Το λάδι

Ο όρος «λάδι», με τον γλωσσικό τύπο «έλαιον», παρουσιάζεται 195 φορές στην Παλαιά Διαθήκη (ενώ ο όρος «ελαία» εμφανίζεται 33 φορές και ο όρος «ελαιών» 9 φορές) και 11 φορές στην Καινή Διαθήκη (ενώ ο όρος «ελαία» εμφανίζεται 15 φορές και ο όρος «ελαιών» 1 φορά).

Στην Παλαιά Διαθήκη το λάδι παρουσιάζεται να έχει εννοιολογική συνάφεια με το χρίσμα και την ανάληψη κάποιας εξουσίας, κυρίως ιερατικής (Έξοδ. 29, 7). Γι’ αυτό συνοδεύεται κάποτε και από τον επιθετικό προσδιορισμό «αγιασμένο» (Αριθμ. 35, 25). Επίσης, παρουσιάζεται ως ένα από τα κύρια στοιχεία (συστατικά) της ονομαζόμενης «αιώνιας θυσίας», η οποία ήταν ημερήσια τελετή, ενταγμένη στην καθημερινή αναίμακτη λατρεία του ναού των Ιεροσολύμων (Έξοδ. 29, 40).

Στον Ψαλμό 103, που διαβάζεται πάντοτε στην έναρξη της Ακολουθίας του Εσπερινού, ο προσευχόμενος άνθρωπος αναπέμπει προς τον πάνσοφο «Μάστορα Γεροθεό» (όπως ονομάζει τον Ύψιστο ο στρατηγός Μακρυγιάννης) ύμνο και δοξολογία, με αφορμή την ενατένιση της δημιουργίας. Στο στίχο 15 διαβάζουμε την γλυκύτατη φράση «...του ιλαρύναι πρόσωπον εν ελαίω», που μας παραπέμπει σε διάφορες ερμηνείες και εξηγήσεις. Βασικά βέβαια βλέπουμε εδώ την χρήση του λαδιού, φυσική και μετα-φυσική, να κάνει το πρόσωπο του ανθρώπου να λαμποκοπά.

Το λάδι θεωρείται πως έχει θεραπευτικές ιδιότητες και με αυτό (μαζί και με κρασί) άλειφαν πληγές. Έχουμε διάφορες σχετικές αναφορές στην Αγία Γραφή περί αυτού, με πιο γνωστή και ιδιαίτερα σημαντική την παραβολή του Καλού Σαμαρείτη (Λουκ. 10, 30-37).

Στη χριστιανική εποχή, τα μέλη της Εκκλησίας του Χριστού, έρχονται σε άμεση (κι όχι απλά ιδεολογική) επαφή με το λάδι σε διάφορες στιγμές της ζωής τους, όπως κατά την βάπτισή τους, στο μυστήριο του ευχελαίου (ένα ολόκληρο μυστήριο με το λάδι στο επίκεντρό του), και βέβαια στη λήξη της αγωνιστικής επίγειας πορείας τους, στην έσχατη και οδυνηρή στιγμή της ταφής τους και της επιστροφής τους «εις τα εξ ων συνετέθησαν».

Ο άξιος λαός μας με την σοφή σκέψη και τον υπέροχο λόγο του ιστόρησε και μια σειρά από ενδιαφέρουσες παροιμίες για το λάδι, όλες τους γεμάτες από νοήματα και αξίες. Μερικές από αυτές είναι και οι παρακάτω:

- Κάθε σταλαματιά νερό τ' Απρίλη είναι ένα βαρέλι λάδι.
- Λάδι βρέχει, κάστανα χιονίζει.
- Λάδια πολλά κι από τηγανήτα τίποτα.
- Έβκην που πάνω, σαν το λάδιν (κυπριακή).
- Εγύρισεν η φατζιή τζι’ έφαν το λάδιν (κυπριακή).

