Η Ουγγρική Επανάσταση και η ελληνική διανόηση

 
Στις 23 Οκτωβρίου συμπληρώθηκαν εβδομήντα χρόνια από την έναρξη της επανάστασης στην Ουγγαρία κατά του ολοκληρωτικού κομμουνιστικού καθεστώτος. Κατά τον σημαντικό και γενναίο έναντι του κομμουνισμού διανοούμενο Κώστα Παπαϊωάννου ήταν μέχρι τότε «η μόνη επανάσταση του 20ού αιώνα, που σφραγίστηκε αληθινά από την ένωση της σκεπτόμενης ανθρωπότητας και της πάσχουσας ανθρωπότητας, που ζητούσε ο Μαρξ, ήταν η εξέγερση που ένωσε διανοουμένους, εργάτες και αγρότες της Πολωνίας και της Ουγγαρίας και τους όρθωσε εναντίον του ταυτόχρονα ιδεολογικού, πολιτικού και οικονομικού δεσποτισμού των οπαδών του “ορθοδόξου μαρξισμού”…. Και πρόσθεσε: «Δεν χρειάστηκε πολύς καιρός στους Ούγγρους διανοούμενους και εργαζόμενους για να συνειδητοποιήσουν την “αλλοτρίωση” που τους επέβαλλε ένα “καθεστώς νορμών”, που το χαρακτήριζε ο παραλογισμός και η τυραννία, τόσο στο πεδίο της διανοητικής όσο και στο πεδίο της υλικής παραγωγής. Και εκείνη που πρώτη εξεγέρθηκε ήταν η Ένωση Συγγραφέων: η πάλη της “σκεπτόμενης ανθρωπότητας” για την αλήθεια προηγήθηκε της πάλης της  “πάσχουσας ανθρωπότητας” για την ελευθερία».
 

Υπενθυμίζεται ότι η Ουγγρική Επανάσταση ξεκίνησε ειρηνικά από φοιτητές, που ζητούσαν εθνική και οικονομική ανεξαρτησία. Την επομένη ημέρα προστέθηκαν οι εργάτες, ήρθαν κατόπιν οι στρατιώτες, που συναδελφώθηκαν με τους φοιτητές και τους εργάτες, μετά οι δημόσιοι υπάλληλοι και τέλος το σύνολο των διανοουμένων της χώρας, που διήγειραν συνειδήσεις και ενέπνευσαν το ιδανικό της ελευθερίας. Η Επανάσταση πνίγηκε στο αίμα από τα σοβιετικά στρατεύματα. Οι άοπλοι επαναστάτες κάθε ηλικίας ήρθαν αντιμέτωποι με τανκς, αεροπορία, και στρατό δέκα σοβιετικών μεραρχιών. Όμως ήταν μια ακόμη παρήγορη ένδειξη πως τα απάνθρωπα καθεστώτα έχουν ημερομηνία λήξεως.
           
Ο αείμνηστος πολιτικός φιλόσοφος Παναγιώτης Κανελλόπουλος σε άρθρο του στο περιοδικό «Νέα Εστία» (Τεύχος 710, Αθήναι, 1 Φεβρουαρίου 1957, σελ. 147), συμφωνώντας με τον σημαντικό ποιητή και διανοούμενο Γιώργο Σαραντάρη (1908-1941), πρόβλεψε πως τα ολοκληρωτικά κομμουνιστικά καθεστώτα έχουν ημερομηνία λήξεως: «Η ιστορία, μετά τα συμβάντα εναντίον του  λαού της Ουγγαρίας, αποφάνθηκε ότι ο κομμουνισμός έπαψε να ανήκει στο μέλλον, Μπορεί βέβαια να κρατήσει ακόμα πολλά χρόνια και να ταλαιπωρήσει τον κόσμο. Όσο, όμως, και αν κρατήσει, θα είναι μια δύναμη που όλο και θα φθείρεται και θα πέφτει περισσότερο».
           
Η ελληνική «προοδευτική» ιντελιγκέντσια, που είχε εξιδανικεύσει τα ολοκληρωτικά καθεστώτα, πάγωσε από τη σφαγή αμάχων στην Ουγγαρία από τα σοβιετικά στρατεύματα. Ακούστηκαν κάποιες δικαιολογίες για την αιματηρή παρέμβαση τους, αλλά αυτές πνίγηκαν από τα ίδια τα γεγονότα. Οι περισσότεροι διανοούμενοι της Αριστεράς συμπεριφέρθηκαν ως να μη συνέβη κάτι το σοβαρό στην Ουγγαρία και έμειναν στο ότι παρέμεινε το κομμουνιστικό καθεστώς, ξεχνώντας ότι αυτό επέζησε λόγω της ισχύος των σοβιετικών όπλων και μόνον. Χαρακτηριστικό ήταν τότε το άρθρο του Αγγέλου Τερζάκη στην εφημερίδα «Το Βήμα» (31 Οκτωβρίου 1956), στο οποίο έγραψε, μεταξύ άλλων, ότι ο πνευματικός κόσμος, ο οποίος ήταν πάντοτε έτοιμος να στηλιτεύσει αδυναμίες της Δύσης, έδειχνε μια ακατανόητη απροθυμία να καταγγείλει την κατάπνιξη της ουγγρικής εξέγερσης.
 
Διαφορετική στάση από αυτήν των αριστερών διανοουμένων κράτησαν Έλληνες συγγραφείς και άνθρωποι του θεάτρου. Μένουν στην Ιστορία γιατί λόγω της αβελτηρίας της φιλελεύθερης διανόησης στην Ελλάδα η Αριστερά, με την προπαγάνδα της και την αποπληροφόρηση, που είχε αναχθεί από αυτή σε επιστήμη, είχε ηττηθεί στην ένοπλη αναμέτρηση και έτεινε να επικρατήσει στην ιδεολογική μάχη.

