Συνάντηση...

...δύο σπουδαίων προσωπικοτήτων

Πριν από λίγο καιρό είχα την ευκαιρία να φιλοξενήσω στο Πρεσβυτερείο μας δύο σπουδαίες προσωπικότητες, η κάθε μία στο δικό της χώρο, που είχαν ένα βασικό κοινό σημείο, τη μουσική.

Η φωτογραφία αποτυπώνει -νομίζω- καθαρά την δυναμική αυτής της συνάντησης. Αριστερά ο Γιάννης Πολυκανδριώτης, γόνος μεγάλης και εξαίρετης ελληνικής μουσικής οικογένειας, βιρτουόζος του μπουζουκιού και δάσκαλος της ελληνικής λαϊκής μουσικής στο Ελληνικό Κολέγιο Αγίου Παντελεήμονος και άλλων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων της Ελληνικής Ομογένειας Μεγ. Βρετανίας.

Δεξιά ο Αγγλικανός Ιερέας και Πανεπιστημιακός Καθηγητής π. Jeffrey Gainer, σημαντική μορφή στη σύγχρονη ζωή της Αγγλικανικής Κοινωνίας και του Αγγλόφωνου Θεολογικού χώρου. Από μικρός ασχολήθηκε -εκτός των άλλων- με τη μουσική. Στις μουσικές ειδικότητές του συμπεριλαμβάνονται η Δυτική Εκκλησιαστική Μουσική και η Ουαλική / Κέλτικη Μουσική.

Στη συνάντηση αυτή έγινε προσπάθεια και από τους δύο (κι αυτό φαίνεται καθαρά στη ματιά τους) να προσεγγισθούν οι δύο μουσικές σχολές, Ανατολής (ελληνική λαϊκή) και Δύσης (Κέλτικη). Σε επόμενη στιγμή ο π. Jeffrey στάθηκε όρθιος και άρχισε να ψάλλει τον εθνικό ύμνο της Ουαλίας. Ο Γιάννης Πολυκανδριώτης τον κοίταζε στα μάτια και συντόνιζε το έγχορδο όργανό του στα παιχνιδίσματα της φωνής του Κέλτη μουσικού.

Τελικά έχουν δίκιο όσοι υποστηρίζουν ότι η μουσική δεν γνωρίζει σύνορα...

Κλασική Αρχιτεκτονική...

...του Λονδίνου

Η μεγαλούπολη του Λονδίνου φημίζεται για τα υπέροχα οικοδομήματα και μνημεία της. Μια σημαντική κατηγορία είναι και τα κλασικά ή νεοκλασικά κτίρια. Ως τέτοια κτίρια μπορεί να ανακαλύψει κανείς σχεδόν σε κάθε στροφή του δρόμου. Δημόσια, ιδιωτικά ή εκκλησιαστικά κτίρια, επηρεασμένα από την αρχαιοελληνική αρχιτεκτονική και από το αθάνατο ελληνικό πνεύμα.

Τέτοια κτίρια είναι το γνωστό και ονομαστό Βρετανικό Μουσείο (λειτουργεί με τη σημερινή του μορφή από το 1852), όπου φυλάσσονται τα γλυπτά του Παρθενώνα, το κεντρικό κατάστημα της Τράπεζας της Αγγλίας (ευρισκόμενο στο οικονομικό Λονδίνο -City of London- από το 1734), το παλιό Χρηματιστήριο (που λειτούργησε στο όμορφο αυτό κτίριο από το 1854 μέχρι το 1972) και ο περικαλλής Ναός του Αγ. Παγκρατίου (ο θεμέλιος λίθος τέθηκε το 1819).

Μας τιμά οπωσδήποτε εμάς τους Έλληνες το γεγονός ότι η καθαρά δική μας πνευματική και καλλιτεχνική παραγωγή εμπνέει πάντοτε τους πολιτισμένους λαούς της γης.

Κοιμητήριο Hendon

Στην Ορθόδοξη Εκκλησία μιλούμε συχνά για μια σημαντική πατερική ρήση και αρετή που είναι η «μνήμη θανάτου». Αυτή είναι που κάνει τον άνθρωπο βαθυστόχαστο, φιλοσοφημένο και πιο ανθρώπινο και φιλικό προς τους συνανθρώπους του και προς το περιβάλλον.