Στο «Χρονικό μιας πολιτείας» του Παντελή Πρεβελάκη, βρίσκουμε ένα πολύ ενδιαφέρον απόσπασμα, όπου ρωτάει ο εγγονός τον παππού του «τι δέντρο θέλεις να φυτέψω πάνω από τον τάφο σου, κι αυτός απαντά μια ελιά», «γιατί; τον ρωτά», «για να ’μαι σίγουρος πως απ’ το λαδάκι του δέντρου θ’ ανάβει και το καντήλι μου...».

Υπομονή

Το Κήρυγμα της Κυριακής

Το σημερινό αποστολικό ανάγνωσμα, από την προς Ρωμαίους Επιστολή του Αποστόλου των Εθνών Παύλου, μας επισημαίνει κυρίως τις ευεργετικές συνέπειες της χριστιανικής μας πίστεως. Μεταξύ άλλων αναφέρονται και οι εξής: δικαίωση, ειρήνη, υπομονή, ελπίδα και αγάπη.

Αναφορικά με την σπουδαία αρετή της υπομονής ο Απ. Παύλος τονίζει πως: «η θλίψη παράγει υπομονή, η δε υπομονή δοκιμασμένο χαρακτήρα». Αυτές είναι πολύ σοφές σκέψεις, που οπωσδήποτε οι έμπειροι και δοκιμασμένοι «ως χρυσός εν χωνευτηρίω» άνθρωποι, μέσα από τις πολλές και διάφορες δυσκολίες της ζωής, μπορούν να εκτιμήσουν και να αξιολογήσουν σωστά. Είναι δε ιδιαίτερα σημαντικό το ότι ο αποστολικός λόγος συστήνει την υπομονή ως μια γνήσια συνέπεια της χριστιανικής πίστεως και την συνδέει με άλλες μεγάλες, σπουδαίες και αναγκαίες χριστιανικές αρετές.

Ο όρος «υπομονή» είναι αρχαιοελληνικός, παρουσιάζεται συνώνυμος με την καρτερικότητα, την ανοχή και την αντοχή, ενώ συνδέεται εννοιολογικά με δύσκολες και ακραίες καταστάσεις στη βιολογική -αλλά και πνευματική- ζωή του ανθρώπου, όπως είναι η πείνα και η δίψα. Ο Αθηναίος ρητοροδιδάσκαλος Ισοκράτης έλεγε χαρακτηριστικά πως «ανδρός τα προσπίπτοντα γενναίως φέρειν», δηλαδή «ίδιον του ανθρώπου είναι να υπομένει με γενναιότητα ό,τι του συμβεί».

Στην χριστιανική εποχή η υπομονή αποκτά τεράστια πνευματική σημασία. Ο Ευαγγελιστής Λουκάς μας μεταφέρει τον ψυχοσωτήριο λόγο του Κυρίου «εν τη υπομονή υμών κτήσασθε τας ψυχάς υμών» (Λουκά 21, 19), τον οποίο ο Καθ. Παν. Τρεμπέλας παραφράζει ως εξής: «με την υπομονή σας θα κερδήσετε και θα σώσετε τις ψυχές σας από τον κίνδυνο της απιστίας και της αιώνιας απώλειας».

Για όλους τους πιστούς χριστιανούς και μάλιστα για εκείνους που μελετούν με προσοχή την Αγία Γραφή είναι γνωστή η παροιμιώδης υπομονή την οποία επέδειξε στα πολλά και ποικίλα βάσανα της ζωής του ο Ιώβ. Μάλιστα ο όρος «υπομονή» πολλές φορές συνοδεύεται από την επωνυμία του, «ιώβειος υπομονή», γιατί ήταν τόσο και τέτοιο το μέγεθος της συγκεκριμένης αυτής αρετής που κατείχε ο Ιώβ που έγινε τελικά ο ίδιος προσωπικά συνώνυμος με την αρετή αυτή.

