Iconography in Bristol

 
"By the Light of Tabor: The Making and Meaning of Icons" is an illustrated talk by Orthodox iconographer Presbytera Tamara Penwell held at the Clifton RC Cathedral of Sts Peter and Paul in Bristol.
 

The event will take place at The Apostle Room, Clifton Cathedral, Clifton Park, Bristol, BS8 3BX, today at 7:00 pm (refreshments available from 6:30 pm).
 
Free entry, no booking necessary (limited seating).
 
There will be an opportunity to purchase cards and icons following the presentation.
 
Presbytera said:
 
“It is an honour to have been invited to speak in the (RC) Clifton Cathedral of Sts Peter and Paul in Bristol (UK), BS8 3BX.
 
The details of the talk are in the poster. If you are in the Bristol area and are interested, I hope to see you”.

Με το καλό να ξαναέρθει...

 
Από την Πόλη,  που παρ’ όλoυς τους αιώνες που έχει στο βιογραφικό της, την Πόλη που ποτέ της δεν παλιώνει, αλλά γηράσκει αεί  διδασκόμενη και μας διδάσκει και εμάς, ήρθε σαν καλός πατέρας που αγαπά τα παιδιά του, ήρθε μια μέρα μετά την Υψωση, να μας δει και να Τον δούμε και να τα πούμε.
 

Και τα είπαμε, όσα μπορεί να πει κανείς σε λίγες μέρες.
 
Φύσηξε Φαναριώτικος αέρας στην γιαγιά Αλβιώνα, αρχής γενομένης το Λονδίνο. Εκφράζοντας αγάπη και αφοσίωση στο περιβάλλον που περιτριγυρίζει τον άνθρωπο και τα δικαιώματά του, ο ακούραστος Παναγιώτατος, μας είπε λόγια που μας παροτρύνουν σε σκέψη και περισυλλογή. 
 
Χαρήκαμε την συντροφιά και το χαμογελαστό Του πρόσωπο. μας ζέστανε την καρδιά.  Συνδειπνήσαμε μαζί το βράδυ του Αγίου Νικήτα, ονομαστήρια του Αρχιεπισκόπου μας, με συνδαιτυμόνες τις πολλές θυγατέρες-Κοινότητες της  Αρχιεπισκοπής Θυατείρων και Μεγάλης Βρετανίας που αποτελούν ένα ακμάζων ζωντανό κύτταρο Ορθοδοξίας, ανάμεσα στις  Επαρχίες του Οικουμενικού Θρόνου στην οικουμένη.  Σωματεία και Σύλλογοι και Σύνδεσμοι, Κλήρος και λαός  κατέκλυσαν τον χώρο. Γεμάτη η αίθουσα από πλήθος, που έσπευσε να δηλώσει την παρουσία του και να εκφράσει σεβασμό και αγάπη.
 
Πήγε και αλλού, εκτός Λονδίνου, σε άλλα μέρη για να τα ευλογήσει και να Τον τιμήσουν. Τόσο δικός μας όσο και Οικουμενικός ο Πατέρας και Αρχηγός της δικής μας πίστης, ο, συν Θεώ, Ιμβριολάτρης και λάτρης της φύσης μας έδωσε χαρά και αγαλλίαση διπλή με τον Αγιασμό για την αρχή του Ακαδημαϊκού Έτους στην "Ακαδημαϊκή" πόλη της Οξφόρδης, δίνοντας πρόσβαση σε όλους, ιδίως σε όσους δεν το γνωρίζουν, στο έθιμο που το κρατά με αγάπη η Ρωμιοσύνη όπου και να βρίσκεται, ομολογώντας τα ήθη σφιχταγκαλιασμένα  με την παράδοση και την θρησκεία. 
 
Με το καλό να ξαναέρθει.
 