Τα Κοιμητήρια βοηθούν οπωσδήποτε στην πραγμάτωση και στην διατήρηση της μνήμης θανάτου. Ένα από αυτά είναι το Κοιμητήριο του Hendon στο ΒΔ Λονδίνο, το οποίο αποτελεί ιδιοκτησία του τοπικού Δημαρχείου του Barnet. Το εν λόγω Κοιμητήριο άνοιξε το 1899. Μέσα σ’ αυτό υπάρχει ένα Ελληνορθόδοξο τμήμα, το οποίο ανήκει στον Καθεδρικό Ναό της Αγίας Σοφίας Κεντρικού Λονδίνου.

Μέσα στο Ελληνορθόδοξο αυτό τμήμα μπορεί κανείς να διακρίνει μνήματα πολλών επιφανών Ελλήνων, Αρχιεπισκόπων, Εφοπλιστών και σημαντικών ηγετικών παραγόντων της Ομογένειας Μεγ. Βρετανίας. Πολλά από τα μνήματα αυτά θεωρούνται καλλιτεχνικά αριστουργήματα.

Σε ένα από αυτά διαβάζουμε απόσπασμα από το ποίημα «Η Ψυχούλα» του Διονυσίου Σολωμού:

Αλλά, να, του έδωσε
Ένα Αγγελάκι
το φιλί αθάνατο
Στο μαγουλάκι,
Που έξαφνα έλαμψε
Σαν την αυγή.

Σε άλλο τάφο διαβάζουμε: «Στην ξενητιά εναποθέτουμε τους...».

Αιωνία τους ας είναι η μνήμη...

Marlow

Η μικρή αλλά ιστορική πόλη Marlow, που βρίσκεται 30 μίλια δυτικά του Λονδίνου, πάνω στις όχθες του ποταμού Τάμεση, είναι μια γραφική πόλη η οποία άρχισε να πρωτοδομείται τον 11ο αιώνα. Από το 1721 άρχισε να λειτουργεί εκεί η Στρατιωτική Σχολή των Ευελπίδων της Αγγλίας, η οποία αργότερα, το 1812, μεταφέρθηκε στο Sandhurst, όπου βρίσκεται μέχρι σήμερα.

Το κύριο χαρακτηριστικό στοιχείο του Marlow είναι η κρεμαστή γέφυρά του. Στο ίδιο σημείο υπήρχε γέφυρα από πριν το 1227. Η σημερινή γέφυρα κατασκευάσθηκε εκεί μεταξύ 1829 και 1832.

Το Marlow, λόγω της εξαίρετης φυσικής ομορφιάς του, ικανής να εμπνεύσει κάθε δημιουργό, προσέλκυσε πολλούς και διάφορους αγγλόφωνους και όχι μόνο ποιητές και άλλους καλλιτέχνες. Πολλοί κατοίκησαν στην πόλη για ένα μικρό ή μεγάλο διάστημα. Μεταξύ αυτών ήταν και ο ποιητής Percy Bysshe Shelley με την συγγραφέα σύζυγό του Mary Shelley, η οποία έγραψε το γνωστό έργο Frankenstein. Ένας άλλος πολύ γνωστός ποιητής που έζησε για ένα διάστημα στο Marlow ήταν και ο T.S. Eliot. Στα 1830 έζησε εκεί ο G.P.R. James, ο οποίος ήταν ο γνωστότερος συγγραφέας της εποχής του, θεωρούμενος τότε ως ιδιαίτερα δημοφιλής και γόνιμος δημιουργός.

Δίπλα από την γέφυρα του Marlow βρίσκεται ο Αγγλικανικός Ναός των Αγίων Πάντων. Ο σημερινός Ναός χτίσθηκε το 1835 πάνω στα ερείπια του προηγούμενου που υπήρχε εκεί από το 1070.