Στα χρόνια της Εκκλησιαστικής Ιστορίας και Παράδοσης έχουμε ακόμα ένα ανάλογο παράδειγμα με εκείνο του Ιώβ. Είναι ο Άγ. Γρηγόριος Νύσσης, ο οποίος -όπως ο ίδιος περιγράφει- ήταν γεμάτος με «βαβυλώνια κακά». Σε νεανική ηλικία έχασε την σύντροφό του, το σώμα του το έφθειραν πολλές ασθένειες, οι αιρετικοί τον κατασυκοφάντησαν, δύο αγαπημένα αδέλφια του απεβίωσαν (Μεγ. Βασίλειος και Αγ. Μακρίνα) και χρειάστηκε ο ίδιος να τα συνοδεύσει στην τελευταία τους κατοικία. Όμως ο άγιος κατείχε το μαργαριτάρι της υπομονής και με τον τρόπο αυτό αναδείχθηκε σε πραγματικό «στύλο της Ορθοδοξίας», σε «πατέρα πατέρων» και βέβαια σε ζωντανό παράδειγμα υπομονής και καρτερίας, προς μίμηση από όλους μας.

Όπως διαβάζουμε και στον σημερινό αποστολικό λόγο η υπομονή έχει άμεση σχέση με την θλίψη. Αυτό μας υπενθυμίζει και την πνευματική συζήτηση που είχαν κάποτε ο Αββάς Μάρκος με τον Όσιο Αρσένιο, όταν ο πρώτος ρώτησε τον δεύτερο γιατί οι περισσότεροι ευσεβείς και ενάρετοι χριστιανοί να φεύγουν από τον κόσμο με πολλές θλίψεις και στερήσεις. Κι ο Όσιος Αρσένιος απάντησε με σοφία πως «οι θλίψεις για εκείνους που τις δέχονται με υπομονή είναι το αλάτι που προλαβαίνει τη σήψη της αμαρτίας και κάνει τους ανθρώπους να παρουσιάζονται στον Ουρανό καθαροί».

Η αρετή της υπομονής δεν μπορούσε να μην γίνει αντικείμενο επεξεργασίας και από τον υπέροχο και θυμόσοφο λαό μας, ο οποίος με τις σπουδαίες και πνευματώδεις παροιμίες του καταγράφει και αποτυπώνει εκφραστικά, με τον δικό του ευγενικό και κριτικό τρόπο, τα μεγάλα θέματα της ζωής μας. Μια από τις παροιμίες που αναφέρονται στην υπομονή είναι και η εξής: «Ένας επότιζε γαϊδάρους κι άγιασε». Αυτή η παροιμία θεωρείται αφηγηματικός λόγος, που αναφέρεται σε κάποιον ο οποίος είχε μεγάλη υπομονή ποτίζοντας γαϊδάρους. Υπ’ όψιν πως το συμπαθές αυτό και πολύ χρήσιμο για τον άνθρωπο ζώο πίνει νερό αργά και ιδιότροπα.

Κι ας ολοκληρώσουμε την αναφορά μας αυτή με τον ψυχωφέλημο λόγο του Αγ. Δημητρίου Ροστώφ: «Αυτοί που υπομένουν αγόγγυστα και με καρτερία τα πάντα, μένουν πιστοί στο θέλημα του Θεού. Κι αυτοί που μένουν πιστοί στο θέλημα του Θεού, θα πάρουν την αμοιβή που υποσχέθηκε Εκείνος: τη Βασιλεία των Ουρανών».

Το Πανηγύρι

Βαδίζουμε ολοταχώς στην Κοινότητά μας προς το ετήσιο Πανηγύρι, με την ευκαιρία της Εορτής του Προστάτη μας Αγίου Παντελεήμονος του Ιαματικού. Η Εορτή είναι στις 27 Ιουλίου.

Το Πανηγύρι για τον Απόδημο Ελληνισμό είναι μια πνευματική αλλά και κοινωνική όαση, μέσα στην άχρωμη βιοτή του. Η εκκλησία, ο ναός, είναι εκτός της πνευματικής διάστασης και ένας χώρος συνάντησης, επικοινωνίας και ανανέωσης των συγγενικών και φιλικών δεσμών των ξενιτεμένων.

