Ο ρόλος του ποιμένα

...ενώπιον των ψυχικώς πασχόντων και ιδιαιτέρως των καρκινοπαθών

Είναι γεγονός ότι ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της εποχής μας είναι η παθητικότητα του ανθρώπου, η αδράνεια και η έλλειψη επικοινωνίας. Δεν είναι λίγοι εκείνοι οι οποίοι απεγνωσμένα αναζητούν έναν άνθρωπο προκειμένου να επικοινωνήσουν επί της ουσίας και όχι επιφανειακά.

Ακόμη και εκείνοι που δίνουν την εντύπωση ότι έχουν μεγάλο κοινωνικό περίγυρο αισθάνονται το ψυχικό κενό της μοναξιάς, καθώς οι περισσότεροι μένουν ασυγκίνητοι απέναντι στα προβλήματα που ταλαιπωρούν τους συνανθρώπους τους και δεν ενεργοποιούνται για να αναζητήσουν λύσεις. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τα προβλήματα αυτά να διογκώνονται ακόμα περισσότερο και να διαιωνίζονται κάνοντας ανέφικτη την ύπαρξη ομαλής κοινωνικής ζωής.

Σύμφωνα με την προτροπή του Χριστού «αγάπα τον πλησίον σου ως σεαυτόν», κάθε χριστιανός οφείλει να συμπαραστέκεται τον πλησίον σε κάθε ανάγκη που παρουσιάζεται στη ζωή του. Τούτο ισχύει ιδιαίτερα για τους ποιμένες, οι οποίοι ως γνήσιοι μαθητές του Χριστού δεν αρκεί μόνο να μνημονεύουν τους αδελφούς τους κατά την προσευχή τους αλλά να τους επισκέπτονται και  να τους συμπαρίστανται σε ώρες δοκιμασιών και θλίψεων. Ο ποιμένας είναι ο «πνευματικός ηγέτης της ενορίας»[1]. Η σχέση του με τους ενορίτες δεν πρέπει να είναι σχέση υπεροχής και επιβολής. Η σχέση πρέπει να είναι ισότιμη, σχέση αδελφού προς αδελφό[2]. Να είναι πραγματικός φίλος και να δημιουργεί μέσα στην ενορία του γνήσιο οικογενειακό περιβάλλον. Κυρίως, όμως, η παρουσία του είναι αναγκαία στους ανθρώπους της τρίτης ηλικίας και σε όσους στερούνται την υγεία τους. Γι’ αυτό πιστεύουμε ότι επιβάλλεται να είναι ευαισθητοποιημένος και ειδικευμένος, κατά κάποιο τρόπο, σε παρόμοια θέματα ποιμαντικής[3].

Μεγάλη σπουδαιότητα για τη θεραπευτική αγωγή έχει η καθοδήγηση του ασθενή από τον ποιμένα, ώστε να μπορέσει να εναρμονιστεί η βούλησή του με την υπέρτατη θεία βούληση, με σκοπό την πλήρη και μέσα από την καρδιά του ασθενούς αποδοχή της θείας Χάριτος[4].  Γι’ αυτούς τους ανθρώπους που  βιώνουν πιο έντονα την κυριαρχία της φθοράς, του πόνου και του θανάτου, στο βιολογικό και το ψυχικό τους «είναι», οι πνευματικοί πατέρες είναι η «ζωσα ελπίδα» (Α΄ Πέτρου, α΄, 3), που μόνη αυτή μπορεί να τους σώσει από την απόγνωση και να τους αναγεννήσει πνευματικά[5].

Ο Μ. Βασίλειος δίνει μεγάλη βαρύτητα στην υπεύθυνη και εμπνευσμένη κρίση του ποιμένα, παρά στο νεκρό γράμμα του νόμου. Παρόλα αυτά, και δεδομένου ότι το έργο της θεραπευτικής αγωγής είναι δυσχερέστατο, ο Μέγας Ιεράρχης θέτει μερικές θεμελιώδεις αρχές[6], που αποτελούν και τη βάση της και αυτές είναι α) Το θεραπευτικό μέσο πρέπει να είναι ανάλογο με τον ιδιάζοντα χαρακτήρα του ασθενή, β) η όλη συμπεριφορά του προς τον ασθενή, κατά τη διάρκεια της θεραπευτικής αγωγής,  πρέπει να χαρακτηρίζεται από αγάπη, γ) συνεργασία του ποιμένα με τον ασθενή κατά το στάδιο της διάγνωσης της ασθένειας, μια συνεργασία που είναι εξίσου απαραίτητη και κατά το στάδιο της θεραπείας, δεδομένου ότι «απάντων σπουδαιότερον» δεν είναι μόνο «εαυτόν γινώσκειν», αλλά και «θεραπεύειν».

Είναι γεγονός ότι οι ασθενείς και ιδιαίτερα οι καρκινοπαθείς αρνούνται να αποδεχτούν τη σκληρή πραγματικότητα τόσο για τους ίδιους όσο και για τους οικείους τους. Συχνά διερωτώνται με θυμό «Γιατί σ’ εμένα; Γιατί τώρα; Απλώς, γιατί;». Αρχίζει η διαπραγμάτευση για το «παζάρεμα» λίγης ακόμη ζωής  με τον Θεό ή και με τους επιστήμονες. Πολύ συχνά πέφτουν σε κατάθλιψη, και αναζητούν σανίδα σωτηρίας. Στο τέλος, τα έντονα συγκρουσιακά συναισθήματα αμβλύνονται, οι αντιδράσεις καταλαγιάζουν, οι ασθενείς ηρεμούν και αποδέχονται το επερχόμενο τέλος[7]. Μέχρι να φτάσει όμως ο καρκινοπαθής στο τελικό στάδιο χρειάζεται βοήθεια καθώς αισθάνεται να γίνεται βάρος στο περιβάλλον του και νεκρό μέλος της κοινωνίας.

Τα τελευταία χρόνια πολύ συχνά γίνεται λόγος για το «δικαίωμα» στο θάνατο. Έρευνες, όμως, έχουν δείξει ότι οι μελλοθάνατοι δε φοβούνται τόσο το θάνατο όσο την διαδικασία του θανάτου. Ο ασθενής με καρκίνο δεν είναι ένας συνηθισμένος ασθενής. Αντικειμενικά, αντιμετωπίζει άμεσα το φάσμα του θανάτου. Γι’ αυτό ακριβώς το λόγο ο ποιμένας δεν έχει πολλά περιθώρια, ώστε να καθυστερήσει την πιθανή ποιμαντική σχέση[8]. Αυτή τη φοβία του ασθενή επιβάλλεται να την αντιμετωπίσει με κάθε μέσο που διαθέτει, προσφέροντας ελπίδα και ανακούφιση[9].