Το προαναφερθέν τεύχος της «Νέας Εστίας» ήταν αφιερωμένο στην Ουγγρική Επανάσταση του 1956 και είχε τίτλο «Η Ελλάδα για την Ουγγαρία». Το σκίτσο του εξωφύλλου ήταν του σημαντικού ζωγράφου Σπύρου Βασιλείου, ο οποίος έτσι έδειξε την αλληλεγγύη των Ελλήνων προς τους Ούγγρους Επαναστάτες. Τριάντα τρεις ήσαν αυτοί που εγγράφως διαμαρτυρήθηκαν. Μεταξύ αυτών ο συγγραφέας Τάσος Αθανασιάδης των «Πανθέων» και των «Παιδιών της Νιόβης» έγραψε: «Όλα τα έθνη υπήρξαμε ένοχοι θεατές στην αυθόρμητη και μεγαλειώδη εξέγερση ενός λαού, όπου σύσσωμος – με την εργατιά, τους μικροαστούς, τους αστούς και το στρατό του – ζήτησε να λευτερωθεί από ένα καθεστώς που ενώ ευαγγελίστηκε την εξύψωση του ανθρώπου, κατάντησε η δυναμική αντίφαση της ιδεολογίας του».
 
Από πλευράς του ο Θεσσαλονικιός ποιητής Τάκης Βαρβιτσιώτης έγραψε: «Ακόμα μου είναι αδύνατο να φανταστώ ότι θα υπάρξουν διανοούμενοι στον τόπο μας που θα θελήσουν ν’ αποφύγουν την ηθική και πνευματική υποχρέωση να διαδηλώσουν την αλληλεγγύη τους προς τα θύματα μιας τόσο στυγνής τυραννίας και ν’ αρνηθούν να συνασπισθούν για να καταπολεμήσουν την καταπίεση και το ψεύδος που απειλούν να γίνουν κοινή μοίρα». Ο Μ. Καραγάτσης έγραψε πως η 23^η Οκτωβρίου 1956 είναι για την Ουγγαρία ό, τι η 28^η Οκτωβρίου 1940 για την Ελλάδα: το δυναμικό ΟΧΙ που προβάλλει ένας μικρός λαός στην ιμπεριαλιστική καταπίεση μιας μεγάλης δύναμης.
 
Από τους ηθοποιούς που διαμαρτυρήθηκαν για την επέμβαση των σοβιετικών στρατευμάτων στην Ουγγαρία ο Βασίλης Λογοθετίδης έγραψε: «Το ελεύθερο πνεύμα έδωσε μια μεγάλη μάχη στην Ουγγαρία. Και αναφέρομαι ιδιαιτέρως στο πνεύμα που οιστρηλάτησε τον Ουγγρικό λαό επειδή από όσα διαβάσαμε προκύπτει καθαρά ότι επί κεφαλής της μεγάλης αυτής εξεγέρσεως ήσαν οι διανοούμενοι, οι συγγραφείς, οι καλλιτέχναι».
 
Ο Αλέξης Μινωτής δίνει μιαν άλλη διάσταση στο θέμα τονίζοντας ότι ο άνθρωπος ποτέ δεν είχε φτάσει στον παραλογισμό και τη βαρβαρότητα, που έχει φτάσει στον 20ό αιώνα ο «πολιτισμένος άνθρωπος». Και εξηγεί ότι «αυτός έστησε τα καμίνια του Buckenwald  και του Dahaw καταμεσίς της γηραιάς Ευρώπης, αυτός ξαπόλυσε την τρομοκρατία του σύγχρονου Τουρκοεμάδα Μακ Άρθι στην Αμερικανική Συμπολιτεία, αυτός από το foreign office  ατιμάζει την ανθρώπινη ιστορία με τους ανασκολοπισμούς των Κυπρίων αδελφών μας. Αυτός κατασκευάζει σε ανατολή και δύση επιστημονικά, πολιτισμένα και ψύχραιμα την ατομική μπόμπα και τους προληπτικούς πολέμους…Αυτός ο πολιτικάντης του Πολιτμπιρό, που προφέρει με σαρκασμό τη λέξη «ανθρωπότητα», σκοτώνει τα γυναικόπαιδα και το άνθος της Ουγγαρίας γιατί ξεσηκώθηκαν για την Εθνικής τους ανεξαρτησία». 
 
Τέλος ο Δημήτρης Χορν τονίζει: «Σε εμάς, τους Έλληνες, ιδιαίτερα αυτή τη στιγμή, τα γεγονότα της Ουγγαρίας μας δημιουργούν ένα αίσθημα ασφυξίας. Το αγαθό της ελευθερίας είναι το πιο πολύτιμο. Ακόμα όμως και αν δεν είχαμε ειδικούς λόγους να μας πονά η συμφορά της Ουγγαρίας, η αγανάκτηση θα ήταν η ίδια και στην ίδια ένταση».
 
Τα γεγονότα της Ουγγαρίας του 1956 ήταν μια ευκαιρία για τους έντιμους κομμουνιστές διανοουμένους να απαλλαγούν από τις ψευδαισθήσεις τους και να πολεμήσουν τον ολοκληρωτισμό. Είναι λυπηρό πως συνέβη σε ελάχιστους από αυτούς. Οι υπόλοιποι έμειναν πακτωμένοι στην «θρησκεία» τους με την βοήθεια, αστών πολιτικών και διανοουμένων που προτίμησαν από την αλήθεια τον κενό τίτλο του «προοδευτικού».
 
Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Greek tomb for an English Poet

 
Rupert Chawner Brooke (3 August 1887 - 23 April 1915) was an English poet known for his idealistic war sonnets written during the First World War, such as "The Dead" and "The Soldier".
 

In October 1906, he went up to King's College, Cambridge, to study Classics. There, among other activities, he acted in the Cambridge Greek Play, which is a play performed in Ancient Greek by students and alumni of the University of Cambridge. The event is held once every three years and is a tradition which started in 1882.
 
He died of septicaemia following a mosquito bite whilst aboard a French hospital ship moored off the island of Skyros in the Aegean Sea.
 
Rupert Brooke wrote that a corner of a foreign field would be forever England, probably similar to the Greek phrase, written by Pericles in his work Epitaphios «Ανδρών επιφανών πάσα γη τάφος» (For illustrious men have the whole earth for their tomb).
 
