαντά  μόνο με το «πώς», καθώς το απόλυτο «γιατί» οδηγεί σε μια ατέρμονη σειρά ερωτημάτων χωρίς επιστημονική απάντηση. Και ο επίσης Νομπελίστας Ιταλός φυσικός και εφευρέτης του ασυρμάτου και της τηλεφωνίας Γκουλιέλμο Μαρκόνι δήλωσε για τη σχέση του με τον Θεό: « Η επιστήμη μόνη της δεν μπορεί να ερμηνεύσει πολλά πράγματα και προ πάντων το μυστήριο της ύπαρξής μας. Ποιοι είμαστε; Ποιος ο σκοπός της ζωής μας; Ο άνθρωπος επιδόθηκε  στην έρευνα των προβλημάτων αυτών, αλλά αυτά έως σήμερα μένουν άλυτα. Προσωπικά διακηρύττω με υπερηφάνεια ότι είμαι πιστός Χριστιανός. Πιστεύω στη δύναμη της προσευχής. Πιστεύω σε αυτήν όχι μόνο ως πιστός Χριστιανός, αλλά συγχρόνως και ως επιστήμονας». Διακήρυξη πίστεως υπέγραψαν και 222 κορυφαίοι Έλληνες επιστήμονες, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Ακτίνες» στο υπ’ αριθμόν 61-62 τεύχος του 1946.
 
Ο σεμνός και ταπεινόφρονας επιστήμονας Καγκάν ανακάλυψε κάτι  χρήσιμο για την υγεία του ανθρώπου, χρησιμοποιώντας την συνθετική οργανική χημεία. Έτσι διόρθωσε ένα σοβαρό λάθος ενός άλλου επιστήμονα… Μας δίνει και αυτός την ευκαιρία να σκεφθούμε όσα, μεταξύ άλλων, είπε ο Μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κυρός Χριστόδουλος στο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο, το οποίο διοργάνωσε υπό την αιγίδα του η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος στην Αθήνα, το 2000:
 
«Η αλήθεια είναι ότι ερωτήματα περί του αν η επιστήμη τελικά αναβαθμίζει τη ζωή, αν διευρύνει τους ορίζοντες της αναζητήσεως του ανθρώπου, αν αυξάνει την ευτυχία μας και βελτιώνει την γενικότερη ποιότητα ζωής, αν πρέπει να της επιβληθούν όρια και αν διέπεται από αρχές η έρευνα, είναι ερωτήματα που απασχολούν ευρέως τις κοινωνίες μας.
 
Η Εκκλησία ευνοεί την επιστήμη, αναγνωρίζοντας το γεγονός ότι κάθε ανακάλυψη αποτελεί διείσδυση στα μυστικά της θεϊκής σοφίας. Αντικρύζει όμως και μία κοινωνία που δεν διακρίνεται για την πνευματική ποιότητά της και την προσήλωσή της σε αρχές και αξίες, μια κοινωνία που έχει την ιδιότητα να γεννά περισσότερα προβλήματα από όσα λύνει, που χαρακτηρίζεται από παθολογικό εγωισμό και αλαζονεία, που στερείται από κάθε ίχνος αιώνιας προοπτικής».
 
Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Το φθινόπωρο στο Μετρό

 
Μια ιδιαίτερα όμορφη και αξιέπαινη πολιτιστική πρωτοβουλία συναντά κανείς στο Μετρό του Λονδίνου, όπου, ανάμεσα στις διαφημίσεις και τις καθημερινές ανακοινώσεις, αναρτώνται ποιήματα σπουδαίων δημιουργών της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Πρόκειται για το γνωστό πρόγραμμα Poems on the Underground, που προσφέρει στους επιβάτες μια μικρή ανάπαυλα από τη βιασύνη και την ένταση της καθημερινότητας. Έτσι, το μάτι του ταξιδιώτη ξεκουράζεται, ο νους ταξιδεύει και η ψυχή βρίσκει λίγες στιγμές γαλήνης και περισυλλογής. Στη φωτογραφία μας παρουσιάζεται ένα ποίημα της Έμιλυ Μπροντέ (Emily Brontë, 1818–1848), της σπουδαίας Αγγλίδας ποιήτριας και μυθιστοριογράφου, που έμεινε γνωστή κυρίως για το αριστουργηματικό μυθιστόρημά της Ανεμοδαρμένα Ύψη.
 