Κατά τον γέροντα Πορφύριο[10] «ο καρκίνος κυρίως βγαίνει σε μπερδεμένες ψυχές, σε αγχώδεις ανθρώπους, σε βασανισμένους από διάφορα γεγονότα, σε καταπιεσμένους. Όταν πάθεις κάτι και σου πουν ότι είναι καρκίνος, πρέπει να δοθείς πολύ στην αγάπη του Θεού. Να ηρεμήσεις, να ησυχάσεις, ν’ αγαπήσεις τον κόσμο, να τα αγαπήσεις όλα. Να είσαι όλο αγάπη και δοξολογία στο Θεό. Και να αγιάσει η ψυχή σου. Κι όταν αγιάσει η ψυχή σου, όταν προσκολληθείς στο Θεό και γίνει ηρεμία, το συμπαθητικό και το παρασυμπαθητικό και όλα τα συστήματα του οργανισμού θα ηρεμήσουν και τότε ο καρκίνος, αν δεν θεραπευθεί, τουλάχιστον θα μείνει εκεί που βρίσκεται… όταν σου πούνε ότι έχεις αυτή την αρρώστια δεν πρέπει να στενοχωριέσαι, πρέπει να είσαι γεμάτος χαρά. Θα μελετήσεις τη Γραφή και θα δεις πως όποιος πιστεύει στα λόγια του Θεού δεν πεθαίνει ποτέ». Εδώ ακριβώς ο ποιμένας θα πρέπει να πείσει τον καρκινοπαθή ότι δεν έχει μόνο σώμα. Είναι ψυχοσωματική οντότητα που θα πει ότι εκείνος ενδιαφέρεται όχι μόνο για τη σωματική αποκατάστασή του, αλλά και για την ψυχική του. Η έννοια της ψυχικής υγείας είναι ευνόητο ότι κατανοείται μέσα στο πλαίσιο της χριστιανικής παραδόσεως, ως μετάνοια και συμφιλίωση με το Θεό. Κατ’ επέκταση, ο ασθενής δεν αντιμετωπίζεται  ως αντικείμενο. Πρόκειται για πρόσωπο-εικόνα Θεού, που σημαίνει ότι πρέπει να αντιμετωπισθεί ως αξία ανεκτίμητη και ανεπανάληπτη[11].

Αναμφίβολα, κάθε ασθενής είναι διαφορετικός και ως εκ τούτου θα αντιδράσει διαφορετικά. Η προσωπικότητα καθενός, οι μηχανισμοί προσαρμογής και άμυνας που έχει αναπτύξει, η ηλικία, το σημείο όπου τον χτύπησε ο καρκίνος, οι δυνατότητες για θεραπεία, η ψυχολογική υποστήριξη που έχει, παίζουν καθοριστικό ρόλο στον τρόπο με τον οποίο ο καρκινοπαθής θα οργανωθεί και θα εφορμήσει σε αυτή τη μάχη[12].

Οι θλίψεις και ο πόνος μόνο στο Χριστό βρίσκουν το σωτήριο αντίδοτο, την παρηγοριά, την υπομονή, τη βέβαιη ελπίδα. «Δεύτε προς με πάντες οι κοπιώντες και πεφορτισμένοι καγώ αναπαύσω υμάς. Άρατε τον ζυγόν μου εφ’ υμάς και μάθετε απ’ εμού, ότι προς ειμί και ταπεινός τη καρδία και ευρήσετε ανάπαυσιν ταις ψυχαίς υμών»[13]. Ο πιστός άνθρωπος δεν τρομοκρατείται, αλλά αντιμετωπίζει τα πάντα  με αισιοδοξία και γαλήνη[14] γιατί έχει πάντα στη σκέψη του τη διαβεβαίωση του Θεού: «Ου μη σε ανώ (δεν θα σε αφήσω) ουδ’ ου μη σε εγκαταλίπω»[15]. Ο θάνατος που σχεδόν τον αγγίζει ο καρκινοπαθής, δεν έχει την τρομακτική όψη, που παίρνει στα μάτια του αποκομμένου από το Θεό και αμετανόητου ανθρώπου. Για τη χριστιανική πίστη θεωρείται όχι το τέρμα, αλλά η δίοδος που οδηγεί στην αιώνια ζωή. Μέσω, όμως, της θρησκευτικής πίστης η απογοήτευση και οι συγκρούσεις, που γεννώνται από τέτοιες οδυνηρές καταστάσεις, που βρίσκονται πέρα από τον έλεγχο του προσώπου, περιορίζονται[16]. Με την υπομονή και την ταπείνωση, τον πόθο και τον έρωτα του Θεού, ο πόνος αποκτά ένα μυστικό βάθος, μια σωτηριολογική σημασία[17].

Εξάλλου, ο Θεός επιτρέπει τον πόνο για πολλούς και διάφορους λόγους, είτε για να μας δοκιμάσει είτε για να αντιληφθούμε τη ματαιότητα του κόσμου τούτου είτε για λόγους που εμείς αγνοούμε[18]. «Τις γαρ άνθρωπος γνώσεται βουλήν Θεού; Ή τις ενθυμηθήσεται τι θέλει ο Κύριος»[19]. Ένας από τους κυριότερους σκοπούς του πόνου είναι και η θεραπεία της ψυχής. Επιτρέπει ο Θεός τον πόνο, όχι για να τιμωρεί τον άνθρωπο αλλά για να τον θεραπεύει. Κυρίως για να θεραπεύει, να σώζει, να ευεργετεί[20]. Σύμφωνα με τον μακαριστό αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο σε συνέντευξή του στη ομογενειακή εφημερίδα «Εθνικός Κήρυκας» μιλώντας για την περιπέτεια της υγείας του λέει: «Ο πόνος, τελικά, σε φέρνει πιο κοντά στο Θεό, σε καθιστά δεκτικότερο της χάριτός Του. Μίλησα πολλές φορές μαζί Του, ίσως και δυνατά κάποιες απ’ αυτές, και σίγουρα ένιωσα έντονη την παρουσία Του. Εκείνος μου έδινε υπομονή, με όπλιζε με καρτερία, με ενδυνάμωνε με την ελπίδα της νίκης»[21]. Ο πόνος είναι ο ευαισθητοποιητής της ζωής[22]. Όταν τα πράγματα δεν πάνε καλά, ο καθένας χρειάζεται κάποιο αντιστάθμισμα για να διατηρήσει την ψυχική του ισορροπία. Ο κάθε ασθενής καλό είναι να τοποθετείται ενώπιον του πνευματικού προβλήματος, που έγκειται στο να φέρει άξια το σταυρό, να υπομείνει άξια τις οδύνες και τη σκοτεινή οδύνη που η αιτία βρίσκεται στην πτώση του ανθρώπου, μια οδύνη που στο τέλος μεταμορφώνεται σε χαρά και οδηγεί στη σωτηρία[23]. Καλό θα ήταν να αναζητεί  την πνευματική του ταυτότητα, ως αντιστάθμισμα της σάρκας που αρρωσταίνει και γερνά και φθείρεται, τις πνευματικές αξίες για να θεραπεύει την «πληγή από φριχτό μαχαίρι», όπως την ονομάζει ο Καβάφης.

Ο ποιμένας, επομένως, θα πρέπει να δημιουργεί τέτοια σχέση με τον ασθενή ώστε να αισθανθεί ότι υπάρχει ένας άνθρωπος δίπλα του ο οποίος τον καταλαβαίνει και τον συμπονάει αλλά και να τον βοηθήσει γιατί μπορεί να έχει ανάγκη της αρρώστιας του[24].  Γι’ αυτό επιβάλλεται να είναι ευπροσήγορος στις επαφές του με τους ασθενείς, να ομιλεί με γλυκύτητα και πραότητα[25]. Ο Μ. Βασίλειος τον θέλει «ευπροσήγορον εν ταις εντεύξεσι, γλυκύν εν ταις ομιλίαις»[26]. Τον θέλει ταπεινό, γιατί μόνο με την ταπεινοφροσύνη και μετριοπάθεια θα μπορέσει να γίνει ευπρόσδεκτος από αυτόν που έχει ανάγκη θεραπείας. Θα πρέπει να πείθει ότι πρέπει να δεχόμαστε όλοι τις δοκιμασίες και να τις χρησιμοποιούμε ως ευκαιρία για να μαρτυρήσουμε, να ομολογήσουμε και να επιδιώξουμε υψηλότερους και ευγενέστερους σκοπούς για τους οποίους ταχθήκαμε στη ζωή[27]. Εξάλλου, η προσωπική συμμετοχή στο πόνο του άλλου, το «συμπάσχειν και συνωδύνειν» αποτελεί νόμο της πνευματικής ζωής[28].

