Με το καλό να ξαναέρθει...

 
Από την Πόλη,  που παρ’ όλoυς τους αιώνες που έχει στο βιογραφικό της, την Πόλη που ποτέ της δεν παλιώνει, αλλά γηράσκει αεί  διδασκόμενη και μας διδάσκει και εμάς, ήρθε σαν καλός πατέρας που αγαπά τα παιδιά του, ήρθε μια μέρα μετά την Υψωση, να μας δει και να Τον δούμε και να τα πούμε.
 

Και τα είπαμε, όσα μπορεί να πει κανείς σε λίγες μέρες.
 
Φύσηξε Φαναριώτικος αέρας στην γιαγιά Αλβιώνα, αρχής γενομένης το Λονδίνο. Εκφράζοντας αγάπη και αφοσίωση στο περιβάλλον που περιτριγυρίζει τον άνθρωπο και τα δικαιώματά του, ο ακούραστος Παναγιώτατος, μας είπε λόγια που μας παροτρύνουν σε σκέψη και περισυλλογή. 
 
Χαρήκαμε την συντροφιά και το χαμογελαστό Του πρόσωπο. μας ζέστανε την καρδιά.  Συνδειπνήσαμε μαζί το βράδυ του Αγίου Νικήτα, ονομαστήρια του Αρχιεπισκόπου μας, με συνδαιτυμόνες τις πολλές θυγατέρες-Κοινότητες της  Αρχιεπισκοπής Θυατείρων και Μεγάλης Βρετανίας που αποτελούν ένα ακμάζων ζωντανό κύτταρο Ορθοδοξίας, ανάμεσα στις  Επαρχίες του Οικουμενικού Θρόνου στην οικουμένη.  Σωματεία και Σύλλογοι και Σύνδεσμοι, Κλήρος και λαός  κατέκλυσαν τον χώρο. Γεμάτη η αίθουσα από πλήθος, που έσπευσε να δηλώσει την παρουσία του και να εκφράσει σεβασμό και αγάπη.
 
Πήγε και αλλού, εκτός Λονδίνου, σε άλλα μέρη για να τα ευλογήσει και να Τον τιμήσουν. Τόσο δικός μας όσο και Οικουμενικός ο Πατέρας και Αρχηγός της δικής μας πίστης, ο, συν Θεώ, Ιμβριολάτρης και λάτρης της φύσης μας έδωσε χαρά και αγαλλίαση διπλή με τον Αγιασμό για την αρχή του Ακαδημαϊκού Έτους στην "Ακαδημαϊκή" πόλη της Οξφόρδης, δίνοντας πρόσβαση σε όλους, ιδίως σε όσους δεν το γνωρίζουν, στο έθιμο που το κρατά με αγάπη η Ρωμιοσύνη όπου και να βρίσκεται, ομολογώντας τα ήθη σφιχταγκαλιασμένα  με την παράδοση και την θρησκεία. 
 
Με το καλό να ξαναέρθει.
 
Νίκη Beales
Μπάκινγχαμ, Αγγλία
Σεπτέμβριος 2026
 
Photo by Alexios Gennaris

Εγκυμοσύνη ζώων

 
Το ζωικό βασίλειο παρουσιάζει μια εντυπωσιακή ποικιλία ακόμη και σε μια τόσο θεμελιώδη λειτουργία της ζωής, όπως είναι η κύηση και η αναπαραγωγή. Όπως φαίνεται στο εικονίδιο, η διάρκεια της εγκυμοσύνης διαφέρει σημαντικά από είδος σε είδος: από περίπου έναν μήνα στο κουνέλι και δύο μήνες στη γάτα και στον σκύλο, μέχρι πολλούς μήνες στα μεγαλύτερα θηλαστικά. Ιδιαίτερα εντυπωσιακός είναι ο ελέφαντας, του οποίου η κύηση διαρκεί περίπου 22 μήνες, μία από τις μεγαλύτερες περιόδους κύησης μεταξύ των χερσαίων θηλαστικών.
 

Οι διαφορές αυτές συνδέονται με τη βιολογία, το μέγεθος, την ανάπτυξη του εμβρύου και τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε είδους. Οι αριθμοί του πίνακα είναι κατά προσέγγιση, αφού η διάρκεια μπορεί να παρουσιάζει διακυμάνσεις ακόμη και μέσα στο ίδιο είδος. Ωστόσο, η σύγκριση είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και μας θυμίζει πόσο διαφορετικούς τρόπους έχει αναπτύξει η φύση για τη γέννηση και την ανάπτυξη της νέας ζωής.

Why Cyprus?

 
Yesterday, after the morning Divine Liturgy, at the Greek Orthodox Church of Sts Peter and Paul in Bristol, we had the opportunity to welcome our Community friend Mr. Richard Devereux, a Lawyer, Poet and Philhellene, who gave us a very interesting and informative talk, on “Why Cyprus?”.
 

Many people from the local Community attended the talk, which was the 5^th in the series of Cultural Talks for 2026. At the end of the talk some people asked questions and then the Parish Priest Fr. Anastasios offered to Richard a poetry book as well as a bottle of wine.