Συνήχηση

Ένα κατάξανθο ανοιξιάτικο πρωϊνό
στη γη που αγάπησαν οι βασιλείς
και οι άξιοι ποιητές
η εκκλησία πάντων των αγίων
δίπλα στη μετέωρη διάβαση
γέμισε ήχους υδατογενείς
που ενώ άλλοτε την πλημμύριζαν
με υγρασία αφόρητη
τώρα την επιδοτούν
με την ειρηνική
συνήχησή τους.

Η γέφυρα του πάσχα
πάνω από τα ζώντα ύδατα
ταλαντεύεται.
Η πίστη όμως των αγίων πάντων
μέσα και γύρω
από τον βικτωριανό ναό
με τις μεσαιωνικές καταβολές
παραμένει ακλόνητη
και σταθερή
-προσμονή μεταμόρφωσης
μιας απαρέμφατης φύσης.

.

T.B.

Σχολείο Harrow

Το ονομαστό -παγκοσμίου φήμης- Αγγλικό Σχολείο του Harrow στο ΒΔ Λονδίνο έχει μεγάλη και σπουδαία ιστορία. Είναι ένα παλιό και αριστοκρατικό Σχολείο, στο οποίο φοίτησαν πολλές και διάσημες προσωπικότητες, όπως ο Λόρδος Βύρωνας (1801-1805), επτά Άγγλοι Πρωθυπουργοί, μετά αυτών και ο Ουΐστον Τσώτσιλ (ο οποίος στα Απομνημονεύματά του έγραψε πως δεν του άρεσε το Σχολείο, γιατί ήταν αυστηρό).

Το Σχολείο βρίσκεται στην τοποθεσία Harrow on the Hill. Απέχει γύρω στα 2 μίλια από την εκκλησία μας. Αυτός ήταν ο λόγος που διορίστηκα άμισθος Ορθόδοξος Εφημέριος του Σχολείου, για να έρχομαι σε επικοινωνία με τους Ορθόδοξους μαθητές, οι οποίοι είναι γύρω στους 20 ανάμεσα στους 800 περίπου συνολικά μαθητές.

Τα κτίρια του Σχολείου διακρίνονται για την αρχιτεκτονική και για την ιστορία τους.

Το "Τίποτα"

Στις 25 Μαρτίου 2004, η Εταιρεία Πελοποννησίων Μεγ. Βρετανίας οργάνωσε στο Ελληνικό Κέντρο Λονδίνου επετειακή εκδήλωση, με ομιλητή τον εξαίρετο Νομικό και Λαογράφο κ. Κώστα Καββάδα. Στο τέλος βρέθηκα στο βήμα, ως Πρόεδρος τότε της Εταιρείας, για να ευχαριστήσω τον ομιλητή. Ανάμεσα στα άλλα του είπα: «...Μας προσφέρατε τα πάντα απόψε, εμείς θα θέλαμε να ανταποδώσουμε προσφέροντάς σας “ένα τίποτα”». Όλοι έμειναν άναυδοι και περισσότερο ο ομιλητής. Κοιτάζοντας τριγύρω είδα έκπληκτα πρόσωπα. Συνεχίζοντας τον λόγο είπα: «Δεν είπα πως θα θέλαμε να σας προσφέραμε “τίποτα”, αλλά “ένα τίποτα”». Και παίρνοντας στα χέρια μου ένα κουτί το προσέφερα στον άφωνο ομιλητή, εξηγώντας σε εκείνον και στο ακροατήριο τι ακριβώς εννοούσα.

Το κουτί περιείχε ένα μπουκάλι λικέρ, το οποίο ονομάζεται «Τίποτα». Είναι ένα ποτό που παράγεται και εμφιαλώνεται στην καρδιά της Πελοποννήσου, στην Τρίπολη, από το 1949. Ένας έξυπνος Πελοποννήσιος, ο Νίκος Μπίρης, άρχισε την παράδοση αυτή και σήμερα το λικέρ έχει σχεδόν παγκόσμια διάδοση. Ο ίδιος εξηγεί ότι το άρχισε ως απάντηση σε εκείνους που όταν τους προσφέρεται κάτι εκείνοι απαντούν «τίποτα, ευχαριστώ». Από τώρα και στο εξής, λέγει ο τετραπέρατος αυτός Μωραΐτης, όποιος απαντά «τίποτα, ευχαριστώ» όταν του προσφέρω ένα ποτό, θα παίρνει ένα ποτηράκι από το λικέρ μου.