Όμως ένας άνθρωπος που υποφέρει από καρκίνο είναι δύσκολο να δει την αρρώστια του σαν κάτι που το έχει ανάγκη. Δεν πρέπει να δει την αρρώστια μόνο ως κάτι κακό. Καλό είναι να βοηθηθεί κατά τέτοιο τρόπο ώστε να προσπαθήσει να αναπτύξει μια στάση αποδοχής της χρησιμότητας της αρρώστιας, παρά να αισθάνεται πικρόχολος και ηττημένος. Να μην αρνηθεί την ύπαρξη της αρρώστιας αλλά να τη δει ως μια αξιοποιήσιμη και χρήσιμη πραγματικότητα[29]. Γι’ αυτό, ίσως, δεν πρέπει ο ασθενής να τρέφεται με ψευδαισθήσεις και αυταπάτες. Αντίθετα, η ακριβής πληροφόρηση της κατάστασής του μπορεί να τον υποκινήσει σε μετάνοια, γεγονός που προϋποθέτει την παρουσία του ποιμένα καθ’ όλη τη διάρκεια της πορείας της νόσου. Επομένως, ο ποιμένας με τον παρηγορητικό του λόγο μπορεί να ενθαρρύνει τον ασθενή να αντιμετωπίσει με θετικό τρόπο την ασθένειά του και, αν μπορεί, να δώσει στον άρρωστο κάτι καλύτερο να βάλει στη θέση της, είτε σαν μια άμυνα εναντίον της ή πιο δραστικά για να περιορίσει τον ψυχικό πόνο[30]. Η ενθάρρυνση δημιουργεί ελπίδα αφού «η θετική αντιμετώπιση του πόνου είναι πράξη ελευθερίας»[31]. Με την αληθινή συμμετοχή στον πόνο του συνανθρώπου θα κατανοήσει την αγωνία και το φόβο του, θα μετέχει σ’ αυτόν και θα αναπτύξει πληρέστερη κοινωνία μαζί του. Θα σπείρει γενναιότητα ψυχής σ’ αυτόν που την έχει χάσει «αλοίφειν λόγοις παρακλητικοις… προς τους προκειμένους αγώνας»[32].

Επίσης, ο ποιμένας πρέπει να δώσει στο ασθενή τα κατάλληλα εφόδια ώστε «να προσεγγίζει τα έργα του Θεού θεοπρεπώς και όχι ανθρωποπρεπώς»,[33] να μην αντιμετωπίζει με μοιρολατρικό τρόπο τη δοκιμασία του αλλά να τη δεχθεί και να τη χρησιμοποιήσει ως ευκαιρία, για να μαρτυρήσει και να επιδιώξει με αυτή, σκοπούς υψηλότερους, ευγενέστερους, σκοπούς δηλαδή, για την επίτευξη των οποίων ταχθήκαμε στη ζωή[34]. Με αυτό τον τρόπο ο ποιμένας μιμείται τον πόνο και την οδύνη του Χριστού, γίνεται μάρτυρας του δεσποτικού Σταυρού, γιατί με το θάνατό του Χριστού νικήθηκε ο θάνατος του ανθρώπου[35].

Ένα άλλο στοιχείο του καλού ποιμένα είναι η υπομονή. Ιδιαίτερα, όταν η ασθένεια είναι ανίατη, αυτό δεν είναι εύκολο να επιτευχθεί. Εάν ο λόγος γίνει χωρίς περίσκεψη και προσευχή, θα είναι μηχανικός, δε θα αγγίζει την ψυχή του ασθενή και δε θα πετύχει το στόχο του που είναι η ανακούφισή του. Η μηχανική συμπόνια γίνεται αντιληπτή, τόσο από τον ασθενή όσο και από εκείνον που την εκφράζει. Ακόμη, θα πρέπει να βοηθήσει τον ασθενή να προσευχηθεί ο ίδιος. Ένας καλός τρόπος είναι να τελέσει κάποια ακολουθία όπως Ευχέλαιο ή Παράκληση. Ανεκτίμητης αξίας, επίσης, θεραπευτικό μέσο γίνεται και το ιερό μυστήριο της εξομολόγησης. O ποιμένας μπορεί να προσφέρει τακτικά τα Άχραντα Μυστήρια που θεραπεύουν κάθε νόσο. Κατ’ αυτό τον τρόπο θα επουλώσει τις εσωτερικές πληγές και θα δώσει κουράγιο στον πάσχοντα να αντιμετωπίζει με θάρρος την ασθένεια. Εάν στέκει μπροστά τους αμήχανα, ατενίζοντας την απόσταση που τον χωρίζει απ’ αυτούς και σιωπά, μη έχοντας τη δυνατότητα να συλλάβει το μεγαλείο των ανθρώπων της οδύνης, τότε δε βοηθάει πραγματικά. Εάν όμως ακούει τους ανθρώπους αυτούς με υπομονή και τους μιλά την ώρα που το έχουν ανάγκη, τότε το φορτίο τους γίνεται πιο ελαφρύ και η ευλογία του Θεού μεγαλύτερη[36]. Γι’ αυτό όσοι έχουν αναλάβει μια τέτοια αποστολή πρέπει να έχουν το χάρισμα της ομιλίας και μάλιστα να το καλλιεργούν για να αποδώσουν όσο το δυνατόν περισσότερους καρπούς[37].

Για να πετύχει, όμως, ένας ποιμένας την αποστολή του μέσα στις τόσες ασχολίες του και στους ρυθμούς της καθημερινής ζωής πρέπει πρωτίστως να κάνει σωστή διαχείριση του προσωπικού του χρόνου ώστε να έχει τη δυνατότητα να δει όσο το δυνατό περισσότερους ανθρώπους που έχουν ανάγκη την παρουσία του. Επιβάλλεται να έχει πίστη και να είναι έτοιμος να θυσιαστεί προκειμένου να γευθεί τους καρπούς των κόπων του και να διαθέτει άγρυπνο μάτι ώστε να εντοπίζει εκείνους που πραγματικά έχουν την ανάγκη του. Επιβάλλεται δηλαδή να εξατομικεύει την ποιμαντική του φροντίδα και να δίδει την κατάλληλη θεραπεία κάθε φορά ανάλογα με την ψυχοσύνθεση του κάθε ασθενή[38]. Ιδιαίτερα, η προσέγγιση του ασθενή με καρκίνο πρέπει να γίνεται πάντοτε με αγάπη, αφοσίωση και σεβασμό στο πρόσωπό του, γεγονός που σημαίνει ότι η πληροφόρηση για την αλήθεια της κατάστασής του μπορεί να αμβλύνεται, με δεδομένο την ψυχοσύνθεσή του[39].

Συνοψίζοντας μπορούμε να πούμε ότι με τη βοήθεια της πίστης αλλά και του σωστού ποιμένα οι θλίψεις κατεργάζονται για μας «αιώνιον βάρος δόξης». Αυτό θα πρέπει να μας παρηγορεί πολύ. Και ακόμη, θα πρέπει να μας παρηγορεί το γεγονός, ότι εμείς είναι ανάγκη να είμαστε συνέχεια στραμμένοι προς τα μη «βλεπόμενα», τα αιώνια, τα έσχατα: «μη σκοπούντων ημων τα βλεπόμενα, αλλά τα μη βλεπόμενα∙ τα γάρ βλεπόμενα πρόσκαιρα, τα δε μη βλεπόμενα αιώνια» [40].