 
The video with the talk is here

Συνοδοιπορία με τον Ιησού

 

ΚΗΡΥΓΜΑ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΥΨΩΣΙΝ

(20^η Σεπτεμβρίου 2026)

 

Η Κυριακή μετά τη Δεσποτική Εορτή της Παγκοσμίου Υψώσεως του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, υποστηριζόμενη από τα ιερά κείμενά της, αγιογραφικά και υμνολογικά, μας υπενθυμίζει και μας υπογραμμίζει τη μεγάλη σημασία και την ιερή αξία που έχει ο τίμιος Σταυρός στην πνευματική ζωή των ανθρώπων.
 
Το ευαγγελικό ανάγνωσμα της ημέρας μας αναφέρει σπουδαία θέματα της Ορθόδοξης Πνευματικότητας, τα οποία οφείλουμε να γνωρίζουμε, να μελετούμε και να ενστερνιζόμαστε. Μεταξύ αυτών είναι ο τίμιος Σταυρός, η συνοδοιπορεία με τον Ιησού, η σωτηρία της ψυχής και η συμμετοχή μας στην εκκλησία, ως βασιλείας του Θεού επί της γης.
 
Μία από τις γνωστότερες και εξόχως σημαντικές -εκκλησιαστικά και πνευματικά- φράσεις και προτροπές του Κυρίου μας προς τους ανθρώπους, περιλαμβάνεται στο ανάγνωσμα αυτό και έχει ως εξής:
 
«...ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἀκολουθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι» (Μάρκ. 8, 34)!
 
Ο σπουδαίος Καθηγητής Θεολογίας και ερμηνευτής των Αγίων Γραφών αείμνηστος Παναγιώτης Τρεμπέλας μεταφράζει και παραφράζει το εν λόγω κείμενο ως εξής:

«Εκείνος που θέλει να γίνει οπαδός μου και να με ακολουθεί ως μαθητής μου, ας διακόψει κάθε φιλία και σχέση με τον διεφθαρμένο από την αμαρτία εαυτό του κι ας λάβει την σταθερή απόφαση να υποστεί για εμένα όχι μόνο κάθε θλίψη και δοκιμασία αλλά ακόμα και σταυρικό θάνατο και τότε ας με ακολουθεί μιμούμενος το παράδειγμά μου»!
 
Με την πρόσκληση και παραίνεση αυτή, καθίσταται απόλυτα σαφές τι προτείνει, τι ζητάει και τι ακριβώς επιθυμεί ο Κύριος από τους χριστιανούς.
 
Κατ’ αρχάς είναι πολύ ιδιαίτερο και θα λέγαμε και συγκινητικό το ότι ο Ιησούς δεν πιέζει, δεν βιάζει και δεν υποχρεώνει κανέναν να είναι μαζί του. Αν θα επιθυμούσαμε να χρησιμοποιήσουμε σύγχρονη ορολογία, θα λέγαμε πως ο Χριστός μας δεν εξαναγκάζει τους ανθρώπους αλλά προσκαλεί να τον ακολουθήσουν εθελοντικά.
 
Μάλιστα, ο Θεοφύλακτος, αναφέρει χαρακτηριστικά πως: «Επί γαρ αγαθά καλώ, ουκ επί κακά, ίνα και αναγκάσω. Ώστε ει τις ου θέλει, ουδέ άξιος εστι τούτων»!
 
Σε αυτή την ευαγγελική πρόταση βρίσκουμε, και μάλιστα δύο φορές, το ρήμα ακολουθώ. Αυτό σημαίνει πως όποιος επιθυμεί να είναι μαθητής του Χριστού και να πορεύεται με γνώμονα τον χριστιανικό τρόπο ζωής, οφείλει να Τον ακολουθεί, όπως το πρόβατο τον ποιμένα, όπως ο δούλος τον Κύριο, όπως ο στρατιώτης τον αξιωματικό του. Να Τον ακολουθεί δε, με αφοσίωση κι εμπιστοσύνη, ακόμα και μέσα από τις διάφορες σταυρικές δοκιμασίες, έτσι ώστε να αξιωθεί να Τον ακολουθήσει και στη δόξα Του.
 
Ένα αρκετά δύσκολο σημείο της νουθεσίας αυτής του Κυρίου είναι να απαρνηθούμε τον εαυτό μας. Κι εδώ δεν μιλάμε για απάρνηση ενός και μόνον στοιχείου της προσωπικότητάς μας, κάποιας ίσως εφάμαρτης συνήθειάς μας, αλλά ολόκληρου του εαυτού μας, συντασσόμενοι με τον Παύλειο λόγο, «Ζῶ δὲ οὐκέτι ἐγώ, ζῇ δὲ ἐν ἐμοὶ Χριστός» (Επιστολή προς Γαλάτας 2, 20). Δηλαδή, δεν θα ζούμε εμείς μέσα στο σώμα και στην όλη φύση μας, αλλά θα κατοικεί μέσα μας ο ίδιος ο Κύριος κι έτσι όλες μας οι σκέψεις και οι πράξεις θα είναι κυριολεκτικά αγιασμένες και χριστοκεντρικές.
 
Όμως αυτή η πορεία, η συμπόρευση με τον Ιησού, είναι οδός μαρτυρίου και σταυρικής θυσίας. Καλούμαστε να διακόψουμε κάθε επαφή με τον παλαιό εαυτό και τον πρότερο τρόπο ζωής μας και να λάβουμε την απόφαση της αλλαγής και της μεταμόρφωσης, συμμορφούμενοι προς το υπόδειγμα του εσταυρωμένου Κυρίου, υποτασσόμενοι στο πανάγιο θέλημά Του και υπομένοντες όλες τις θλίψεις και δοκιμασίες, που υπονοούνται από τον Σταυρό.
 