Νίκη Beales
Μπάκινγχαμ, Αγγλία
Σεπτέμβριος 2026
 
Photo by Alexios Gennaris

Εγκυμοσύνη ζώων

 
Το ζωικό βασίλειο παρουσιάζει μια εντυπωσιακή ποικιλία ακόμη και σε μια τόσο θεμελιώδη λειτουργία της ζωής, όπως είναι η κύηση και η αναπαραγωγή. Όπως φαίνεται στο εικονίδιο, η διάρκεια της εγκυμοσύνης διαφέρει σημαντικά από είδος σε είδος: από περίπου έναν μήνα στο κουνέλι και δύο μήνες στη γάτα και στον σκύλο, μέχρι πολλούς μήνες στα μεγαλύτερα θηλαστικά. Ιδιαίτερα εντυπωσιακός είναι ο ελέφαντας, του οποίου η κύηση διαρκεί περίπου 22 μήνες, μία από τις μεγαλύτερες περιόδους κύησης μεταξύ των χερσαίων θηλαστικών.
 

Οι διαφορές αυτές συνδέονται με τη βιολογία, το μέγεθος, την ανάπτυξη του εμβρύου και τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε είδους. Οι αριθμοί του πίνακα είναι κατά προσέγγιση, αφού η διάρκεια μπορεί να παρουσιάζει διακυμάνσεις ακόμη και μέσα στο ίδιο είδος. Ωστόσο, η σύγκριση είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και μας θυμίζει πόσο διαφορετικούς τρόπους έχει αναπτύξει η φύση για τη γέννηση και την ανάπτυξη της νέας ζωής.

Why Cyprus?

 
Yesterday, after the morning Divine Liturgy, at the Greek Orthodox Church of Sts Peter and Paul in Bristol, we had the opportunity to welcome our Community friend Mr. Richard Devereux, a Lawyer, Poet and Philhellene, who gave us a very interesting and informative talk, on “Why Cyprus?”.
 

Many people from the local Community attended the talk, which was the 5^th in the series of Cultural Talks for 2026. At the end of the talk some people asked questions and then the Parish Priest Fr. Anastasios offered to Richard a poetry book as well as a bottle of wine.

 
The video with the talk is here

Συνοδοιπορία με τον Ιησού

 

ΚΗΡΥΓΜΑ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΥΨΩΣΙΝ

(20^η Σεπτεμβρίου 2026)

 

Η Κυριακή μετά τη Δεσποτική Εορτή της Παγκοσμίου Υψώσεως του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, υποστηριζόμενη από τα ιερά κείμενά της, αγιογραφικά και υμνολογικά, μας υπενθυμίζει και μας υπογραμμίζει τη μεγάλη σημασία και την ιερή αξία που έχει ο τίμιος Σταυρός στην πνευματική ζωή των ανθρώπων.
 
Το ευαγγελικό ανάγνωσμα της ημέρας μας αναφέρει σπουδαία θέματα της Ορθόδοξης Πνευματικότητας, τα οποία οφείλουμε να γνωρίζουμε, να μελετούμε και να ενστερνιζόμαστε. Μεταξύ αυτών είναι ο τίμιος Σταυρός, η συνοδοιπορεία με τον Ιησού, η σωτηρία της ψυχής και η συμμετοχή μας στην εκκλησία, ως βασιλείας του Θεού επί της γης.
 
Μία από τις γνωστότερες και εξόχως σημαντικές -εκκλησιαστικά και πνευματικά- φράσεις και προτροπές του Κυρίου μας προς τους ανθρώπους, περιλαμβάνεται στο ανάγνωσμα αυτό και έχει ως εξής:
 
«...ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἀκολουθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι» (Μάρκ. 8, 34)!
 