Στο κρεβάτι του πόνου ο άνθρωπος μπορεί να γνωρίσει πιο εύκολα τον εαυτό του, να τον κοιτάξει κατάματα και να οδηγηθεί στην αυτογνωσία, όπως εξομολογείται ο αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, καθώς μέσα από την ασθένεια ξεφεύγει από τον οίστρο της εργώδους καθημερινότητας και μπορεί να δει τον εαυτό του αυθεντικότερα, μακριά από την ομίχλη και τη σκόνη του γίγνεσθαι και του φαίνεσθαι, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Τότε αναφύονται τα λεγόμενα υπαρξιακά θέματα. Ο διάσημος λογοθεραπευτής Victor Frankl, όπως γράφει, στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και θανάτου του Άουτσβιτς και του Νταχάου, είδε αυθεντικότερα τη ζωή και την αγάπη, κατάλαβε την αξία όχι της ομοιοστασίας, αλλά της υπέρβασης[41].

SUMMARY

The shepherd according to Christ’s teachings should support their neighbors in every need in their lives.  But their consoling presence seems to be more than necessary in the case of patients with cancer. So, it is imperative that the shepherd (priest?) should be sensitized and educated in pastoral issues. It is advisable that he should encourage the patient to develop an attitude of acceptance of his illness’s usefulness rather than feelings of bitterness and defeat. He should try and urge the patient not to deny the illness but rather accept it as a useful reality. Accurate information of his condition might incite him to repent. Thus, the shepherd’s presence and consoling words may encourage patients to regard their illness in a positive way and reduce their spiritual suffering. Besides, in Christian faith death is considered not as the end of things but as the gate that leads to eternal life.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΒΑΝΤΣΟΥ,  Χ., Θέματα Ποιμαντικής Ψυχολογίας, εκδ. Αϊβάζη, Θεσσαλονίκη 2002.

BERDIAEFF, Ν., Θείον και ανθρώπινον, Η υπαρξιακή διαλεκτική των σχέσις, μετάφρ. Π. Αντωνιάδου, Θεσσαλονίκη 1971.

BRECK, J., “Bioethical Dilemmas and Orthodoxy”, StVTQ, 42 (1998) 171-187.

ΓΚΙΚΑ, Α., πρωτοπρ., Μαθήματα Ποιμαντικής, εκδ. Δεδούση, Θεσσαλονίκη 2001.

ΔΟΡΜΠΑΡΑΚΗ, Γ., «Την αλήθεια στον άρρωστο με καρκίνο;» (Θεολογική άποψη), στον τόμο Στα ίχνη «ΕΚΕΙΝΟΥ», εκδ. Επτάλοφος, Αθήνα  1995, 105-109.

ΘΕΟΔΩΡΟΥΔΗ, Γ.,  «Ιερείς και μοναχοί κατά τον Άγιο Ευστάθιο Θεσσαλονίκης», στον τόμο Κρικώνη Χ. (επιμ.,), Εισηγήσεις μαθημάτων Θεολογικού κύκλου ανοιχτού Πανεπιστημίου 2002-2003, Θεσσαλονίκη 2003, 55-70.

ΚΑΡΔΑΜΑΚΗ, Μ., Ορθόδοξη πνευματικότητα, εκδ. Ακρίτας, Αθήνα 1993.

ΚΑΡΛΑΤΗΡΑ, Π., «Η ψυχολογία του καρκινοπαθούς», στην Εφημ. Πρώτο Θέμα (28/10/2007) 47.

ΚΟΡΝΑΡΑΚΗ, Ι., Το πρόβλημα των σχέσεων ποιμαντικής φροντίδος και ψυχοθεραπείας εξ επόψεως Ορθοδόξου, εκδ. Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 1986.

ΚΟΣΜΟΠΟΥΛΟΥ, Θ., Ο πόνος και η αντιμετώπισή του από την Εκκλησία. Συμβολή στην Ποιμαντική Ψυχολογία, Θεσσαλονίκη 1998.

ΚΟΥΝΑΒΗ, Γ., Ο πόνος. Αγιογραφική και πατερική προσέγγιση, έκδ. Αποστολική Διακονία, Αθήνα 1994.

ΚΡΟΥΣΤΑΛΑΚΗ, Γ.,  Γέρων Πορφύριος. Ο πνευματικός πατέρας και παιδαγωγός, εκδ. Εν πλω, Αθήναι 2006

ΜΑΝΤΖΑΡΙΔΗ, Γ.,  «Η πρόνοια του Θεού και η ελευθερία του ανθρώπου σε βιοηθική προοπτική», στην: Επιστημονική Επετηρίδα Θεολογικής Σχολής Τμήματος Θεολογίας Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, τ. 12, (2002).

ΜΑΥΡΙΔΗ, Α., Θεολογικές και Παιδαγωγικές Απόψεις στη Διδασκαλία του Μεγάλου Βασιλείου. Μια θεωρητική ανάλυση, εκδ. Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη  2005.

ΜΙΣΙΗ, Β., Η αγάπη ως μέθοδος διακονίας, Θεσσαλονίκη 2005.

ΝΙΩΡΑ, Χ.Φ.,  «Τι μας εδίδαξε ο Χριστός για τον πόνο;», στην εφημ. Πρωινός Λόγος, (20/08/2006) 46.

ΠΑΠΑΚΩΣΤΑ, Σ., Αρχιμ., Δια τας ώρας του πόνου, έκδ. Αδελφότης Θεολόγων η «ΖΩΗ», Αθήναι 1959.

ΣΤΕΦΑ, Γ., «Ο πόνος και οι θλίψεις» στον τόμο: Τιμητικό αφιέρωμα της Πανελληνίου Ενώσεως Θεολόγων στον Κωνσταντίνο Δωρ. Μουρατίδη, Αθήναι 2003.

ΦΑΡΟΥ, Φ., Κλήρος, η ανεκπλήρωτη υπόσχεση πατρότητος, εκδ. Ακρίτας, Αθήνα 1992.

ΦΑΡΟΥ, Φ., Βάδιζε υγιαίνων. Το νόημα της υγείας και της νόσου, εκδ. Καστανιώτη, Αθήνα 1997.

ΦΩΚΑ, Κ., «Θα επιστρέψω νικητής», στην εφημ. Espresso, (30/07/2007) 6.

Βασιλικής Β. Παππά

Μsc, MA Θεολόγου-Δημοσιογράφου

---

[1]               Βλ. π. Α. Γκίκα, Μαθήματα Ποιμαντικής, Θεσσαλονίκη (εκδ. Δεδούση) 2001, σ. 71.

[2]               Βλ. π. Φ. Φάρου, Κλήρος, η ανεκπλήρωτη υπόσχεση πατρότητος, Αθήνα (εκδ. Ακρίτας) 1992, σ. 130.

[3]               Βλ. π. Γ. Δορμπαράκη, «Την αλήθεια στον άρρωστο με καρκίνο;» (Θεολογική άποψη), στον τόμο Στα ίχνη «ΕΚΕΙΝΟΥ», Αθήνα (έκδ. Επτάλοφος) 1995, 106-107.