Το ιερό αυτό σημείο του Σταυρού, η ανάληψη του συγκεκριμένου χριστιανικού τρόπου ζωής, που έχει οπωσδήποτε τις δυσκολίες του, είναι θα λέγαμε ο κοινός κλήρος των τέκνων του Θεού. Είναι η ευλογία της χάριτος του Θεού στη ζωή των χριστιανών. Είναι αυτό που μας ορίζει και μας προσανατολίζει ως χριστιανικές προσωπικότητες, που βαδίζουμε την οδό του καθήκοντος, του φωτός και της θέωσης.
 
Αμήν.
 
Πρωτοπρ. Αναστάσιος Δ. Σαλαπάτας
 
ΠΗΓΗ: Λόγος Κυρίου, Ι.Α. Θυατείρων & Μ.Β., Αρ. 351, 20/9/2026, σσ. 2-3

Δύο φίλοι

 
Κάποια στιγμή δύο φίλοι τσακώθηκαν και ο ένας από τους δύο έδωσε ένα χαστούκι στον άλλο.
 

Αυτός ο τελευταίος, πονεμένος, αλλά χωρίς να πει τίποτα, έγραψε στην άμμο:

ΣΗΜΕΡΑ Ο ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΜΟΥ ΦΙΛΟΣ ΜΕ ΧΑΣΤΟΥΚΙΣΕ.
 
Συνέχισαν να περπατούν μέχρι που βρήκαν μια όαση όπου αποφάσισαν να κάνουν μπάνιο.
 
Αλλά αυτός που είχε φάει το χαστούκι παραλίγο να πνιγεί και ο φίλος του τον έσωσε.
 
Όταν συνήλθε, έγραψε πάνω σε μια πέτρα:
 
ΣΗΜΕΡΑ Ο ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΜΟΥ ΦΙΛΟΣ ΜΟΥ ΕΣΩΣΕ ΤΗ ΖΩΗ.
 
Αυτός που τον είχε χαστουκίσει και στη συνέχεια του έσωσε τη ζωή, τον ρώτησε:
 
Όταν σε χτύπησα, έγραψες πάνω στην άμμο, και τώρα έγραψες πάνω στην πέτρα. Γιατί?...
 
Ο άλλος φίλος απάντησε:
 
"Όταν κάποιος μας πληγώνει, πρέπει να το γράφουμε στην άμμο, όπου οι άνεμοι της συγνώμης μπορούν να το σβήσουν.
 
Αλλά όταν κάποιος κάνει κάτι καλό για μας, πρέπει να το χαράζουμε στην πέτρα, όπου κανένας άνεμος δεν μπορεί να το σβήσει".

Άσωμεν...

 
Όταν και μόλις δοθεί η ευκαιρία. Και η Γιορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού στα μισά του Σεπτέμβρη αυτό έπραξε προσφέροντας όπως <άδομεν ασμένως> ακολουθώντας τα <Κύριε Ελέησον> του λαού και το  απολυτίκιο της Εορτής διά στόματος ψαλτών στο ψαλτήρι. 
 

Ευωδιαστός ο Βασιλικός βασιλικός, σγουρός κατά προτίμηση ή πλατύφυλλος, γεμάτος υπομονή, περιμένει ολόκληρο το καλοκαίρι μέσα στην γλάστρα να τον πάρει αγκαλιά η νοικοκυρά που με τόση αγάπη τον φρόντιζε για να τον πάει στην Εκκλησιά. Να τον παραδώσει στον καντηλανάφτη, πρωί-πρωί,  αν δεν τον πήγε από παραμονή, <για Τον Σταυρό στον δίσκο>. Σαν δώρο, ας πούμε,  για την Γιορτή Του. Συνοδός Του  από τον καιρό της Αγίας Ελένης, όπως λέει η παράδοση και από όσο ξέρουμε από τα βιβλία και από αυτά που έλεγαν  (μπορεί και να τα λένε ακόμα) οι γιαγιάδες. Γιορτή  από τις μεγάλες και τις πιό όμορφες που μιλούν στην καρδιά, στο τέλος του θέρους, πριν κιτρινίσουν τα φύλλα στα δέντρα και εμφανιστούν οι κοκκινολαίμηδες στα κλαριά τους.
 
Πηγαίνει ο κόσμος στην Εκκλησιά της γειτονιάς του μια τέτοια μέρα και αν δεν έχει στην γειτονιά του, πηγαίνει σε μιά άλλη.  Αθρόα προσέλευση. Να ακούσει  το ασματικόν «Άγιος ο Θεός...» και να δει τους λαμπαδούχους και τα Εξαπτέρυγα να προπορεύονται, τον Λειτουργό να κρατά ψηλά Τον Σταυρό, στην μέση του στολισμένου δίσκου με τα τρια αναμμένα κεριά, για να Τον τοποθετήσει τελικά στο Δισκέλι. Και να ψάλλει μαζί με άλλους « Σώσον Κύριε τον λαόν σου». Γεμίζουν οι Ναοί αυτή την μέρα, γέμισε και η δική μας. Μοίρασε ο Παπάς Βασιλικό μαζί με το Αντίδωρο.
 