He was buried on Skyros by his friends on 23 April 1915, by lamplight, in a grove above Tris Boukes bay. The grave is reached by a rough road in the south of the island.

Ανέκπτωτη αγάπη

 
Οι ταπεινοί διάκονοι της ανέκπτωτης  αγάπης, βάζουν τις πολυόμματες ψυχές τους να γονατίζουν, μετανοούν διαρκώς και επικαλούνται τον Κύριο! Με έναν ψαλμό, μια προσευχή από το ψαλτήρι, το προσευχητάρι των θλιμμένων ελπιζόντων… Και κάποιες λέξεις τις τονίζουν πιότερο και τις επαναλαμβάνουν συνεχώς!
 

Σῶσον με, Κύριε, ὅτι ἐκλέλοιπεν ὅσιος, ὅτι ὠλιγώθησαν αἱ ἀλήθειαι ἀπό τῶν υἱῶν τῶν ἀνθρώπων. …σύ, Κύριε, φυλάξαις ἡμᾶς καί διατηρήσαις ἡμᾶς ἀπό τῆς γενεᾶς ταύτης καί εἰς τόν αἰῶνα... ( Ψαλμ. 11,2,8).
 
Ω πόσο συγκλονιστικός και στο σήμερα τούτος ο ψαλμός!
 
Μείναν λίγες οι αλήθειες! Χιλιάδες χρόνους πριν γράφτηκε αυτός ο ψαλμός!
 
Αυτή η κραυγή αγωνίας! Πόσο επίκαιρη στο σήμερα, στο τώρα! Πόσο η ασέβεια και το θεοστυγές της εποχής μας πνίγουν και καταδυναστεύουν το ευσεβές και το αληθές!
 
Σώσον με Κύριε! Θυμίζει εκείνο το Επιστάτα απολλύμεθα (Λουκ.8,24)! Πού έστιν η πίστις υμών; απαντά ο Κύριος! Πλήθυνε το ασεβές και η αγάπη αφανίστηκε …πάγωσε! Τα λόγια του Προφητάνακτος στα χείλη και στην καρδιά! Οδοιπορία μακρά και κοπιώδης μέχρι να βρει η ψυχή, το ευσεβές που πλέον τόσο σπανίζει αν όχι εξαφανίζεται! Σώσον με Κύριε ότι εκλέλοιπεν όσιος! Οι πλείστοι προσκυνούν ψεύτικους θεούς! Ελάχιστοι ευσεβείς έμειναν στο θέλημά Σου! Χειροτερεύουν όλο και περισσότερο και πιο βασανιστικά Κύριε οι καιροί!
 
Φύλαξέ μας Κύριε! Θεάνθρωπε Ιησού! Από το μίσος των πολλών που πάγωσε η αγάπη τους! Σημείο των καιρών… Εψύχθη η αγάπη! Δια το πληθυνθήναι την ανομίαν (Ματθ. 24, 12).  Ετυρώθη η καρδία και η  αγάπη των πολλών! (Ψαλμ. 118, 70) Εκλέλοιπεν όσιος! Απομακρυνθήκαμε από την Σοφία Σου! Πλήθυνε η βλάσφημη ανομία! Πάγωσε η αγάπη! Όπως τότε μας το αποκάλυψες Κύριε! Φύλαξέ μας! Και κράτα μας στην πίστη και την αγάπη! Την αγάπη εν Αληθεία! Κράτα μας ως το τέλος με καρδιές καιόμενες! Γιατί όσων οι καρδιές παγώνουν καύμα τις περιμένει (Αποκ. 16, 9)! Και ας είναι Κύριε μακρύς ο δρόμος ως την Εμμαούς των Ευσεβών!
 
Νώντας Σκοπετέας
 
To βίντεο είναι εδώ

Professor of Greek in Oxford

 

Appointment of Regius Professorship of Greek in the University of Oxford

 

The King of England has approved that Professor Laura Swift, Professor of Greek at the University of Oxford and Fellow and Tutor in Classics at Magdalen College, be appointed to the Regius Professorship of Greek at the University of Oxford in succession to Professor Gregory Hutchinson. The Regius Professorship of Greek was established by Henry VIII in 1541.
 
Professor Swift took her BA in Literae Humaniores at Magdalen College, Oxford in 2002, followed by an MSt and DPhil at Oxford, completing her doctorate in 2007. She subsequently held academic and research positions at Oxford and University College London before taking up a Lectureship at the Open University in 2012. She returned to Oxford in 2022 as Tutorial Fellow in Classics at Magdalen College and Associate Professor of Greek in the Faculty of Classics, and was awarded the title of Professor in 2024. The Regius Professorship is held in association with an Ordinary Studentship (professorial fellowship) at Christ Church.
 
Welcoming the appointment, The Very Revd Professor Sarah Foot FRHistS FSA, Dean of Christ Church, commented:
 
Professor Swift’s appointment is excellent news. Her distinguished work on ancient Greek literature, alongside her commitment to widening engagement with Classics, will enrich the academic life of Christ Church. We look forward with great pleasure to her taking up the Regius Professorship.
 
Professor Swift is a literary critic of ancient Greece, specialising in Greek tragedy and lyric poetry. Her doctoral thesis received the Hellenic Foundation Thesis Prize and her subsequent research has received international recognition including an Alexander von Humboldt postdoctoral fellowship and a Philip Leverhulme Prize.
 
She is known particularly for her work on the relationship between Greek tragedy and other forms of choral poetry, including her book The Hidden Chorus, and for her work on fragmentary texts from antiquity. She wrote the first complete commentary on the seventh-century BC poet Archilochus.
 
Professor Swift also works with contemporary theatre-makers and other creative practitioners, exploring how fragmentary ancient texts can inspire new creative work. She is an active advocate for making Classics accessible to wider audiences and has contributed to the development of the Classical Civilisation A level curriculum, as well as working across radio, podcasts, theatre and literary festivals.

30 Years Ledbury Poetry

 
An important birthday for the Poets’ diary.
 

Ledbury Poetry Festival returns 2-11 July 2027, and it will be the thirtieth.
 