Η Κοινότητα και η ένταξη σ' αυτήν δείχνει το μέτρο της ελληνικότητας και της εθνικοθρησκευτικής ιδιοπροσωπίας των ομογενών. Στο Πανηγύρι ετοιμάζονται παραδοσιακά ελληνικά φαγητά (σουβλάκια), γλυκά (λουκουμάδες) και ακούγεται ελληνική μουσική.

Το Νηπιαγωγείο

Όταν η Κοινότητα Αγίου Παντελεήμονος τακτοποιήθηκε οριστικά στους ιδιόκτητους κοινοτικούς χώρους στις αρχές του 1994 αποφάσισε την ίδρυση Βρεφονηπιακού Σταθμού από τον Σεπτέμβριο 1994. Οι κύριοι συντελεστές της ίδρυσης του Σταθμού ήταν ο π. Αναστάσιος Σαλαπάτας, η Πρεσβυτέρα Βιργινία και η κα. Ηλέκτρα Χρήστου.

Στη συνέχεια ο Σταθμός πέρασε από διάφορες φάσεις. Από απλός Σταθμός μιας Ενορίας, έγινε εκπαιδευτικός πόλος έλξης νηπίων από όλη την γύρω περιοχή. Επιτράπηκε η συμμετοχή και μη Ελληνορθοδόξων νηπίων, ως προσφορά της Κοινότητάς μας στην τοπική πολυπολιτισμική και πολυθρησκευτική κοινωνία.

Στην αρχή είχαμε σχέση, επικοινωνία και αναγνώριση από τις Κοινωνικές και Εκπαιδευτικές Υπηρεσίες του τοπικού Δημαρχείου. Στη συνέχεια ενταχθήκαμε στο Αγγλικό Υπουργείο Παιδείας, κι έτσι το Νηπιαγωγείο τώρα πια αναγνωρίζεται και επιθεωρείται από την ειδική Υπηρεσία του εν λόγω Υπουργείου, η οποία ονομάζεται OFSTED.

Το Νηπιαγωγείο μας, το οποίο διευθύνει η έμπειρη και πολυτάλαντη εκπαιδευτικός κα. Άντρη Κυριακίδου - Σολωμίδου, έχει άδεια να εγγράφει 65 παιδιά την ημέρα. Λειτουργεί Δευτέρα - Παρασκευή, 9.30 π.μ. - 4.00 μ.μ.

Εκτός των καθαρά εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων το Νηπιαγωγείο οργανώνει πολλές και διάφορες εκδηλώσεις, θρησκευτικές, φιλανθρωπικές, πολιτιστικές και άλλες. Χθες οργανώθηκε η Διεθνής Ημέρα Φαγητών. Όλοι οι γονείς προσέφεραν φαγητά από τις δικές τους παραδόσεις και κουζίνες. Τα παιδιά ευχαρίστησαν τους γονείς και κηδεμόνες τραγουδώντας διάφορα τραγουδάκια. Ήταν μια όμορφη και ξεχωριστή ημέρα.

Ο μακ. π. Βαρνάβας

Ο π. Βαρνάβας ήταν ένα γνήσιο τέκνο της Κέλτικης / Ουαλικής Ορθοδοξίας. Ξεκίνησε την επίγεια άσκησή του μέσα στους εκκλησιαστικούς και ευσεβιστικούς κόλπους της Αγγλικανικής Κοινωνίας. Αργότερα, σε χρόνους ώριμους, όταν η γνώση και η εμπειρία πλημμύρισαν το νου και την καθάρια του ψυχή, προσέγγισε με ευθύνη και σιγουριά πνευματική την Αγία μας Ορθοδοξία. Από τότε, όσο κι αν περιπλανήθηκε τοπικά, δεν μετακινήθηκε τροπικά ποτέ.

Ο Μεγάλος Θεός του χάρισε απλόχερα χαρίσματα πολλά. Τον έπλασε γλυκύ, αυθόρμητο, γεμάτο ελπίδα και χαρά. Τον έκανε απλό, με αγάπη για τη φύση, τα λουλούδια, τα δέντρα του κήπου του και για τα παιδιά του κόσμου ολάκερου. Η συναναστροφή του με τον κόσμο του κόσμου, τον πιστό του Θεού μας λαό, ήταν η πεμπτουσία της προσφοράς του. Δύσκολα συναντάς ανθρώπους, και μάλιστα μοναχούς και ερημίτες, με τέτοια έμφυτη και ειλικρινή δυνατότητα επικοινωνίας.