Το ποίημα έχει τον χαρακτηριστικό τίτλο «Fall leaves, fall» («Φύλλα του φθινοπώρου, πέφτουν») και αποτελεί έναν τρυφερό, λυρικό ύμνο στο φθινόπωρο και στον αέναο κύκλο της φύσης. Η ποιήτρια αντικρίζει με ιδιαίτερη ευαισθησία τα φύλλα που πέφτουν, τα λουλούδια που μαραίνονται και τις ημέρες που μικραίνουν, ανακαλύπτοντας ομορφιά ακόμη και στη μελαγχολία της εποχής. Εκεί όπου άλλοι βλέπουν φθορά και τέλος, εκείνη διακρίνει μια βαθύτερη αρμονία, μια ήρεμη χαρά και την υπόσχεση της ανανέωσης. Ακόμη και ο χειμώνας, με το χιόνι και τις σκοτεινές του νύχτες, γίνεται αφορμή για χαμόγελο και τραγούδι. Ένα μικρό αλλά υπέροχο ποίημα, που μας υπενθυμίζει ότι κάθε εποχή της φύσης, όπως και κάθε εποχή της ανθρώπινης ζωής, κρύβει τη δική της ξεχωριστή ομορφιά.
 
Φωτογραφία: Δρ. Αιμιλία Μωραΐτη

Ζει μέσα σου ο Χριστός;

 
Περνούν τα χρόνια και όλο παίρνουν… δυνάμεις, αντοχές, υπομονές… Οι αναστολές γίνονται βάρη αβάσταγα… οι αναβολές μονιμότητες…
 

Μα ακόμα η καρδιά πάλλεται και ο Χριστός περιμένει εκείνη την ρανίδα από δάκρυ… εκείνη τη στιγμή που η κεντήστρα συνείδηση θα σπάσει τα φίμωτρά της, να κραυγάσει το εγέρθητι και το ανάστα…
 
Ω εκείνη η στιγμή η μοναδική της αυτομεμψίας… του απολογισμού, της αυτοκριτικής, χωρίς προφάσεις και βολεψά άλλοθι… Και εκείνες οι ερωτήσεις της… Αγαπάς τον Χριστό; Ζεις τον Χριστό; Ζει μέσα σου ο Χριστός;
 
Πόσο καιρό τα αποφεύγεις αυτά τα ερωτήματα αδελφέ μου, ταλαίπωρε εαυτέ μου; Και αναβάλεις την απάντηση, και κοιτάς οπουδήποτα αλλού παρά μέσα σου, στα κατάβαθά σου; Δεν σε αγαπώ και δεν ζεις μέσα μου Χριστέ… μου!
 
Σκληρός ο λόγος τούτος, αλλά… μαλάκωσε με μιας η καρδιά, σαν πρόφερες αυτό το κτητικό δίπλα του… Χριστέ μου! Έγινε η αρχή… έστω και τώρα που πέρασαν χρόνοι και καιροί νεκροί και ξερικοί… Έπεσε η πρώτη στάλα, βρέθηκε η πρώτη χαρμάδα να παρεισδύσει Εκείνος μέσα σου να ζήσει εντός σου… Αν το θελήσεις, θα σε αξιώσει κάποτε να ψελίσεις: … ζῶ δέ οὐκέτι ἐγώ, ζῇ δέ ἐν ἐμοί Χριστός… Διώκτης του ήταν εκείνος που το πρωτοείπε… Γίνε μιμητής του… Και συσταυρώσου… μην Τον ανασταυρώνεις…
 