Established in 1996, Ledbury Poetry held its first festival in 1997. The thirtieth-anniversary programme honours how poetry has evolved since it began, its place in the present, and the role it will play in the future.
 
Next year, the festival will celebrate thirty years of poets with a core programme of live readings, conversations, workshops, film and music, alongside an imaginative year-round education programme (a strand of Ledbury Poetry close to the director's heart) and a series of community-led poetry projects in and around Herefordshire.
 
Tickets for the festival go on sale in early spring. In the meantime, put 2-11 July 2027 in the diary. If you've never been, it will be a good year to go. If you've been going for years, thank you.

Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος: Οι σύμμαχοι τί μας ανταπέδωσαν;

 
Στις 28 Οκτωβρίου του 1957 και στην πανηγυρική συνεδρίαση της Ακαδημίας Αθηνών για την επέτειο του έπους του ΟΧΙ των Ελλήνων και του θριάμβου τους κατά των ανάνδρων φασιστών εισβολέων, ομιλητής ήταν ο κατά το 1946 Πρόεδρος του Συμβουλίου Επικρατείας και προσωρινός πρωθυπουργός Παναγιώτης Πουλίτσας. Θέμα του ήταν το «Τί ανταπέδωκαν ημίν;» οι σύμμαχοι.
 

Μεταξύ των διδαγμάτων, που θα έπρεπε να συναγάγουν οι Έλληνες από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Παν. Πουλίτσας σημείωσε ότι ήταν η μετά τον πόλεμο προς αυτούς διαγωγή των ισχυρών της Γης. Και εξήγησε (Σημ. μεταφορά στην καθομιλουμένη): «Ενώ από της ενάρξεως και καθ΄ όλη τη διάρκειά του εξυμνούσαν μέχρις εβδόμου ουρανού την προβληθείσα αντίσταση και τα περίλαμπρα πολεμικά κατορθώματα της Ελλάδος και ομολογούσαν την από την προβληθείσα αντίστασή Της επελθούσα ευνοϊκή υπέρ τους τροπή του πολέμου, αναγνώριζαν τις βαρύτατες θυσίες Της και με μελιστάλακτους και πομπώδεις λόγους υπόσχονταν την μετά τη λήξη του πολέμου πλήρη ικανοποίηση των δικαίων εθνικών αξιώσεών Της, μετά τον πόλεμο οι ύμνοι εσίγησαν και οι υποσχέσεις λησμονήθηκαν τελείως».
 
Και εξηγεί ο Παν. Πουλίτσας ότι η, μετά τη νίκη των Ελλήνων επί των φασιστικών στρατευμάτων της Ιταλίας, απελευθερωθείσα για τρίτη φορά Βόρειος Ήπειρος, με την δια της ισχύος των ισχυρών της Γης επιβολή της θέλησης των, επανήλθε πάλι υπό τον ζυγό της δουλείας, ο οποίος μάλιστα υπό το κομμουνιστικό καθεστώς του Ενβέρ Χότζα, κατέστη ακόμη περισσότερο αμείλικτος και φρικτότερος και απείλησε με ολοκληρωτική εξόντωση τον απομείναντα πολυπαθή και μαρτυρικό ελληνικό, ελληνικότατο, λαό της. Τα όσα είπε το 1957 ο Παν. Πουλίτσας ισχύουν και σήμερα και με το, υποτίθεται, δημοκρατικό καθεστώς της Αλβανίας.
 
Εξίσου χειρίστη ήταν η κατά την μεταπολεμική περίοδο στάση των Άγγλων στην Μεγαλόνησο Κύπρο. Είπε στην ομιλία του, το 1957, ο Παν. Πουλίτσας (Μετ. στην καθομιλουμένη): «Εις δε τον δικαιότατο πόθο της αυτοδιαθέσεως του επίσης ελληνικότατου και περιουσίου λαού του άλλου προσφιλέστατου και πολυπόθητου ακραίου τμήματος της Ελληνικής Πατρίδας, της μεγαλονήσου Κύπρου, αντιτάσσεται πεισματική η άρνηση  της κατέχουσας Αυτήν δύναμης. Προς υποστήριξη αυτής της άρνησης (Σημ. γρ. Από τους «πολιτισμένους» κατακτητές της) γίνεται χρήση παντός αθέμιτου μέσου, που προκαλεί την εύλογη αγανάκτηση κάθε έντιμου και φιλελευθέρου ανθρώπου, ενώ οι άλλες συμμαχικές δυνάμεις και τα αυτοαποκαλούμενα φιλελεύθερα κράτη -από των κυβερνήσεων των οποίων πρέπει πάντοτε να ξεχωρίζονται οι λαοί τους- νίπτουν, όπως ο Πιλάτος, τα χέρια τους. Η στάση τους θυμίζει τη σύσταση του ψαλμωδού, «μη πεποίθατε  επ’ άρχοντας, επί υιοίς ανθρώπων, οις ουκ έστι σωτηρία», κάτι που επανέλαβαν για τους Έλληνες οι Ρήγας Βελεστινλής, Διονύσιος Σολωμός, Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και Ιωάννης Καποδίστριας.
 
Η εθνική συνείδηση των Ελλήνων της Κύπρου έχει γαλβανιστεί επί οκτακόσια χρόνια, από την καταπιεστική εξουσία που υπέστησαν. Όλοι οι κατακτητές, Άραβες, Σταυροφόροι, Φράγκοι,  Οθωμανοί και  Άγγλοι θέλησαν να αλλάξουν τη συνείδηση των Ελλήνων της Κύπρου. Δεν τα κατάφεραν γιατί αντιμετώπισαν τον ηρωισμό τους και την εκούσια επιλογή τους να υποστούν ταπεινώσεις, φρικτά βασανιστήρια και μαρτυρικό θάνατο παρά να αλλαξοπιστήσουν.          
 