Ο σπουδαίος Καθηγητής Θεολογίας και ερμηνευτής των Αγίων Γραφών αείμνηστος Παναγιώτης Τρεμπέλας μεταφράζει και παραφράζει το εν λόγω κείμενο ως εξής:

«Εκείνος που θέλει να γίνει οπαδός μου και να με ακολουθεί ως μαθητής μου, ας διακόψει κάθε φιλία και σχέση με τον διεφθαρμένο από την αμαρτία εαυτό του κι ας λάβει την σταθερή απόφαση να υποστεί για εμένα όχι μόνο κάθε θλίψη και δοκιμασία αλλά ακόμα και σταυρικό θάνατο και τότε ας με ακολουθεί μιμούμενος το παράδειγμά μου»!
 
Με την πρόσκληση και παραίνεση αυτή, καθίσταται απόλυτα σαφές τι προτείνει, τι ζητάει και τι ακριβώς επιθυμεί ο Κύριος από τους χριστιανούς.
 
Κατ’ αρχάς είναι πολύ ιδιαίτερο και θα λέγαμε και συγκινητικό το ότι ο Ιησούς δεν πιέζει, δεν βιάζει και δεν υποχρεώνει κανέναν να είναι μαζί του. Αν θα επιθυμούσαμε να χρησιμοποιήσουμε σύγχρονη ορολογία, θα λέγαμε πως ο Χριστός μας δεν εξαναγκάζει τους ανθρώπους αλλά προσκαλεί να τον ακολουθήσουν εθελοντικά.
 
Μάλιστα, ο Θεοφύλακτος, αναφέρει χαρακτηριστικά πως: «Επί γαρ αγαθά καλώ, ουκ επί κακά, ίνα και αναγκάσω. Ώστε ει τις ου θέλει, ουδέ άξιος εστι τούτων»!
 
Σε αυτή την ευαγγελική πρόταση βρίσκουμε, και μάλιστα δύο φορές, το ρήμα ακολουθώ. Αυτό σημαίνει πως όποιος επιθυμεί να είναι μαθητής του Χριστού και να πορεύεται με γνώμονα τον χριστιανικό τρόπο ζωής, οφείλει να Τον ακολουθεί, όπως το πρόβατο τον ποιμένα, όπως ο δούλος τον Κύριο, όπως ο στρατιώτης τον αξιωματικό του. Να Τον ακολουθεί δε, με αφοσίωση κι εμπιστοσύνη, ακόμα και μέσα από τις διάφορες σταυρικές δοκιμασίες, έτσι ώστε να αξιωθεί να Τον ακολουθήσει και στη δόξα Του.
 
Ένα αρκετά δύσκολο σημείο της νουθεσίας αυτής του Κυρίου είναι να απαρνηθούμε τον εαυτό μας. Κι εδώ δεν μιλάμε για απάρνηση ενός και μόνον στοιχείου της προσωπικότητάς μας, κάποιας ίσως εφάμαρτης συνήθειάς μας, αλλά ολόκληρου του εαυτού μας, συντασσόμενοι με τον Παύλειο λόγο, «Ζῶ δὲ οὐκέτι ἐγώ, ζῇ δὲ ἐν ἐμοὶ Χριστός» (Επιστολή προς Γαλάτας 2, 20). Δηλαδή, δεν θα ζούμε εμείς μέσα στο σώμα και στην όλη φύση μας, αλλά θα κατοικεί μέσα μας ο ίδιος ο Κύριος κι έτσι όλες μας οι σκέψεις και οι πράξεις θα είναι κυριολεκτικά αγιασμένες και χριστοκεντρικές.
 
Όμως αυτή η πορεία, η συμπόρευση με τον Ιησού, είναι οδός μαρτυρίου και σταυρικής θυσίας. Καλούμαστε να διακόψουμε κάθε επαφή με τον παλαιό εαυτό και τον πρότερο τρόπο ζωής μας και να λάβουμε την απόφαση της αλλαγής και της μεταμόρφωσης, συμμορφούμενοι προς το υπόδειγμα του εσταυρωμένου Κυρίου, υποτασσόμενοι στο πανάγιο θέλημά Του και υπομένοντες όλες τις θλίψεις και δοκιμασίες, που υπονοούνται από τον Σταυρό.
 