[4]               Βλ. Α. Μαυρίδη, Θεολογικές και Παιδαγωγικές Απόψεις στη Διδασκαλία του Μεγάλου Βασιλείου. Μια θεωρητική ανάλυση, Θεσσαλονίκη (εκδ. Κυριακίδη) 2005, σ. 124.

[5]               Βλ. Γ. Κρουσταλάκη, Γέρων Πορφύριος. Ο πνευματικός πατέρας και παιδαγωγός, Αθήναι (εκδ. Εν πλω) 2006, 19-20.

[6]               Πρβλ. Όροι κατά πλάτος 53, PG 31 1044A. Επίσης βλ. Α. Μαυρίδη, ό.π.,  σ. 123-124.

[7]               Βλ. Π. Καρλατήρα, «Η ψυχολογία του καρκινοπαθούς», Εφημ. Πρώτο Θέμα, (28/10/2007) σ. 47.

[8]               Βλ. Γ. Δορμπαράκη, ό.π., σ. 107.

[9]               Βλ. Breck, J., “Bioethical Dilemmas and Orthodoxy”, StVTQ, 42 (1998) 171-187.

[10]             Είναι χαρακτηριστικό ότι διαπρεπείς εκπρόσωποι της σύγχρονης ψυχιατρικής διαβλέπουν στο προπατορικό αμάρτημα την πρώτη αρχή και αιτία των πάσης φύσης ψυχικών νόσων και υποστηρίζουν ότι το κύριο πρόβλημα της ανθρώπινης ψυχής είναι το πρόβλημα της ενοχής και της αμαρτίας. Βλ. Γ. Κρουσταλάκη, ό.π., σ. 115. Επίσης βλ. Ι. Κορναράκη, Το πρόβλημα των σχέσεων ποιμαντικής φροντίδος και ψυχοθεραπείας εξ επόψεως Ορθοδόξου, Θεσσαλονίκη (εκδ. Κυριακίδη) 1986, σ. 27. Α. Μαυρίδη, ό.π.,  σ. 124.

[11]             Βλ. Γ. Δορμπαράκη, ό.π., σ. 107-108.

[12]             Βλ. Π. Καρλατήρα, ό.π., σ. 47.

[13]             Ματθ. 11, 28-29 .  

[14]             Βλ. Αρχιμ.,  Γ. Στέφα, «Ο πόνος και οι θλίψεις» στο: Τιμητικό αφιέρωμα της Πανελληνίου Ενώσεως Θεολόγων στον Κωνσταντίνο Δωρ. Μουρατίδη, Αθήναι 2003, σ. 748.

[15]             Εβρ. 13, 5

[16]               Βλ. Θ. Κοσμοπούλου, Ο πόνος και η αντιμετώπισή του από την Εκκλησία. Συμβολή στην Ποιμαντική Ψυχολογία, Θεσσαλονίκη 1998, σ. 123.

[17]               Βλ. π. Μ. Καρδαμάκη, Ορθόδοξη πνευματικότητα, Αθήνα 1993 (εκδ. Ακρίτας) σ. 303.

[18]             Βλ. ι. Χ.Φ.  Νιώρα, «Τι μας εδίδαξε ο Χριστός για τον πόνο;», στην εφημ. Πρωινός Λόγος, (20/08/2006), σ. 46.

[19]             Σοφ. Σολ. 9, 13.

[20]             Βλ. Αρχιμ., Σ. Παπακώστα, Δια τας ώρας του πόνου, Αθήναι 1959, σ. 15.

[21]             Βλ. Κ. Φωκά, «Θα επιστρέψω νικητής», εφημ. Espresso, (30/07/2007), σ. 6.

[22]             Βλ. π. Φ. Φάρου, Βάδιζε υγιαίνων. Το νόημα της υγείας και της νόσου,  (εκδ. Καστανιώτη), Αθήνα 1997, σ. 29.

[23]             Βλ. Ν. Berdiaeff, Θείον και ανθρώπινον, Η υπαρξιακή διαλεκτική των σχέσις, (μετ. Πρ. Αντωνιάδου), Θεσσαλονίκη 1971, σ. 124.

[24]             Βλ. Β. Μισίη, Η αγάπη ως μέθοδος διακονίας, Θεσσαλονίκη 2005, σ. 87-88. Επίσης βλ. Φ. Φάρου, ό.π., σ. 190.

[25]             Βλ. π. Α. Γκίκα, Μαθήματα Ποιμαντικής, Θεσσαλονίκη (εκδ. Δεδούση) 2001, σ.78.

[26]             Μ. Βασιλείου, Επιστολή Β΄ προς Γρηγόριον P.G. 32, 229 εξ.

[27]             Βλ. Θ. Κοσμοπούλου, ό.π., σ. 122.

[28]             Βλ. π. Μ. Καρδαμάκη, ό.π., σ. 304.

[29]             Βλ. Φ. Φάρου, ό.π., σ. 190.

[30]             Βλ. π. Φ. Φάρου, ό.π., σ. 174.

[31]             Βλ. Γ. Μαντζαρίδη, «Η πρόνοια του Θεού και η ελευθερία του ανθρώπου σε βιοηθική προοπτική», στην:  Επιστημονική Επετηρίδα Θεολογικής Σχολής Τμήματος Θεολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, τ. 12 (2002) 224.

[32]             Θεοδώρου Στουδίτου, Κατήχησις ΛΘ΄, ΕΠΕ Φιλοκαλία 18 Α, σ. 32. 

[33]             Βλ. Γ. Μαντζαρίδη, ό.π., σ. 224.

[34]             Βλ. Θ. Κοσμοπούλου, ό.π., σ. 122.

[35]             Βλ π. Μ. Καρδαμάκη, ό.π., σ. 304.

[36]             Βλ. Γ. Κρουσταλάκη, ό.π., σ. 194, 195.

[37]             Βλ. Χ. Βάντσου, Θέματα Ποιμαντικής Ψυχολογίας, Θεσσαλονίκη (εκδ. Αϊβάζη) 2002, σ. 49.

[38]             Βλ. π. Α. Γκίκα, Μαθήματα Ποιμαντικής, Θεσσαλονίκη (εκδ. Δεδούση) 2001, σ.86.

[39]             Βλ. Γ. Δορμπαράκη, ό.π., σ. 109. Επίσης βλ. Γ. Θεοδωρούδη, «Ιερείς και μοναχοί κατά τον Άγιο Ευστάθιο Θεσσαλονίκης», στον τόμο: Κρικώνη Χ. (επιμ.,), Εισηγήσεις μαθημάτων Θεολογικού κύκλου ανοιχτού Πανεπιστημίου 2002-2003, Θεσσαλονίκη 2003, σ. 60.

[40]             Βλ. Γ. Κουνάβη, Ο πόνος. Αγιογραφική και πατερική προσέγγιση, Αθήνα (έκδ. Αποστολική Διακονία) 1994, σ. 297.

[41]             Περισσότερα για το νόημα της ασθένειας βλ. στο περιοδικό «Παρέμβαση», Ιούλιος-Αύγουστος 2007.

Η Ευαγγελική Σχολή Σμύρνης στο Λονδίνο

Η Γ΄ Τάξη Γυμνασίου του Πρότυπου Πειραματικού Σχολείου των Αθηνών «Ευαγγελική Σχολή Σμύρνης», βρίσκεται τις τελευταίες ημέρες στο Λονδίνο για εκπαιδευτική επίσκεψη. Την 70-μελή περίπου ομάδα μαθητών, μαθητριών και καθηγητών συνοδεύει ο αγαπητός φίλος Θεολόγος Καθηγητής Δρ. Γεώργιος Καπετανάκης.

