Οι Ρώσοι για το Πρωτείο του Οικουμενικού Πατριαρχείου

 
Μόλις πληροφορηθήκαμε από την ιστοσελίδα Union of Orthodox Journalists τα της εκπόνησης Διδακτορικής Διατριβής Ρώσου ηγουμένου και καθηγητή, με τον τίτλο: «Προς υπεράσπιση της συνοδικής δομής της Ορθόδοξης Εκκλησίας: Η θεωρία περί του πρωτείου του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως και η κριτική της».
 

Ο Ηγούμενος Διονύσιος (Σλένοφ) υποστηρίζει, με ανακριβή και σχισματική επιχειρηματολογία, ότι «οι αξιώσεις του Φαναρίου περί εξουσίας είναι ασυμβίβαστες με τη συνοδική δομή της Εκκλησίας».
 
Γνωρίζουμε φυσικά τις σύγχρονες απόψεις των Ρώσων, ευεργετηθέντων από τη Μητέρα Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως, και την τάση τους να επιδεικνύουν «αντιπολιτευτική» συμπεριφορά απέναντι στο Οικουμενικό Πατριαρχείο.
 
Το παρόν ιστολόγιο δεν είναι βέβαια ο κατάλληλος χώρος για να αντιμετωπισθεί μια Διδακτορική Διατριβή, η οποία προφανέστατα εκπονήθηκε με πονηρό τρόπο, έτσι ώστε να δημιουργηθεί βιβλιογραφία ενάντια στη Μεγάλη του Χριστού Εκκλησία, αλλά αξίζει να επισημανθούν, προς χάρη των αναγνωστών, έστω επιγραμματικά κάποιες σημαντικές ιστορικές και κανονικές αλήθειες:
 
Α). Ο Οικουμενικός Πατριάρχης, βάσει των Ιερών Κανόνων, των αποφάσεων των Οικουμενικών Συνόδων και της Ιεράς Παράδοσης, αναγνωρίζεται ως ο Πρώτος της Ορθοδόξου Εκκλησίας (primus inter pares), και έχων τα πρεσβεία τιμής φέρει την ευθύνη για τον συντονισμό των Ορθοδόξων Εκκλησιών, τη διαφύλαξη της δογματικής ενότητας και της κανονικής τάξεως στην παγκόσμια Ορθοδοξία.
 
Β). Μετά το Μέγα Σχίσμα του 1054, και δεδομένης ήδη της πρότερης εξίσωσης των «πρεσβείων τιμής» της Κωνσταντινουπόλεως με εκείνα της Πρεσβυτέρας Ρώμης (βάσει του 28ου Κανόνος της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου της Χαλκηδόνος το 451), ο Οικουμενικός Πατριάρχης εδραιώθηκε ως ο πρώτος και κεντρικός θρόνος ολόκληρης της Ανατολικής Εκκλησίας.
 
Γ). Ως απάντηση στις προσεγγίσεις εκείνες, που τείνουν να υποβαθμίζουν τον ρόλο του Φαναρίου σε μια απλή, τυπική πρωτοκαθεδρία στα Δίπτυχα, η σύγχρονη θεολογική σκέψη του Οικουμενικού Θρόνου υπογραμμίζει ότι το Πρωτείο του Κωνσταντινουπόλεως δεν είναι ένα εξωτερικό ή τεχνητό διοικητικό εύρημα, αλλά είναι εγγενές και οργανικά συνδεδεμένο με τη δομή της Εκκλησίας. Όπως η ενδοτριαδική πραγματικότητα δεν αποτελεί μια άμορφη ομοσπονδία προσώπων αλλά θεμελιώνεται θεολογικά στη «μοναρχία του Πατρός» (primus inter pares), έτσι και η πανορθόδοξη ενότητα δεν μπορεί να βασίζεται σε ένα «πρωτείο των αριθμών» ή των εθνικών πληθυσμών, αλλά προϋποθέτει ένα συγκεκριμένο «Πρώτο Πρόσωπο» ως συστατικό παράγοντα και εγγυητή της συνοδικότητας.
 
Δ). Κατά συνέπεια, στην περίπτωση του Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως συμπίπτουν ταυτόχρονα και τα τρία επίπεδα της εκκλησιαστικής δομής (τοπικό, επαρχιακό και παγκόσμιο). Έτσι, ενώ σε δογματικό και μυστηριακό επίπεδο ο Οικουμενικός Πατριάρχης παραμένει απολύτως ίσος ως προς την αρχιερωσύνη με όλους τους επισκόπους, η κανονική παράδοση και το πρεσβεία τιμής τού αναγνωρίζουν μια σειρά από μοναδικές και αποκλειστικές αρμοδιότητες. Τα προνόμια αυτά διαφοροποιούν την πρακτική εφαρμογή του όρου «πρώτος μεταξύ ίσων» (primus inter pares) σε διοικητικό, κανονικό και εκκλησιολογικό επίπεδο, καθιστώντας τον εκάστοτε Προκαθήμενο της Κωνσταντινουπόλεως φορέα μιας υπερτοπικής κανονικής ευθύνης και, κατά τη σύγχρονη ορολογία, «πρώτο χωρίς ίσον» (primus sine paribus).
 
Τελειώνοντας τη σύντομη αυτή αναφορά, αξίζει να αναφέρουμε ότι οι προκαλούντες το σχίσμα στη σύγχρονη Ορθοδοξία, που είναι φυσικά οι Ρώσοι και το Πατριαρχείο Μόσχας, δεν θα πρέπει να ξεχνούν πως έλαβαν την πατριαρχική αξία από το Οικουμενικό Πατριαρχείο το 1589 και σαφέστατα οφείλουν τιμή, σεβασμό και υπακοή στη Μητέρα Εκκλησία.