Το ιερό αυτό σημείο του Σταυρού, η ανάληψη του συγκεκριμένου χριστιανικού τρόπου ζωής, που έχει οπωσδήποτε τις δυσκολίες του, είναι θα λέγαμε ο κοινός κλήρος των τέκνων του Θεού. Είναι η ευλογία της χάριτος του Θεού στη ζωή των χριστιανών. Είναι αυτό που μας ορίζει και μας προσανατολίζει ως χριστιανικές προσωπικότητες, που βαδίζουμε την οδό του καθήκοντος, του φωτός και της θέωσης.
 
Αμήν.
 
Πρωτοπρ. Αναστάσιος Δ. Σαλαπάτας
 
ΠΗΓΗ: Λόγος Κυρίου, Ι.Α. Θυατείρων & Μ.Β., Αρ. 351, 20/9/2026, σσ. 2-3

Δύο φίλοι

 
Κάποια στιγμή δύο φίλοι τσακώθηκαν και ο ένας από τους δύο έδωσε ένα χαστούκι στον άλλο.
 

Αυτός ο τελευταίος, πονεμένος, αλλά χωρίς να πει τίποτα, έγραψε στην άμμο:

ΣΗΜΕΡΑ Ο ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΜΟΥ ΦΙΛΟΣ ΜΕ ΧΑΣΤΟΥΚΙΣΕ.
 
Συνέχισαν να περπατούν μέχρι που βρήκαν μια όαση όπου αποφάσισαν να κάνουν μπάνιο.
 
Αλλά αυτός που είχε φάει το χαστούκι παραλίγο να πνιγεί και ο φίλος του τον έσωσε.
 
Όταν συνήλθε, έγραψε πάνω σε μια πέτρα:
 
ΣΗΜΕΡΑ Ο ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΜΟΥ ΦΙΛΟΣ ΜΟΥ ΕΣΩΣΕ ΤΗ ΖΩΗ.
 
Αυτός που τον είχε χαστουκίσει και στη συνέχεια του έσωσε τη ζωή, τον ρώτησε:
 
Όταν σε χτύπησα, έγραψες πάνω στην άμμο, και τώρα έγραψες πάνω στην πέτρα. Γιατί?...
 
Ο άλλος φίλος απάντησε:
 
"Όταν κάποιος μας πληγώνει, πρέπει να το γράφουμε στην άμμο, όπου οι άνεμοι της συγνώμης μπορούν να το σβήσουν.
 
Αλλά όταν κάποιος κάνει κάτι καλό για μας, πρέπει να το χαράζουμε στην πέτρα, όπου κανένας άνεμος δεν μπορεί να το σβήσει".

Άσωμεν...

 
Όταν και μόλις δοθεί η ευκαιρία. Και η Γιορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού στα μισά του Σεπτέμβρη αυτό έπραξε προσφέροντας όπως <άδομεν ασμένως> ακολουθώντας τα <Κύριε Ελέησον> του λαού και το  απολυτίκιο της Εορτής διά στόματος ψαλτών στο ψαλτήρι. 
 

Ευωδιαστός ο Βασιλικός βασιλικός, σγουρός κατά προτίμηση ή πλατύφυλλος, γεμάτος υπομονή, περιμένει ολόκληρο το καλοκαίρι μέσα στην γλάστρα να τον πάρει αγκαλιά η νοικοκυρά που με τόση αγάπη τον φρόντιζε για να τον πάει στην Εκκλησιά. Να τον παραδώσει στον καντηλανάφτη, πρωί-πρωί,  αν δεν τον πήγε από παραμονή, <για Τον Σταυρό στον δίσκο>. Σαν δώρο, ας πούμε,  για την Γιορτή Του. Συνοδός Του  από τον καιρό της Αγίας Ελένης, όπως λέει η παράδοση και από όσο ξέρουμε από τα βιβλία και από αυτά που έλεγαν  (μπορεί και να τα λένε ακόμα) οι γιαγιάδες. Γιορτή  από τις μεγάλες και τις πιό όμορφες που μιλούν στην καρδιά, στο τέλος του θέρους, πριν κιτρινίσουν τα φύλλα στα δέντρα και εμφανιστούν οι κοκκινολαίμηδες στα κλαριά τους.
 