Όπως οι συν-εκκλησιαζόμενοι πήρα και εγώ το μερτικό μου. Ένα μικρό κλαδάκι που μέσα στο νερό θα ριζώσει για να φυτευτεί αρχικά σε ένα μικρό γλαστράκι και μετά σε μεγαλύτερο ώσπου να έρθει η ώρα για πιό μεγάλη γλάστρα. Mε λίγο νεράκι, φροντίδα και κανάκεμα στο περβάζι της κουζίνας, θα ξεχειμωνιάσει. Θα φουντώσει το κλαδάκι, θα πάρει τα επάνω του για να το βρει το ερχόμενο καλοκαίρι μεγαλωμένο και δυναμωμένο με την αίσθηση πλήρη για τον προορισμό του. Την συμβασιλεία του στον δίσκο με τα τρία κεριά με τον Σταυρό.
 
Αυτά έκανε η θεία μου, και το μικρό ταπεινό βότανο της γής άρχιζε την δική του ιστορία, σαν οικογενειακό δέντρο από την μια γενιά στην άλλη, δίχως οικόσημο. Όνομα και επώνυμο, ένα και αυτό: Βασιλικός. Διακριτικός και ταπεινός που δεν επιδιώκει την προβολή του. Ένα ελαφρό απλό ακούμπισμα αρκεί για να γίνει αντιληπτός και να δεσπόσει τον χώρο που βρίσκεται, σαν πραγματικός άρχοντας. 
 
Λέγεται πως το καλύτερο φιλοφρόνημα είναι η μίμηση και ακολουθώ το παράδειγμα της αδελφής της μάνας μου, με την αρμόζουσα ευλάβεια παρακολουθώντας από κοντά τον λεπτό μίσχο μέσα στο γυάλινο ποτηράκι,  να γεννά τρυφερές λευκές ρίζες για να βλαστήσουν αργότερα. Σαν έναν μικρό πρίγκιπα που μεγαλώνοντας θα γίνει βασιλιάς, όπως λεν’ τα παραμύθια.
 
Η σκέψη της αγαπημένης μου θείας με φέρνει στα μονοπάτια που κάθουνται αναπαυτικά στα πούπουλα της αλησμόνητης αλήθειας. Στις αγριοκαστανιές του Ροσινιόλ, στις κουκουναριές στα ψηλά μέρη του τόπου μου, στο κλειστό, πλέον, και βουβό Σχολείο μου, στην κυρία Ασπασία με τα γελαστά μάτια πίσω από τα ματογυάλια της να κτυπά τον <κώδωνα> στο πλατύσκαλο και στα νερά του Βοσπόρου να θωπεύουν τις βάρκες στο λιμανάκι. Εκεί που στα χρόνια τα αλλοτινά,  ο Πατριάρχης Αττικός βρίσκοντας γιατρειά,  μετονόμασε το παραλιακό προάστιο στο οποίο έκανα τα πρώτα μου βήματα,  από Φαρμακεία σε Θεραπεία.  
 
Πολλά τα μονοπάτια της σκέψης στα Θεραπειά με την Αγία Παρασκευή και τον άδικα κατεδαφισμένο Αη Γιώργη, που η πολυκαιρία τα έκανε να αποκτούν δικαιώματα με το κάθε ένα να νομίζει πως έχει προτεραιότητα. Σε ένα από αυτά βλέπω δύο  παπαδάκια, τον Νίκο της θείας Ελένης, τον Γιαννάκη του θείου Μόρφη, και ένα τρίτο, τον Άκη (μετέπειτα Μητροπολίτη Ικονίου Θεόληπτο, που πρόσφατα έφυγε για άλλα μονοπάτια), να προπορεύονται με τα Εξαπτέρυγα και τις Ντόλτσες και σε ένα άλλο, με τον Νίκο απέναντι στον Δεσποτικό Θρόνο, <Κέλευσον Δέσποτα...> και ο Δέρκων Ιάκωβος, και αυτός με γελαστά μάτια πίσω από τα ματογυάλια, να τείνει το δεξί του χέρι για ασπασμό. Το μουρμουρητό της θάλασσας συντροφιά στην συναυλία των ασμάτων, πότε σιγανό, πότε θλιμμένο και πότε οργισμένο, ανάλογα με τα κέφια της, θάλασσα είναι αυτή, απαραίτητη παρουσία στην όχθη του γιαλού. 
 
Παιδί της θάλασσας, γέννημα - θρέμμα της Πόλης, αθεράπευτα Θεραπειανή, και με Ιμβριώτικες σταγόνες στις φλέβες μου, παιδί της Επαρχίας Δέρκων, από τον Βόσπορο βρέθηκα και ρίζωσα στην Επαρχία Θυατείρων, σε ένα κομμάτι γης της Αγγλίας, Της μοίρας τα γραμμένα. Επαρχία η μία, επαρχία και η άλλη. Φτάνει να κρατιούνται οι παραδόσεις όσο γίνεται για να μην φτάσει κάποιος να αναγνωρίσει τον εαυτό του  σαν έναν Ποσειδωνιάτη ανάμεσα στους Ποσειδωνιάτας του χρυσόστομου Κ. Καβάφη, που είχαν χάσει τα νερά τους. 
 
Φροντίζοντας να μην λησμονιούνται αυτές οι παραδόσεις ταξιδεύουμε μέσα σε μια κιβωτό με την συντροφιά τους. Και  όταν έρχονται οι Μεγάλες Μέρες τις μοιραζόμαστε με όσους νιώθουν την ανάγκη της μοιρασιάς. 
 