Νώντας Σκοπετέας
 
Το βίντεο είναι εδώ

Μόνο εκεί

 
Μόνο εκεί
 

Που κρατώντας την Εσθήτα Της τη θάλασσα θωρεί,
ξέρει στα φυλλοκάρδια Της πάντα να καρτερεί.
στα γόνατα που έμαθε ψιθύρους να λικνίζει
όταν το Χαίρε έρχεται και βρέφη νανουρίζει.
Κληρονομιάς θησαύρισμα και δεν θα το αφήσει.
 
Αν όμως κάποτε το άφρισμα, του κύματος θα σβήσει,
και αν απ’ την Ανατολή φως πια δεν θα ξυπνήσει
και αν τ’ αστέρια του ουρανού παντοτινά χαθούν
και χρώματα της Ίριδος δεν θα φανερωθούν,
αν τα πουλιά σιωπήσουνε λαλιά μην ακουστεί
κι αδειάσει ο Κεράτιος κι ο Βόσπορος στερέψει
κι όταν βραδιάσει ο ήλιος δεν πάει να βασιλέψει,
αν τα βουνά μαυρίσουνε και λιώσουνε τα χιόνια,
μέσ’ στους αιώνες από παλιά, από χιλιάδες χρόνια.
 
Και αν πιά δεν θα κτίζονται από τα χελιδόνια
φωλιές την Άνοιξη στις κόγχες και στα κλώνια,
κι άμα σωπάσει ο βοριάς κι η μέρα δεν χαράζει
και αν της γης η βλάστηση παγώσει σαν χαλάζι,
και αν τα όρη αρχινούν περίπατο να κάνουν
κι οι αστραπές τις λάμψεις τους για πάντα να τις χάνουν,
 
Εάν χαθούν οι ποταμοί και οι άνεμοι κοπάσουν
και οι βροντές τα σύννεφα δεν θα διαπεράσουν,
εάν χαθούν παντοτινά όλοι της άμμου οι κόκκοι
και στης στεριάς τα χώματα βουλιάξουν όλοι οι λόφοι,
κι αν από τους επτά ο ένας σαν θα λείψει
και αν από όλους τους πιστούς χαθεί για πάντα η πίστη
κι όταν ο ορίζοντας τη γη ποτέ πια δεν ζυγώσει
και τα χωράφια δεν θα υπάρχει πιά, χέρι να τα οργώσει,
και αν το φως του φεγγαριού πάψει να σελαγίζει
κι όταν η Άνοιξη απ' ευωδιές πια δεν θα πλημμυρίζει.
 
Και αν η γη απρόσμενα αδειάσει από διαβάτες
κι ολότελα ερημωθούν του κόσμου όλες οι στράτες,
μα αν ο Πλάστης ορατών κι αυτών των αοράτων
με μιά μονοκοντυλιά θέλει να τ' αφανίσει,
και πρωτοστάτη Άγγελο στείλει να Της μηνύσει
θα υπακούσει πρόθυμα, θα’ ναι το θέλημά Του.
Τότε η Κυρά των Βλαχερνών το πέπλο Της θ’ αφήσει
από τα χέρια Της στη γη, με λύπη να κυλήσει.
Τότε μονάχα θα δεχτεί πως ο καιρός επέστη
τον μήνα που ήταν Αύγουστος, Εξακόσια είκοσι έξι,
να τον ξεγράψει ριζικά, με πλήρη παρρησία
πιστεύοντας πως αυτό δεν ήταν τίποτα,
παρά μια οπτασία!
 
Αυτά όμως δεν γίνονται ούτε και ομιλούνται
και η Παναγιά μας Δέσποινα το έχει πιά συνήθεια
να προφυλά, να μαρτυρά της Πόλης την αλήθεια.
Την Πόλη, που για αυτήν γράφτηκαν τόσοι και τόσοι στίχοι
κάστρα, παλάτια χτίστηκαν εκεί κοντά στα τείχη,
παρ’ όλο που κατά καιρούς απ’ τους σεισμούς κλονίζεται, 
σείεται η Βασιλεύουσα, μα δεν καταποντίζεται.
 