Πηγαίνει ο κόσμος στην Εκκλησιά της γειτονιάς του μια τέτοια μέρα και αν δεν έχει στην γειτονιά του, πηγαίνει σε μιά άλλη.  Αθρόα προσέλευση. Να ακούσει  το ασματικόν «Άγιος ο Θεός...» και να δει τους λαμπαδούχους και τα Εξαπτέρυγα να προπορεύονται, τον Λειτουργό να κρατά ψηλά Τον Σταυρό, στην μέση του στολισμένου δίσκου με τα τρια αναμμένα κεριά, για να Τον τοποθετήσει τελικά στο Δισκέλι. Και να ψάλλει μαζί με άλλους « Σώσον Κύριε τον λαόν σου». Γεμίζουν οι Ναοί αυτή την μέρα, γέμισε και η δική μας. Μοίρασε ο Παπάς Βασιλικό μαζί με το Αντίδωρο.
 
Όπως οι συν-εκκλησιαζόμενοι πήρα και εγώ το μερτικό μου. Ένα μικρό κλαδάκι που μέσα στο νερό θα ριζώσει για να φυτευτεί αρχικά σε ένα μικρό γλαστράκι και μετά σε μεγαλύτερο ώσπου να έρθει η ώρα για πιό μεγάλη γλάστρα. Mε λίγο νεράκι, φροντίδα και κανάκεμα στο περβάζι της κουζίνας, θα ξεχειμωνιάσει. Θα φουντώσει το κλαδάκι, θα πάρει τα επάνω του για να το βρει το ερχόμενο καλοκαίρι μεγαλωμένο και δυναμωμένο με την αίσθηση πλήρη για τον προορισμό του. Την συμβασιλεία του στον δίσκο με τα τρία κεριά με τον Σταυρό.
 
Αυτά έκανε η θεία μου, και το μικρό ταπεινό βότανο της γής άρχιζε την δική του ιστορία, σαν οικογενειακό δέντρο από την μια γενιά στην άλλη, δίχως οικόσημο. Όνομα και επώνυμο, ένα και αυτό: Βασιλικός. Διακριτικός και ταπεινός που δεν επιδιώκει την προβολή του. Ένα ελαφρό απλό ακούμπισμα αρκεί για να γίνει αντιληπτός και να δεσπόσει τον χώρο που βρίσκεται, σαν πραγματικός άρχοντας. 
 
Λέγεται πως το καλύτερο φιλοφρόνημα είναι η μίμηση και ακολουθώ το παράδειγμα της αδελφής της μάνας μου, με την αρμόζουσα ευλάβεια παρακολουθώντας από κοντά τον λεπτό μίσχο μέσα στο γυάλινο ποτηράκι,  να γεννά τρυφερές λευκές ρίζες για να βλαστήσουν αργότερα. Σαν έναν μικρό πρίγκιπα που μεγαλώνοντας θα γίνει βασιλιάς, όπως λεν’ τα παραμύθια.
 
Η σκέψη της αγαπημένης μου θείας με φέρνει στα μονοπάτια που κάθουνται αναπαυτικά στα πούπουλα της αλησμόνητης αλήθειας. Στις αγριοκαστανιές του Ροσινιόλ, στις κουκουναριές στα ψηλά μέρη του τόπου μου, στο κλειστό, πλέον, και βουβό Σχολείο μου, στην κυρία Ασπασία με τα γελαστά μάτια πίσω από τα ματογυάλια της να κτυπά τον <κώδωνα> στο πλατύσκαλο και στα νερά του Βοσπόρου να θωπεύουν τις βάρκες στο λιμανάκι. Εκεί που στα χρόνια τα αλλοτινά,  ο Πατριάρχης Αττικός βρίσκοντας γιατρειά,  μετονόμασε το παραλιακό προάστιο στο οποίο έκανα τα πρώτα μου βήματα,  από Φαρμακεία σε Θεραπεία.  
 