Γιορτή μεγάλη και πάλι. Γέμισε ο Ναός, Δύο οι Πολιούχοι Άγιοι του, ο Στυλιανός με το μωρό στα χέρια και ο Αμβρόσιος. Και σε μια γωνίτσα, η  Βλαχερνίτισσα Παναγιά στο Παρεκκλήσι Της. Το Δισκέλι στο κέντρο του Σολέα αναμένει. Γνωστοί, άγνωστοι, δικοί και ξένοι, ενορίτες και μη, αναμένουν και αυτοί με τα μάτια έτοιμα να σηκώνουν το βλέμμα τους όταν ο Σταυρός θα αποχωρίζεται την αγκαλιά του Βασιλικού με τον δίσκο και τα τρία κεριά για δουν την 'Υψωση Του. 
 
Άσωμεν...
 
Νίκη Beales
Της Υψώσεως Του Σταυρού 2026
Μπάκινγχαμ, Αγγλία

Πατριαρχική εκδήλωση στο Λονδίνο

 
Η Α.Θ.Π. ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος επισκέπτεται αυτές τις ημέρες την Αγγλία και την Ελληνορθόδοξη Ομογένεια.
 

Προχθές το βράδυ πραγματοποιήθηκε μια μεγαλειώδης εκδήλωση σε κεντρικό ξενοδοχείο του Λονδίνου, προς τιμήν του Παναγιωτάτου και του εορτάζοντος Σεβ. Αρχιεπισκόπου Θυατείρων & Μ.Β. κ. Νικήτα, με την ευκαιρία των ονομαστηρίων του.

Παραβρέθηκε η ιερή Συνοδεία του Παναγιωτάτου, πολλοί επίσημοι κληρικοί και λαϊκοί, Διπλωμάτες, Άρχοντες του Πατριαρχείου και 1000 περίπου άτομα.

Ομίλησαν εμπνευσμένα ο Παναγιώτατος και ο Άγιος Θυατείρων, χαιρετίζοντας το μέγα πλήθος και προσφέροντας εγκάρδιες ευχές προς όλους.

Ακρόπολη: Το νέο γήπεδο του Παναθηναϊκού

 
Μια ονομασία πού θα παραπέμπει στην σύνδεση τού Παναθηναϊκού με την πόλη των Αθηνών, όπως επιβάλλεται από την ιστορία αλλά και το ίδιο το όνομα του συλλόγου.
 

Μια ονομασία που συσπειρώνει όλη την οπαδική βάση. Το όνομα μιας Παναθηναϊκής προσωπικότητας, όσο ένδοξο κι αν είναι, θα προκαλέσει μια μερίδα αμφισβήτησης με υπαρκτά ή ανύπαρκτα επιχειρήματα. Δυστυχώς εμείς οι Παναθηναϊκοί, αλλά και οι Έλληνες γενικώτερα, είμαστε επιρρεπείς στη διχόνοια.
 
Μια ονομασία αναγνωρίσιμη από όλους, κυριολεκτικά, τους κατοίκους του πλανήτη. Εκτοξεύοντας το brand name της ομάδας.
 
Μια ονομασία που ολοκληρώνει σημειολογικά την ιστορία μέσα από τα τρία σύγχρονα ποδοσφαιρικά γήπεδα τής Αττικής:
 
Α). Ακρόπολη (του Παναθηναϊκού), για τον «χρυσό αιώνα» και την ένδοξη αρχαιότητα.
 
Β). Αγιά Σοφιά (της ΑΕΚ), για το Βυζάντιο.
 
Γ). Γεώργιος Καραϊσκάκης (του Ολυμπιακού) για την νεώτερη ιστορία.

Οι Καταβασίες του Σταυρού

 
Σήμερα είναι του Σταυρού.
 

Από μικρός ονειρευόμουν τη σημερινή Πατριαρχική Θεία Λειτουργία, όπως την περιέγραφαν τα σχολικά μας βιβλία εκείνης της εποχής. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης στην Κωνσταντινούπολη θα φορούσε μία από τις τέσσερις επίσημες, χρυσοποίκιλτες στολές του και θα λειτουργούσε μαζί με τη Σύνοδο.
 
Σήμερα εκείνες τις στολές τις βλέπουμε μόνο σε φωτογραφίες, ως μουσειακά πλέον κειμήλια, ενώ τον Πατριάρχη, που μπορούμε συχνά να παρακολουθούμε στο διαδίκτυο, τον βλέπουμε να λειτουργεί με καινούργιες αρχιερατικές στολές.
 
Στις αναμνήσεις των πιστών η εορτή του Σταυρού ήταν δεμένη με τη μυρωδιά του βασιλικού και την τελετή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού. Μαζί με την κατάνυξη δεν έλειπαν και τα παράπονα των βαθιά θρησκευόμενων ενοριτών, γιατί η τελετή δεν είχε γίνει όπως ακριβώς γινόταν στην ιδιαίτερη πατρίδα τους: στην Πόλη, στη Σμύρνη ή στα νησιά.
 
Ποτέ δεν ομονοούσαν όλοι. Άλλος θυμόταν διαφορετικό τυπικό, άλλος διαφορετικό μέλος και άλλος διαφορετική τάξη. Έκαναν παρατηρήσεις στους επιτρόπους και στους παπάδες. Όσα χρόνια θυμάμαι τον ιερέα πατέρα μου, καμιά χρονιά δεν είχε κατορθώσει να βρει το δίκιο του. Πάντοτε του έμενε στο τέλος κάποια πικρία.
 