Κατά τον 20ό αιώνα και ιδιαίτερα μετά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο εντάθηκε  η θέληση των Ελλήνων της Κύπρου για αυτοδιάθεση και ένωσή τους με την Ελλάδα. Το 1925 η Αγγλία κήρυξε επίσημα τη Μεγαλόνησο «αποικία» και έπραττε ό, τι μπορούσε για να κάμψει το εθνικό φρόνημα των Ελλήνων. Σε απάντηση το 1931 εξερράγη λαϊκή επανάσταση, η οποία πνίγηκε στο αίμα από τους αποικιοκράτες. Επειδή οι Άγγλοι θεώρησαν ως πρωταίτιους της εξέγερσης τους Μητροπολίτες Κιτίου Νικόδημο και Κυρηνείας Μακάριο, τους συνέλαβαν και τους εξόρισαν. Επίσης κατάργησαν όλες τις ελευθερίες, επέβαλαν να μη διδάσκεται στα σχολεία η ελληνική ιστορία και απαγόρευσαν ακόμη και να κτυπάνε οι καμπάνες. Το 1933 απεβίωσε ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Κύριλλος Γ΄ και η αγγλική διοίκηση επέβαλε να μην εκλεγεί άλλος. Για την περίοδο 1933-1947 η Εκκλησία της Κύπρου είχε μόνον έναν Μητροπολίτη, τον Πάφου Λεόντιο…
 
Μεταπολεμικά και μετά τον ηρωισμό των Ελλήνων -Ελλαδιτών και Κυπρίων- κατά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο και την επέμβαση των Άγγλων στον Εμφύλιο πόλεμο υπέρ των δημοκρατικών δυνάμεων και κατά των κομμουνιστών επικράτησε μια αίσθηση ότι θα επαναληφθεί η ενέργεια του 1864, όταν το Ηνωμένο Βασίλειο, εν όψει της αφίξεως του βασιλιά Γεωργίου Α΄ παραχώρησε στην Ελλάδα τα υπό την κατοχή του Ιόνια νησιά. Πιστεύτηκε ότι εν όψει του Δημοψηφίσματος για την επιστροφή του Γεωργίου του Β΄ θα επανελάμβανε  στην Κύπρο αυτό που έπραξε  για τα Επτάνησα. Την ελπίδα επέτεινε η τότε δήλωση του Υφυπουργού Εξωτερικών της Βρετανίας Sir Orme Sargent, στην οποία σημείωσε:
 
«Η απαίτηση για την Κύπρο συνιστά μια από τις βασικές γραμμές επίθεσης εναντίον της θέσης μας στην Ελλάδα. Η παραχώρησή της θα αποστερούσε [από τους κομμουνιστές] αυτό το χρήσιμο όπλο και θα ισχυροποιούσε τη θέση του Αντιβασιλέως [Αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού] και των δυνάμεων που μας ευνοούν […]. Πιθανότατα θα υποχρεωθούμε να απογοητεύσουμε όλες τις υπόλοιπες εδαφικές αξιώσεις της Ελλάδος εκτός από τα Δωδεκάνησα (Σημ. γρ., τα οποία πάντως δεν ανήκαν στους Άγγλους, αλλά στους ηττημένους Ιταλούς και ουδέν επομένως αυτοί θα έχαναν με την απελευθέρωσή  τους…). Η προσάρτηση της Κύπρου (στην Ελλάδα) θα αποτελούσε σημαντική παρηγοριά για τέτοιες απογοητεύσεις (Σημ. γρ. των Ελλήνων)». (Robert Holland - Diana Markides «Οι Βρετανοί και οι Έλληνες - Αγώνες εξουσίας στην ανατολική Μεσόγειο, 1850-1960», Εκδ. Πατάκη, Αθήνα, 2011, σελ. 391).
 
Όμως του δικαίου αιτήματος των Ελλήνων επικράτησε το συμφέρον του «αγγλικού στέμματος». Συν τω χρόνω παγιώθηκε η βρετανική αντίληψη, ότι η Κύπρος είναι «αναντικατάστατο περιουσιακό στοιχείο της αυτοκρατορίας». Τί βαρβαρότητα! Περιουσιακό στοιχείο όχι μόνο το έδαφος της  Μεγαλονήσου, λόγω της θέσης της στη Μεσόγειο, αλλά και  οι καταπιεζόμενοι και βασανιζόμενοι από τους Άγγλους κατακτητές τους  Έλληνες κάτοικοί της… Οι Άγγλοι έβλεπαν τον Έλληνα της Κύπρου, όπως ο Ρωμαίος τον  δούλο του, ως «res» (κτήμα του, περιουσία του).
 
Η πολιτική της Βρετανικής κυβέρνησης προκάλεσε τον ένοπλο αγώνα του Κυπριακού Ελληνισμού, η καταπολέμηση του οποίου θύμιζε χιτλερικές μεθόδους και τα όσα έπρατταν  οι Βρετανοί στην Ιρλανδία και στις άλλες αποικίες τους. Η αισχίστη συμπεριφορά ήταν του τότε Υπουργού Εξωτερικών της Βρετανίας Μακ Μίλαν, ο οποίος για να αποτρέψει την πραγματοποίηση του πόθου των Ελλήνων της Κύπρου για ένωσή τους με την Ελλάδα επινόησε το σατανικό σχέδιο να τους φέρει σε ευθεία αντιπαράθεση με τους Τούρκους. Το σχέδιό του ο Μακ Μίλαν το αποκάλεσε «τριμερή συγκυριαρχία», κάτι που σε μεγάλο μέρος του ταλανίζει έως και σήμερα τον Κυπριακό Ελληνισμό. (Αυτ. σελ. 409-410). Οι Άγγλοι αποικιοκράτες κατέχουν το 3% του Κυπριακού εδάφους ως «ιδιοκτησία του Στέμματος», διατηρούν σε αυτό στρατιωτικές βάσεις και «σφυρίζουν αδιάφορα» για την κατοχή του 36% της Κύπρου από τους Τούρκους… 
 
Ο Παν. Πουλίτσας στον επίλογο του πανηγυρικού λόγου του τονίζει κάτι που αποτελεί και παράπονο όλων των Ελλήνων (Μετ. στην καθομιλουμένη): «Βεβαίως θα έπρεπε να παραμένει αιωνίως η μνήμη, η ευγνωμοσύνη και ο θαυμασμός των ανθρώπων, προς την Ελλάδα που τους έδωσε τα φώτα του πολιτισμού. Ατυχώς φαίνεται πως αυτά γέρασαν και λησμονήθηκαν από τους ισχυρούς της Γης και τους κυβερνήτες των λαών. Αλλά εμείς έχουμε το δικαίωμα να τα υπομνήσουμε με την ευκαιρία της μεγάλης επετείου της 28^ης Οκτωβρίου, και να φωνάξουμε προς αυτούς: Έναντι των μεγίστων πνευματικών υπηρεσιών, τις οποίες προσέφερε σε όλους σας η Ελλάδα και της πολύτιμης συνδρομής της κατά την κρισιμότατη περίοδο του τελευταίου πολέμου και των μεγίστων θυσιών Της ΕΣΕΙΣ τί μας ανταποδώσατε;»...
 
Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

28η Οκτωβρίου 1940

 
Συναξάριον
Τῇ ΚΗʹ τοῦ αὐτοῦ μηνός τήν ἀνάμνησιν ἑορτάζομεν τῆς Σκέπης τῆς Ὑπεραγίας Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου καί Ἀειπαρθένου Μαρίας, τῆς πάντοτε καί κατʼ ἐξαίρετον τρόπον σκεπούσης τό εὐσεβές ἡμῶν Ἔθνος, ὡς πάλαι ἔσκεπε τήν Βασιλίδα τῶν πόλεων.
 

Η Εθνική Επέτειος της 28ης Οκτωβρίου 1940 αποτελεί ημέρα ιερής μνήμης, εθνικής υπερηφάνειας και ευγνωμοσύνης προς τον Πανάγαθο Θεό, ο Οποίος ενισχύει τον άνθρωπο στους αγώνες του για την ελευθερία και την αξιοπρέπεια. Τιμούμε με σεβασμό και συγκίνηση τους ηρωικούς προγόνους μας, οι οποίοι, με ακλόνητη πίστη, θάρρος και αυταπάρνηση, αντιστάθηκαν στον κατακτητή και υπερασπίστηκαν τα ιερά και τα όσια του Γένους μας. Η Εκκλησία μας αναπέμπει δεήσεις υπέρ αναπαύσεως των ψυχών των πεσόντων και προσεύχεται η Υπεραγία Θεοτόκος, η Υπέρμαχος Στρατηγός του ευσεβούς λαού μας, να σκέπει και να προστατεύει το Έθνος μας, χαρίζοντας σε όλους μας ειρήνη, ομόνοια και πνεύμα ενότητας. Αιωνία η μνήμη των ηρώων του 1940!

Γραμμάτια ανεξόφλητα

 
Έβαλες υπογραφή, υπογραφές αμέτρητες σε κάτι ψιλά γραμματάκια που ούτε καν μπορείς να τα διαβάσεις χωρίς τα γυαλιά σου… Ε αυτά είναι γνωστά, τα υπογράφουν όλοι σου λέει ο κύριος Διευθυντής… μην ανησυχείτε… είναι οι όροι της σύμβασης του δανείου σας για την αγορά του νέου σας αυτοκινήτου… Για τα επόμενα… 6 χρόνια  εσείς φροντίστε απλά να υπάρχει διαθέσιμο ποσό στον λογαριασμό σας και κάντε και μια πάγια εντολή να μην χρειάζεται κάθε λίγο και λιγάκι να έρχεστε στην τράπεζα, θα λαμβάνονται αυτόματα τα χρήματα…
 

Και έφτασε κάποτε η πολυπόθητη τελευταία δόση αφού πάντοτε, δόξα τω Θεώ, υπήρχε διαθέσιμο ποσό… Και εξοφλήθηκε και το τελευταίο γραμμάτιο… Σκέψου αν εσύ μετά από 6 χρόνια συγκινήθηκες που ξόφλησες, πόσο συγκίνηση νιώθει ένας που επί 30 χρόνια κάθε μήνα φρόντιζε να υπάρχει διαθέσιμο υπόλοιπο για τη δόση του σπιτιού, που επιτέλους είναι δικό του… Καμιά υποχρέωση πλέον, κανένα γραμμάτιο διαμαρτυρημένο που λέγανε παλιά… τίποτα σφραγισμένο τίποτα το εκτελεστό… Και όχι μόνο αυτό, αλλά δεν άφησες και καμιά φήμη κακοπληρωτή… αυτό κι αν είναι σπουδαίο… να την κουβαλάς και να μην σου επιτρέπεται να ξαναδανειστείς… Μακριά από μας…
 
Ας έρθει τώρα η αγία μεταστρεψιμότητα, να γίνουμε όλοι μας ευθύς αμέσως, όσοι είμαστε τούτη τη στιγμή συντονισμένοι στα ουράνια ραδιοκύματα, οφειλέτες… Και ας θυμηθούμε κάποια άλλα γραμμάτια που έχουμε αφήσει ακόμα ανεξόφλητα… Αμετανόητες και ανεξομολόγητες πράξεις… Να συντρέχουν αυτά τα δυο. Μετάνοια και εξομολόγηση. Όχι μετανοημένοι ανεξομολόγητοι και αμετανόητοι εξομολογημένοι... Δεν σβήνει το χρέος τότε… Παραμένει και συνεχώς επικαιροποιείται... Γύρνα πίσω τον χρόνο… Φτάσε ως εκεί που μπορείς να θυμηθείς και ξεκίνα να καταθέτεις… Και δημιούργησε διαθέσιμο υπόλοιπο δακρύων και στεναγμών και σβήνε συνέχεια βερεσέδια και άσπριζε της ψυχής τον λερωμένο τοίχο ξανά και ξανά μέχρι να λαμπικάρει... Πρόσεξε τι θα μείνει πίσω σου… σε λόγια,  σε πράξεις,  σε γραφτά, σε μνήμες… Θα σε ακολουθούν πάντοτε αυτά… Φρόντισε να διορθώσεις τα… κακώς κείμενα… Βγες δημόσια… ακόμα και μπροστά σε 100.000 κόσμο και όταν με την βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης συνομιλήσεις με τον 17χρονο εαυτό σου, τώρα που πέρασαν 50 χρόνια από εκείνη την κάπως αθώα εποχή, ζήτα του συγγνώμη για όσα του στέρησες… και ζήτα συγχώρεση από τον Θεό που συγχωρεί… ενώπιον όλων για όσα θλιβερά κάποτε ξεστόμισες εναντίον Του παρασύροντας εκείνους που σε λάτρευαν και έλεγαν το σύνθημα… ζούμε για να σε ακούμε!
 