Μέσα στο πλαίσιο των επισκέψεων σε διάφορα αξιοθέατα της μεγαλούπολης του Λονδίνου, σε μουσεία, και άλλους χώρους εθνικοπατριωτικού και θρησκευτικού ενδιαφέροντος, οι εκδρομείς επισκέφθηκαν το Βρετανικό Μουσείο, όπου θαύμασαν τα Γλυπτά του Παρθενώνα.

Tην Τετάρτη 2^α Απριλίου τ.έ., τελευταία ημέρα της εκδρομής, επισκέφθηκαν στο ΒΔ Λονδίνο τον Ιερό Ναό Αγίου Παντελεήμονος και Αγίας Παρασκευής, όπου έγιναν δεκτοί και ξεναγήθηκαν από τον Ιερατικώς Προϊστάμενο Πρωτοπρ. Αναστάσιο Δ. Σαλαπάτα, και από τις ευγενικές Κυρίες της Βοηθητικής Αδελφότητας Κυριών και Δεσποινίδων «Αγία Αγάθη»!

Ο π. Αναστάσιος καλωσόρισε με θερμά λόγια την πολυπληθή ομάδα των έφηβων εκδρομέων, τους προσέφερε δώρα (βιβλία, ημερολόγια, εικόνες), τους ομίλησε για την ιστορία της τοπικής Κοινότητας και τέλεσε μια σύντομη Δέηση Υπέρ Ταξιδευόντων, όπου ευχήθηκε:

«Ο Θεός, ο Θεός ημών, η αληθινή και ευθεία οδός, ο συνοδεύσας τω θεράποντί σου Ιωσήφ, συνόδευσον, Δέσποτα, και ημάς, εις το ταξίδιον τούτον, και ρύσαι ημάς από πειρατηρίων και πάσης χειμασίας και επιβουλής. Εν ειρήνη και ευρωστία αποκατάστησον ημάς και ευδόκησον τους δούλους σου το ταξίδιον επιτελέσαι κατά τας εντολάς σου, και πλήρεις των βιοτικών και επουρανίων σου αγαθών γενομένους, πάλιν επανελθείν εν υγεία και χαρά εις τους οίκους ημών ευδόκησον. Ότι σου εστιν η βασιλεία και η δύναμις και η δόξα, του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων»!

Στη συνέχεια οι φιλόξενες Κυρίες της Βοηθητικής Αδελφότητας, με επικεφαλής την Πρόεδρο κα. Αλεξάνδρα Κωνσταντίνου, προσέφεραν στην Κοινοτική Αίθουσα πλούσια κεράσματα σε όλους τους εκδρομείς και τους ευχήθηκαν με εγκαρδιότητα καλή επάνοδο στην Πατρίδα!

Τί να πούμε στα παιδιά μας για το 1821;

          Μου ζητήθηκε να γράψω τί πρέπει να λένε οι γονείς ή οι παππούδες και οι  γιαγιάδες στα παιδιά για το 1821. Το ερώτημα μου φάνηκε ιδιαίτερα δύσκολο στην απάντηση. Άρχισα να ψάχνομαι. Ρώτησα διάφορους που ασχολούνται με τα παιδιά. Έμπειρος παιδαγωγός μου είπε  να διηγηθώ ό,τι με φωτίσει ο Θεός, αλλά με ζέση και με πίστη και να είμαι βέβαιη ότι τα παιδιά θα με καταλάβουν... Νηπιαγωγός μου είπε να πω ένα ιστορικό συμβάν σαν παραμύθι, που να παράγει κι ένα ηθικό δίδαγμα και να έχει ευχάριστο τέλος, δηλαδή «εκείνοι ζήσανε καλά κι εμείς καλύτερα». Δάσκαλος με παρότρυνε να τα πάω να επισκεφθούν το Ιστορικό Μουσείο στην Παλιά Βουλή και δείχνοντας τα εκεί κειμήλια των Αγωνιστών του 1821 να τους μιλήσω γι’ αυτούς. Άλλος δάσκαλος με συμβούλευσε να τους αγοράσω βιβλία με ιστορίες του ’21, κατάλληλα για την ηλικία τους. Άλλος μου είπε να πηγαίνουν τα παιδιά στην παρέλαση, να ζουν την ατμόσφαιρα και να τους πω δυο λόγια για την επέτειο.

          Όλα καλά και χρήσιμα ως συμβουλές σκέφθηκα. Όμως παρέμεινε μέσα μου το ερώτημα ποιά ιστορία να πει κανείς στα παιδιά για το 1821 που να μπορεί να το τελειώσει με το ότι οι Αγωνιστές «ζήσανε καλά;», γιατί ότι εμείς ζούμε καλύτερα από εκείνους, χάρη σ’ εκείνους δεν υπάρχει αμφιβολία. Κι άρχισα να σκέφτομαι: Να τους μιλήσω για τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη; Μα ο αρχιτέκτονας της απελευθέρωσής μας καταδικάστηκε σε θάνατο. Για τον Οδυσσέα Ανδρούτσο; Μα ο ήρωας στο Χάνι της Γραβιάς στραγγαλίστηκε. Για τον  Μάρκο Μπότσαρη; Μα ο νικητής τόσων μαχών σκοτώθηκε σε μάχη με τους Τούρκους. Για τον Γεώργιο Καραϊσκάκη; Μα ο φόβος και ο τρόμος των Τούρκων σκοτώθηκε στο Νέο Φάληρο. Για τον Παπαφλέσα; Μα ο ήρωας και δημεγέρτης έπεσε στο Μανιάκι. Για τον Ρήγα Βελεστινλή; Μα εκτελέστηκε από τους οθωμανούς στο Βελιγράδι. Για τον Παλαιών Πατρών Γερμανό, που σήκωσε το Λάβαρο της Επανάστασης; Μα συνελήφθη, φυλακίστηκε και βασανίστηκε. Για τον ηρωικό Αλέξανδρο Υψηλάντη; Μα θυσιάστηκε για την Πατρίδα, φυλακίστηκε και πάμπτωχος πέθανε στη Βιέννη. Για τον Καποδίστρια, που θυσίασε τα πάντα για να υπηρετήσει την Ελλάδα; Μα δολοφονήθηκε. Για τον ήρωα της Αλαμάνας Αθανάσιο Διάκο; Μα σουβλίστηκε από τους οθωμανούς. Για τον ηρωικό μοναχό Σαμουήλ; Μα θυσιάστηκε στο Κούγκι. Για τον εθνοϊερομάρτυρα Επίσκοπο Ρωγών Ιωσήφ, ηρωική φυσιογνωμία του Μεσολογγίου; Μα αποκεφαλίστηκε από τους οθωμανούς. Για την Μαντώ Μαυρογένους, την ηρωική Μυκονιάτισσα στρατηγό, που έδωσε τα πάντα στην Πατρίδα; Μα πέθανε στην Πάρο 43 ετών από τύφο, πάμπτωχη, μαραζωμένη και λησμονημένη, έχοντας δεχθεί όλη την εκ μέρους της αγαπημένης της Πατρίδας αγνωμοσύνη του εξουσιαστή Ι. Κωλέττη. Για την μεγάλη αγωνίστρια Μπουμπουλίνα; Μα την σκότωσαν άδικα, ενώ ήταν πια φτωχειά, αφού είχε δώσει όλη της την περιουσία στον Αγώνα. Για τον ήρωα στα Δερβενάκια Νικηταρά; Μα τον κατάντησε η Πατρίδα  να ζει πάμπτωχος. Για τον νικητή πολλών μαχών Γιάννη Μακρυγιάννη; Μα καταδικάστηκε σε θάνατο...