Για εμάς όμως, τα αγιάτρευτα παπαδοπαίδια, οι Καταβασίες του Σταυρού ήταν άλλος νταλκάς.
 
Ακόμη και σήμερα, έπειτα από τόσα χρόνια, μας μυρίζουν λιβάνι, λάδι και εκείνο το μικρό σαπουνάκι σε σχήμα μωρού, με το οποίο έπλεναν τα χέρια τους ο παπάς και ο νονός ή η νονά μετά τη βάπτιση.
 
Στις φτωχικές γειτονιές της Αθήνας όπου γεννήθηκα -και όπου βρίσκονταν οι ενορίες του πατέρα μου- κάθε Κυριακή είχαμε πολλές βαπτίσεις. Το «Σταυρόν χαράξας Μωσής» έπρεπε να το ψάλουμε αμέτρητες φορές.
 
Ο επί χρήμασι ψάλτης ένιωθε κάποτε τη φωνή του να βραχνιάζει. Άφηνε τότε εμάς, τους μικρούς εθελοντές, να χορτάσουμε από τα ψαλτικά ψιχία, τα πίπτοντα από της τραπέζης του.
 
Μικρόφωνα και μεγάφωνα δεν υπήρχαν στις ημιτελείς εκείνες εκκλησίες. Έπρεπε κι εμείς να συνεχίσουμε με στεντόρεια φωνή, για να ακουστεί το μέλος σε ολόκληρο τον ναό. Όσοι όμως περνούσαμε τότε τη μεταφώνηση, φτάναμε κάποτε μέχρι δακρύων από την προσπάθεια.
 
Τόσο βαθιά χαράχθηκαν μέσα μου αυτές οι Καταβασίες, ώστε έγιναν δεύτερη φύση μου. Και όταν αργότερα μεγάλωσα, σπούδασα και έγινα χειρουργός, δεν έπαψα ποτέ να τις ψιθυρίζω: άλλοτε για να γαληνεύσω και να χαλαρώσω· άλλοτε -και ίσως τις περισσότερες φορές- σαν μια μυστική, παιδική προσευχή.
 
Δρ. Σπύρος Αντύπας
Παιδοχειρουργός

Βασιλιάδες

 
Το εικονίδιο της σημερινής ανάρτησής μας παρουσιάζει με έναν απλό και ευχάριστο τρόπο ορισμένες χαρακτηριστικές ονομασίες που έχουν καθιερωθεί στη γλώσσα, στην παράδοση ή στη γενικότερη αντίληψη ως «βασιλιάδες» διαφορετικών κατηγοριών. Έτσι, συναντούμε το λιοντάρι ως «βασιλιά της ζούγκλας», τον αετό ως «βασιλιά των πτηνών», το χρυσάφι ως «βασιλιά των μετάλλων», το τριαντάφυλλο ως «βασιλιά των λουλουδιών», τον Δία ως «βασιλιά των πλανητών» και τον Ειρηνικό ως «βασιλιά των ωκεανών». Ανάμεσα στις αναφορές υπάρχουν επίσης πρόσωπα που απέκτησαν αντίστοιχους δημοφιλείς χαρακτηρισμούς, όπως ο Michael Jackson ως «βασιλιάς της ποπ».
 

Πρόκειται, βέβαια, κυρίως για ανεπίσημους, συμβολικούς ή παραδοσιακούς χαρακτηρισμούς και όχι για επιστημονικά καθιερωμένους τίτλους· ορισμένοι μάλιστα μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με τη χώρα και την πολιτισμική παράδοση. Παρ’ όλα αυτά, τέτοιες συλλογές έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, γιατί συνδυάζουν γενικές γνώσεις, πολιτισμό, φυσικό κόσμο και ανθρώπινη δημιουργία. Μας δίνουν συγχρόνως μια όμορφη αφορμή να αναζητήσουμε γιατί κάθε ζώο, φυτό, αντικείμενο ή προσωπικότητα απέκτησε τον συγκεκριμένο χαρακτηρισμό και να εμπλουτίσουμε τις γνώσεις μας με τρόπο ευχάριστο και δημιουργικό.

Ταξιδεύοντας στον πλανήτη μας

 
Το συνημμένο εικονίδιο παρουσιάζει 17 ενδιαφέροντα στοιχεία για διάφορες χώρες του κόσμου, επιχειρώντας να αναδείξει ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους. Από τη Δανία και το Μπανγκλαντές μέχρι το Μπουρούντι, το Λουξεμβούργο, τη Γαλλία και την Ισλανδία, ο κατάλογος μάς ταξιδεύει νοερά σε διαφορετικές γωνιές της Γης. Πληθυσμός, οικονομία, γεωγραφία, κλίμα, τουρισμός, ασφάλεια και τρόπος ζωής είναι μερικά από τα κριτήρια που χρησιμοποιούνται, θυμίζοντάς μας πόσο μεγάλη ποικιλία παρουσιάζει ο κόσμος στον οποίο ζούμε.
 