Πολλά τα μονοπάτια της σκέψης στα Θεραπειά με την Αγία Παρασκευή και τον άδικα κατεδαφισμένο Αη Γιώργη, που η πολυκαιρία τα έκανε να αποκτούν δικαιώματα με το κάθε ένα να νομίζει πως έχει προτεραιότητα. Σε ένα από αυτά βλέπω δύο  παπαδάκια, τον Νίκο της θείας Ελένης, τον Γιαννάκη του θείου Μόρφη, και ένα τρίτο, τον Άκη (μετέπειτα Μητροπολίτη Ικονίου Θεόληπτο, που πρόσφατα έφυγε για άλλα μονοπάτια), να προπορεύονται με τα Εξαπτέρυγα και τις Ντόλτσες και σε ένα άλλο, με τον Νίκο απέναντι στον Δεσποτικό Θρόνο, <Κέλευσον Δέσποτα...> και ο Δέρκων Ιάκωβος, και αυτός με γελαστά μάτια πίσω από τα ματογυάλια, να τείνει το δεξί του χέρι για ασπασμό. Το μουρμουρητό της θάλασσας συντροφιά στην συναυλία των ασμάτων, πότε σιγανό, πότε θλιμμένο και πότε οργισμένο, ανάλογα με τα κέφια της, θάλασσα είναι αυτή, απαραίτητη παρουσία στην όχθη του γιαλού. 
 
Παιδί της θάλασσας, γέννημα - θρέμμα της Πόλης, αθεράπευτα Θεραπειανή, και με Ιμβριώτικες σταγόνες στις φλέβες μου, παιδί της Επαρχίας Δέρκων, από τον Βόσπορο βρέθηκα και ρίζωσα στην Επαρχία Θυατείρων, σε ένα κομμάτι γης της Αγγλίας, Της μοίρας τα γραμμένα. Επαρχία η μία, επαρχία και η άλλη. Φτάνει να κρατιούνται οι παραδόσεις όσο γίνεται για να μην φτάσει κάποιος να αναγνωρίσει τον εαυτό του  σαν έναν Ποσειδωνιάτη ανάμεσα στους Ποσειδωνιάτας του χρυσόστομου Κ. Καβάφη, που είχαν χάσει τα νερά τους. 
 
Φροντίζοντας να μην λησμονιούνται αυτές οι παραδόσεις ταξιδεύουμε μέσα σε μια κιβωτό με την συντροφιά τους. Και  όταν έρχονται οι Μεγάλες Μέρες τις μοιραζόμαστε με όσους νιώθουν την ανάγκη της μοιρασιάς. 
 
Γιορτή μεγάλη και πάλι. Γέμισε ο Ναός, Δύο οι Πολιούχοι Άγιοι του, ο Στυλιανός με το μωρό στα χέρια και ο Αμβρόσιος. Και σε μια γωνίτσα, η  Βλαχερνίτισσα Παναγιά στο Παρεκκλήσι Της. Το Δισκέλι στο κέντρο του Σολέα αναμένει. Γνωστοί, άγνωστοι, δικοί και ξένοι, ενορίτες και μη, αναμένουν και αυτοί με τα μάτια έτοιμα να σηκώνουν το βλέμμα τους όταν ο Σταυρός θα αποχωρίζεται την αγκαλιά του Βασιλικού με τον δίσκο και τα τρία κεριά για δουν την 'Υψωση Του. 
 
Άσωμεν...
 
Νίκη Beales
Της Υψώσεως Του Σταυρού 2026
Μπάκινγχαμ, Αγγλία