          Πώς λοιπόν μπορεί κάποιος να μιλήσει στα παιδιά για τους ήρωες του 1821; Εκείνο που μπορεί να σημειώσει είναι η αγάπη τους για τον Χριστό και για την Πατρίδα. Αγάπη τόσο μεγάλη που ξεπερνούσε τα ανθρώπινα μέτρα. Όλοι τους θυσίασαν περιουσία, άνεση, υγεία και ζωή για τον Χριστό και για την ελευθερία της Πατρίδας. Για να αποδεχθούν αυτή την μαρτυρική ζωή είχαν ανέβει σε σφαίρες αξιών που δεν είναι εύκολο να φτάσει ο κοινός άνθρωπος. Ναι! Έτσι μπορεί κανείς να μιλήσει στα παιδιά, αφού περιγράψει τα ανδραγαθήματα των ηρώων του 1821 να τελειώσει με το ότι  «αυτοί ζήσανε με ταλαιπωρίες, υπέστησαν μαρτύρια  και θυσίασαν τη ζωή τους για να ζούμε εμείς καλύτερα»!

Φτάνει όμως αυτό;  Ασφαλώς όχι! Στα παιδιά μας πρέπει να δείξουμε τη σπουδαιότητα της 25^ης Μαρτίου για την πατρίδα μας. Να κάποιες σκέψεις:

Παλιά υπήρχε η Ρωμέϊκη Αυτοκρατορία, που αλλιώς ονομάζεται Βυζάντιο.  Μια λαμπρή Αυτοκρατορία με πολλά και  σπουδαία κατορθώματα και με μεγάλη προσφορά στην ιστορία της ανθρωπότητας.  Ήταν ελληνικό το Βυζάντιο γιατί ήσαν οι Έλληνες που είχαν αποδεχθεί τον Χριστιανισμό και που ήσαν απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων. Όταν όμως κατακτήθηκαν από τους Οθωμανούς Τούρκους χάσανε την ελευθερία τους. Τότε οι Έλληνες δεν είχαν το δικαίωμα να αποφασίζουν εκείνοι ακόμη και για απλά πράγματα.  Να πάνε στην εκκλησία, να μορφωθούν, να κάνουν οικογένεια, να μεγαλώσουν τα παιδιά τους και άλλα τόσο απλά πράγματα. Δεν κτίζονταν εκκλησίες παρά με πολλές δυσκολίες και έπρεπε να είναι πιο χαμηλές από την κατοικία του Τούρκου διοικητή της πόλης ή του χωριού.  Δεν λειτουργούσαν σχολεία ώστε τα ελληνόπουλα να ξεχάσουν τις σπουδαίες ρίζες τους, τους σοφούς προγόνους τους, να ξεχάσουν την γλώσσα τους. Σε απάντηση οι Έλληνες άρχισαν να λειτουργούν τα κρυφά σχολειά, δηλ. σε ώρες νυκτερινές, όταν οι Τούρκοι δεν τους πρόσεχαν πήγαιναν τα παιδιά τους σε κανένα εξωκλήσι και σε κανένα μοναστήρι, όπου κάποιος παπάς ή καλόγερος τους μάθαινε γράμματα διαβάζοντας τους εκκλησιαστικά βιβλία και τους μύθους του Αισώπου.

Διδάχοι επίσης  του Γένους, δεσποτάδες, παπάδες, καλόγεροι και λαϊκοί που ήσαν κοντά στην Εκκλησία, διακινδυνεύοντας τη ζωή τους, μάθαιναν στους νέους  για τον Χριστό, για την Παναγία, για τους Αγίους μας, για το πόσο σπουδαίοι ήταν οι πρόγονοι τους. Έτσι γέμιζαν την ψυχή τους με Χριστό και Ελλάδα, τους ενέπνεαν υπερηφάνεια και αξιοπρέπεια, τους δημιουργούσαν την πεποίθηση ότι δεν τους άξιζε η σκλαβιά των Τούρκων και δυνάμωναν μέσα τους την επιθυμία να ελευθερωθούν. Ο Ρήγας Φεραίος με το ηρωικό ποίημα του, τον Θούριο, έδειχνε στους Έλληνες πού έπρεπε να φθάσουν. Όλοι μυστικά - μυστικά τραγουδούσαν τα τραγούδια του Ρήγα «καλύτερα μιας ώρας ελεύθερη ζωή παρά σαράντα χρόνια σκλαβιά και φυλακή». Στο Ιάσιο της Ρουμανίας, όπου ζούσαν πολλοί Έλληνες γιατί συμπατριώτες τους ήσαν οι εκεί ηγεμόνες, ο Πρίγκηπας Αλέξανδρος Υψηλάντης μάζεψε  Ελληνόπουλα, που πολλά είχαν ήδη κάνει καλές σπουδές, τα άσκησε στον πόλεμο, δημιούργησε τον Ιερό Λόχο και κήρυξε την επανάσταση. Αυτά τα Ελληνόπουλα θυσιάστηκαν στο βωμό της ελευθερίας.

Όλοι οι Έλληνες σαν ένας άνθρωπος ήσαν έτοιμοι να αποκτήσουν την ελευθερία τους. Μέρα και νύχτα συζητούσαν μυστικά μεταξύ τους πώς θα προχωρήσουν για να πετύχουν το ποθούμενο.  Πολλοί Έλληνες βγήκαν στα βουνά για να ξεφύγουν από την καταπίεση των Τούρκων. Αυτοί ήταν οι τιμημένοι κλέφτες. Σωθήκανε πολλά κλέφτικα τραγούδια, που ακόμη τραγουδιούνται.  Με πρόχειρα όπλα στην αρχή έδιναν μάχες με τους Τούρκους προσπαθώντας να προστατεύσουν τους απλούς Έλληνες, όταν οι Τούρκοι έπαιρναν τα μικρά αγοράκια τους και τα έκαναν γενίτσαρους, δηλαδή τους ξερίζωναν την ελληνική τους ψυχή και τους μετέτρεπαν σε  Τούρκους άγριους πολεμιστές, ή έπαιρναν τα κορίτσια τους για τα σκλαβοπάζαρα, ή καταπατούσαν το βιός των δύστυχων Ελλήνων.  Άλλοι έγιναν αρματωλοί δηλαδή εξυπηρετούσαν κάποιον Τούρκο διοικητή στις μάχες του με άλλους Τούρκους διοικητές ή του φρόντιζαν την περιουσία του σε κάποια περιοχή κι εκείνος δεν τους εμπόδιζε να είναι Χριστιανοί  και τους επέτρεπε να φέρουν όπλα. Αλλά αυτοί δήθεν υπηρετούσαν τον Τούρκο. Στην πραγματικότητα ετοιμάζονταν για την Επανάσταση. Οι ναυτικοί μας από την πλευρά τους, έκαναν το ίδιο με τους αρματωλούς. Με την δικαιολογία ότι έπρεπε τα καράβια τους να είναι αρματωμένα για να αμύνονται  στους πειρατές τα είχαν ετοιμάσει για τον Αγώνα.