Τέτοιου είδους κατάλογοι έχουν ασφαλώς περισσότερο ενημερωτικό και ψυχαγωγικό χαρακτήρα και χρειάζονται κάποια προσοχή, καθώς χαρακτηρισμοί όπως «καθαρότερη», «φτωχότερη», «πιο χαλαρή» ή «πιο επικίνδυνη» χώρα εξαρτώνται από το κριτήριο, την πηγή και τη χρονική περίοδο των δεδομένων. Παρ’ όλα αυτά, μπορούν να αποτελέσουν μια όμορφη αφορμή για να γνωρίσουμε καλύτερα τη γεωγραφία και τους λαούς του κόσμου, να αναζητήσουμε περισσότερες πληροφορίες και να ανακαλύψουμε τις εντυπωσιακές διαφορές -αλλά και τις πολλές ομοιότητες- που χαρακτηρίζουν την ανθρώπινη ζωή σε κάθε γωνιά του πλανήτη.

Greece

 

The Land of Islands, Ancient Civilizations & the Aegean Sea

 

Greece is far more than a country on the map; it is a fascinating crossroads where Europe, the Mediterranean, and thousands of years of history come together.
 
Located in southeastern Europe, Greece is surrounded by the Aegean Sea, Ionian Sea, and Mediterranean Sea, giving the country one of the most distinctive and island-rich landscapes in Europe.
 
Its territory stretches from the mountainous mainland to countless islands scattered across the surrounding seas.
 
The map highlights important places such as Athens, the capital and one of the world’s most historically significant cities, along with Thessaloniki, Larissa, and Patras.
 
Farther south lies Crete, Greece’s largest island, while numerous smaller island groups -including the Ionian Islands and Dodecanese- add to the country's remarkable geography.
 
Greece also shares land borders with Albania, North Macedonia, Bulgaria, and Türkiye, making its location especially important in the geography of southeastern Europe.
 
Its mountains, coastlines, islands, and strategic position have all played major roles in shaping its history and culture.
 
From the legendary world of ancient Greece to the modern European nation visible on today’s map, Greece represents a remarkable connection between geography, civilization, history, and the sea.
 
A small country with an enormous historical and geographical footprint.

Νύχτα δεν θα υπάρχει

 
Μελέτησα (για άλλη μια φορά) την Καινή Διαθήκη και την ολοκλήρωσα με χαρά. Στο τελευταίο κεφάλαιό της, που είναι φυσικά από το βιβλίο της Αποκάλυψης του Ιωάννη, διάβασα τη φράση:
 

«Νύξ οὐκ ἔσται ἔτι, καί οὐ χρεία λύχνου καί φωτός ἡλίου, ὅτι Κύριος ὁ Θεός φωτιεῖ...» (22, 5)!
 
Δηλαδή:
«Νύκτα δεν θα υπάρχει πλέον, ούτε και καμμία ανάγκη λύχνου και φωτός ηλίου, γιατί Κύριος ο Θεός θα φωτίζει...»!
 
Στο σημείο αυτό ο Ευαγγελιστής Ιωάννης μάς προσφέρει μία από τις ωραιότερες εικόνες της αιώνιας Βασιλείας του Θεού. Δεν πρόκειται απλώς για μια περιγραφή ενός κόσμου στον οποίο δεν θα υπάρχει η φυσική εναλλαγή ημέρας και νύκτας. Η εικόνα είναι βαθύτατα θεολογική και εσχατολογική: εκφράζει την οριστική νίκη του Θεού πάνω στο σκοτάδι, στην αμαρτία, στη φθορά και στον θάνατο.
 
Ήδη από την αρχή της Αγίας Γραφής το φως παρουσιάζεται ως σημείο της δημιουργικής ενέργειας του Θεού: «Γενηθήτω φῶς· καί ἐγένετο φῶς» (Γεν. 1, 3). Στην Καινή Διαθήκη, όμως, η έννοια του φωτός αποκτά ακόμη βαθύτερο περιεχόμενο. Ο Χριστός δεν λέγει απλώς ότι προσφέρει φως, αλλά ταυτίζει το φως με το ίδιο το Πρόσωπό Του: «Ἐγώ εἰμι τό φῶς τοῦ κόσμου· ὁ ἀκολουθῶν ἐμοί οὐ μή περιπατήσῃ ἐν τῇ σκοτίᾳ, ἀλλ᾽ ἕξει τό φῶς τῆς ζωῆς» (Ιω. 8, 12). Παρομοίως, στην αρχή του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου διαβάζουμε: «Ἐν αὐτῷ ζωὴ ἦν, καί ἡ ζωή ἦν τό φῶς τῶν ἀνθρώπων· καί τό φῶς ἐν τῇ σκοτίᾳ φαίνει» (Ιω. 1, 4-5).
 
Έτσι κατανοούμε καλύτερα και το «νύξ οὐκ ἔσται ἔτι». Η «νύξ» μπορεί να ιδωθεί ως εικόνα κάθε απομακρύνσεως από τον Θεό: της αμαρτίας, της πνευματικής άγνοιας, του φόβου, της φθοράς και τελικά του θανάτου. Ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης χρησιμοποιεί επανειλημμένα αυτή την αντίθεση φωτός και σκότους. Διδάσκει ότι, όπως το σκοτάδι δεν μπορεί να παραμένει όταν εμφανίζεται το φως, έτσι και ο θάνατος δεν μπορεί να διατηρεί την εξουσία του όταν εισέρχεται η αληθινή Ζωή.
 