Έστησε μοναστήρια, φάρους πέτρινους και φωτεινούς στη Νότια Αγγλία και την Κεντρική Ουαλία. Επίσης και μετόχια, στο Llanelli και στο Aberfan, μια πικραμένη από την ανθρώπινη δυστυχία περιοχή. Εκεί το 1966 μια μπάλα μεγάλη από χιόνι και κάρβουνο κύλησε κάτω στην πλαγιά του βουνού και καταπλάκωσε το σχολείο του χωριού, ξεκληρίζοντας μια ολόκληρη νέα γενιά. Για τούτη την ανείπωτη τραγωδία δεν μπόρεσε η φτερωτή ψυχή του να βρει δικαιολογία και αποφάσισε με οδύνη και αγάπη περισσή να πορευθεί προς τους αγαπημένους του ομογενείς, και να τους προσφέρει τη σιγουριά της παρουσίας και της προσευχής του.

Απ’ όπου κι αν πέρασε άφησε ανεξίτηλα τα αποτυπώματα της πνευματικής αφής του. Εκείνος ένα γνήσιο τέκνο της Εσπερίας, άφηνε άφωνους εμάς τους εξ Ανατολής, όταν μιλούσε με πειστικότητα και πάθος, αλλά και εμπειρία ζηλευτή, για την βυζαντινή οδό της προσευχής.

Δεν κράτησε ποτέ τίποτε για τον εαυτό του. Το ράσο και το σκουφί του τριμμένα και ευτελή. Οι Πατέρες λένε πως, «πραγματικός μοναχός είναι εκείνος που θα αφήσει το ράσο του σε σταυροδρόμι και δεν θα γυρίσει κανείς να το κοιτάξει». Τέτοιο ήταν το ράσο του γέροντα. Πάντως ήταν δραστήριος και σε αδιάκοπη κίνηση μέχρι το τέλος, «μεταφέροντας ουρανό στις ψυχές των ανθρώπων».

Η καρδιά του, που πάντα κτυπούσε στον αλάνθαστο ρυθμό της βυζαντινής Ορθοδοξίας, έπαψε για πάντα να πάλλει στα μέσα Μαρτίου 1996. Ας έχουμε την ευχή του.

Βιβλίο Επισκεπτών

Μια ωραία συνήθεια στη γηραία Αλβιώνα είναι το Βιβλίο Επισκεπτών, που βρίσκει κανείς σε Μουσεία, παλιούς Ναούς, αλλά και σε αρκετές οικίες. Εμείς στο Πρεσβυτερείο μας το έχουμε καθιερώσει από αρκετά χρόνια.

Όταν έχουμε κάποιον διακεκριμένο επισκέπτη του προσφέρουμε το Βιβλίο Επισκεπτών και τον παρακαλούμε να γράψει τα στοιχεία του και λίγες σκέψεις. Μάλιστα του ζητούμε να γράψει στην γλώσσα που θεωρεί πρώτη ή μητρική. Έτσι έχουμε κείμενα στις εξής γλώσσες: ελληνική, αγγλική, ουαλική, ιταλική, γαλλική, ρωσική, γεωργιανή, ρουμανική, σερβική, γερμανική και κινεζική.

Ανάμεσα στους επισκέπτες που έγραψαν στο Βιβλίο Επισκεπτών θα διακρίνει κανείς Επισκόπους, Καθηγητές, Καλλιτέχνες, και πολλούς - πολλούς αγαπημένους φίλους μας.

Τους ευχαριστούμε όλους από καρδιάς.

Γεύση Απουσίας

Η καπετάνισσα απέστη μακράν.
Το ραβανί της έμεινε άθικτο.
Πως να γευθείς κάτι γλυκό
μέσα στην απουσία!