Η εφημερίδα The DAILY OKLAHOMAN τον Μάρτιο 1957 αφιέρωσε ένα άρθρο στο ποτό αυτό. Μεταξύ άλλων γράφει και τα εξής:

“So what does TIPOTA taste like? It tastes like the best brandy I have ever had. (Not too difficult since I can't stand brandy). It tastes like almonds and vanilla and is kind of sweet. Well actually it is really sweet but it is really good too. TIPOTA is sold in Tripolis and probably around Athens if you ask in liquor stores but we found our bottle at a fast-food travel stop on the National Road on the way to Tripolis. Drink it cold”.

Στην υγειά σας...

Η Αγια-Σοφιά

Πολύς λόγος γίνεται τις τελευταίες ημέρες για μια ωραία και φιλόδοξη αλλά πάνω απ’ όλα πατριωτική κίνηση, που πραγματοποιείται με πρωτοβουλία του κ. Κρις Σπύρου, Προέδρου του Παγκοσμίου Συμβουλίου για την αποκατάσταση της Αγίας Σοφίας Κωνσταντινουπόλεως. Αντικείμενο της κίνησης αυτής είναι να αποκατασταθεί η «Μεγάλη Εκκλησία» στο αρχικό ιερό καθεστώς της, ως Χριστιανική Εκκλησία και ως Καθεδρικός Ναός της Ορθόδοξης Χριστιανικής Πίστης.

Η Αγια-Σοφιά είναι αναμφισβήτητα το εθνικοθρησκευτικό σύμβολο όλων των Ελλήνων Ορθοδόξων όπου γης και το επίκεντρο των θρύλων της Ρωμιοσύνης. Δυστυχώς όμως τα τελευταία χρόνια, κι ενώ υποτίθεται πως προστατεύεται από την ΟΥΝΕΣΚΟ, ως μνημείο της παγκόσμιας κληρονομιάς, οι κάτοχοί της την κατάντησαν καταφύγιο ποντικιών και περιστεριών, αλλά και χώρο εκθέσεων απίθανων πραγμάτων που προσβάλλουν την ιερότητα του ιστορικού αυτού χώρου.

Όλοι κατανοούμε την δυσκολία που έχει το εγχείρημα που επιχειρείται. Ίσως να είναι και ουτοπικό. Δεν παύει όμως να έχει τη δική του, τουλάχιστον συμβολική, σημασία και αξία.

Προσωπικά βρέθηκα προσκυνητής αρκετές φορές στον παμμέγιστο αυτό χώρο. Δεν δέχθηκα ποτέ να εισέλθω στο Ναό από την κεντρική πύλη, απ’ όπου εισέρχονταν μόνο ο αυτοκράτορας στα βυζαντινά χρόνια. Σήμερα όλοι οι τουρίστες, των Ελλήνων συμπεριλαμβανομένων, δυστυχώς δεν... θυμούνται.

Πάντως, όταν ακούω γι’ αυτή την τελευταία τολμηρή προσπάθεια, κλείνω τα μάτια και προσπαθώ να φαντασθώ πως θα είναι όταν θα βρεθούμε εκεί για... την πρώτη Θεία Λειτουργία. Τις εικόνες που βλέπω και τους ήχους που ακούω είναι αδύνατο να τα περιγράψω με ανθρώπινες λέξεις. Εκεί θα μπορούμε να αναφωνήσουμε ειλικρινά το «Νυν απολύεις...».

Ο Gilbert Grosvenor, πρώτος διευθυντής σύνταξης του ΝΑTIONAL GEOGRAPHIC, αναφέρει για την Αγία Σοφία: «Ακόμα και για εκείνους που δεν τη γνωρίζουν παρά ελάχιστα, η Αγία Σοφία ταυτίζεται με ό,τι πιο μεγαλειώδες, πιο δοξασμένο, πιο ιστορικό και πιο ιερό υπάρχει μέσα στα επιτεύγματα της χριστιανικής αρχιτεκτονικής».