Η Αποκάλυψη, επομένως, δεν μας λέγει απλώς ότι στην αιωνιότητα δεν θα χρειαζόμαστε τον ήλιο ή έναν λύχνο. Μας αποκαλύπτει κάτι πολύ μεγαλύτερο: ο ίδιος ο Θεός θα είναι το Φως της υπάρξεως των σωζομένων. Ήδη λίγο νωρίτερα ο Ιωάννης γράφει για την ουράνια Ιερουσαλήμ: «ἡ πόλις οὐ χρείαν ἔχει τοῦ ἡλίου οὐδέ τῆς σελήνης, ἵνα φαίνωσιν αὐτῇ· ἡ γάρ δόξα τοῦ Θεοῦ ἐφώτισεν αὐτήν, καί ὁ λύχνος αὐτῆς τό Ἀρνίον» (Αποκ. 21, 23). Το «Αρνίον», δηλαδή ο Χριστός, είναι το φως της νέας δημιουργίας.
 
Από ορθόδοξη θεολογική άποψη, το χωρίο μάς παραπέμπει επίσης στο μυστήριο της Μεταμορφώσεως του Κυρίου. Στο όρος Θαβώρ «ἔλαμψε τό πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος» (Ματθ. 17, 2). Η Ορθόδοξη Παράδοση, και ιδιαίτερα η θεολογία του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, βλέπει στο φως της Μεταμορφώσεως όχι ένα συνηθισμένο κτιστό φως, αλλά φανέρωση της άκτιστης θείας δόξας και ενέργειας. Ο άνθρωπος δεν μετέχει στην απρόσιτη ουσία του Θεού, αλλά, κατά χάριν, στις άκτιστες ενέργειές Του. Ο άγιος Γρηγόριος υπερασπίζεται ακριβώς τον άκτιστο χαρακτήρα αυτού του θείου φωτός και τη δυνατότητα πραγματικής μετοχής του ανθρώπου στη θεία ενέργεια.
 
Επομένως, μπορούμε να δούμε το φως του Θαβώρ ως μία πρόγευση της εσχατολογικής πραγματικότητας που περιγράφει η Αποκάλυψη. Αυτό που οι τρεις Μαθητές αξιώθηκαν να δουν για λίγο στη Μεταμόρφωση, η Βασιλεία του Θεού το αποκαλύπτει ως αιώνια κατάσταση κοινωνίας με τον Θεό. Δεν σημαίνει ότι ο άνθρωπος γίνεται Θεός κατά φύσιν. Σημαίνει ότι, διά της χάριτος, μετέχει στη ζωή και στη δόξα Του - αυτό που η Ορθόδοξη Θεολογία ονομάζει θέωση.
 
Ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης χρησιμοποιεί μία εξαιρετικά όμορφη εικόνα: όπως πέρα από τη σκιά βρίσκεται κανείς σε φως που δεν διακόπτεται πλέον από το σκοτάδι, έτσι και πέρα από τα όρια του κακού βρίσκεται η αδιάκοπη πραγματικότητα του αγαθού. Και ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος αναπτύσσει επίσης πλούσια τη θεολογία του φωτός, παρουσιάζοντας την πορεία προς τον Θεό ως πορεία προς το αληθινό και υπέρτατο Φως.
 
Υπάρχει μάλιστα μια θαυμαστή βιβλική πορεία: η Αγία Γραφή αρχίζει με το φως και τελειώνει με το Φως. Στη Γένεση ακούμε το «Γενηθήτω φῶς» (Γεν. 1, 3), ενώ στην Αποκάλυψη ακούμε ότι δεν θα υπάρχει πλέον νύκτα, «ὅτι Κύριος ὁ Θεός φωτιεῖ» (Αποκ. 22, 5). Ανάμεσα σε αυτά τα δύο σημεία βρίσκεται ο Χριστός, ο οποίος μας αποκαλύπτει: «Ἐγώ εἰμι τό φῶς τοῦ κόσμου» (Ιω. 8, 12).
 
Το μήνυμα, λοιπόν, του χωρίου είναι βαθιά ελπιδοφόρο. Η ιστορία του ανθρώπου δεν κατευθύνεται προς ένα αιώνιο σκοτάδι, αλλά προς το Φως. Η τελευταία εικόνα της Αγίας Γραφής δεν είναι η αμαρτία, ο πόνος, η φθορά ή ο θάνατος, αλλά η φωτεινή παρουσία του Θεού. Εκεί δεν υπάρχει πλέον νύκτα, επειδή δεν υπάρχει τίποτε που να χωρίζει τον άνθρωπο από τον Θεό. Δεν χρειάζεται λύχνος, επειδή δεν υπάρχει σκοτάδι να διαλύσει. Δεν χρειάζεται ήλιος, επειδή ο ίδιος ο Δημιουργός του ηλίου φωτίζει τα πάντα.
 
Και ίσως εδώ βρίσκεται το βαθύτερο μήνυμα των τελευταίων στίχων της Αποκαλύψεως: ο προορισμός του ανθρώπου είναι να περάσει από το σκοτάδι στο Φως, από τη φθορά στην αφθαρσία, από τον θάνατο στη Ζωή και από την απομάκρυνση από τον Θεό στην αιώνια κοινωνία μαζί Του.
 
Το «νύξ οὐκ ἔσται ἔτι» γίνεται έτσι όχι μόνο περιγραφή των εσχάτων, αλλά και πρόσκληση για την παρούσα ζωή: να αρχίσουμε ήδη από τώρα, μέσα στην Εκκλησία, στα Μυστήρια, στην προσευχή, στη μετάνοια και στην αγάπη, να βαδίζουμε προς εκείνο το Φως που δεν δύει ποτέ.