  Έτσι όλοι ετοιμάζονταν για τη μεγάλη στιγμή: την Επανάσταση.  Στις 25 Μαρτίου 1821 στα Καλάβρυτα ο Μητροπολίτης  Παλαιών Πατρών ο Γερμανός κήρυξε μαζί με οπλαρχηγούς την Επανάσταση.  Δεν είχαν οι Έλληνες πολλά χρήματα για όπλα και φαγητό των στρατιωτών, ούτε ήταν πολλοί οι μαχητές.  Άρχισαν όμως τον Αγώνα εναντίον των Τούρκων με θερμή Πίστη στον Χριστό και με μεγάλη αγάπη στην Πατρίδα. Γενναίοι Έλληνες, άνδρες και γυναίκες, ακόμη και μικρά παιδιά, έκαναν τον πόλεμο με έξοχο θάρρος και ηρωισμό.  Η μεγάλη αυτή προσπάθεια και οι πολλές θυσίες τους συγκίνησαν τον κόσμο όλο.  Πολλοί Γάλλοι, Άγγλοι και άλλοι νέοι άνθρωποι πους τους συγκίνησε ο Απελευθερωτικός Αγώνας των Ελλήνων άφησαν τις ανέσεις τους και ήρθαν να πολεμήσουν μαζί με τους Έλληνες κατά των Τούρκων. Αυτοί είναι οι φιλέλληνες, που τα ονόματα τους δώσαμε σε διάφορες οδούς των πόλεων μας για να τους τιμήσουμε. 

Αυτή ήταν η αρχή της ελευθερίας της Ελλάδας μας. Εμείς είμαστε ελεύθεροι να χαιρόμαστε αυτήν την πατρίδα επειδή εκείνοι πολέμησαν, βασανίστηκαν, έμειναν πάμπτωχοι γιατί έδωσαν όλη την περιουσία τους για τις ανάγκες του αγώνα, ακόμη και τη ζωή τους έδωσαν για να ζούμε εμείς σήμερα ελεύθεροι. Πολεμούσαν για του Χριστού την Πίστη την Αγία και της Πατρίδας την ελευθερία.  Αυτές τις θυσίες θυμόμαστε και τιμάμε κάθε 25^η Μαρτίου, την ημέρα δηλαδή που ξεκίνησε η ελευθερία μας.

                                       

Αγγελικής Διατσίντου -  Παπαθανασοπούλου

Μοναξιά

Mεταδοτική ασθένεια και έξυπνοι τρόποι αποφυγής της

Τρία αμερικάνικα Πανεπιστήμια: Σικάγου, Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο και Χάρβαρντ διενήργησαν μια μελέτη σχετικά με την μοναξιά και την μεταδοτικότητά της. Ύστερα από έρευνες που έκαναν κατέληξαν στο συμπέρασμα πως η μοναξιά είναι μεταδοτική όπως η γρίπη! Τα αποτελέσματα της έρευνάς τους δημοσιεύτηκαν στο τεύχος Δεκεμβρίου 2009 του περιοδικού «Επιθεώρηση Προσωπικότητας και Κοινωνικής Ψυχολογίας».

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της εν λόγω έρευνας το φαινόμενο της μοναξιάς παρατηρείται ιδιαίτερα αυξημένο τον μήνα Δεκέμβριο, ο οποίος χαρακτηρίζεται από τους ειδικούς ως «ο καταθλιπτικός μήνας». Ακριβώς λόγω της έντονης εορταστικής ατμόσφαιρας, των εορταστικών εκδηλώσεων και συναθροίσεων η αίσθηση της απομόνωσης και της ματαιότητας μεγενθύνονται. Σύμφωνα με τους ειδικούς όταν οι άνθρωποι νιώθουν μόνοι σταματάνε να εμπιστεύονται τον περίγυρό τους, κλείνονται στον μικρόκοσμό τους, αρνούνται να αναλάβουν οποιαδήποτε μορφή δράσης και καταλήγουν να κάνουν ρεβεγιόν ολομόναχοι. Φυσικά σε αυτό βοηθάει και η σύγχρονη κοινωνία που δεν προτείνει καμία λύση και κανένα χέρι βοηθείας.

Για όλα όμως τα προβήματα τελικά υπάρχουν λύσεις. Ας σκεφτούμε εδώ κάποιες λύσεις για να αποφύγουμε το δυσάρεστο συναίσθημα της μοναξιάς. Πρώτα από όλα: σκεφτείτε ότι δεν είστε ο μόνος που αισθάνεται έτσι, σύμφωνα πάλι με έρευνες το 67% του πληθυσμού αισθάνεται συχνά μόνο. Δεν είναι ιδιαίτερα παρηγορητικό να γνωρίζετε ότι όλοι εμείς είμαστε μια μεγάλη παρέα που αισθανόμαστε μόνοι;

Σκεφτείτε ότι ακόμα και οι πλούσιοι και οι διάσημοι αισθάνονται μόνοι κάποιες φορές. Ο Αινστάιν είπε πως «είναι πολύ ενδιαφέρον να είσαι παγκοσμίως γνωστός και τόσο μόνος!» Δεν είναι παρηγορητικό να σκεφτείτε πόσο μόνοι νιώθουν άνθρωποι που είναι πάμπλουτοι, πανέμορφοι και διάσημοι; Σκεφτείτε την Αντζελίνα Τζολί να νιώθει μόνη της και αμέσως θα αισθανθείτε καλύτερα.

Σύμφωνα με τον Ερρίκο Ίψεν «το πιο δυνατό άτομο στον κόσμο είναι αυτό που στέκεται μόνο του». Γιατί να μην απολαύσετε την μοναξιά σας, την ηρεμία σας, την απόλυτη σιωπή γύρω σας; Επιτέλους μόνος χωρίς διαφωνίες, χωρίς φίλους που γνωρίζουν τα πάντα καλύτερα από εσάς, χωρίς αντιπαθητικούς συναδέλφους που αναρριχούνται χρησιμοποιώντας ανομίες. Σκεφτείτε το λίγο: εντελώς μόνος. Απολαύστε την αίσθηση.

Έτοιμος να μας βοηθήσει είναι και ο  Άγγλος  ξενοδόχος Τζεφ Ρίλει. Ο εν λόγω κύριος είναι ο ιδιοκτήτης του ξενοδοχείου «Dutton» στο Cheshire της Βρετανίας. Μαζί με τα δωμάτια νοικιάζει και ένα χρυσόψαρο ονόματι Happy (ευτυχία στα ελληνικά) για 5 λίρες την βραδιά. Σύμφωνα με τα λεγόμενα του κυρίου Ρίλει οι πελάτες του νιώθουν μοναξιά αφού αναγκαστικά περνούν για επαγγελματικούς λόγους πολλές μέρες μακριά από την θαλπωρή του σπιτιού τους, έτσι ο Happy αποτελεί την τέλεια παρέα για αυτούς: τους κρατάει συντροφιά και τους χαλαρώνει. Ο ίδιος εξήγησε ότι η διεύθυνση του ξενοδοχείου δεν προχώρησε σε άλλες λύσεις κατοικιδίων όπως σκυλιά και γάτες επειδή πολλοί από τους πελάτες δεν τα συμπαθούν ενώ το χρυσόψαρο -βολικό στην μοναξιά του και στην γυάλα του- ήταν πιο καλή λύση κατά της μοναξιάς!

Τελευταία προτεινόμενη λύση κατά της μοναξιάς για σήμερα: πάρτε ένα κομμάτι χαρτί και γράφτε ό,τι σας απασχολεί και ό,τι σας πληγώνει και μετά απλά βάλτε φωτιά σε αυτό το χαρτί, οι στάχτες του θα φύγουν μακριά σας και μαζί τους η αγωνία και η λύπη σας. Ας εξορκίσουμε λοιπόν μαζί με όλα τα άλλα και την μοναξιά μας.

Εύη Ρούτουλα