Κι όπως Της ανατέθηκε κι όπως Θεός ορίζει
και με τον νου και την καρδιά πάντα θα την φροντίζει.
 
Της σιγουριάς είν’ φύλακας, ακοίμητο λυχνάρι
τους ναυαγούς φωτίζοντας, σήμα Της το Φανάρι,
που μέρες και απόβραδα, νυχτιές και χαραυγή
πόνου και θλίψης είν’ γιατρειά, αστείρευτη πηγή, 
το βλέμμα Της είν’ βάλσαμο, με πλήρη ευφροσύνη,
εκεί που πάλλει η καρδιά, εκεί στην Ρωμιοσύνη.
 
Στους λίγους που είναι αμέτρητοι, η σκέπη Της ελπίδα
στα βέλη που τους απειλούν μοναδική ασπίδα.
Αγάπη και παρηγοριά, χαρίζει πέρα ως πέρα,
απλόχερα κι απ’ την ψυχή, μοναδική μητέρα.
 
Είναι ο ήλιος της νυχτιάς μέσα στην σιγαλιά 
αγάπης καταφύγιο, στοργή και αγκαλιά.
Της Πόλης που στα πόδια της, της Προποντίδας η αύρα
έρχεται συνδρομήτρια για να διωχθούν τα μαύρα
που όταν τα όρνια τ’ άγρια τον ουρανό μαυρίζουν
του τόξου του ουράνιου οι ακτίνες την φωτίζουν  
σ’ όποια σταγόνα της βροχής, σ’ όποιο τ’ αγέρα χάδι
σε κάθε ρέμα, ρεματιά, κλαδί και παρακλάδι,
κάθε γωνιά και σπιθαμή, λίθο και κάθε βράχο
Πόλη της γης και τ’ ουρανού, Πόλη του ΤΗ ΥΠΕΡΜΑΧΩ!
 
Κυρά μας Βλαχερνίτισσα, με τον Σταυραετό
την Πόλη σαν τα μάτια Σου
κρυφό μου φυλαχτό!
 
 
Νίκη Beales

Χίλια τετρακόσια χρόνια μετά

Αφιέρωμα στον Ιμβριολάτρη και Φυσιολάτρη Πατριάρχη μας
για τα τριάντα πέντε χρόνια στον Οικουμενικό Θρόνο
 
Buckingham, Αγγλία 2026

Parthenon

 
The Parthenon has watched Athens change for nearly 2,500 years.
 

In the 5th century BC, it stood in the full splendour of Classical Greece, with sculpted details and painted elements that made the Acropolis far more colourful than many imagine today.
 
Now, even in ruin, it remains one of the most powerful symbols of Greek history and identity.
 
One sacred hill. Two very different centuries. One Greek legacy that still stands.

Κωνσταντινούπολη - Istanbul

 

Μία πόλη, δύο αυτοκρατορίες

 

Έκθεση στο μουσείο Victoria & Albert του Λονδίνου

 

Mια σημαντική έκθεση που εγκαινιάζεται τον Νοέμβριο του 2026 και θα εξερευνήσει 1.600 χρόνια εξαιρετικής καλλιτεχνικής δημιουργίας σε μία από τις πόλεις με τη μεγαλύτερη επιρροή παγκοσμίως.
 
Τα εισιτήρια είναι πλέον διαθέσιμα.

Crowns

 
Crowns were more than symbols of wealth and royalty. They represented power, religion, legitimacy and the identity of some of history’s greatest empires.
 

From the British and Byzantine Empires to the Mughal, Ottoman, Roman, Qing, Japanese and Inca Empires, royal headpieces reflected the culture, beliefs and political power of their rulers.