Εσύ τραγουδιστή και τραγουδίστρια που γεμίζεις στάδια αχανή, ηθοποιέ διάσημε της Επιδαύρου και του Εθνικού, εσύ συγγραφέα των ευπόλητων βιβλίων και των υποψηφιοτήτων, εσύ… αντικειμενικέ δημοσιογράφε επηρεαστή της κοινής γνώμης που επιμένετε αφρόνως να διατυμπανίζετε, λόγοις και πράξεσι, ότι Θεός δεν υπάρχει… Προλαβαίνεις ακόμα αδελφέ μου, ταλαίπωρε εαυτέ μου, να εξοφλήσεις γραμμάτια… Μην μείνουν διαμαρτυρημένα αιωνίως, γιατί είναι και δικαιοσύνη ο Θεός εκτός από αγάπη. Και υπάρχει και εκεί πάνω τοκισμός δυσβάσταχτος…
 
Νώντας Σκοπετέας
 
Το βίντεο είναι εδώ

Διαδικτυακή ομιλία για τον Άγ. Δημήτριο

 
Η Ελληνορθόδοξη Κοινότητα των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου στο Bristol συνεχίζει τον κύκλο διαδικτυακών συναντήσεων και μελέτης, με τον γενικό τίτλο «Εκκλησία και Κοινωνία». Η επόμενη συνάντηση θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 26 Οκτωβρίου 2026, στις 7.00 μ.μ. (ώρα Αγγλίας) και 9.00 μ.μ. (ώρα Ελλάδος και Κύπρου). Προσκεκλημένη ομιλήτρια θα είναι η κ. Βασιλική Β. Παππά, Θεολόγος, Εκπαιδευτικός και Ποιήτρια, η οποία θα αναπτύξει το θέμα «Άγιος Δημήτριος: Η αγάπη που νίκησε τον θάνατο». Η συνάντηση, που θα πραγματοποιηθεί διαδικτυακά, προσφέρει μια ακόμη ευκαιρία θεολογικού προβληματισμού, πνευματικής οικοδομής και ουσιαστικού διαλόγου γύρω από την Ορθόδοξη πίστη και τη μαρτυρία της μέσα στον σύγχρονο κόσμο. Όσοι επιθυμούν μπορούν να συμμετάσχουν μέσω του συνδέσμου που αναγράφεται στη συνοδευτική αφίσα.
 

Η συγκεκριμένη ομιλία αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς πραγματοποιείται ανήμερα της εορτής του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Δημητρίου του Μυροβλύτου, ενός από τους πλέον αγαπητούς και τιμώμενους Αγίους της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Ο Άγιος Δημήτριος, με την ακλόνητη πίστη του στον Χριστό, το θάρρος της ομολογίας του και την ολοκληρωτική προσφορά της ζωής του, αναδεικνύεται σε διαχρονικό πρότυπο αγάπης, αυτοθυσίας και πνευματικής ελευθερίας. Το μαρτύριό του δεν αποτελεί απλώς ένα ιστορικό γεγονός, αλλά μια ζωντανή μαρτυρία ότι η αληθινή χριστιανική αγάπη είναι ισχυρότερη από τον φόβο, τη βία και τον ίδιο τον θάνατο. Μέσα από το παράδειγμά του αποκαλύπτεται η βαθύτερη σημασία της χριστιανικής μαρτυρίας: η νίκη της αγάπης δεν βρίσκεται στην αποφυγή της θυσίας, αλλά στην πιστότητα προς τον Χριστό, ο Οποίος με την Ανάστασή Του νίκησε τον θάνατο. Το μήνυμα αυτό παραμένει ιδιαίτερα επίκαιρο σε μια εποχή δοκιμασιών, ανασφάλειας και πνευματικής αναζήτησης, υπενθυμίζοντάς μας ότι η πίστη, η ελπίδα και η έμπρακτη αγάπη μπορούν να μεταμορφώσουν τη ζωή του ανθρώπου.

Αγία Ταβιθά η Ελεήμων

 

ΚΗΡΥΓΜΑ ΚΥΡΙΑΚΗΣ 25ης ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2026

 

Δια χειρός Θεοδώρου Βογδάνου.

Η Αγία Ορθόδοξη Εκκλησία μας τιμά σήμερα και πανηγυρίζει την ιερή μνήμη μιας σημαντικής αγιογραφικής προσωπικότητας. Σύμφωνα με το Συναξάρι της ημέρας: «Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ μνήμη τῆς ἁγίας Ταβιθᾶς, ἣν ἀνέστησεν ἐκ νεκρῶν ὁ ἅγιος Ἀπόστολος Πέτρος».
 
Η Αγία Ταβιθά παρουσιάζεται στις Πράξεις των Αγίων Αποστόλων, κεφάλαιο 9, στίχοι 36-42. Το πρωτότυπο κείμενο έχει ως εξής:
 
«Ἐν Ἰόππῃ δέ τις ἦν μαθήτρια ὀνόματι Ταβιθά, ἣ διερμηνευομένη λέγεται Δορκάς· αὕτη ἦν πλήρης ἀγαθῶν ἔργων καί ἐλεημοσυνῶν ὧν ἐποίει.
    
Ἐγένετο δέ ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις ἀσθενήσασαν αὐτήν ἀποθανεῖν· λούσαντες δέ αὐτήν ἔθηκαν ἐν ὑπερῴῳ.
         
Ἐγγύς δέ οὔσης Λύδδης τῇ Ἰόππῃ οἱ μαθηταί ἀκούσαντες ὅτι Πέτρος ἐστίν ἐν αὐτῇ, ἀπέστειλαν δύο ἄνδρας πρός αὐτόν παρακαλοῦντες μή ὀκνῆσαι διελθεῖν ἕως αὐτῶν.
         
Ἀναστάς δέ Πέτρος συνῆλθεν αὐτοῖς· ὃν παραγενόμενον ἀνήγαγον εἰς τό ὑπερῶον, καί παρέστησαν αὐτῷ πᾶσαι αἱ χῆραι κλαίουσαι καί ἐπιδεικνύμεναι χιτῶνας καί ἱμάτια ὅσα ἐποίει μετ᾿ αὐτῶν οὖσα ἡ Δορκάς.
         
Ἐκβαλών δέ ἔξω πάντας ὁ Πέτρος θείς τά γόνατα προσηύξατο, καί ἐπιστρέψας πρός τό σῶμα εἶπε· Ταβιθά, ἀνάστηθι. Ἡ δέ ἤνοιξε τούς ὀφθαλμούς αὐτῆς, καί ἰδοῦσα τόν Πέτρον ἀνεκάθισε.
         
Δούς δέ αὐτῇ χεῖρα ἀνέστησεν αὐτήν, φωνήσας δέ τούς ἁγίους καί τάς χήρας παρέστησεν αὐτήν ζῶσαν.
         
Γνωστόν δέ ἐγένετο καθ᾿ ὅλης τῆς Ἰόππης, καί πολλοί ἐπίστευσαν ἐπί τόν Κύριον».
 
Η Αγία Ταβιθά, επονομαζόμενη και Δορκάς, ζούσε στην αρχαία πόλη Ιόππη, που σήμερα ονομάζεται Γιάφα. Χαρακτηρίζεται ως Ελεήμων, λόγω των αγαθών έργων και των ελεημοσυνών που έπραττε, σύμφωνα με το παραπάνω κείμενο. Για τον λόγο αυτό θεωρείται ως πρότυπο χριστιανικής φιλανθρωπίας και πρακτικής αγάπης.
 
Από Oρθόδοξη θεολογική άποψη, η παραπάνω περικοπή δεν αποτελεί απλά μια ιστορική διήγηση ενός θαύματος, αλλά μια αποκάλυψη της εσωτερικής ζωής της Εκκλησίας, της συνέργειας μεταξύ της θείας Χάριτος και της ανθρώπινης αρετής, καθώς και μια ζωντανή εικόνα της Αναστάσεως, η οποία ήδη ενεργεί μέσα στο Σώμα του Χριστού.
 
Ο Άγιος Λουκάς (συγγραφέας του βιβλίου των Πράξεων των Αποστόλων) αποκαλεί την Ταβιθά «μαθήτρια». Είναι η μοναδική γυναίκα στην Καινή Διαθήκη στην οποία αποδίδεται ρητά αυτός ο τίτλος. Το γεγονός αυτό είναι ήδη ιδιαίτερα σημαντικό: δεν πρόκειται απλά για μια ευσεβή γυναίκα, αλλά για ένα πρόσωπο που συμμετέχει πλήρως στη ζωή του Χριστού και της Εκκλησίας Του.
 
Η αγιότητά της περιγράφεται με συγκεκριμένο και έμπρακτο τρόπο: «Η γυναίκα αυτή ήταν γεμάτη από αγαθά έργα και ελεημοσύνες, τις οποίες έκανε».
 
Οι Άγιοι Πατέρες τονίζουν ότι η αγιότητά της δεν είναι κάτι αφηρημένο ούτε μια αποκομμένη από την καθημερινή ζωή μυστική εμπειρία, αλλά αγάπη που γίνεται πράξη. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος σχολιάζει:
 
«Δες πώς το Πνεύμα μαρτυρεί γι’ αυτήν όχι μέσω θαυμάτων, αλλά μέσω έργων ελεημοσύνης. Ήταν πλούσια σε έργα, όχι σε χρυσό. Τα χέρια της ήταν ο θησαυρός της» (Ομιλίες στις Πράξεις των Αποστόλων, 21).
 
Η Αγία Ταβιθά, μία από τις πρώτες μαθήτριες του Χριστού, ήταν ιδιαίτερα γνωστή για την προσφορά της, καθώς έραβε ενδύματα για τις χήρες και τους φτωχούς. Η βελόνα και η κλωστή της έγιναν όργανα ελέους και αγάπης προς όσους γύρω της βρίσκονταν σε ανάγκη.
 
Στην Ορθόδοξη Εκκλησία, η Αγία Ταβιθά της Ιόππης τιμάται ως προστάτιδα των μοδιστρών, των ραπτών, όσων ασχολούνται με το κέντημα και γενικότερα με τη χειροτεχνία της βελόνας, καθώς και όλων εκείνων που διακονούν τον συνάνθρωπο με έργα αγάπης. Η ζωή της φανερώνει με όμορφο τρόπο την ενότητα προσευχής και εργασίας· μας διδάσκει πως ακόμη και η πιο απλή εργασία, όταν γίνεται με αγάπη προς τον Θεό και τον πλησίον, μπορεί να αγιασθεί και να γίνει προσφορά στον Θεό.
 
Γι’ αυτούς τους λόγους η Βοηθητική Αδελφότητα Κυριών και Δεσποινίδων της ιστορικής Ελληνορθόδοξης Κοινότητας Απ. Πέτρου και Παύλου, στο Bristol της Δυτικής Αγγλίας, καθιέρωσε την Αγία Ταβιθά ως Προστάτιδα Αγία και Έφορό της.
 
Η Αγία Ταβιθά, με τη ζωή, το έργο και την κοινωνική προσφορά της μας διδάσκει έμπρακτα την έννοια της διακονίας εν Χριστώ, της αλληλεγγύης και της φιλανθρωπίας. Αυτό είναι το μήνυμα της εορτής της κι αυτό καλούνται όλοι οι χριστιανοί, αλλά και όλοι οι άνθρωποι, να ενστερνιστούν και να πραγματώσουν στην καθημερινή τους ζωή.
 
Πρωτοπρ. Αναστάσιος Δ. Σαλαπάτας